Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Rilindja evropiane ildaaa

No description
by

qyra ilda

on 25 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Rilindja evropiane ildaaa

Rilindja
(1400-1600)

Origjina e Rilindjes
4 "Burrat e Rilindjes"
Leonardo Da Vinci
Michelangelo (1475-1564)
Mikelanxhelo di Lodovico Buonarroti Simoni lindi në Caprese, Toskanë më 6 Mars 1475 dhe vdiq 18 Shkurt, 1564 në Romë. Ishte skulptor, piktor, arkitekt dhe poet i periudhes se rilindjes, si dhe një nga influencat më të fuqishme të artit Perëndimor.Qëllimi i veprimtarisë së tij ishte një kërkim i pandërprerë i bukurisë ideale. Ai ishte gjithashtu edhe një artist gjenial i palodhur dhe sigurisht një nga protagonistët e historisë së artit perëndimor të kohës së tij.Emri i Mikelangjelos lidhet thelbësisht me nje varg veprash që e kanë spikatur në historinë e arteve. Disa prej tyre gjenden në Qytetin e Vatikanit dhe njihen në të gjithë botën, si afresku në faqen e Cappella Sistina me pikturën Krijimi i Adamit - një nga punët më të rëndësishme të artit perëndimor - dhe të madhin "Gjykim Botëror" të vendosur në murin mbi altar. Si skulptor, Mikelangjelo ka lënë , mes të tjerash, vepra të njohura si Pietà (Mëshirë) e lartë 1.80 m , gdhendur rreth vitit 1499 nga Mikelangjelo 24-vjeçar, Davidin dhe Moisiun, të menduar shembuj kulmorë të këtij lloj arti.Me plot te drejte Mikelangelo llogaritet si njeri nder gjenite me te medhenj te artit ne bote,te te gjitha koherave,ku veprat e tij tregojne per nje gjenialitet dhe persosmeri ne veprat e tij.
Arti dhe arkitektura në Rilindjen Evropiane
Rilindja ishte një lëvizje kulturore dhe artistike e cila shtrihej në periudhën prej shekullit 14 deri në shekullin 17, duke filluar në Itali dhe duke u zhvilluar pastaj në tërë Evropën, në shkenca, ne teologji, në letërsi dhe në art. Rilindja filloi me rizbulimin e letërsisë klasike që deri në atë kohë ishte e mbajtur nga manastirët.Si lëvizje kulturore, përfshiu lulëzime të reja të literaturës amtare dhe Latine, duke filluar në shekullin 14 me rigjallërimin e të mësuarit bazuar në burimet klasike.
Firence,Itali
Giotto's Altarpiece (1310) eshte nje nga veprat me te hershme te Rilindjes.
Lady with an Ermine
Tiparet dhe karakteristikat kryesore
1.Shprehja e individualitetit
2. Pasqyrimi i jetës së përditshme.
3. Baraspeshimi në përmasat.
4. Shprehja e perspektivës.
5.Përdorimi i mjeteve të ndryshme lëndore.
6.Koncepti i pikave konvergjence dhe vijave paralele.
7.Kupola ishin në përdorim të shpeshtë.
8.Përdorimi i ngjyrave për t'i bërë që të duken sa më jetësore.
Raphael or Raffaello (1483-1520)
Donatello or Donato (1386-1466)
Rilindja Veriore
Ndikimi vinte nga Rilindja Italiane.
U përqëndruan në Flanders dhe Angli.
Pak ndryshon nga Rilindja italiane, por ka esencen e vet.
Nuk i kushtojne rendesi anatomise njerezore dhe proporcioneve por me shume portreteve
Nuk i kushtojne vëmendje perspektivës lineare .
Artistë të njohur: Jan Van Eyck dhe Robert Campin.
Portrete jashtezakonisht te detajuar.
Martesa nga
Jan Van Eyck
"Nje grua" nga Robert Campin
Letersia ne Rilindje
Pse periudha e Rilindjes është e rëndësishme?
Ajo ndryshoi krejtësisht rrugën evropiane të mendimit.
Arritjet dhe risitë në një mënyrë çuan Europën në "dominimin e botës".
Hapi një rrugë për arritjet kulturore dhe artistike.
Ndikoi në përhapjen e kulturës në të gjithë botën .
Shumë teknika të cilat u përdorën gjatë Rilindjes ende përdoren dhe sot nga artistë të ndryshëm dhe janë përdorur gjatë gjithë historisë pas-Rilindjes
Autorët e periudhës kohore kane krijuar vepra që hulumtonin natyrën njerëzore në thellësi dhe sjelljen filozofike.
Sonetet janeme te popullarizuara kryesisht nga Shakespeare.
Autorët zbulojne emocionet e njeriut, kuptimin e jetës, dhe shfaqin të tjera ide të tilla humaniste të cilat janë me perpara as qe diskutoheshin.
Artistë të tjerë të njohur
Sandro Botticelli
1445-1510
Figura /Piktor Peisazhi
Pikturon tema klasike (perëndi i.e)
Agnolo Bronzino

Portret Artist i Lartë Rilindjes.
Porositur nga Medici.
Titian
1485-1576
Piktor nga Venecia
Pikturonte portrete për ata që e porosisnin dhe hulumtoi temat fetare romake në veprat dhe artin e tij.
Raffael,lindi afërsisht më 6 prill 1483 në Urbino ; vdiq më 6 prill 1520 në Romë.Raphael ishte një njeri jashtëzakonisht i rëndësishëm gjatë periudhës së Rilindjes në Itali për shkak të artit të tij të mahnitshme dhe të arkitekturës dhe i ka lënë pa dyshim shenjën e tij në Itali moderne.Në moshën 8 vjecare nëna Raphaelit vdiq dhe babai i tij vdiq disa vjet më vonë, kur ai ishte njëmbëdhjetë e lënë atë jetim por është marrë në nga xhaxhai i tij Bartolomeo. Talenti Raphael-it u zbulua nga xhaxhai i tij, kur bënte portrete për njerëzit në kishë. Ishte një piktor dhe mjeshtër ndërtimi i Rilindjes. Disa nga veprat e tij i gjejme edhe sot ne Vatikan e Firence. Ai njihet per portretet e tij dhe pikturat e tij te famshme si : Ser George dhe dragoi, Madonna e lendines, Shen Katerina e Alexandrise, Galatea, portreti i papes Julius 2 etj.
Donatello ishte djali i Niccolò di BETTO BARDI,dhe ka lindur në Firence, ka shumë të ngjarë në vitin 1386. Donatello u arsimua në shtëpinë e familjes Martelli. Ai me sa duket marrë trajnim të hershem artistike në punëtorinë e argjendarisë, dhe pastaj ka punuar për pak kohë në studion e Lorenzo Ghiberti.Edhe pse jo aq i mahnitshme si Michelangelo, ai ishte një pionier në zejen e tij.
Ishte një nga skulptoret e parë të epokës moderne për të krijuar skulptura e vërteta të jetës-si dhe emocionale.
Ka punuar me metale dhe mermer.
Studioi artin klasik duke pasur ndikim nga Roma.
Artisti më me ndikim i shekullit të 15, dhe hapi rrugën për sërën e Michelangeloetj.
Eshtë dramaturgu me i njohur anglez lindi në Stratford mbi Avon më 26 prill të vitit 1564 vdiq më 23 prill 1616.
Shekspiri konsiderohet si shkrimtari më i shkëlqyer i gjuhës angleze, në mënyrë absolute, një ndër shkrimtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Ai ka qenë komediograf, dramaturg, por edhe aktor.
Tragjeditë më të famshme të Shekspirit janë: Hamleti, Romeo e Xhuljeta, Henriku IV, Makbeth, ndërsa nga komeditë përmendim: Shumë zhurmë për asgjë, Nata e dymbëdhjetë, etj.
Shekspiri përdori rreth 20 mijë unitete gjuhësore ndërkohe qe fjalori aktiv i njeriut te epokës nuk përmbante me shume se 1500 fjalë. Kishte një gjuhë jashtëzakonisht te gjallë dhe te pasur. Përdorte neologjizmat, lojërat e fjalëve dhe fjale me shum kuptime.
Women During Renaissance
Renaissance gave women a voice and more rights
Women could notice the difference in their way of life which men often didn't see
Often times women acted as "muses" in that they inspired artists and their craft.
Women controlled the impact of the renaissance.
An example is
Isabella D'este
She supported the arts and collected antiquities and commissioned artists a lot, she even founded a school.
She serves an example that shows how women now had ultimately more power than before.
Isabella D'Este, The first lady of the Renaissance
(Portrait by Titian)
Është një marrëveshje e përgjithshme që Rilindja filloi në Firencë, në shekullin e 14. Teori të ndryshme janë propozuar për shpjegimin e origjinës dhe karakteristikave të saj duke u fokusuar në faktorë të ndryshëm përfshirë veçoritë qytetare dhe shoqërore të Firences në atë kohë; strukturën politike, patronazhin e familjes dominante Medici, migrimin e dijetarëve grek dhe tekstet e dërguara në Itali e ndjekur nga Thyerja e Kostandinopojës në duart e Turqve Osman.
1-Michelangelo Buonarroti
2-Leonardo da Vinci
3-Raffaello ose Raphael
4-Donatello
Leonardo di ser Piero da Vinci lindi më 15 prill 1452 në Ankiano të Vinçit; vdiq më 2 maj 1519 në Kështjellën e Cloux të Ambuazit. Ishte arkitekt i famshëm, shpikës, inxhinier, piktor e skulptor italian i Rilindjes.
Leonardo është i njohur për vizatimet e tij të mrekullueshme, si "Darka e Fundit" e vitit 1498 që gjendet në Kuvendin e Santa Maria delle Grazie (Milano),që mjerisht që nga viti 1517 filloi të përkeqësohej korja e vezës së përdorur në pëlhurë, në vend të teknikes tradicionale të vizatimit mural, afresku që përfaqësonte ishte një pengesë e madhe pasi nuk lejonte ripunime, ndryshime ose bërjen e mbivizatimit dhe hijezimit.
Vepra më e njohur është Mona Liza (e njohur më mirë si La Gioconda (Lozonjarja), që ruhet në Muzeun e Luvrës në Paris, pikturuar në vitet 1503 - 1506. Ajo do të përfaqësonte gruan e tregtarit fiorentin Francesco del Giocondo, por mbi këtë janë zhvilluar teori të ndryshme. Më e fundmja , e parashtruar nga studiues gjermanë është marrë parasysh edhe nga ekspertë të Muzeut të qytetin e Shën Pjetërit, në Rusi, bazohet mbi zbulimin e një fakti të ri : ravijëzimi i linjave të fytyrës së Mona Lizës me ato të zonjës së portretit të Caterina Sforza-s të Lorenzo di Credi, e njohur edhe si portreti i "Damma coi gelsomini"Da Vinci ka perdorur efektin e "sfumatos" per te pikturuar portretin e Mona Lises, kjo per te shmangur vijat dhe per te krijuar nje efekt atmosferik.
Virgjëresha dhe Fëmija me Shën Anne.
Vetëm shtatëmbëdhjetë piktura të tij kanë mbijetuar dhe asnjë prej gdhendjeve . Leonardo shpesh parahidhte (projektonte) piktura të mëdhaja, me shumë shënime e skica, vetëm për t´i lënë në fund në projekte të pambaruara.Ai ka realizuar shumë skica për sa i përket shkencave të tjera si ndërtimi i anijeve, nëndetësve,mori pjesë në shumë autopsi duke bërë një numër të skicimeve anatomike tejet të hollësishme, duke projektuar një studim të plotë të anatomisë njerëzore e krahasore. Ai ishte i pasionuar pas fluturimit dhe realizoi disa skica projektuese të një aeroplani.
Pietà (1498-1499) është një kryevepër e skulpturës nga Michelangelo Buonarroti , vendosur në Bazilikën e Shën Pjetrit në Vatikan. Kjo punë shumë e famshme e artistit përshkruan trupin e Jezusit në prehërin e Marisë pas kryqëzimit. Kjo është një punë e rëndësishme pasi balancon idealet e bukurisë klasike të rilindjes me natyralizmin.
Përshkrimi
Struktura është piramidale, dhe kulmi përkon me kokën e Marisë. Statuja zgjerohet progresivisht tek tekstilet të veshjes së Marisë, në bazë, tek shkëmbi i Golgotës. Pamja është gati në një proporcion të saktë . Pjesa më e madhe e trupit të Marisë është fshehur nga veshja e saj monumentale, kështu që marrëdhëniet e figurave duket krejt e natyrshme. Interpretimi i Michelagelos per Mëshirën ( ngjarja ) ishte shumë i ndryshëm nga ai i shumë artistëve të kohës : ai gdhëndi një Mari të bukur dhe të re , në vend të Marisë së vjetër rreth 50 vjeçe ( mosha reale ). Shenjat e kryqëzimit janë kufizuar në thjesht disa vrima të vogla gozhdësh , dhe një plagë në një anë të Jezusit. Fytyra e Krishtit nuk tregon shenja të vuajtjeve dhe torturave. Michelangelo nuk donte që versioni i tij i “Mëshirës” të përfaqësonte vdekjen, thjesht një “Vizion Fetar
“Davidi” është kryevepra e skulpturave të Rilindjes, krijuar mes viteve 1501 dhe 1504, nga artisti italian Mikelanxhelo. Është 5,17 metra e lartë kjo statujë e mermertë e një burri nudo që qëndron në këmbë. Statuja përfaqëson Davidin, personazhin biblik, një subjekt i parapëlqyer në artin e Firences. Fillimisht qe menduar të qëndronte mbi fasadën e Katedrales së Firences e më vonë statuja zuri vend në Pallatin e Fisnikëve, selia e qeverisë vendore në Firence, ku dhe u shfaq më 8 shtator 1504. Prej natyrës që prezanton personazhi, shpejt u kthye në simbolin e mbrojtjes së të drejtave civile në Republikën Fiorentine, si një qytet-shtet i pavarur e i rezikuar nga të katërta anët prej shteteve më të fuqishme rivale dhe nga hegjemonia e familjes De Mediçi. Sytë e Davidit me një shkëlqim paralajmërues, kthehen nga Roma. Statuja është lëvizur tanimë në Galerinë e Akademisë në Firence që prej vitit 1873 dhe është zëvendësuar tek vendi origjinal me një replikë.Kjo kryevepër, e bërë nga blloqet e mermerit të nxjerra nga guroret e Karrarës të cilat ishin punuar edhe më parë, përfundimisht përcaktuan rëndësinë e tij si skulptor me aftësi teknike të jashtëzakonshme dhe fortësinë e imagjinatës së tij simbolike
Krijimi i Adamit
La scala
Leda And The Swan
Kryevepër absolute e të gjitha kohërave  dhe destinacion i përvitshëm i 5 milionë vizitorëve nga e gjithë bota, Kapela Sistime feston më 31 tetor 500 vjetorin e zbulimit të afreskeve. Papa Xhulio II, i cili kishte porositur Michelangelo Buonarroti në 1508, priti 4 vjet para se të admironte atë vepër të madhe, të përbërë prej qindra figurash dhe skenash, të aftë për të revolucionarizuar historinë e artit e duke e ndikuar atë për shekuj me radhë.Vetëm në gusht 1511, "papa luftëtar" kishte mundur të shikonte një pjesë afreskut që do të zëvendësonte tavanin e Kapelës të pikturuar nga Amelia Pier Matteo, i frymëzuar me siguri nga Kapela Scrovegni në Padova. Kërkesa e Xhulio II për rikonstruksion u bë pas çarjes së madhe që pësoi tavani si pasojë e ndryshimit të murit jugor. 
Artisti fiorentin vendosi të ngrinte vetë skelën për realizimin e afreskut dhe e realizoi një punë të stërmadhe me pak njerëz të besuar. Por problemi i parë u shfaq pasi shtresa e llaçit filloi të fryhej nga myku pasi ishte shumë e lagësht. Mikelanxhelos iu desh ta hiqte dhe të rivendoste një tjetër përzierje të krijuar nga asistenti i tij Jacopo l'Indaco, që jo vetëm i rezistoi mukut , por u bë pjesë edhe e traditës italiane të ndërtimit. Në vetmi, Mikelanxhelo nisi punën dhe konceptoi një vepër të fuqishme të përbërë nga nëntë histori të nxjerra nga Zanafilla,  të rrethuara nga figura e skena të nxjerra nga Libri i Mbretërve. Gjatë realizimit të veprës Mikelanxhelo këmbënguli që asnjë të mos shihte punën e tij, duke refuzuar vazhdimisht kërkesat e Papa Xhulio II për të admiruar së bashku me shpurën e tij punimet e artistit. Më në fund, pas katërt vjetësh, në pasditen e vonë të 31 tetorit, papa Xhulio II inaguroi veprën e përfunduar. 

KAPELA SISTINE
Davidi i bronztë

Punuar në vitin 1440 nga Donatello (1386 – 1466), Davidi i bronztë është një nga skulpturat më të famshme të ditëve të sotme. Dallon si puna e parë e pambështetur në bronz të përpunuar gjatë periudhës së Rilindjes dhe është skulptura e parë mashkull që qëndron nudo në këmbë që nga antikiteti. Përfaqëson Davidin e ri me një buzëqeshje enigmatike, që pozon me këmbën mbi kokën e ashpër të Goliathit pikërisht pasi ka vrarë gjigandin. I riu rri lakuriq përveç kapeles dhe çizmeve, duke mbajtur në dorë shpatën e Goliathit. Ka shumë spekulime për kohën kur është krijuar, por datat e sugjëruara variojnë mes viteve 1420 dhe 1460, edhe pse data ekzakte nuk dihet.
Statuja kuajve Donatello-së i Gattamelata në Padova.
Në 1409-1411 ai ekzekutoi figurën kolosale ulur te Shën Gjonit Evangjeliste.
Statuja e St. George in Orsanmichele, Florence
Statuja e Habacuc nga kulla zile e Duomo, Firence.
Triumfi i Galateas është një kryevepër realizuar në afresk, e cila përfundoi rreth vitit 1514 dhe u realizua nga artisti Rafael për Villa Farnesinën në Romë.
"Farnesina" u ndërtua nga një bankier prej Sienës, i quajtur Agostino Chigi, një nga njerëzit më të pasur të kohës së vet. Familja Farnese më vonë e mori nga ai e riemëroi villa, por me përmasa më të vogla, krahasuar me pallatin e ekzagjeruar të Chigi-t në anën tjetër të Tiberit. Afresku paraqet një skenë mitologjike, pjesë e një serie që zbukuron galerinë e hapur të ndërtesës, një seri që s'përfundoi kurrë dhe që u inspirua për "Stanze per la giostra" të poetit Angelo Poliziano. Në mitologjinë greke, Nereida e mrekullueshme Galatea kish rënë në dashuri me bariun Acis. Bashkëshorti i saj Polifemi, gjigandi me një sy, pasi i kapi të dy bashkë rrëmbeu dhe u hodhi një kolonë të jashtëzakonshme dhe arriti të vrasë Acis.
Rafaeli nuk pikturoi episodet kryesore të kësaj historie. Ai zgjodhi thjesht skenën e apoteozës së Nimfës . Galatea shfaqet e rrethuar nga krijesat e tjera detare, format e të cilave janë inspiruar nga Mikelanxhelo, ku ngjyrat e ndritshme dhe zbukurimet supozohet se janë frymëzuar prej pikturave antike romake. Në të majtë, një Triton (pjesërisht njeri dhe pjesërisht peshk) rrëmben një nimfë detare; pas tyre një tjetër Triton përdor një guaskë si një trumpetë. Galatea, vetë, nget një koçi prej guaske që tërhiqet nga dy delfinë.



Në 1507 Julius II i jepet e drejta të ndërtuar një faltore e varrimit në kishë për një bankier të pasur Sienese Agostino Chigi.Filloi puna rreth 1513 me Raphael si arkitekt.Kishëza i është kushtuar Madonna di Loreto me stil ikonografik temë kryesore e saj ishte ringjallja. vizualisht ajo përfaqësonte një martesë mes krishterimit dhe antikitetit. Plani i centralizuar Raphael është frymëzuar nga dizenjot e Bramante për bazilikën e re të Shën Pjetrit. Një tjetër burim frymëzimi ishte Pantheon me kube të saj, rivendosje me mermer dhe shtyllat e Korinthit.
Kisha Chigi
Mond Kryqëzimi, 1502
Kurorëzim i Virgjëreshës 1502
Dasma e Virgjëreshës, altarpiece më të sofistikuar të kësaj periudhe
Saint George dhe Dragon
Gjate shekujve XIV-XVI,zbulimet e medha gjeografike dhe zhvillimi ekonomik sollen dhe lindjen e nje kulture te re dhe gjithashtu sollen risi edhe ne muzike.Ndryshonte rrenjesisht nga kultura e lashtesise dhe e mesjetes.Shume popuj dhane kontributin e tyre ne zhvillimin e kesaj kulture.Talentet dhe njerezit e shquar te asaj periudhe u frymezuan nga krijimtaria e pashtershme e popullit.U zhvilluan gjini te ndryshme muzikore,u formuan stile te reja muzikore,u zhvillua dhe muzika instrumentale.Filluan te hapeshin gjithashtu dhe shkolla ku behej I mundur shkollimi tashme I personave te cilet e donin artin.Italia eshte pikerisht vatra e perhapjes se kesaj kulture.U zhvilluan llojet e para te ketij arti te cilat ishin Kacia,Balada,Madrigali .

Kacia :
forme muzikore ne shume raste me 2 zera,kenge e shpejte qe trajtonte skene gjahu.
Balada :
forme muzikore e thjeshte nga permbajtja,ndiqte ritmet e valleve dhe zhvillonte tema te ndryshme.
Madrigali :
forme muzikore polifonike me 2-3 zera, e zhvilluar kryesisht ne France
Muzika gjate Rilindjes
William Shakespeare
Miguel de Cervantes
, (29 shtator 1547 – 23 prill 1616) ishte njëri ndër dramaturgët më të njohur spanjoll të shekullit të 16-të. Fama e saj është e lidhur me Don Quijote. Ne e dimë shumë pak rreth lindjes së Miguel de Cervantes Saavedra. Data e saktë nuk mund të gjendet në ndonjë regjistër. Ndoshta ai ka lindur 29 shtator, ditën e San Miguel, për të cilën ai u emërua. Ne e dimë se ai ka lindur në Alcala de Henares, një qytet i vogël pranë universitetit Madrid, ku ai u pagëzua në kishën e Santa Maria më 9 tetor, 1547. Cervantes ishte i katërti i shtatë fëmijëve të lindur në Dona Cortinas Leonor de dhe Don Rodrigo de Cervantes, një kirurg shëtitës të cilët luftuan për të ruajtur praktikën e tij dhe familjen e tij duke udhëtuar në të gjithë Spanjën.
Orlando di Lassus
ka lindur në Mons në Qarku i Hainaut , Habsburgëve Holandë .Një nga kompozitorët më pjellor, me dhunti të shumta, dhe universale të Rilindjes, Lassus shkroi mbi 2000 vepra në të gjitha zhanret vokale të njohura në kohën e ti latine, franceze, italiane dhe gjermane . Këto përfshijnë 530 motets , 175 italiane madrigals dhe villanellas , 150 franceze chansons , dhe 90 gjermane lieder . Nuk ka muzikë rreptësisht instrumentale nga Lassus qe është i njohur për të mbijetuar: një lëshim interesante për një kompozitor ndryshe , gjatë një moshë kur muzika instrumentale ishte duke u bërë një mjet gjithnjë e më i perdorur të të shprehurit, në të gjithë Europen.
Giovanni Pierluigi da Palestrina
(1525 - 1594) ishte një italian Rilindja kompozitor i muzikës së shenjtë dhe më i njohur përfaqësues i shekullit të 16-të të Shkollës romake dhe përbërjes muzikore. Ai ka pasur një ndikim të qëndrueshme në zhvillimin e muzikës kishtare, si dhe puna e tij shpesh shihet si kulmi i Rilindjes se polifonisë .Palestrina la qindra kompozime, duke përfshirë 105 meshat , 68 offertories , të paktën 140 madrigals dhe më shumë se 300 motets . Përveç kësaj, ka të paktën 72 himne , 35 magnificats , 11 litanies , dhe katër ose pesë grupe te vajtimet .
Dante Alighieri
lindi në Firence, midis 14 majit dhe 13 qershorit 1265 - vdiq në Ravena më 14 shtator 1321. Ishte poet, shkrimtar dhe politikan italian. Konsidrohet si poeti më i madh i Italisë.Shumica e quan Danten poetin më të madh italian të të gjitha kohërave, por ai ishte, po ashtu, dhe një shkrimtar i shquar në prozë, mendimtar aktiv politik, filozof moralist e teoricien letrar.Filloi të krijonte qysh në moshën 15 vjeçare. Si vazhdues i trubadurëve provansalë, që i këndonin “beatriçes dhe rihanas” (vashës) e dashurisë kalorsiake dhe i ndikuar nga krijuesit e shkollës poetike të “stilit të ri të ëmbël”, e veçanërisht nga bolonjezi Guido Guiniçeli, Dantja krijoi një lirikë të hollë, reale, të thellë e të çiltër, ku dashuria tokësore e qiellore shkrihen e behën një. Vepra që i dha atij lavdinë e përjetshme është kryevepra me titull: “Komedia Hyjnore”
Françesko Petrarka
20 Korrik 1304 - 19 Korrik 1374) është një ndër figurat kryesore të Rilindjes evropiane. Në shekujt e humanizmit evropian ai u njoh si një latinist i mrekullueshëm, autor librash, traktatesh e vëllimesh mjaft te çmuara për kohen, për te cilat punoi me seriozitet me te madh.
Studiuesit pohojnë se Petrarka mendonte qe lavdinë tek pasardhësit do t'ia siguronin veprat e tij të shumta ne latinisht, te cilat përmbajnë boshtin e ideve te tij humaniste dhe qe përbejnë me tepër se kater te pestat e krijimtarisë se tij te shumanshme, qofte ne proze, qofte ne poezi. Por u vërtetua e kundërta : Petrarka përmendet edhe sot nga pasardhësit për vëllimin me poezi ne italisht te titulluar "Frafmente ne gjuhen vulgare", titull qe botuesit e mëvonshëm e ndërruan ne "Kanconiere", qe ne shqip do te thotë "Libër i Këngëve".
Claudio Giovanni Antonio Monteverdi
15 maj 1567 (pagëzohet) - 29 nëntor 1643) ishte një kompozitor italian, gambist , këngëtar dhe prift katolik romak .

Puna Monteverdit, shpesh konsiderohet si revolucionar, shënoi kalimin nga Rilindjes stilin e muzikës me atë të barok periudhe. Ai zhvilloi dy stilet individuale të përbërjes - trashëgiminë e Rilindjes polifonisë dhe të re basso vazhdojmë teknikën e barok.Monteverdi shkroi një nga operat më të hershme, L'Orfeo , një punë inovative që është opera më e hershme e mbijetuar që është ende duke kryer rregullisht. Ai ishte i njohur si një kompozitor të reja dhe gëzonte famë të konsiderueshme në jetën e tij.
Për kohën e vërtetë të Rilindjes mund të flasim vetëm nga fillimi i shek. XV, ndërsa për pjekurinë e saj të plotë vetëm në shekullin XVI. Meqë Rilindja vë kudo në qendër të vëmendjes njeriun, pra edhe në art, është e kuptueshme, se në dallim me shekujt e mëparshëm, theksi vihet në muzikën laike. Duke patur parasysh faktin, se muzika fetare ka qenë vokale, d.m.th. se, përveç organos, instrumentet nuk janë përdorur në kuadër të ceremonive kishtare, në Rilindje rritet edhe rëndësia e muzikës instrumentale. Në fushën e polifonisë vokale, zhvillohet edhe muzika laike edhe muzika fetare. Forma kryesore e muzikës fetare të Rilindjes është mesha (liturgjia), e cila përfaqëson përpunimin muzikor të një vargu tekstesh kryesore të përdorura gjatë ceremonive të rregullta fetare. Këto tekste janë të përcaktuara rreptësisht për nga renditja në të ashtëquajturat pjesët e përhershme të meshës. “Mesha e papa Marçelit” e Xh. P. da Palestrina, kushtuar kujtimit të papa Marçelit, konsiderohet si vepra më e rëndësishme e këtij kompozitori. Palestrina, krahas Orlando di Lasos dhe Jakob Galusit, është një nga mjeshtrat më të mëdhenj të muzikës korale të shekullit XVI. Bukuria e muzikës së Palestrinës duhet kërkuar në linjat zanore, në gërshetimin e tyre me paqen lartësuese hyjnore që rrezaton prej kësaj muzike.
Arkitektët e Rilindjes hodhen poshtë ngatërresat dhe verticalizimet e stilit gotik për thjeshtësi dhe proporcione të balancuara të klasicizmit. Harqe te rrumbullakosura, kupola, dhe urdhërat klasike u rigjallëruan. Kjo ringjallje u krye përmes vëzhgimit të drejtpërdrejtë te rrënojat romake, si dhe studimin e Dhjetë Librave mbi Arkitekturën.
Arkitektura ne Rilindje tenton të shfaqë klasicizmin planare (dmth "banesë klasicizmit"). Muret e një ndërtese të Rilindjes (të dy të jashtme dhe të brendshme) janë te realizuara me motive klasike (p.sh. kolona, ​​pilasters, ballinat, harqe të verbër) të thellë të vogla fizike, të tilla që ata te ndërhyjne minimalisht në pamjen dy-dimensionale të mureve. Ky eshte kontrast i fortë me arkitekturën barok, në të cilën muret janë thellësisht lakuar dhe skalitur.
Format planare kane gjithashtu tendencë për të ndarë një mur në seksione të rregullta, duke përdorur elemente të tilla si kolona, ​​pilasters, dhe stringcourses.Një mur barok, nga ana tjetër, është trajtuar si një I vazhdueshëm.

Arkitektura ne rilindje

Të gjithash Llojet e ndërtimit të Rilindjes ishin kisha, Palazzo (rezidencë urban), dhe vilë (rezidencë vend). Ndërsa emrat e ndryshme të mëdha janë të lidhur me kishën e Rilindjes dhe arkiteektin Palazzo, arkitekti më i famshëm me vilën Palladio.

Edhe pse Rilindja lulëzoi në Itali .1400-1600, ajo u shpërnda në të gjithë pjesën tjetër të Evropës gjatë gjysmës së dytë të kësaj periudhe .Jashtë Italisë, kalimi në Rilindje u ngadalësua nga përkushtimi në stilin gotik. Si pasojë, shumë arkitektura jo-italiane, Rilindja mishëron një përzierje interesante të stilit gotik dhe vertikal (duke përfshirë kullat) me thjeshtësine e Rilindjes.

Rajoni kryesor i arkitekturës së Rilindjes në Evropën veriore ishte Franca, ku lloj ndërtimi kryesor ishte vila (rezidencë vend). Ndikimi i arkitekturës franceze se Rilindjes u shpërnda nëpër Europe. Dy arkitektët kryesorë te Rilindjes se hershme ishin Brunelleschi dhe Alberti.

Leon Battista Alberti u bë teoricien më me ndikim ne arkitekturen e Rilindjes se hershëm me dhjetë Librat e tij mbi Arkitekturën, të cilat udhëzuarn në përshtatjen e formave klasike të lashta deri tek ndertesat moderne.Në aspektin e projekteve aktuale të ndërtimit, Alberti ishte pionier kryesor i fasadës klasike si arkitekt. Fasadat e tij më të mëdha përfshijnë Kishën e Sant'Andrea dhe Palazzo Rucellai.

Fasada e Kishës së Sant'Andrea (Mantovës) imiton një hark triumfale, ndërsa fasada e Palazzo Rucellai (Firence) ndahet mjeshtërisht në seksione drejtkëndëshe (secila përmban një dritare të harkuar) me shtyllat dhe entablatures kozmetike. Elementet rrethore, si ato më lart çdo dritare të Palazzo, ishin te preferuara ne Rilindje, me shumë arkitektët e periudhës ishin lidhur me rrethin si "formë të përsosur“.

Leon Battista Alberti

Filippo Brunelleschi, i pari arkitekt i madh i Rilindjes, ishte kryesisht një projektuesi i kishave. Puna e tij më e famshme është bazilika me kube tetëkëndësh tulla e Firences (një kishë gotike italiane), nje vështirësi inxhinierike (duke pasur parasysh madhësinë e paparë kube-së) se ai gjithashtu kishte të shpikë makina të posaçme për të ngre lart çdo seksion në radhe. Brunelleschi-së ishte nje nga arkitektet më te madh ne bote para-industrial.
Kjo kube është konsideruar si një punë e Rilindjes, megjithatëajo permban stil gotik.Në mënyrë të vendosur shfaqja e arkitekturës së Rilindjes është parë në planet e Brunelleschi-së për ndërtesa të plota, si bazilika e San Lorenzo (Firence), mund të jetë më e famshmja. Ne pjesen e jahtme kjo ndërtese përfshin një seri e harqe të verbër, ndërsa brenda është me freskët forma planare gri-dhe-bardhë; vetëm shtyllat parandalojne këtë brendesi nga të qenit i përbërë tërësisht prej sipërfaqeve të sheshtë.

Kube Brunelleschi-së është kurorëzuar nga një fanar: një strukturë tavanë me hapje për ndriçim dhe ventilim. (Një tjetër lloj i përbashkët i strukturës se tavanit është kambanare.)
Filippo Brunelleschi

Bazilika e Shën Pjetrit është një kishë nga Rilindja e vendosur brenda Vatikan.
Projektuar kryesisht nga Donato Bramante, Michelangelo, Carlo Maderno dhe Gian Lorenzo Bernini, Shën Pjetrit është vepra më e njohur e arkitekturës së Rilindjes dhe mbetet një nga dy kishave të mëdha në botë. Ndërsa kjo nuk është as nënë Kisha e Kishës Katolike as katedrales katolike ceremoni e Dioqezës së Romës, Shën Pjetrit konsiderohet si një nga vendet e shenjta katolike. Ajo është përshkruar si "duke mbajtur një qëndrim unik në botën e krishterë" dhe si "më i madh i të gjitha kishat e Krishterimit".
Sipas traditës katolike, bazilika është vendi i varrimit e adash saj Saint Peter, një nga dymbëdhjetë apostujt e Jezusit dhe, edhe sipas traditës, Papa i parë dhe Peshkopi i Romës. Tradita dhe dëshmi të forta historike që mbajnë varri i Shën Pjetrit është drejtpërdrejt nën altarin e Bazilikës. Për këtë arsye, shumë Papët janë varrosur në Shën Pjetrit që nga periudha e Hershme e krishterë. Nuk ka qenë një kishë në këtë faqe që nga koha e perandorit romak Konstandinit të Madh. Ndërtimi i Bazilikës sotme, duke zëvendësuar bazilikën e Vjetër e Shën Pjetrit e shekullin e 4, filluan më 18 prill 1506 dhe përfundoi më 18 nëntor 1626.

Bazilika e Shën Pjetrit
Full transcript