Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Tijdvak 1: Jagers en boeren

No description
by

Michelle Niemand....

on 14 September 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Tijdvak 1: Jagers en boeren

Tijdvak 1: Jagers en boeren
Pre-historie (tot 3000 v.C.)
De ontdekking van Lascaux
In Zuid-Frankrijk in het gebied van de Dordogne ligt het landgoed Lascaux. Drie jongens ontdekken een grot met daarin prachtige muurschilderingen. Allerlei dieren die soms wel leken te bewegen! Onderzoekers ontdekten dat de muurschilderingen wel 17000 jaar oud zijn.
1.1 Verleden, heden en toekomst
Bij geschiedenis leer je wat in het verleden is gebeurd. Je moet kunnen rekenen met tijd en je moet de tijd kunnen indelen.
Geschiedenis
Het vak
geschiedenis
gaat over dingen die mensen vroeger hebben meegemaakt. Het is belangrijk om deze gebeurtenissen in volgorde van tijd op een rijtje te zetten.
Christelijke jaartelling
In het Westen (wij) tellen we de jaren vanaf de geboorte van Jezus Christus. Het jaar waarin hij geboren zou zijn, kreeg nummer 1.
Historische indeling
Voor het gemak is geschiedenis in blokken opgedeeld. De tien
tijdvakken
. Alle tijdvakken hebben een naam, een plaatje en jaartallen.
Sporen van een ver verleden...
Er zijn geen
geschreven bronnen
uit de tijd van jagers-verzamelaars gevonden. Er zijn wel
ongeschreven bronnen
zoals tekeningen, wapens, kleding etc. gevonden. Na de ontdekking van de grot van Lascaux onderzochten
archeologen
de sporen die mensen er hadden achtergelaten.
We gebruiken jaartallen om tijd in te delen. Bij
jaartelling
heeft elk jaar een nummer, zoals 2015. Een hoeveelheid jaren heeft soms een naam, zoals een
eeuw
(100 jaar).
De jaren vóór zijn geboorte, noemen we bijvoorbeeld 100 v.C.
Er is nog een derde historische indeling. Namelijk vijf soorten samenlevingen:
Jagers-verzamelaars (8000 v.C.)
Landbouwsamenleving (3500 v.C.)
Landbouwstedelijke samenleving (100)
industriële samenleving (1900)
Informatiesamenleving (200)
De tijdvakken zelf zijn onderverdeeld in vijf
perioden
(pre-historie, oudheid, middeleeuwen, vroegmoderne tijd en moderne tijd)
Omdat er geen teksten zijn gevonden kunnen we niet weten wat mensen dachten. Daarom noemen we deze periode
pre-historie
(voorgeschiedenis oftewel voor het schrift).
Het is belangrijk dat we weten wat er in het verleden is gebeurd, zodat we beter begrijpen wat er vandaag de dag aane hand is. Dat heeft alles te maken met oorzaak en gevolg!
1.2 De eerste mensen
In de pre-historie leefden mensen van jagen, vissen en het verzamelen van voedsel in de natuur. Ze hadden geen vaste woonplaats en bezaten niet veel spullen. Ze leefden in kleine groepen.
De eerste mensen
De eerste mensachtige apen die gereedschappen gebruikt ontstaat ongeveer
2.5 miljoen
jaar geleden. Hij heet Homo Habilis: Handige mens
Deze gereedschappen waren allemaal van steen. Daarom noemen we deze tijd het
stenentijdperk
.
1.5 miljoen
jaar geleden ontstaat een nieuwe menssoort.
Homo erectus
: rechtopstaande mens. Zijn gereedschappen zijn nóg beter!
Ongeveer
230.000
jaar geleden ontstaan de
Neanderthaler
in Europa. En
130.000
jaar geleden ontstaat onze soort in Afrika.
Homo Sapiens
: Denkende mens.
Een ijstijd
Nadat alle andere menssoorten zijn uitgestorven heeft de Homo Sapiens (wij) de wereld "veroverd". Maar in Nederland woorden geen mensen. De
oorzaak
was een ijstijd, het was te koud om hier te wonen. Noord-Europa was helemaal bedekt met ijs.
Rond
11.500 v.C.
begon de temperatuur weer te stijgen. Het
gevolg
hiervan was dat er ook in Nederland mensen gingen wonen.
Deze mensen leefden van de natuur. De mannen joegen op herten, konijnen, eenden, zeehonden en visten in de rivieren. De vrouwen verzamelden vruchten, noten, knollen en eieren. Dit waren de
middelen van bestaan
in de
samenleving van jager-verzamelaars
Geen vaste woonplaats
De jager-verzamelaars leefden van de natuur, maar de natuur veranderd elk seizoen. Als er in een gebied niet genoeg voedsel meer te vinden of te vangen was dan trokken ze verder. Mensen die geen vaste woonplaats hebben noem je
nomaden
.
Met takken, bladeren en huiden bouwden ze eenvoudige hutten. Van hoorns en botten maakten ze naalden en vishaken. Van steen maakten ze werktuigen en wapens. Omdat er in deze tijd zoveel met steen werd gewerkt, noemen we dit ook wel het
stenentijdperk
.
We halen onze informatie over jager-verzamelaars uit de overgebleven spullen uit die tijd. Ook onderzoeken we culturen die vandaag de dag nog leven als jager-verzamelaars.
Steentijd/Jager-verzamelaars
http://www.schooltv.nl/video/het-klokhuis-steentijd-jagers-verzamelaars/#q=jagers-verzamelaars
Vindplaats uit stenen tijdperk wordt beleefplek
1.3 Jagers worden boeren
Vanaf 10.000 v.C. verspreidden mensen de landbouw vanuit het Midden-Oosten. In de landbouwsamenleving werd het leven heel anders dan vroeger. Rond 5000 v.C. kwamen de eerste boeren in Nederland.
Klimaatverandering
12.000 jaar geleden
eindigde de ijstijd. In het Midden-Oosten (Irak en Syrië) waren de winters vochtig en de zomers warm en droog. Deze gebieden werden vruchtbaar. Er kwam steeds minder groot wild waarop kon worden gejaagd.
Vruchtbare Halvemaan
Hier ontstond de eerste
landbouwsamenleving
. Mensen ontdekten dat ze graankorrels niet alleen konden plukken, maar ook konden laten groeien. In dit gebied leefden ook schapen, geiten en zweinen. Zo ontstond er naast
akkerbouw
ook
veeteelt
.
Midden-Oosten:
10.000 v.C.
Zuid-Europa:
6500 v.C.
Nederland:
5300 v.C.
Landbouwsamenleving
Het leven van mensen veranderde drastisch:
Mensen produceren hun eigen eten: archrarisch
Ze hadden één vaste woonplaats --> ontstaan dorpen
Het aantal mensen nam toe
Er ontstonden verschillende beroepen
Boeren begroeven hun naasten in een begraafplaats
Er ontstond hiërachie (rangen)
Er verandere zoveel dat we spreken van een landbouwrevolutie
Zoek de verschillen!
Voordelen
Het leven van een boer had een aantal voordelen:
De huizen boden meer bescherming tegen regen en kou
Het boerenbestaan had meer regelmaat
Meer voedsel
Nadelen en een oplossing
Er hoorde ook gevaren bij de landbouw:
De oogst kan mislukken --> Hongersnood
Het was heel hard werken!
Boeren maakte aardewerken potten om voorraden in op te slaan. Ook maakten ze andere gereedschappen. Zo ontstonden er nieuwe technieken en werktuigen. Door deze technieken verbeterde de landbouw en konden steeds meer mensen gevoed worden. De bevolking nam toe.
Boeren in Nederland
Rond
5000 v.C.
kwamen de eerste boeren naar Nederland. Ze bouwden hun dorpen in Zuid-Limburg. In het dorpje Esloo zijn zo'n achtien huizen gevonden waar ongeveer 100 á 150 mensen woonden. Eén huis was groter dan de rest. Misschien woonde daar het dorpshoofd? In
3000 v.C
. was in heel Nederland een landbouwsamenleving ontstaan.
Schooltv
http://www.schooltv.nl/video/het-klokhuis-steentijd-eerste-boeren/#q=jagers%20worden%20boeren
1.4 Bouwen en graven
In de samenleving van jager-verzamelaars bestonden weinig verschillen tussen de mensen. De landbouwsamenleving was ingewikkelder. Verschillen tussen mensen werden groter. In de tijd van jagers en boeren ontstonden natuurgodsdiensten.
Bezit en macht
Bij jager-verzamelaars was er veel gelijkheid. Mensen werkten samen aan gereedschap en spullen en die waren dan ook van iedereen.
Boeren hadden veel meer spullen. Er waren arme en rijke families in boerendorpen. Tegen de rijke mensen werd tegenop gekeken. Zij hebben meer
aanzien
. Naar zo iemand wordt eerder geluisterd en deze mensen werden dan ook de baas. Er kwam verschil in
macht
. Dit soort verschillen in mensen noemen we
sociale verschillen
.
Meer en minder grafgiften
De
sociale verschillen
tussen prehistorische boeren kunnen we goed zien aan hun graven. De doden kregen namelijk spullen mee in hun graf, zoals aardewerken potten, gereedschap of sieraden. Mensen met meer rijkdom kregen meer
grafgiften
mee dan armere mensen.
De hunebedbouwers
In het noorden van Nederland woonden de boeren die de opvallendste bouwwerken uit de Nederlandse steentijd achter lieten: hunebedden. De naam komt van het woord 'hunen' (oud woord voor reuzen). Mensen dachten vroeger dat het bouwwerk door reuzen was gemaakt.
De grote keien die zijn gebruikt zijn in de laatste ijstijd door het ijs meegevoerd naar dit gebied. Waarom mensen zoveel moeite deden om een goed graf te maken en grafgiften mee te geven weten we niet precies. Waarschijnlijk geloofden mensen dat de doden doorleefden in het
hiernamaals
. Dit geloof en hun manier van leven in onderdeel van hun
cultuur
.
Natuurgoden en geesten
Boeren geloofden dat achter elk natuurverschijnsel ( bijv. regen, onweer, zon en de maan) een god zat. Zo'n geloof noem je
natuurgodsdienst
. Waarschijnlijk geloofden ze ook dat mensen na hun dood doorleefden al geesten.
Dit geloof ontstond, omdat mensen zochten naar een verklaring voor gebeurtenissen. Als er ineens een storm opstak en de oogst verwoest leek het alsof de goden zich tegen de mensen keerden. Daarom probeerde mensen de goden tevreden te houden. Ze offerden (geven) bijvoorbeeld dieren of voerden een speciale dans uit.
Schooltv
http://www.schooltv.nl/video/vroeger-was-het-anders-hunebedden/#q=hunebedden
http://www.schooltv.nl/video/vroeger-zo-de-hunebedden/#q=hunebedden
http://www.schooltv.nl/video/het-klokhuis-canon-hunebedden/#q=hunebedden
Full transcript