Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Przemiany wojskowości w epoce nowożytnej

No description
by

Magda Mikołajewska

on 23 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Przemiany wojskowości w epoce nowożytnej

Okres od XVI do XVIII w. charakteryzował się licznymi zmianami w dziedzinie wojskowości. Dotyczyły one zarówno uzbrojenia, jak i form organizacji armii europejskich państw.
OD NAJEMNIKÓW DO ARMII NARODOWYCH
Czasy nowożytne przyniosły zmiany w sposobie rekrutacji armii. Wojska najemne pod własnością kondotierów w XVI w. nadal funkcjonowały. Kondotierzy byli to przedsiębiorcy, najczęściej z Włoch, Szwajcarii lub Niemiec, którzy „wypożyczali” wojska każdemu, kto za to zapłacił. Powstawały także wojska zaciężne, które były tworzone przez oficerów na podstawie listów zaciężnych od władcy. Żołnierze otrzymywali żołd za walkę, ale podlegali tylko nadawcy listu i walczyli w jego imieniu. W ich skład wchodzili ochotnicy z różnych warstw, zwabieni możliwością zarobku. Żołd był często nieregularnie wypłacany, więc żołnierze siłą pobierali wynagrodzenie(kontrybucję) od ludności cywilnej.
RODZAJE WOJSK W ARMII RZECZYPOSPOLITEJ
Piechota - "Lud ognisty"
Od schyłku średniowiecza coraz większą rolę na polach bitew odgrywała piechota. Początkowo w jej skład wchodzili pikinierzy, jednakże gdy bardziej powszechne stało się stosowanie broni palnej, zwiększyło się znaczenie strzelców – muszkieterów.
Piechoty ustawiały się w czworoboki (co najmniej 10 szeregów), stosując tzw. kontrmarsz. Polegał on oddawaniu salwy przez pierwszy szereg, który następnie wycofywał się na tył formacji, by ponownie załadować broń. Pikinierzy mieli osłaniać strzelców przed ewentualnym atakiem konnicy nieprzyjaciela.
Zmiany wywołało wprowadzenie do użytku karabinu skałkowego z długim bagnetem, dzięki czemu wyeliminowano pikinierów, a każdy żołnierz został wyposażony w broń palną.
Przemiany wojskowości
Przypominajka:
Co to jest etos rycerski?
ORGANIZACJA ARMII RZECZYPOSPOLITEJ
w epoce nowożytnej
Postępowanie rycerzy w Europie średniowiecznej opierało się na specjalnym etosie rycerskim.
Etos (z greki: ethos - zwyczaj, obyczaj) jest to zbiór obyczajów, norm, wartości, wzorów postępowania składających się na styl życia i charakter stanu rycerskiego, określający odrębność tej grupy. Etos rycerski uwzględniał kodeksu rycerskiego, czyli niepisanego zbioru zasad etycznych, moralnych i zawodowych. Przestrzeganie kodeksu rycerskiego zapewniało dobra opinię o danym rycerzu oraz godne życie.
Kodeks rycerski zawierał następujące zasady:
Bądź zawsze oddany Bogu, Ojczyźnie, Panu.
Nigdy nie bądź tchórzliwy.
Bądź ambitny i podążaj do celu.
Przegrane bitwy znoś z honorem.
Bądź wzorem dla innych.
Szanuj ludzi wokół siebie.
Dobro i prawość przed niesprawiedliwością broń.
Bądź hojny dla ludzi w potrzebie.
Bądź wierny swym zasadom i ideałom.
Nie krzywdź słabszych.
Ten problem sprawił że u schyłku XVIIw. na Zachodzie obowiązek armii przejęło na siebie państwo. Było ono w stanie utrzymać wojsko w każdej sytuacji. Byli w stanie opłacić im żołd a także zapewnić im wyposażenie. Tworzono także szkoły wojskowe.
XVIIIw. w Europie również przyniósł zmiany w rekrutacji armii. Likwidowano wojska zaciężne na rzecz siły zbrojnej, w której większość stanowili obywatele kraju. Armie opierały się głownie na ochotnikach namawianych przez tzw. werbowników. Z czasem oni nie wystarczali, dlatego wprowadzono przymusowy pobór rekrutów spośród plebsu miejskiego i ludności wiejskiej. Na początku stawali się oni żołnierzami na całe życie, potem określano długość służby.
Dzięki takiej rekrutacji obywatele państw stanowili 60% stanu wojska, co poskutkowało powstawaniem armii narodowych.
Podstawą armii w Rzeczypospolitej była jazda, składające się głównie ze szlachty. Była ona przydatna szczególnie na kresach południowo-wschodnich, które były pustoszone przez najazdy Tatarów, którzy zabierali ludność w niewolę.
W XVI w. oddziały kopijnicze zastąpiono husarią oraz średniozbrojnymi chorągwiami jazdy kozackiej i pancernej. Tak zwarty szyk, przy użyciu kopii powodował głęboki wyłom w szeregach wroga, pogłębiany następnie przez jazdę pancerną. Po jakimś czasie powstała także jazda lekka – tzw. chorągwie wołoskie i tatarskie. Służyły one jedynie do prowadzenia rozpoznania i działań manewrowych.
W XVIIw. powstał nowy rodzaj jazdy lekkiej – lisowczycy. Były to ochotnicze oddziały służące głównie zdobywaniu łupów. Działali sprawnie, bez taboru i atakowali z zaskoczenia.
Już w XVIw. Stefan Batory zorganizował piechotę wybraniecką, złożoną z chłopów z dóbr królewskich. Ze względu na małą ich liczebność, piechota ta szybko straciła znaczenie bojowe.
Władysław IV Waza stworzył jednostki piechoty niemieckiej. Rekrutowała się ona głównie z chłopów i miejskiego plebsu. Była zorganizowana na zasadzie wojsk zaciężnych i składała się z roty strzeleckiej i kopijniczej. Stosowała taktykę kontrmarszu.
Artyleria i wojska inżynieryjne swój rozwój zawdzięczają Stefanowi Batoremu i Władysławowi IV. Wagomiary dział ujednolicono na wzór holenderskich co ułatwiło produkcję amunicji. Starszy nad armatą odpowiadał za artylerię w polu, produkcję i konserwację sprzętu oraz zaopatrzenie w proch. Korpus inżynieryjny był mało liczebny i używany jako kadra instruktorska podczas np. budowy mostów i przepraw.
Po reformie skarbowej w XVI w. tradycyjną obronę potoczną zastąpiono wojskiem kwarcianym. Utrzymywane było z ¼ dochodów króla z królewszczyzn i służyło obronie kresów południowo-wschodnich. Ich niewielka liczebność sprawiała że i tak powoływano pospolite ruszenie szlachty. Wynikało to z braku finansów.
Dzięki Władysławowi IV wprowadzono autorament narodowy (husaria, pancerni, jazda lekka, piechota wybraniecka, piechota węgierska) i autorament cudzoziemski (rajtaria, arkebuzeria, dragonia, piechota niemiecka, artyleria, wojska inżynieryjne). W 1652r. wprowadzono komput – etat liczebny wojska, który musiał być uchwalany przez sejm podczas każdej kampanii wojennej. Każdy z władców chciał dalej udoskonalać wojska, ale szlachta widziała w tym zamiary absolutystyczne i skutecznie to uniemożliwiała.
Dopiero Stanisław August Poniatowski polepszył sytuację wojska polskiego. Dalsza przebudowa została przerwana przez rozbiory i upadek Rzeczypospolitej.
Jazda i jej formacje
Rozwój broni palnej wymusił zmiany także w organizacji oddziałów jazdy. Pojawiła się nowa jazda -rajtaria, która w walce stosowała karakol - taktykę, polegającą na jak najbliższym podjechaniu do nieprzyjaciela , oddaniu strzału i wycofaniu się, by zrobić miejsce następnym szeregom. Z czasem podobną taktykę zaczęli stosować we Francji dragoni. Jedyną pozostałością po ciężkozbrojnej jeździe kopijniczej byli kirasjerzy, którzy walczyli w kirysach – pancerzach osłaniających pierś i plecy jeźdźca.
Artylerie i systemy fortyfikacyjne
W epoce nowożytnej upowszechniła się artyleria. Ciężkie działa – tzw. oblężnicze – były najczęściej przeznaczone do zdobywania twierdz, ale również i ich obrony. Lżejsze pełniły rolę armat polowych.
Odpowiedzią na udoskonalenie broni palnej był rozwój sztuki fortyfikacji. Zaczęto stosować konstrukcje bastionowe. Za najwybitniejszego architekta fortyfikacji bastionowych uznaje się Sebastiana de Vauban. Wprowadził on zasadę tworzenia obozów warownych na przedpolach twierdz, co znacznie wzmocniło bezpieczeństwo tych ostatnich.
Postępy w sztuce fortyfikacji wiązały się z udoskonaleniem taktyki oblężniczej. Stosowano różnego rodzaju aprosze – okopów pozwalających oblegającym zbliżyć się do murów twierdzy oraz stosowania min w celu zburzenia części wałów obronnych przeciwnika.
Dziękujemy za uwagę! (:
Przygotowali:
Jakub Aleksandrzak
Justyna Ziółkowska
Magda Mikołajewska
Full transcript