Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

KISA BİR SAĞLIK İLETİŞİMİ TARİHÇESİ

No description
by

Dido Tunc

on 27 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of KISA BİR SAĞLIK İLETİŞİMİ TARİHÇESİ

KISA BİR SAĞLIK İLETİŞİMİ TARİHÇESİ
“Sağlık İletişimi” kavramının kendisi 1970’li yıllarda yaygınlık kazanmış olmasına rağmen, sağlığın öneminin anlatılması, sağlığa dair bilgilerin paylaşılması çok daha eskilere dayanmaktadır.

Eski Yunan’a bakıldığında, Hipokrat sağlıklı olabilmek için tıbbi olmayan konuların gerekliliğini vurgulamıştır.

Hipokrat bir bakıma günümüzün “plasebo” etkisini şöyle tarif etmiştir: “bazı hastaların durumlarının tehlikeli olduğu bilinmesine rağmen, hekimin iyi niyetli davranışı neticesinde sağlıklarını geri kazanmaktadırlar.”

Sağlık İletişimi konusu ABD’de ortaya atılmış ve gelişmeye başlmıştır.

2. Dünya Savaşı’nı takip eden dönemlerde kişisel sağlık gittikçe büyüyen bir konu haline gelmeye başlamış ve Amerikan halkının zihninde sağlık hizmetlerinin uygun bir biçimde sağlanması önemli bir konu haline gelmiştir.

21. Yüzyılın son 30 yılında sağlık, Amerikalılar için bir saplantı haline gelmiştir. Sağlıklı yaşam için beslenme, önleyici tıp konuları tüm dünyaya yayılmaya başlamıştır.

Gelişmiş ülkelerin insanları için sağlık artık yaşam biçimlerinin bir parçası haline gelmiştir.

“bugün ne kadar iyi görünüyorsun! ”
“bugün çok solgun görünüyorsun, hasta mısın?”
Edward Beryas’ın Frengi Hastlıgına Yönelik Olarak Toplumun Dikkatini Çekmesi

ÖRNEK OLAY

SAĞLIK İLETİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
ABD’de tıbbın “altın dönemi” olan 1960-70’li yıllarda sağlık iletişimi daha da geriye atıldı.

Tıbbın bilimselleşmesiyle, bağımsız objektiflik ön plana çıkmaya başlamıştır.

Hastayı bir bütün olarak ele almak yerine hekimler mesafeli olmaya ve etkileşim içerisinde olmamaya eğitilmişti, kişisel duygular tıbbi gelişimle birlikte geri planda kalmaktaydı.

Yeni tıbbi model
Tüketimin yükselmesi
Sağlık hizmetlerinde ayırım yapılması
Önleyici tedavinin ortaya çıkışı
Sağlık hizmetlerinde pazarlamanın kabul edilmesi
Hasta ve yakınlarıyla iletişimden kaçmanın mümkün olmadığının anlaşılmasıyla, hekimlerle konuşmalar tıbbi jargonla dolmaya başladı.

Hekimlerin yeni buldukları bilimsel bilgi, sahip oldukları bu yeteneği ve hekim ile hasta arasındaki farklılığı göstermek için kullanılmaktaydı.

1070’li yılların sonun bu hekim-hasta ilişkisine karşı tepki oluşmaya başladı.

Bazıları bunu “hasta eğitim hareketi”, bazıları da sağlık hizmetinin yanı sıra toplumun kurumlarını etkileyen “tüketicilik” kavramı içinde görmüştür.

Tüketicilik hareketi özellikle hastaların ve sağlık hizmeti tüketicilerinin genel olarak sağlığın doğası ve hastalık hakkında bilgi sahibi olmadığı ortaya çıkmıştır.

ABD’de birçok hizmetin sunulmasında gruplar arasında ayırımların gerçekleştiği görülmektedir (eğitim, meslek veya yaşam alanları gibi).

Pratisyen hekimler daha ziyade iyi eğitimli, maddi durumu güçlü, “kendi dillerinden az çok anlayan” hastalara yaklaşırken, farklı sosyo ekonomik koşullara sahip olan hastalar için aynı davranış biçimini sergilememeye başlamışlardır.

Sağlık iletişimi alanının gelişmesini etkileyen bu faktör aslında günümüzde halen devam etmektedir.

21. yüzyılın son çeyreğinde etkili olan bir başka eğilim, sağlık konusunda önleyiciliğin, tedaviden daha önemli bir rol oynayabileceği idi.

Bu durum standart yaklaşım olan “bedenin tamir edilmesinin” sağlık durumunu düzeltmede, önleyici tedbirler kadar etkili olmadığının anlaşılmasını sağlamıştır.

Önleyici tedbirlerin öneminin anlaşılmasıyla birlikte ortaya çıkan “pazar” beraberinde sağlık kuruluşlarının iletişime geçme konusunda daha aktif olmalarına neden olmuştur.

Sağlık iletişimi alanı, sağlık hizmetindeki pazarlamanın ortaya çıkmasından açıkça ayrılmaktadır.

Yapılan tüketici araştırmaları da ağır ilerlemesine rağmen, iletişim sürecinin daha iyi anlaşılmasına ve daha etkili iletişim tekniklerinin kullanımını sağlamıştır.

Sağlık hizmetindeki pazarlamanın yükselişi, sağlık iletişimi yaklaşımı olarak sosyal pazarlamanın gelişmesine katkıda bulunmuştur.

HEDEF KİTLE
Kurumlar faaliyetlerini sürdürürken, faaliyetlerini çeşitli gruplara yönelik olarak ayırmak ve onlara özel olarak biçimlendirmek zorundadırlar.

Hedef Kitle, kurumların seslenmek istedikleri, kimi zaman da etkileşim içinde oldukları, kendi içerisinde farklılıklar taşıyan gruplardır.
Hedef Kitle Kavramı
İletişim faaliyetlerini etkili bir biçimde gerçekleştirmek isteyen kurum ve kuruluşlar, hedef kitlelerini her zaman için açık ve net bir biçimde belirlemek zorundadırlar.

Bir işletme hedef kitlesini tüm halk olarak seçtiğinde iletişimi etkin bir biçimde gerçekleştirmesi mümkün olmayacaktır.

Hedef Kitle Sınıflamaları
Dahili Hedef Kitle: Kurum içinde çalışanlar, denetçiler, yöneticiler, hissedarlar ve direktörler.

Harici Hedef Kitle: basın, hükümet, eğitimciler, müşteriler, toplumsal çevre ve tedarikçiler.

Sağlıkta,
Dahili Hedef Kitle: hekim, hemşire, hasta bakıcı ve tüm çalışanlar.

Harici Hedef Kitle: hastane hizmetinden yararlananlar ve yararlanma olasılığı olanlar

Dahili ve Harici Hedef Kitleler

Dahili ve Harici Hedef Kitleler
Birincil, Ikincil ve Marjinal Hedef Kitleler
Geleneksel ve Gelecekteki Hedef Kitleler
Savunanlar, Karsıtlar ve Fikrini Söylememis Hedef Kitleler
Göğüs hastalıkları üzerine uzmanlaşmış bir hastanenin;

Birincil Hedef Kitlesi: Astım hastalığı olan kişiler

İkincil Hedef Kitlesi: Alerjisi olup astıma
dönüşebilecek kişiler

Marjinal Hedef Kitlesi: Hava ve çevre kirliliği nedeniyle bu hastanenin ilgileneceği sağlık sorunlarını yaşayabilecek olan kişiler

Birincil, İkincil ve Marjinal Hedef Kitleler
Geleneksel hedef kitle: bir kurumun çalışanları ve şu andaki müşterileri.

Gelecekteki hedef kitle: bir kurumun hizmetlerinden, ürünlerinden ileride yararlanma durumu içerisinde bulunanlar.

Geleneksel ve Gelecekteki Hedef Kitleler
Bir kuruluş kendisini destekleyen ve kendisine karşı olan hedef kitlelerle farklı biçimlerde iletişim kurmalıdır.

Kurumu destekleyenler için inançları güçlendiren iletişim yapılırken, değişken, şüpheci görüşe sahip olanlar ile ikna edici iletişim gerçekleştirilmelidir.

Bu ayırımı yapmak özellikle sağlık kampanyaları açısından önemlidir.

Savunanlar, Karşıtlar ve Fikrini Söylememiş Hedef Kitleler
Her bireyin birden fazla üyeliği, içinde bulunduğu grup, ilgilendiği konular vardır.

Kişi içinde bulunduğu temel yuvadan ayrıldığında, bu üyelik daha da genişler ve iletişim etkilerinin tahmini ve belirginliği daha zor olur.

Bir bireyin topluluklara, kamuya, alt kültürlere üyeliği anlaşılmaya çalışılarak, bir enformasyon kampanyasına olan bariyerleri ortadan kaldırmaya çalışmaktadır.

Grunig’in Hedef Kitle Ayrımı
Grunig ve Hunt, hedef grubun nasıl ve ne zaman beklenebileceğini açıklamak için, hedef kitlelerin “durumsal teorisini” ortaya koymuşlardır.
Kişilerin sağlık davranışlarını değiştirip değiştirmeyeceğini etkilemede hangi öncülerin önemli olduğunun belirlemek,

Geniş bir topluluk içinde hangi grupların ilgileri, ihtiyaçları ve motivasyonlarının benzer örneklerini tanımamak,

Bu bölümleri ya da grupları profillendirmek,

Bu gruplar ya da bölümlerce kararlaştırılan ve genel olarak kullanılan enformasyon kanallarını tanımlama
Sağlık iletişimi kampanyası planlayan kişi hedef kitle ayırımı yaparken şunlara dikkat etmelidir:
Grupların tanımlanan perspektiflerine, ihtiyaçlarına ve ilgilerine cevap veren uygun iletişim kanallarının seçilmesi,

mesajların geliştirilmesi ve

belirlenen her hedef gruptaki temsili kişilere yönelik olarak bu mesajın test edilmesi.
Bir halkla ilişkiler veya iletişim programıyla ilgili olan bütün grupları belirlemek,

Kaynaklar ve bütçe içerisindeki öncelikleri belirlemek,

Kullanılacak medya ve tekniklerini seçmek,

Kabul edilebilir ve etkili biçimde mesajları hazırlamak.

Neden Hedef Kitle Belirlenmeli?
Çok fazla hedef kitleye ulaşma çabasında rastgele mali kaynak ve çabalar dağıtılacaktır.

Aynı mesaj, farklı gruptaki insanlara uygun olup olmadığına bakılmaksızın verilecektir.

Çalışma saatleri, materyaller ve ekipmanın en etkin biçimde kullanımını sağlamak için gereken çalışma yapılamayacaktır.

Hedeflere ulaşılamayacak,

Kimse sonuçlardan memnun olmayacak, gereksiz para ve zaman harcandığından sorumlu kişi işini kaybetme riskini alacaktır.
Hedef Kitleyi Belirlemezsek Olası Sonuçlar:
Hedef kitleyi sınırlandırmak ve saptamak için belli kriterleri göz önünde bulundurmak gerekir. Bunlar;

Sosyo-demografik Özellikler: yaş, cinsiyet, gelir, meslek vb.

Psikolojik Özellikler: ihtiyaç yapıları, değer yargıları vb.

Sosyolojik Özellikler: grup özellikleri, grup normları vb.

Tüketim Verileri: sahip olunan tüketim malları, alışkanlıkları.

Hedef Kitleyi Belirlemek
Hedef kitle sosyo-demografik özelliklere göre sınıflandırılabiliyor mu? (Örneğin yaş, cinsiyet, gelir, aile durumu, aile büyüklüğü, çocuk vb. gibi)

Hedef kitle psikolojik özelliklere göre yapılandırılabiliyor mu? (Bunu öğrenmek için öğrenme teorisinden alt sorular çıkarılabilir)

Hedef kitle hangi ihtiyaç kategorisinde bulunmaktadır?

Reklamsal öğrenme başarısının yükseltilmesi için hangi teşvik koşulları söz konusu olabilir?

Olumlu güçlendirmeler, örneğin ödüllendirme, öğrenme etkisini arttırmakta mıdır?

Duygusal deneyimler desteklenebilir mi?

Zihindeki depolama yeteneğini geliştirmek için, özellikle anlayış uyandırmak anlamlı mıdır?

Söz konusu hedef grupta satın alma kullanma ve sonrasında “uyumsuzluklardan” kaçınmak veya bunları oluşturma var mıdır?

Hedef grubun tutum, düşünce tarzları, ilişkileri vs. karakterize edilebiliyor mu?

Hedef Kitleyi Saptamada Kullanılabilecek Kontrol Listesi
Hedef grubu için hangi sosyolojik özellikler karakteristik olarak sayılabilmektedir? (alt sorular yönlendirilebilir)

a)tipik bir üye grubundan söz edilebilir mi?
b) üye grubunda hangi normlar saptanabilir?
c) Rol dağılımları görülebilmekte midir?
d) Görüş (kanaat) önderleri ortaya çıkmata mıdır?
e) Yan gruplar görülebilmekte midir ve nasıl tarif edilmektedir?
f) İlgi, ilişkili gruplar var mı?

Sağlık alanındaki hedef kitleyi ayırt edebilmek için öncelikli olarak bu alandaki grupları tanımlamak gerekir. Buna yönelik çalışmayı Thomas gerçekleştirmiştir:
Sağlık İletişiminde Hedef Kitle
Bir sağlık hizmetinin potansiyel müşterisi olan herhangi bir kişi veya kurum bu gruba dahildir.

Teorik olarak herkes sağlık hizmetlerinin potansiyel bir tüketicisidir ve tüketici araştırmaları sıklıkla geniş bir kamuyu içermektedir.

Sağlık hizmeti tüketicisi sıklıkla bir hizmetin nihai kullanıcısıdır fakat müşteri olmak zorunda değildir.

Tüketiciler

Sağlık hizmetlerinde müşteri, bir faydanın veya hizmetin güncel alıcısı olarak düşünülmektedir.

Sağlık sektöründeki müşteri tanımlaması diğer sektörlere göre daha karmaşıktır.

Sağlık alanındaki müşteriler hastalardan ibaret değildir.
Hastaneler ve diğer sağlık kuruluşları çok çeşitli müşterilere hizmet ederler.

Bunlar arasında hastalar, personel, sağlık planlayıcıları, çalışanlar ve kurum içi hizmet satın alanlar yer almaktadır.


Müşteriler

Bir müvekkil, maldan ziyade hizmet tüketen bir müşteri tipidir. Bir müvekkil ile olan ilişki kişiseldir ve süreklilik içermektedir.

Bir müvekkillin hizmet sağlayıcısıyla ilişkisi simetriktir, bir hasta ise tipik olarak hizmet sağlayıcısına bağımlıdır ve nispeten karşısında güçsüz durumdadır.

Müvekkiller

Thomas’a göre “hasta” kelimesi, gayri resmi konuşmalarda çok da ciddiye alınmamaktadır; hasta teknik olarak “sağlık hizmetinden yararlanan kişi” olarak görülmektedir.

Ancak bazı durumlarda “hasta” yerine “müvekkil” ifadesinin kullanımı daha uygun düşmektedir.

Örneğin ABD’de ruh sağlığı konusunda çalışan terapistler “müvekkil” kelimesini kullanmayı tercih etmektedirler.
Hastalar

Sağlık sigortası planlarında hizmet alan müşteriler, ilk dönemden itibaren üye olarak adlandırıldıkları için, bu kavram sağlık hedef kitlesi içine girmiştir.

Üyeler klasik hastalardan farklıdır.

Üyeler henüz hasta olmadan bir sağlık sigortasından yararlanmak için para ödemeye başlarlar ve hizmeti sunan kurumlar da bu kişilere yönelik kampanyalar gerçekleştirirler.

Üyeler
Sağlık hizmetlerinde, nihai kullanıcı doğrudan bir sağlık hizmetinin alıcısı olan hasta veya bir sağlık ürününün muhtemel tüketicisidir.

Nihai Kullanıcılar
Sağlık Kurumları Açısından İç ve Dış Hedef Kitle
Hedef Kitleyi Belirlerken Dikkate Alınabilecek Diğer Hususlar
Kurum İçi Hedef Kitle
Kurum Dışı Hedef Kitle
Doktorlar
Yatarak Tedavi Gören Hastalar
Hemşireler
Çalışan Diğer Personel
Hastalar
Eczaneler
Tıbbi Malzeme Sağlayan Kurumlar
Finansal Çevre
Hastanenin Faaliyetini Sürdürdüğü Çevre
Potansiyel İşgücü (Doktorlar, hemşireler vs.)
Hedef Kitlenin Yapısı
Demografik Özellikler
Coğrafi Özellikler
Ödeme Durumu
Yarar Özellikleri
Kullanım Özellikleri
Psikografik Özellikler
Full transcript