Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

OKULÖNCESİ DÖNEMDE OYUN

OYUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ OYUNUN ÇOCUĞUN GELİŞİMİNE KATKILARI
by

ihsan metinnam

on 27 May 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of OKULÖNCESİ DÖNEMDE OYUN

OYUN
ÖĞRETİMİ

Oyunun Özellikleri
And one more thing...
Oyunun Tanımı

Oyun, Türkçe’de birden fazla anlamı içinde barındıran yönüyle açıklanır; Sözgelimi tavla ve tenis gibi vakit geçirmeye yarayan, belli kuralları olan; eğlence, kumar, cambaz oyunu gibi şsaşskınlık uyandıran; hüner, tiyatro ya da sinemada sanatçının rolünü yorumlama biçimidir.
Oyun, müzik eşliğinde yapılan hareketler, temsil, piyes gibi sahne ve mikrofonda oynanmak için hazırlanmış yapıtladır. Oyun, olimpiyat oyunları gibi bedensel ve zihinsel becerileri geliştirmek amacıyla yapılan ve çevikliğe dayanan her türlü yarışma, rakibi yenmek için türlü biçimlerde yapılan hareket ya da taraflardan birinin dört sayı kazanmasıyla elde edilen sonuçlardır.
OYUN NEDİR?
Oyunlar bir yönüyle doğaçlamadan çıkan ya da geleneksel olarak var olan kurallar bütünüdür. Oyunlar çerçevesinde ve onların normlarının içinde oyun etkinlikleri yoluyla oyun süreçleri türetilir veya biçimlendirilir. Oyunlar tek başına olabileceği gibi, eşler ya da rakiplerle kurulan bir etkileşim içinde de oluşabilir.
Oyun, bazen de her türlü düzen, hile ve entrikalardır. Oyun almak, birine oyun etmek, oyun havası, oyun kâğıdı, oyun vermek, oyuna çıkmak gibi oynamak fiilinden türetilen sözcüklerden başka; Türkçe’de olmayan, Almanca, Fransızca ve İngilizce’de herhangi bir müzik aletini çalmak da oynamak eylemi ile belirlenir.
Oyun kimi uzmanlar tarafından amaçsız olarak yapılan iş, kendi kendini eğlendirmek için yapılan şey, eylem; boş zamanlarda ya da kısa bir zaman aralığında yapılan, belli kurallara göre gerçekleştirilen, bir kazanç ya da çıkar elde etmek için yapılan (kart, top, yarışma vb) etkinlik olarak tanımlanır.
Kimileri tarafından da önemli ve amaçları olan, yaratıcılık, öğrenme ve istekli olmayı sağlayan eylemlerde kendini gösterebilir.
Oyun Ne Değildir?
Bir sözcüğün kavramsal değeri çoğunlukla onun karşıtı ile açıklanabilir. Ciddinin karşılığı da çoğunlukla oyun ya da alay ve şaka olarak adlandırılır. Oysa oyun kavramı, dikkat edildiğinde karşıtından (Oyunun karşıtı ciddilik, iş ve çalışma olarak bilinir) daha asal, daha yüklü anlamlara sahip görünmektedir.
Oyunun karşıt anlamında daha çok uğraşı, yenilik, özen gibi anlamlar yüklüdür. Oysa ciddilik daha çok oyunun yadsıması, oynamama, oyun olmama gibi olumsuz bir anlam taşır.
Oysa oyunun anlamı, hiç bir zaman ciddi olmamak değildir, oyun kendi içinde ciddi olmayı da içerir.
Oyun, yalnız bir eğlence aracı değil, oynayanın duygularının, çatışmalarının, eğilimlerinin, kendi istek ve çevre etkilerinin içine alındığı bir eylemdir.
Özgürlük
Öyleymis gibi olma, yapma
İkili değer (ikili durum, çatısma, gerilim)
Kendine Özgülük
Simdiki zaman
Katılım, Hareket
Eğlence ve Haz
Süreç bakımından bir öneme sahip olma
Kural koyuculuk ya da kendini yönetme
Özgürlük: Hemen hemen bütün oyun kuramlarında oyun, kendi dısında bulunan amaç ve hedeflerden bağımsız olarak olustuğu vurgulanır. Oyun içinde kuralları barındıran sınırsız özgürlüklerini barındırır. Çocuk, ergen ya da yetiskin oyun oynarken özgür bir birey olma durumunu yasar. Tüm oyunlar oynayana “ben özgürüm” hissini yoğun olarak yasatır. Oyuna katılmak da oyunu terk etmek de bu özgürlük sınırı içerisindedir. Kimse herhangi bir oyuna zorla dahil edilemez.
Öyleymis gibi olma, yapma: Tüm oyunlar gerçek dünyadan yola çıkarak ve gerçek dünya içerisinde olusturulan kurgusal dünyada gerçeklesir, kurgulanır. Sözgelimi dramatik oyunlar kurgusal dünyada olusan, gelisen oyunlara tipik bir örnektir. Bir evcilik oyunu gerçek dünyada olusan ve çocuğun yakın çevresinde gördüklerini taklit ettiği, rollerin, kimliklerin olduğu “öyleymis gibi yapma” özelliğine dayalıdır. Her iki durumda da oyunun imgesel bir dili vardır ve/veya genis anlamında oynamak, imgeler olusturmak ve kendini bunun içine aktarmak söz konusudur.
İkili değer (ikili durum, çatışsma, gerilim): Pek çok oyun yapıları gereği bir yarışsma olgusuna dayalıdır. Bir kazanma ve kaybetme durumu oynayanların tamamını içine alır ve kazanma kaybetme ikilemi, onlarda bir gerilimi yarşatır. Çatışsma durumları oyunların en gizemli ve önemli kısmıdır. Bu anları yaşsama durumu oynayanlara bir haz ve mutluluk verir.
İkili değer (ikili durum, çatışsma, gerilim): Aynı durum aslında şsans, beceri ve deneye dayalı oyunlar için de geçerlidir. Bu gerilim çok uzun sürmemeli, çok aşsırı egemen olmamalıdır. Çünkü aksi durumda iki değerlilik ve açık seçiklik, özgürlük, yineleme eğilimi ve imgesel görüngülerin verdiği sevinç ortadan kalkar. Burada ikili gerilim söz konusudur. Bir yandan oyun birlesşimlerinin gücü ile ilgili olan bu durum gerginlikten kurtulmak biçiminde de anlaşılabilir.
Kendine Özgülük: Oyunlarda biçimsiz bir basşlangıç söz konusu değildir. Oyunun dışsında belirli kurallar, kendi iç dinamiği söz konusudur ve her oyunun kendine özgü bir kuralı vardır ve bu kurallar oynayanlar tarafından gelisştirilir, değişstirilir ve oyun süreçlerinde bu kurallara uyulması söz konusudur.

ŞSimdiki zaman: Oyunların bir başslangıç bir de bitirme noktası bulunur. Oyunlar biçimlendirilmişs zamanlarda gerçekleşsir. Oyun açısından oynayan ya da katılımcı için oyunun oynandığı o an vardır ve önemlidir. ŞSimdiki zaman öğesinde yaşsanılan oyun süreçlerinde gerilimler yasşanılır ve o gerilim anları ile oyuncuların durumları, kuralları değisştirilebilir.
Katılım, Hareket: Oyuna katılanlar, oyunu oynayanlar için söz konusu özelliklerden biri tam katılımdır. Oyun etkinliklerinde zihinsel, sözel, devinimsel bir yapı bulunmaktadır ve çocuk, oynayan bu yapı içerisine katılır, tam olarak kendini verir. Katılım çocuğun, oynayanın kendisine bağlıdır. Özgürlük öğesi gibi oyuna katılım bireyin kendisine bağlıdır. Oyunların çoğu bir hareketi ya da bir eylem durumunu içinde barındırır.
Eğlence ve Haz: Oyunların en önemli özelliklerinden biri çocuklara, oynayanlara bir haz yaşsatmasıdır. Bu haz çeşsitli boyutlardan kaynaklanabilir. Sözgelimi oyun süreci içerisinde bir gerilimi, dramatik olanı, çatısşmayı, kazanma-kaybetmeyi yasşayan çocuk veya oynayan bu yasşantıdan kaynaklanan bir hazzı yaşsayabilir ve eğlenebilir. Oyun sürecinde çocuklar bir tatmin olma durumundadırlar ve bu gözlemlenebilir eğlenme durumunu ortaya çıkarır. Bu yanıyla hangi tür oyun olursa olsun tüm oyunların oynayana, katılımcısına bir eğlence, eğlenme özelliği yaşsattığı kesindir.
Süreç bakımından bir öneme sahip olma: Hiçbir çocuk, oynayan için oyunun sonucu, özü açısından bakıldığından önemli değildir. Yarışsmalı oyunlar dahi olsa sonuca odaklanmışs gibi görünen bir çocuk için oyun isteği bu süreçte yasşanılanların tekrar edilme isteminden kaynaklanır. Sürecin yoğunluğu oyunlardaki yinelenmeyi de doğrudan etkiler.

Kural koyuculuk ya da kendini yönetme: Özellikle çocuk oyunları açısından bakıldığında oyun kurallarının çoğu çocuklar tarafından konulur. Evcilik gibi dramatik oyunlarda kurallar çok değisştirilir ve kurallara uymayanlar yine çocuklar tarafından cezalandırılır. Bilinen, kuralları beli oyunlarda da bu durum aynıdır. Çocuklar daha önceden belirli bazı kuralları uygun bulduklarında değişstirebilirler.
Oyunun Çocuğa Eğitsel Katkısı Nedir?
Oyun, kisşiliğin gelişsiminde çevredeki tüm insanlarla birlikte bir paylasşımın, öykünmenin sonucunda gerçekleşsebilen, yaşsamsal açıdan onu temel alan önemli bir etkinliktir ve insanın tüm yasşamı boyunca onun bilişssel, duyusşsal, devinimsel davranısş alanlarına yönelik isşlevleri yerine getirmede, tüm deneyimlerin edinilmesinde olgunlasştırılmasında etkili olan bir eylemdir. Basşta çocuk olmak üzere herkesin öğrenmesi için bir araçtır.
Çocukların gelecekte motivasyonu yüksek, girisşken ve bağımsız düsşünebilen yetişskinler olabilmeleri için zengin bir oyun ve deneyim ortamı içinde büyümeleri gerekir. Böylece çocuk için yaratıcılık, bulusş ve problem çözümü, rahatlıkla yapılabilen işsler haline gelecektir.
Oyun çocukların en doğal dilidir. Bir yönüyle çocukların yaşsama biçimi olan oyunun pek çok alan ile doğrudan ilisşkili olması, oyuna getirilen tanımları da zenginlesştirmekte yer yer güçleşstirmektedir. Oyuna sadece bir eğlence aracı olarak bakılması, önemsiz bulunması oyunun çocuk için vazgeçilmeyecek kadar önemli olduğunun hep göz ardı edilmesi, oyuna gereken önemin özellikle bilimsel çalısşmalarda geç zamanlarda verilmişs olması oyunun tanımlanmasında çesşitli güçlükleri olusşturmusştur.
Oyunlar özellikle küçük çocuklar için haz ve mutluluk kaynaklarıdır. Onların eğitimlerinin de oyun yoluyla başsladığı, eyleme dayalı ilk adımlarının atıldığı anların da oyunla basşladığı belirtilebilir. Çocukların duyu organları ile sürekli olarak yeni karşsılaşstığı nesnelere dokunması, koklaması, tatması gibi eylemleri, onun aynı zamanda yaşsamı tanımaya yönelik bir kesşfe çıkması, kendini ve çevresini tanıması ve bulmasını kolaylasştırır.
Oyun oynayan çocuklar oyun sürecine yoğunlaşsırlar, oyunu “ciddiye” alırlar. Oyun yoluyla yasşadıkları gerilim, bir hazza ve mutluluğa dönüsşür. Çocukların oyun oynamaları sonucunda hemen tüm etkinliklerin yaşsantılara dayalı bir öğrenme zenginliğine dönüsştüğünü oyun yoluyla bir anlamda örtük öğrenme ortamları olusştuğunu belirtebiliriz.
Oyun oynayan çocuklar oyun sürecine yoğunlasşırlar, oyunu “ciddiye” alırlar. Oyun yoluyla yasşadıkları gerilim, bir hazza ve mutluluğa dönüşsür. Çocukların oyun oynamaları sonucunda hemen tüm etkinliklerin yasşantılara dayalı bir öğrenme zenginliğine dönüsştüğünü oyun yoluyla bir anlamda örtük öğrenme ortamları olusştuğunu belirtebiliriz.
Oyunlar çocukların hem bilisşsel hem duyuşssal hem de devinimsel davranışs alanlarına çok önemli katkılar getirirler. Bu tür oyunlara katılan çocuklarda çesşitli deneyimlerin olusştuğu, olgunlasşma, yasşama uyum sağlayıcı davranışsların gelisştiği görülür.
Oyun, çocuğun hem kendini anlatma aracı ve dili, hem de en önemli isşidir. Oyun çocuk için en büyük ihtiyaçtır. Çocuğun dünyaya açılan ilk pencerelerinden biri olan oyun, çocuk eğitiminde çocukla kurulan ilisşkilerde en önemli ve etkili olanlardandır. Birçok olumlu özelliklerin gelişstirildiği, pekisştirildiği oyun, çocuğun yaşsamı için gerekli olan davranışsı, becerileri öğrenmesini, gelişstirmesini sağlar.
Bir çocuğun dengeli bir psikolojik yapı içinde olabilmesi ve sağlam bir kişsilik yapısı gelişstirmesi için oyun oynayabilmesi ve sık sık basşka çocuklarla birlikte bulunabilmesi son derece önemlidir. Oyunlar çocuğun duygularını, iç çatısşmalarını, eğilimlerini, kendi istek ve çevre etkinliklerini de büyük ölçüde kapsar.

Oyunun çocuk için değeri düşsünüldüğünde çocuğun devinimsel, dil, bilişssel ve sosyal gelişsimini destekleyici ve hayata hazırlayıcı en etkin bir araç olduğu görülmektedir.
Özellikle okulöncesi dönemde büyük, küçük kasların gelişstirilmesinin en kolay yöntemlerinden biri oyundur.
Yürüme, kosşma, atlama, tırmanma vb. devinimleri gerektiren oyunlar çocuğun eliyle bir topu duvara atıp tutması gibi bazı tekrarlar kasların devinimi tanımasını sağlar. İnsanın psikolojik yasşamı ile bütünleşsen devinimleri içeren psiko-motor davranışslar öğrenme, büyüme ve gelisşimi ile yakından ilisşkilidir. Kimi çocuklar oyun ve benzeri etkinliklere başslama yönünden güvensiz ve ürkektirler. Bazı çocukların kendi basşlarına yapmaktan çekindikleri kimi devinimler oyun içinde daha kolay gerçekleştirilebilir.
Çocuklardaki fazla enerji, oyunlar yoluyla daha sağlıklı alanlara yöneltilerek iyi yönde kullanma sağlanır.

Çocuklar oyun aracılığı ile aralarında çok hızlı bir iletişsime girer, kaynaşsırlar. Kısa bir süre içerisinde ne oynayacakları, oyunun kurallarının nasıl olacağı konusunda karar verirler ve harekete geçerler. Öneriler alınır, birbirlerinin ellerine ve bedenlerine dokunarak, devinerek oynamaya başslarlar.
Devinişssel gelisşim açısından da oyun çocukların gücünü arttırmasında, tepki verebilme becerisini gelişstirmesinde, büyük ve küçük kaslarını denetim altına almayı ve gerekli hızda kullanmayı öğrenmesinde, durgun ve dinamik dikkate sahip olmasında bunu gelisştirmesinde, organlar arasında bir esşgüdümün sağlanmasında, devinimlerinde çeviklik kazanmasına, bedensel esneklik kazanmasına yardım eder.
Oyun duygusal gelişsim açısından da etkilidir. Çocuk canlı, hareketli bir varlıktır. Onun yaşsantısında kendi iç dünyaları gelisşimine doğrudan etki yapar. Eğitimcilerin görevlerinden birisi çocuğun iç dünyasına girebilme, saf, temiz duyguları tanıyabilme ve onu iyiye, güzele götürebilmektedir. Çocuğun duygu ve heyecanları davranışslarındaki uyum ve uyumsuzlukları da etkiler. Çocuk oyun yoluyla duygusal tepkilerini denetim altına alabilir. Sevinç, hosşlanma, güzellik, güven gibi özellikleriyle kendisini daha iyi tanır.
Sosyal gelisşim duygusal gelisşimden bağımsız değildir. Duygusal gelisşimi etkileyen etken, çocuğun basşkalarıyla olan ilisşkileridir. Oyun yoluyla çocuk toplumsallasşmayı öğrenir. Toplumun, okul açısından arkadasşları ile olusşturdukları grupların kural ve gerçeklerini kolay ve zararsız bir biçimde oyun sırasında öğrenebilir. Başskalarının hak ve özgürlüklerine saygı göstermeyi öğrenir.
Böylece çocuk kendi hak ve özgürlüklerini de korumasını, yardımlaşsmanın önemini, dayanışsma ve birlikte çalışsmanın gücünü de oyun yoluyla yaşsayarak öğrenir ve kişsiliğini gelisştirir.
Oyun çocuğun içindeki doğal davranısşlarından bilisş, duygu ve sosyal gelişsimindeki gereksinimleri belirlemekte, aynı zamanda çocuğun kendisini doğru olarak tanıyıp sorunlardan kurtulmasına yardımcı olmaktadır. Böylece çocuğun eğitim-öğretime hazır olmasını sağlayan oyunlara ders konuları veya kavramlar serpisştirilerek oyunlar eğitimi sağlayacak sşekilde gelişsmektedir.
TEŞEKKÜRLER
İHSAN METİNNAM
Full transcript