Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

SISTEMI SKELETOR DHE MUSKULOR

No description
by

kristi shumka

on 19 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of SISTEMI SKELETOR DHE MUSKULOR

SISTEMI SKELETOR DHE MUSKULOR
Sistemi muskulor është tërësia e muskujve të trupave të organizmave të gjallë qe bëjnë të mundshëm lëvizjen e tyre.
Sistemi muskulor përbëhet prej qelizave të specializuara të cilat quhen fije. Funksioni mbizotërues i tyre është kontraktimi. Muskujt të cilat janë të lidhur me eshtra ose organe të bredshme ose enë gjaku janë përgjegjës për lëvizje. Pothuajse të gjitha lëvizjet në trup rezultojnë nga kontraktimet muskulore. Veprimi i integruar i nyjeve, eshtrave, dhe muskujve të skeletit prodhojnë lëvizje siç janë vrapimi dhe ecja. Muskujt e skeletit gjithashtu prodhojnë lëvizje më të ndërlikuara të cilat rezultojnë në shprehje të ndryshme të fytyrës, lëvizjet e syve dhe frymëmarrje. Përvec lëvizjeve, kontraktimet muskulore gjithashtu sigurojnë funksione me rrëndësi të trupit siç është qëndrimi, stabiliteti i nyjeve, prodhimi i nxehtësisë. Qëndrimi siç është ulur apo në këmbë mbahet nga kontraktimet muskulore. Muskujt e skeletit kontraktojnë vazhdimisht për ta mbajtur trupin nër ta mbajtur trupin në pozitë statike. Prodhimi i nxehësisë, për të mbajtur temperaturën e trupit, është e rëndësishme nga një produkt i metabolizmit të muskujve. Pothuajse 85% e nxehtësisë të prodhuar në trup është rezultat i kontraktimeve muskulore.
Skeleti është tërësia e kockave të trupit, të cilat lidhen me njëra-tjetrën me anë të kyçeve.
Boshti i skeletit përfshin kockat e fytyrës, të kafkës dhe të shtyllës vertebrore, dhe kafazi i krahërorit ku qëndrojnë brinjët. Skeleti lidhet me gjymtyrët e sipërme me anë të brezit të legenit.
Çdo pjesë e skeletit përmbush një funksion të caktuar: kockat e boshtit të skeletit mbajnë trupin dhe mbrojnë organet jetësore, kurse kockat e gjymtyrëve bëjnë të mundur lëvizjet e shumëllojshme, kontribuojnë në qëndrueshmërinë e trupit, bëjnë të mundur ecjen si dhe kapjen e shtrëngimin e objekteve.
SKELETI
SEMUNDJET QE PREKIN
SKELETIN DHE MUSKUJT
Kanceri i kockave
Kanceri i kockave është një tumor i cili shkatërron indin normal të eshtrave. Kanceri i kockave mund te jete beninj ose malinj.
Simptomat
Dhimbja është simptoma më e shpeshtë e kancerit të eshtrave, ndonese jo të gjitha kanceret e eshtrave shkaktojnë dhimbje. Dhimbja e vazhdueshme ose e pazakonshme, ënjtja brenda ose në afërsi të një kocke mund të shkaktohet nga kanceri ose nga sëmundje të tjera. Është e rëndësishme të vizitoni mjekun për të përcaktuar shkaktarin e këtyre ndryshimeve.
Diagnostikimi
Për të diagnostikuar kancerin e eshtrave, mjeku do t’i kërkojë pacientit historinë mjekësore personale dhe familjare. Mjeku po ashtu kryen ekzaminime fizike dhe mund të këshillojë edhe teste laboratorike dhe të tjera diagnostifikime. Këto teste mund të jenë:
-Rrezatimi X
-Skanimi i eshtrave
-Tomografia kompjuterike
-Fotografimi me rezonancë magnetike
-Tomografia pozitron-emetuese
-Angiogrami
Trajtimi
Opsionet e trajtimit varen nga lloji, madhësia, lokacioni dhe shkalla e kancerit, si edhe nga mosha e personit dhe shëndeti i përgjithshëm. Opsionet e trajtimit të kancerit të eshtrave përfshijnë ndërhyrjen kirurgjike, kemoterapinë, terapinë rrezatuese dhe kriokirurgjinë. Operacioni kirurgjik është trajtimi më i zakonshëm për kancerin e eshtrave.
Operacioni i largimit të gjithë tumorit me gjithë një pjesë të indit të shëndetshëm që e rrethon. Megjithatë pacientët të cilët u nënshtrohen procedurave kirurgjike për kancer të eshtrave në gjymtyrë, kanë nevojë edhe për operacione të tjera rindërtuese të kockave për të maksimizuar funksionin e gjymtyrëve. Kemoterapia paraqet përdorimin e barnave antikanceroze për të vrarë qelizat kanceroze. Pacientët të cilët kanë kancer të eshtrave zakonisht pranojnë kombinim të disa barnave antikanceroze. Kemioterapia aktualisht nuk përdoret për të mjekuar kondrosarkomat. Radioterapia përfshin përdorimin e rrezeve X me energji të lartë për të vrarë qelizat kanceroze.
Ky trajtim mund të përdoret në kombinim me kirurgjinë. Shpesh përdoret për trajtimin kondrosarkomave, që nuk mund të trajtohen me kemoterapi. Kjo metodë mund të përdoret edhe për pacientët të cilët refuzojnë ndërhyrjen kirurgjike. Kriokirurgjia është një metodë gjatë të cilët përdoret nitrogjen i lëngshëm për t’i ngrirë dhe vrarë qelizat kanceroze. Kjo teknikë ndonjëherë përdoret në vend të operacionit tradicional kirurgjik për të shkatërruar tumorin.
Osteogenesis Imperfecta
Osteogenesis Imperfecta ose e njohur ndryshe si sindroma e Lobsteinit eshte nje semundje e rralle e cila shkakton tek te prekurit kocka shume te brishta.
Gjate viteve kjo semundje ka marre edhe
"nofken" semundja e kockave-qelq, pasi ne shumicen e rasteve te prekurit shfaqin kocka aq te dobeta sa mund te krahasohen me qelqin.
Personat me kete sindrome jane te lindur me inde lidhese te dobeta dhe me nje mungese ose paaftesi te trupit per te prodhuar kolagjen, nje lende kyc ne formimin e kockave. Kjo mungese e kolagjenit shkakton edhe nje prej simptomave me te dallueshme te kesaj semundje qe eshte kthimi ne ngjyre blu i pjeses se bardhe te syrt.
Pervec nderrimit te tonalitetit te pjeses se bardhe te syve gje e cila mund te ndodhe ne fazat e avancuara, kjo semundje nuk ka shume simptoma qe mund te cojne ne diagnostifikimin paraprak. Shpesh menyra e vetme per te diagnostifikuar OI eshte nepermjet verejtjes se nje numeri te madh te thyerjes se kockave, ose deformimeve te krijuara thjesht per faktin se kockat nuk jane te forta mjaftueshem per te perballuar peshen e trupit.
Deri me sot nuk eshte gjendur ende nje kure per OI. Menyrat e vetme qe kane shfaqur permiresime tek pacientet kane qene fizioterapia e kontrolluar si dhe perdorimi i strukturave metalike te cilat vedosen ne kocke kirurgjikalisht me qellim forcimin e ketyre te fundit.
Kockat janë të përbëra nga kristale të mineraleve si fosfori, kalciumi dhe magneziumi. Ka dy lloj qelizash, ato që formojnë kockën dhe ato që e tresin kockën. Deri në moshën 20-25 vjeç dominante janë qelizat që formojnë kockën, më pas ato shkatërruese megjithëse kanë një ekuilibër mes tyre. Rritja e shkatërrimit pakëson sasinë e mineralit dhe kjo sjell thyerjen e kockës. Gjendja ku sasia e mineralit pakësohet shumë quhet Osteoporozë. Kjo është sëmundja më e shpeshtë metabolike e kockave ku mikro arkitektura e tyre dhe masa e kockës janë zvogëluar. Gratë pas menopauzës janë më të predispozuarat.
Osteoporoza
Osteoporoza është një sëmundje e fshehtë. Nuk jep shenja për një kohë të shkurtër por afatgjate. Nëse është krijuar osteoporoza vihet re kërrusje dhe dhimbje të belit dhe shpinës. Sidomos kockat e vertebrës janë shumë delikate. Edhe kockat e kyçit të dorës ndikohen. Tek tipi I dytë vihen re më shumë dhimbjet e kockave. Me rritjen e moshës rritet mundësia e thyerjes së kockave të legenit. Këto lloj thyerjesh janë tepër të rrezikshme për jetën apo për ta bërë të sëmurin të mos lëviz nga shtrati.
Ka disa aparatura. Më e përdorura sot është metoda DEXA e cila nuk e dëmton të sëmurin. Pasi personi shtrihet nje burim drite përshkron trupin e tij dhe të dhënat grumbullohen në një kompjuter. Kjo mund të zgjasi rreth 30-45 minuta megjithëse ndryshon sipas aparatit. Osteoporozat e theksuara mund të shihen e dhe në grafinë direkte. Nëse arrihet të shihet në grafi kjo do të thotë se rreth 30 % e masës së kockës është pakësuar. Megjithatë edhe klinika dhe shenjat e të sëmurit ndihmojnë shumë në diagnozë.
Diagnostifikimi
Personat me te rezikuar:
Gratë
Grate që hyjnë herët në menopauzë.
Personat që kanë pak lëvizje.
Ata që përdorin alkool dhe cigare.
Ata që përdorin pak qumësht apo produktet e tij,pra nuk konsumojne produkte me kalcium.
Ata që i kanë të dëmtuara funksionin e veshkave.
Ata që kanë tek të afërmit e tyre një problem të tillë.
Rakitizmi
Rakitizmi është sëmundje e përgjithshme e organizmit të fëmijës në rritje. Ai prek kryesisht kockat, pasojë e pamjaftueshmërisë apo e mungesës së vitaminës D në organizëm.
Vitamina D influencon në thithjen e kalciumit në zorrë si dhe në aktivizimin e tij në proceset e mineralizimit të sistemit kockor, duke ndikuar në forcimin dhe rritjen normale të tyre.
Dy janë rrugët që vitamina D merret në organizëm. Me anë të marrjes nga gjiri i nënës dhe nëpërmjet sintezës se vitaminës D në lëkurë, nën veprimin e rrezeve ultraviolet të diellit.
Si shfaqet rakitizmi?
Fillimisht ka shenja të përgjithshme si grindje, djersë dhe lëvizje të kokës në nën kresë. Më pas mjeku konstaton sëmundjen e lulëzuar që quhet rakiti florid.
Gjiri i nënës përmban të gjitha elementet për ushqyerjen e fëmijës. Ai është i domosdoshëm dhe i pazëvendësueshëm për 6 muajt e parë, por ne disa raste vitamina D është e pamjaftueshme, edhe kur qumeshti i girit nuk i mungon foshnjes.
Rakitzmi shfaqet që në muajt e parë në qoftë se nuk jepet vitamina D në mënyrë suplementare. Shenjat e dëmtimit të kockave vërehen fillimisht në kockat e kokës, mandej në kraharor dhe më pas në ekstremitete.
Nderlikime te tjera:
Veç deformimeve te ndryshme, fëmijët me rakit sëmuren shpesh me bronkopneumoni. Dëmtimet skeletike të legenit te femra bëjnë që ajo të shfaqe vështirësi në lindje.
Trajtimi:
Është e domosdoshme që çdo fëmije t’i jepet vitamina D në mënyrë plotësuese dhe kur ai ushqehet me gjirin e nënës. Vitamina D fillohet që në muajin e gjashtë të shtatzënisë
dhe eshte e rëndësishme qe te vazhdohet se paku ne muajin e pare te jetes.
Ekspozimi i lëkurës së fëmijës në diell dhe shëtitja në ajër të pastër bën që të sintetizohet vitamina D nga lëkura, ndaj edhe aktiviteti ne mjediset e jashtme eshte i keshilluar.

Distrofia muskulore
Semundja e trashëguar e karakterizuar nga dobësimi progresiv i muskujve të skeletit quhet Distrofia muskulare. Ekzistojnë 5 forma kryesore të shfaqjes së sëmundjes. Ato janë klasifikuar sipas moshës, mënyrës së trashëgimisë, dhe pjesës së trupit kryesisht të prekur prej saj. Lloji më i zakonshëm i formës së distrofisë muskulare emërtohet Duchenne dhe është përshkruar për herë të parë në Francë në vitin 1861, nga mjeku Duchenne. Shumë raste shkaktohen nga dëmtimi i një gjeni në kromozomin X qe mbarte tvetëm nga femrat.
Lloje te ndryshme te distrofise muskuore prekin pjese te ndryshme te trupit
Simptomat
Sëmundja fillon me dobësimin e këmbëve para moshës 3-vjeçare dhe avancon me shpejtësi duke çuar shpesh në vdekje para moshës 30-vjeçare. Studimet kanë treguar se gjeni jo normal nuk arrin të prodhojë një proteinë të muskulit skeletor që quhet distrofinë. Të sëmurët me distrofi ndjejnë dhembje të muskujve, kërcitje, fortësi dhe shtrëngim të tyre. Fillimisht, këta individë ndjejnë lodhje gjatë aktiviteteve të lehta fizike Duke ecur dhe ngjitur shkallët ata mund të lodhen për shkak të dobësisë sëmuskujve të legenit dhe këmbëve që stabilizojnë trungun.Pacientet shpesh e kanë të vështirë të ngrihen nga karrigia.
Simptomat dhe Diagnostikimi
Nder simptomat numerohen :
Dobësia e muskujve skeletorë,
Dhembje në muskuj te ndryshem
Degradim i ngadalte i aftesive motorike.
Të sëmurët ndjenë kërcitje, fortësi dheshtrëngim të muskujve Këta individë ndjejnë lodhje gjatë aktivitetevetë lehta fizike
Mund të lodhen duke ecur dhe ngjitur shkallët
Shpesh e kanë të vështirë të ngrihen nga karrigia
Diagnoza përfshin teste të disa pacientëve për tëpërcaktuar llojin e distrofise. Një skuadër shumëdisiplinore është e përfshirë në trajtimin e pacientëveme kete semundje. Kjo skuadër shpesh mund të përfshijë një neurolog, një reumatolog, një kirurg ortoped, një pulmonolog, kardiolog, një orthopedist, dermatolog dhe një konsulent gjenetik.
Mjekimi
Nuk ka asnjë kurim të njohur për distrofinë muskulare. Masat mbështetëse dhe ushtrimet mund të përmirësojnë cilësinë e jetës dhe të ruajnë lëvizjen për aq kohë sa është e mundur.
Shkencëtarët kanë mundur të identifikojnë anomalitë gjenetike përgjegjëse për shumë distrofi duke u munduar që kërkimet e mëtejshme mund të çojnë në kurim te saj. Skanimi gjenetik rekomandohet për të gjithëanëtarët e familjes që mund të jenë mbartës.
Distrofia
Duchenne
Prek moshat 2 deri 6 vjecare.
Shkakton dobesime te pergjithshme muskulore, kryesisht tek pjesa e siperme e kraheve dhe kembeve duke u perhapur me pas ne gjithe trupin.
Mbijetesa mbi moshen 20 vjecare eshte e ralle.
Ajo prek 1 ne 3500 persona dhe eshte lloji me i perhapur i distrofise muskulore.
Miotonike
Shfaqet ne moshat 20 deri 40 vjec.
Shkakton dobesim te muskujve ne pergjithesi si dhe kontraktime jo te rregullta ose te vonuara, prek fillimisht pellembet, shputat e kembe, qafen dhe fytyren.
Degradimi i semundjes eshte i ngadalte dhe i gjate duke arritur deri 50 ose 60 vjec.
Punuan:
KRISTI SHUMKA
EJONA CUFE
ERIDJON BALILAJ
EGLI QALLIU
AIDEN CELAJ
DINJON LAZAJ
Full transcript