Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

BARAJLAR

No description
by

İzel Ejderoğlu

on 3 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of BARAJLAR

GÖLET
BARAJLAR
BaraJ Nedir?
BARAJ YAPMA AMACLARI NELERDIR?
BARAJIN AVANTAJLARI
Bu sayılanların yanında baraj yapımında özellikle dikkat edilmesi gerekli konularında olacagı dogaldır. Bunlar:
BaraJ Nedir? Kaynakları nelerdir?
BARAJLARDA ELEKTRIK ÜRETIMI NASIL SAGLANIR ?
PEKI BARAJLARDAKI SU DURUMU?
4. Hidroelektrik enerji üretimi: Su kaynaklarından ekonomik olarak istifade
edilmesi açısından Hidroelektrik Enerji Üretiminin rolü çok büyüktür. Zira
hidroelektrik enerji, ülke kaynaklarının kullanılması ile üretildiği için, dışa bağımlı
değildir. Bir ülkenin elektrik enerjisi tüketimi o ülkenin kalkınmışlığının bir
göstergesidir. Ülkemizin 2005 yılında kişi başına yıllık elektrik enerjisi sarfiyatı 2
100 kWh iken, gelişmiş ülkelerde 9 000 kWh, ABD ve Kanada gibi ülkelerde ise
12 000 kWh’dır. Ülkemizde 2005 yılı sonunda 160,332 milyar kWh elektrik
tüketilmiştir. Elektrik sarfiyatı yılda % 6 ila % 8 arasında bir artış göstermektedir.
Yani yılda % 7 civarında bir artış söz konusudur. Buna göre 2010 yılında 225
milyar kWh, 2020 yılında ise 440 milyar kWh civarında bir ihtiyaç olacağı tahmin
edilmektedir.
Günümüz itibariyle Türkiye’de 137 adet hidroelektrik santral işletmededir. 137
santral 12 846 MW ‘lik bir kurulu güce ve 45 milyar kWh yıllık ortalama üretim
kapasitesine sahiptir. Bu durumda ekonomik potansiyelimizin % 35’i, teknik
potansiyelin ise % 21’i kullanılabilmektedir. ABD, Kanada hatta Norveç gibi
ülkelerde bu oran % 80’lere ulaşmıştır. BAÜ Müh. – Mim. Fak. İnş. Müh. Böl. Dr. N. Gedik


References

http://www.forumlordum.net/cografya/122294-barajlarin-faydalari-ve-zararlari.html ​
http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/kazandirdiklari-ve-kaybettirdikleriyle-barajlar.html
http://insaat.balikesir.edu.tr/dokumanlar/suyapilari/barajlar.pdf
1 Büyükcangaz, H., Korukçu, A., “Sulama Projelerinin Çevresel Etki Değerlendirmesi”,
Su Havzaları ve Toprak ve Su kaynaklarının Korunması, Geliştirilmesi ve Yönetimi
Sempozyumu. 18-20 Eylül 2002 Antakya- Hatay.
2 Dougherty, T. C. ve A. W. Hall. “Environmental Impact Assessment of Irrigation and
Drainage Projects.” FAO Irrigation and Drainage Paper No.53, 1995. 70 s.
3 IFPRI., “Water and Food to 2025”, Policy Responses to Threat of Scarcity. 2004.
4 Ghassemi F. A. J. Jakeman and H. A. Nix. “Salinisation of Land and Water
Resources. Centre for Resource and Environmental Studies”, The Australian National
University. Canberra ACT 0200. 1995. Australia.
5 Saysel. A. K., Yenigün. O., Barlas. Y., “Gap’ın Uzun Dönemli Kapsamlı Çevresel
Analizi İçin Bir Dinamik Simülasyon Modeli”, Çevre Semineri DSİ,1998, Fethiye.
6 Muslu. Y., “Su Temini ve Çevre Sağlığı”, Cilt II, İTÜ, İstanbul 1985.
7 Kanber. R., “Sulama” Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayın No:174, Ders Kitapları
Yayın No:A-52, 2006, Adana.
8 Özer. N., “Su Toprak ve Çevre”, Çevre Semineri DSİ,1998, Fethiye.
9 Kanber, R., Köksal, H., Ünlü, M., “Sulu Tarımda Çevre Korunumu Sulama – Çevre
İlişkileri”, I. Çevre Sempozyumu. TMMOB Makine Mühendisleri Odası Gaziantep
Şubesi. 1995.

Türkiye'de DSİ tarafından yapımı gerçekleştirilen ve halihazırda işletmede olan 503 adet baraj olup, bunların işletmedeki 203 adeti, buyük çaplı baraj diğerleri ise gölet şeklindedir

5. Su ürünlerinin üretimi: inşaa edilen barajların göllerinde balıkçılık yapılmak
suretiyle önemli ölçüde gelir sağlanır. DSİ’nin; İzmir (Ürkmez), Adana (Seyhan),
Elazığ (Keban), Şanlıurfa (Atatürk Barajı), Bolu (Gölköy), Amasya (Yedikır),
Edirne (İpsala), Sivas (Çamlıgöze) olmak üzere 8 adet su ürünleri üretim tesisinde
yılda 28 milyon adet yavru balık üretilerek barajlara bırakılmaktadır.
6. Mesirelik kullanım: Barajlar inşa edildikleri bölgeye hayat vermektedir. Baraj
civarlarında teşkil edilen rekreasyon sahaları, yeşil alanlar, orman alanları civarda
yaşayan insanların mesirelik olarak kullanabilecekleri dinlenme yerleridir.
1. Şehirlerin içme ve kullanma suyu ihtiyacı: Artan nüfus ve refah seviyesinin
yükselmesi ile birlikte yerleşim yerlerinin içme ve kullanma suyu talepleri de
artmaktadır.

2. Sanayi su temini: Sanayi üretim için mutlaka suya ihtiyaç duyar. Dolayısıyla
sanayinin su talebi de büyük ölçüde baraj ve göletlerden temin edilmektedir.

3. Sulama suyu: Ülkemizde günümüz itibariyle teknik ve ekonomik olarak
sulanabilen 8,5 milyon ha (hektar) arazi mevcuttur. Sulu ziraat yapılması halinde
susuz ziraata nazaran 5 ila 14 misli bir gelir artışı olmaktadır. Ayrıca ürün deseni
de zenginleşmektedir. Susuz tarımla arpa-buğday ekilen arazilere pamuk, patates,
mısır gibi ürünler de yetiştirilebilmektedir. Sulama suyu genellikle akarsular
üzerine inşa edilen baraj ve göletlerden sağlanmaktadır.
1. Doğal dengenin bozulması,​
2. Göl sahası içinde kalan tarım alanlarının ve doğal kaynakların kullanılamaması,​
3. Göl sahası içinde kalan yerleşim merkezlerinin nakli,​
4. Göl sahası içinde kalan yol, köprü vb. yatırımların yerine yeni yatırım yapma ihtiyacı,​
5. Yer altı su seviyesinin yükseltilmesi dolayısı ile maydana gelen olumsuz etkiler,​
6. Su yükünün artması dolayısı ile meydana gelebilecek tehlikeli heyelanlar ve diğer jeolojik olaylar,​
7. Artan su buharlaşması dolayısı ile kullanılabilecek su miktarının azaltılması,
Enerji üretiminde gelişmekte olan ülkelerde büyük pay sahibidirler.
Ülkenin tarımsal hayatı için büyük önem taşırlar.
Bir ülkenin enerji üretiminin en doğal ve en ucuz yoludur.Özellikle bol yagış alan yerlerde taşkın önleme amacıyla baglamalar, barajlar ve göletler inşaa edilmektedir.
Tarımsal arazilerin sulanması için büyük önem taşırlar.
Barajlardan arazilere açılan kanallarla su taşınır.
Bir barajın yapımı ve öncesinde; uzun süreli yağış, su, jeolojik çalışmalar yapılması, su altında kalan arazi için ödenen istimlâk bedelleri, baraj yapım maliyetinin yüksek olması ilk yatırım maliyetinin çok fazla çıkmasına neden olur ki bu bir dezavantajdır. Ayrıca vahşi hayata ve doğal kaynaklara zararları, bölgesel kültürler ve tarihi yerlerin yok edilmesi (Zeugma, fırtına vadisi vs.), su kalitesine etki sorunu dezavantajlardan bazılarıdır. Su kaynağı bakımından zengin fakat yüksek debili akarsu bakımından fakir olan Türkiye’de maliyeti düşük ve çevreye zararı daha az olan Kanal Tipi Santralleri kurmak zordur. Küçük bir kasabaya yetecek kadar enerji üreten bir tesis için bile pek çok ağaç kesip yol açmak zorunda kalınması doğaya geri dönüşü olmayan zararlar vermektedir.
SeaGen
Baraj, eski zamanlardan beri insanlıgın su ihtiyacını karşılamak
ve tarımsal alanların sulanması amacıyla inşaa edilen su yapılarıdır. Günümüzün modern barajları stratejik öneme sahiplerdir. Çünkü;

1-)Enerji üretiminde gelişmekte olan ülkelerde büyük pay sahibidirler.

2-)Ülkenin tarımsal hayatı için
büyük önem taşırlar.

3-)Taşkın önleme amacıyla
inşaa edildiklerinden,
yıkılmaları halinde büyük
alanlarda su baskınları yaşanmaktadır.

Bir ülkenin enerji üretiminin en doğal ve en ucuz yoludur. Hidroelektrik enerji üreten barajlar, diğer enerji üretim türlerine göre daha çevrecidirler. Yalnız son zamanlarda büyük barajların inşaaları durdurulmuştur. Alansal olarak çok büyük barajlar, bulunduğu bölgenin iklimini değiştirmekte ve ekolojik dengeyi değiştirmektedirler.



Özellikle bol yağış alan yerlerde taşkın önleme amacıyla bağlamalar, barajlar ve göletler inşaa edilmektedir.

Tarımsal arazilerin sulanması için büyük önem taşırlar. Barajlardan arazilere açılan kanallarla su taşınır.
ATATÜRK BARAJI
TÜRKIYEDEKI BARAJLAR LISTESI
BARAJ
AKDENIZ BOLGESINDEKI BARAJLAR
Adatepe Barajı
Alakır Barajı
Aslantaş Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Ayvalı Barajı
Bademli Barajı
Belkaya Barajı
Berdan Barajı
Berke Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Çatalan Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Çavdır Barajı
Çayboğazı Barajı
Dim Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Gezende Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Kalecik Barajı, Osmaniye
Karacaören-1 Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Karacaören-2 Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Karaçal Barajı
Karamanlı Barajı
Kartalkaya Barajı
Kılavuzlu Barajı ve Hidroelektrik Santrali

Kızılsu Barajı
Korkuteli Barajı
Kozan Barajı
Kozağacı Barajı
Manavgat Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Mehmetli Barajı
Menzelet Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Nergizlik Barajı
Onaç-1 Barajı
Onaç-2 Barajı
Oymapınar Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Seyhan Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Sır Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Sorgun Barajı
Sücüllü Barajı
Tahtaköprü Barajı
Uluborlu Barajı
Yapraklı barajı
Yarseli Barajı
Yayladağ Barajı

EGE BÖLGESINDEKI BARAJLAR
Adıgüzel Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Adnan Menderes Barajı
Afşar Barajı
Akdeğirmen Barajı
Akgedik Barajı
Akköprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Alaçatı Barajı
Balçova Barajı
Bayır Barajı
Beşkarış Barajı
Beydağ Barajı
Buldan Barajı
Cindere Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Çaltıkoru Barajı
Çavdarhisar Barajı
Çine Barajı ve Hidroelektrik Santrali

Küçükler Barajı
Marmaris Barajı
Mumcular Barajı
Örenler Barajı
Seferihisar Barajı
Selevir Barajı
Sevişler Barajı
Seyitler Barajı
Söğüt Barajı
Tahtalı Barajı
Topçam Barajı, Aydın
Ürkmez Barajı
Yaylakavak Barajı
Yenidere Barajı
Yortanlı Barajı

DOGU ANADOLU BÖLGESINDEKI BARAJLAR
Alpaslan-1 Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Arpaçay Barajı
Başköy Barajı
Bayburt Barajı
Boztepe Barajı, Malatya
Cip Barajı
Çamgazi Barajı
Çat Barajı
Çıldır Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Demirdöven Barajı
Dilimli Barajı
Erzincan Barajı
Gayt Barajı
Gülbahar Barajı
Kalecik Barajı, Elazığ
Kapıkaya Barajı
Keban Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Kığı Barajı ve Hidroelektrik Santrali

Güneydogu Anadolu Bölgesindeki Barajlar
Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Batman Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Birecik Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Devegeçidi Barajı
Dicle Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Dumluca Barajı
Göksu Barajı
Hacıhıdır Barajı

IC ANADOLU BOLGESINDEKI BARAJLAR
4 Eylül Barajı
Ağcaşar Barajı
Akhasan Barajı
Akkaya Barajı
Akköy Barajı
Akyar Barajı
Altınapa Barajı
Altınhisar Barajı
Apa Barajı
Asartepe Barajı
Aşağı Karaören Barajı
Ayhanlar Barajı
Ayrancı Barajı
Bahçelik Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Bayındır Barajı
Beylikova Barajı
Bozkır Barajı
Çamlıdere Barajı
Çamlıgöze Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Çatören Barajı
Çoğun Barajı
Çubuk-1 Barajı
Çubuk-2 Barajı
Damsa Barajı
Deliçay Barajı

MARMARA BOLGESINDEKI BARAJLAR
4 Eylül Barajı
Ağcaşar Barajı
Akhasan Barajı
Akkaya Barajı
Akköy Barajı
Akyar Barajı
Altınapa Barajı
Altınhisar Barajı
Apa Barajı
Asartepe Barajı
Aşağı Karaören Barajı
Ayhanlar Barajı
Ayrancı Barajı
Bahçelik Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Bayındır Barajı
Beylikova Barajı
Bozkır Barajı
Çamlıdere Barajı
Çamlıgöze Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Çatören Barajı
Çoğun Barajı
Çubuk-1 Barajı
Çubuk-2 Barajı
Damsa Barajı
Deliçay Barajı

KARADENIZ BOLGESINDEKI BARAJLAR
Alaca Barajı
Almus Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Alpu Barajı
Altınkaya Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Ataköy Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Atasu Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Belpınar Barajı
Beyler Barajı
Bezirgan Barajı
Borçka Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Boztepe Barajı, Tokat
Çakmak Barajı, Samsun
Çatak Barajı
Çorum Barajı
Demirözü Barajı
Derbent Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Deriner Barajı ve Hidroelektrik Santrali

Genel olarak bakıldıgında barajlar 4 ana bölümden oluşur. Bu bölümler,barajın yapısı, elektrik hattı, jeneratör ve türbindir. Baraj kurulması için öncelikle akarsu önüne bir setin çekilmesi gereklidir. Çekilen set sayesinde akan su birikir ve yükselir. Bu sayede, akarsuyun suları akarsu yatağı boyunca hareket edemez ve sular baraj alanında birikerek yükselmiş olur.
Baraj gölünde birikmiş olan su, potansiyel bir enerjiye sahiptir. Seviyenin yükselmesi, paralel olarak potansiyel enerjinin de artmasına neden olur. Baraj kapakları açılır ve biriken su duvarlardan aşağı doğru iner. Bu inişte su, potansiyel enerjiden kinetik enerjiye dönüşmektedir. Türbinlerin dönmeye başlamasıyla da, kinetik enerji mekanik enerjiye dönüşmüş olur.
Ortaya çıkan mekanik enerji, şaft sayesinde jeneratöre bağlanmış olan türbinin, jeneratörün içerisinde bulunan elektromıknatısları döndürme işlemiyle birlikte elektrik enerjisine dönüşür. Barajlardan elektrik üretiminin temel mantığı bu şekildedir.
PEKI BARAJLARIN DEZAVANTAJLARI NELERDIR?
8. Akarsuların taşkın mevsimlerinde birlikte
getirdikleri toprak gücünü artıran besleyicilerden bilhassa delta ovalarının mahrum kalması,​
9. Suyun içinde taşınan maddelerin azalması nedeni ile baraj mansabında daha fazla yatak oyulması,​
10. Kıyı erozyonunun artması,​
11. Göl alanında kalan tarihi eserler,gibi konular ile çok özel konular olabilir. Ancak sayılan bu hususlardan dolayı meydana gelebilecek mahzurlar baraj planlaması veya proje sırasında gözönünde bulundurulursa ortadan kaldırılabilir veya en aza indirilebilir. Örnegin Keban Barajı göl alanı içinde kalacak tarihi eserler baraj devreye girmeden önce Başka yere taşınmıştır. Balıkların yaşamının yitirip doğal dengenin bozulmaması için gerektiginde, balıkların akarsuyun kaynagına gidip gelmelerini saglamak amacıyla balık geçitleri yapılabilir.
RISKLI DURUMLAR
Zamanla baraj çevresindeki tarımsal alanlardan fazla gübre ve tarımsal mücadele
ilaçlarının neden olduğu kirlilikler sürüklenerek su kaynağına azot,
fosfor ve potasyum gibi bitki besleyicileri taşımakta bunlar da kaynakta
yosunlaşmalara ve ötrifikasyona sebep olabilmektedir.
Hem topraklarımız kirlenmekte hem de çok amaçlı su kaynakları olan baraj, göl, gölet gibi alanlarda kirliliğe, kaynak israfına doğal dengenin bozulmasına yol açılmaktadır. Dolayısıyla bazen büyük sulama projeleri çevreye çok büyük zararlar verebilmekte veya çevresel felaketlere zemin hazırlayabilmektedir.
YINE;
Toprak erozyonunun önemli sorun olduğu Türkiye’de su kaynaklarının geliştirilmesi ile ilgili
projelerin yapıldığı yörelerde toprağı yerinde tutmak için gerekli önlemler alınmadığından
baraj ve göletler kısa zamanda dolarak etkin ömürlerini tamamlamadan devre dışı
kalmaktadırlar. Örneğin 50 yıl olarak planlanmış bir baraj, çok kısa zamanda dolarak yararlı
olmaktan çıkmaktadır

BARAJLARIN OLUMSUZ ETKILERINI EN AZA INDIRGEMEK IÇIN;


Su depolama yapıları çok amaçlı yapılmalıdır. Alçak akışların degişmesi durumunda mansabın minimum su istegi belirlenirken hem insan hem de dogal hayatın ihtiyacı hesaba katılarak su verilmelidir. Bütün bunlar tasarım aşamasında belirlenmelidir.
Dogal hayat için gerekli, doğal sellere uyumlu olmalıdır. Özellikle sel suları tarımsal mevsim başlarında taşıdıkları sedimentler ile tarıma faydalı olur. Alınan önlemler ile bir takım hastalık etmenleri baraj çevrelerinden uzaklaştırılabilir. ınsan saglıgını en çok tehdit eden hastalıklar arasında sıtma, schistosomiasi ve nehir körlügü hastalıkları sayılabilir.

Genel olarak degerlendirilecek olursa
, sürdürülebilir bir çevre için tüm tarımsal faaliyetlerde uyulması gereken kurallar ve yapılması zorunlu işler vardır.
Yapılacak her hangi bir projede proje öncesi durum ile proje sonrası durumun karşılaştırılmasında sadece projenin faydaları dikkate alınmamalıdır.
Projenin saglayacagı faydaların yanında bir takım olumsuz etkiler de gösterecegi bilinmelidir
Yapılacak bir çevresel etki degerlendirmesi ile bu olumsuz etkiler belirlenip bir kaç küçük düzenleme ile ya ortadan kaldırılabilir ya da etkileri azaltılabilir.
Bunlara ilave olarak sürdürülmekte olan projelerin dogru bir şekilde izlenerek, gerekli görülen durumlarda ihtiyaç duyulan çalışmaların yapılması ve elde edilen bulgulara baglı olarak da önleyici tedbirlerin alınması yoluna gidilmelidir.
Full transcript