Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Oświecenie

Prezentacja przygotowana na potrzeby kursu "Do matury online" dla młodzieży polskiej na Litwie. Użyte grafiki pochodzą z serwisu openclipart.org
by

Tomek Mularski

on 19 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Oświecenie

Witaj w galerii oświeconego rozumu, jestem jej kustoszem.
Zapraszam cię do zwiedzania. Proszę, nie szuraj, nie chrząkaj, nie znoszę tego! Nie doktykaj eksponatów, to bardzo cenne dzieła!



Joseph Wright, Tellurium
Portret Woltera - jednego z encyklopedystów
Jan Matejko, Konstytucja 3 maja

Jean Michel Moreau, Ilustracja do "Kandyda"
Jean Michel Moreau, Ilustracja do Kandyda
Galeria oświeconego rozumu
Galeria oświeconego rozumu
Johann Gotlieb Becker,
Portret Ignacego Krasickiego

Pierre-Charles Baquoy, Wolter przy biurku
Balthasar Riep, Diogenes
Oświecenie
to epoka zwana także
wiekiem rozumu
lub
wiekiem filozofów
. Jej rozkwit w Europie przypadł na
wiek XVIII
. Nazwa odnosi się do oświecenia umysłów za pomocą wiedzy zdobytej przez ludzki rozum. Dlatego tak dużą rolę w tym czasie odegrali filozofowie i myśliciele, nazwiska których rozpoznawane są powszechnie i dzisiaj:
Wolter
,
Diderot
,
Rousseau
. Centrum myśli oświeceniowej była Francja.

Zobacz, jakie zaineresowanie postaci na obrazie Wrighta budzi tellurium, przyrząd pokazujący ruch Ziemi i Księżyca względem Słońca. Nad wszystkim góruje postać naukowca w czerwonym stroju. Zwróć uwagę, w jaki sposób osoby przedstawione na tym malowidle wyrażają swoją ciekawość?
Francuscy encyklopedyści

Wielka Encyklopedia Francuska
, tak jak dobrze ci znana Wikipedia, miała za cel dostarczyć ludzkości zebrane w jednym miejscu
kompendium całej wiedzy
. Była projektem zakrojonym na wiele lat pracy, wydanym ostatecznie w 35 tomach liczących łącznie ponad 19 tysięcy stron. Stała się
symbolem epoki
i obrazem jej najważniejszych tendncji. Ukończenienie prac zajęło encyklopedystom ćwierć wieku.

Encyklopedyści
- naukowcy i filozofowie - sądzili, że publikując Encyklopedię pomogą
pokonać zacofanie
i przyczynią się do oświecenia ludzi.
Chęć naprawy świata
i wiara, że kluczem do powodzenia tej misji jest nauka, to cecha charakterystyczna epoki. Encyklopedyści wierzyli w powszechny
postęp cywilizacyjny
. Ich dzieło było nie tylko zbiorem nauk, artykuły w encyklopedii promowały postawy racjonalne,
atakując zabobon i ignorancję
. Tezy głoszone przez encyklopedystów dały podłoże rewolucji francuskiej, która głosiła hasła wolności, równości i braterstwa wszystkich ludzi.
Oświecenie w Polsce
Gdy we Francji oświecenie było nurtem opozycyjnym wobec władzy i kościoła - encyklopedyści zmagali się z cenzurą, a ich myśl ostatecznie została ucieleśniona w ideach obalającej monarchię rewolucji francuskiej - w Polsce serce myśli oświeceniowej biło na dworze króla
Stanisława Augusta Poniatowskiego
, a nasz najwybitniejszy twórca tego czasu,
Ignacy Krasicki,
sam był biskupem (co nie przeszkadzało mu ostro krytykować lenistwa i pijaństwa mnichów).
Oświecenie w Polsce przybrało szczególny charakter. Nowy nurt światopoglądowy dotarł do Polski ze znacznym opóźnieniem (lata 40. XVIII wieku) i rozwijał się w cieniu zagrożenia upadkiem państwa.
Głównym celem zgromadzonego wokół Stanisława Augusta środowiska była naprawa państwa
i wzmocnienie go wobec rosnącego zagrożenia ze strony państw ościennych. Rozpoczęto reformy państwowości i szkolnictwa, upowszechniano myśl opartą na prymacie rozumu. Niestety, było już za późno na naprawę Rzeczypospolitej. Oświeceniowa w duchu
Konstytucja 3 maja
, przyjęta w 1791 roku, nie powstrzymała sąsiadów Polski przed rozbiorami.
OŚWIECENIE W POLSCE
Z chęci naprawy świata rodził się
oświeceniowy dydaktyzm
, obecny w literaturze. Twórcy pouczali, jak należy postępować, piętnowali i wyśmiewali wady i błędy. Ignacy Krasicki pisał “
Świat poprawiać, zuchwałe rzemiosło
”, ale sam się za tę zuchwałość zabierał. Krasicki za narzędzie swojej pracy obrał sobie
żart
. Zwróć uwagę, jak zgrabnie łączy w jednym zdaniu śmiech z nauką, główną wartością oświecenia:


„I śmiech niekiedy może być nauką. Kiedy się z przywar nie z osób natrząsa.
I żart dowcipną przyprawimy sztuką. Zbawienny, kiedy szczypie, a nie kąsa."

Krasicki w swoich tekstach podszczypuje żartem, ironią, a niekiedy też sarkazmem mnichów, pijaków, zacofaną szlachtę, fircyków i modnisiów. W tym module masz okazję zapoznać się z jedną z satyr Księcia Poetów.
Wolter
- jeden z czołowych encyklopedystów francuskich - ustami
Kandyda
, tytułowego bohatera swojej powiastki filozoficznej mówił nieco skromniej niż Ignacy Krasicki: „
Wiem również, że trzeba uprawiać nasz ogródek”
- czyli naprawiać to, co jesteśmy w stanie zmienić w naszym otoczeniu. Dziś powiedzielibyśmy - nie należy porywać się z motyką na słońce, ale zmieniać świat wokół siebie na miarę swoich możliwości.
DYDAKTYZM
Oświeceniowi filozofowie byli w rzeczy samej wyśmienitymi
popularyzatorami
wiedzy i swoich poglądów. Wiedzieli, jak ciekawą fabułą przyciągnąć uwagę czytelnika.
"Kandyd"
Woltera pełen jest niesamowitych i fantastycznych wydarzeń, książka skrzy się od różnych odcieni ironii i sarkazmu.
Ludzie oświecenia byli
optymistami
, twierdzili, że świat można naprawić i że droga do tego wiedzie przez oświecanie szerokich mas, pokazywanie wzorów, piętnowanie wad.

Czy my dzisiaj możemy zgodzić się z ich poglądami? Czy możemy zmienić na lepsze nasz świat i... czy nam się jeszcze chce to czynić?
WIELKA ENCYKLOPEDIA FRANCUSKA
Joseph Wright, Eksperyment z ptakiem i pompą próżniową
Oświecenie to czas, gdy kształtowały się fundamenty dzisiejszego
naukowego spojrzenia na świat
. To epoka kwestionowania religii, gdyż istnienia Boga nie da się w żaden
racjonalny
sposób udowodnić. To także czas narodzin dążeń demokratycznych, które od przełomu XVIII i XIX wieku rozprzestrzeniają się systematycznie na cały świat.
Bacciarelli, Stanisław August Poniatowski
To już prawie koniec. Obejrzyj jeszcze filmik w ramce obok i sprawdź, jak wiele zapamiętałeś z tej prezentacji.
Czytaj uważnie opisy przy obrazach. Po zwiedzaniu zabiorę cię do sali kinowej na powtórkowy film, który sprawdzi co udało ci się zapamiętać.
Gotowi? No to ruszamy!
Full transcript