Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

1937-1938 жылдардағы репрессия

No description
by

Yelaman Amangeldinov

on 6 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 1937-1938 жылдардағы репрессия

1937-1938 жылдардағы репрессия
Оппозицияға жалған "аттар" қойылды
Заңдар арқылы белгіленген немесе жасырын дұшпандар нақты таңбаланған – 1) «ұлтшыл,» 2) «алашордашыл,» 3) «троцкист-зиновьевшіл», - деген саяси атқа ие болды. Кейіннен "дүнгендер" тобына "фашистер", "шпиондар", "барлаушылар" мен "диверсанттар", сонымен қатар бүлікшілер де қосылды. Осымен бірге, "жайбарақат элементтердің," "ашық ауыздың" және "шіріген либералистердің" өмірін оқыту әдістері де анықталды. Бүдан кейінгі "дұшпандар" шеңберінің кеңеюі ішкі жэне сыртқы саяси факторлардың әсеріне байланыстырылып, 1937 жылдың өн бойында "троцкистер мен басқа екі жүзділер," "троцистік-зиновьевтік фашист-бандиттер," "азғырушылар" болып кете береді [15,69 б.].
Жазықсыз адамдар жазаланды
1934 жылы 1 тамыздағы Орталық Атқару Комитетінің қаулысында төлқұжатсыз азаматтарды 2 жыл мерзіммен бас бостандығынан айыру"
- мәселесі айтылып, нәтижесінде сотталғандардың саны арта түскен. 1935 жылы 5 қаңтарда Қазак Өлкелік БК(б)П Комитетінін бюросы отырысында "Большевик Казахстана" басылымындағы "Оппортунистік галиматья (1934 жылы 30 желтоқсандағы санында жарияланған) деген мақаласында "партияға
осыдан кейінгі, шұғыл түрдегі Ішкі Істер Халкомы Ежовтың қол қойылған №00447 бұйрықты айтуға болады, бұл арқылы 268 950 адамды репрессияға ұшыратып, оның 75 950 ату жазасына кесу көзделді [50,82б].
Ахмет Байтұрсынұлы
Әлихан Бөкейханов
Міржақып Дулатов
НӘТИЖЕСІ
басталу тарихы
1937-1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін шаралары бірден ала қойған жоқ. 1920 жылдан бастап әлеуметтік күштеудің мемлекеттік механизмі мен социалистік құрылымға қарсы пікір білдірушілерге қарсы террордың тәжірибесі негізделе бастады. 1930 жылдың екінші жартысында қоғамды қайта құру мен саяси, экономикалық және әлеуметтік мәдени мәселелердің шешімдерін пайдаланып, кеңестік күштеу жүйесін пайдалану өзінің кемеліне жетті. "Үлкен террор" ол заңды логикалық процесс механизмі болды. Бірақ кеңес халқына қарсы жүргізілген саяси қуғын-сүргін бір дүркін түрде емес, толқынды сипатта жүрді. Ал 1937-1938 жылдардағы жүргізілген қуғын-сүргін науқандары кең ауқымды әлеуметтік топты қамтыды. Мемлекетте қалыптаскан жағдайға байланысты осы қуғын-сүргін шараларына қарсы қозғалыстың болмауынан немесе осы сияқты процесстердің болмауынан 1937-1938 жылы үлкен террор саясаты жүзеге асты.
Сталин
Басшылар өзінің істерін заңдастырды
1937-1938 жылдардағы жаппай қуғын-сүргін саясатына даярлық 1920 жылдардың ортасынан басталды. 1920 жылдың ортасына дейін ауыл шаруашылығына зиян келтіруші жәндіктер мен жануарларға қолданылған "зиянкес" сөзі 1925 жылдан бастап саяси мәнде айтылып, қуғын-сүргін тұсындағы айыптау процесстерінде, әсіресе Біріккен Мемлекеттік Саяси Басқарма коллегиясында 1934 жылға дейін жиі пайдаланылды. Алайда, Қылмыстық Кодекске енбей қалып, ал оның орнына Қылмыстық Кодекстің "контрреволюциялық бүлік және мемлекетті, өндірісті бүлдіру" деген 58-14, 58-7 баптары дүниеге келді [14,636.]. 1935-1938 жылдар арасындағы И.Сталин бастаған шағын арандатушы саяси топтың өзінің туған халқына қарсы жасаған аса ауқымды қылмысы заң қорғау органдары саяси қуғын-сүргін жүйесін қалыптастырып, арнайы қабылданған қаулы-қарарлар, нормативтік актілер арқылы репрессияның заңдық негізі жасалды.
1938 ж жаппай репрессиялау саяси идеологияның саясат
Қазақстандағы жаппай қуғын-сүргін науқаны 1937 жылы БК(б)П ОК ақпан-наурыз Пленумынан кейін өрескел сипат ала басталды. Бұған И.Сталиннің "троцкишілдерді және басқа да екіжүзділерді жою барысындағы партия жұмысының кемшіліктері мен оларды жою шаралары туралы" баяндамасы негіз болды. Соның ішінде 5 наурызда айтылған Қазақстанда ОК хатшысы болып сайланған Л.Мирзоян өзінің соңынан бұрын жұмыс жасаған Әзірбайжаннан және Оралдан отыз-қырық адамдарын алып келіп, оларға жауапты кызметтерді сеніп тапсырды... Мирзоянның өз артелі бар" -деп келетін Сталин аузынан шыққан қате қатерлі тезис өздерінің қара ниетін саясатпен білдірген бояп шебер шолақ белсенділерге тыңнан қуат берді. Әсіресе, троцкистерге қарсы күресте қазір ескі әдістер-дискуссия әдістері керек емес, жаңа әдістер түп-тамырын құрту, талқандау әдістері керек" екендігі олардың жандарына майдай жақты. Сондықтан, 1937 жылдың көктемінен бастап өлкедегі жаулар мен тыңшыларды табу науқаны шапшаң дамыды. Өз уақтының қайраткері ретінде әрі жоғарыдағы Пленум да қатты соққы алған Мирзоян да өзінің зиянкестерді, тыңшыларды, диверсанттарды әшкерелеуге қол жеткізген табыстары жөнінде Сталинге есеп беріп отырды.
Репрессия нәтижесінде Қазақ зиялылары жазаланды
Қазақ халқының саны азайды.
Қазақ зиялылары ату жазасына кесілді, ал оның туыстары лагерьлерге жіберілді
Full transcript