Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

De taak van de openbare bibliotheek is niet het uitlenen van boeken

november 2014
by

Frank Huysmans

on 28 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of De taak van de openbare bibliotheek is niet het uitlenen van boeken

De taak van de openbare bibliotheek is
niet
het uitlenen van boeken

trends in kopen, lenen en lezen
Bronnen / meer weten
Stichting Lezen, Leesmonitor: http://www.leesmonitor.nu/
Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, Bibliotheekmonitor: http://www.siob.nl/bibliotheekmonitor/
Innovaties in het uitgeven http://www.ereaders.nl/
Frank Huysmans en Carlien Hillebrink (2008), De openbare bibliotheek tien jaar van nu, Den Haag: SCP. Pdf: http://www.scp.nl/dsresource?objectid=19678&type=org
Frank Huysmans (2012/13), reeks artikelen over Auteursrecht en bibliotheken: http://www.bibliotheekblad.nl/rubrieken/artikel/1000003839 (aan het eind van dat artikel staan de links naar eerdere bijdragen)
Arts Council England (2013), The library of the future. http://www.artscouncil.org.uk/news/arts-council-news/research-library-future-published-today/
Frank Huysmans
makerspace
digitalisering...
... en ontsluiting
bibliotheek op school
alle soorten informatiebronnen
Henri E. Greve
Openbare leesmusea en volksbibliotheken
proefschrift Universiteit van Amsterdam 1906
volksbibliotheken
openbare leeszalen en bibliotheken
eenzijdig samengesteld
'mindere boeken' in slechte staat
afhankelijk van filantropie
voor alle stromingen en lagen
'betere' boeken, verzorgde collectie
gefinancierd uit algemene middelen
nieuwe verschijningsvormen
'content curation'
'(open) linked data'/
semantic web/
Web 3.0
Studeren, werken, ontmoeten
uitleen
daalt sinds 1995; toen 180 miljoen ex per jaar, nu ca 100 miljoen (waarvan 93 miljoen boeken)
daling voor
kinderboeken
en
boeken voor volwassenen
,
non-fictie
en
fictie
uitleen cd's
nog harder gedaald;
dvd's
gaan nog wel goed
boekverkoop
daalt sinds 2009, laatste 2 jaar met 6,5% minder omzet tov jaar ervoor;
verkoop e-books
stijgt snel, maar toch nog geen 4% omzet van totale boekverkoop in NL (VS ca. 30%, maar plafond lijkt bereikt)
piraterij e-books
: omvang niet bekend, wel duidelijk dat uitwisselen van boeken (legaal/illegaal) belangrijkste manier is voor lezers om aan e-books te komen
Trends in kopen, lenen, lezen
Hebben we de openbare bibliotheek in de 21e eeuw nog nodig?
(mobiele) digitale
bibliotheek
structurele samenwerking
basis-, voortgezet-
hoger-, volwassenen-
museum, archief,
heemkundekring
lokale, regionale, landelijke
omroep en pers
theater, filmhuis,
kunstuitleen, amateurkunst
ouderen, jongeren,
minderheden,
(lees)gehandicapten
onderwijs
zorg & welzijn
erfgoed
kunst & cultuur
media
openbare bibliotheek
denkrichtingen
over de toekomst van
de openbare bibliotheek
Retailbibliotheek
gericht op maximaliseren boekenuitleen door bedrijfsmatiger te werken
open opstelling boeken
persoonlijke benadering
retail-/direct marketing
indeling naar leefstijlen/combinaties van genrevoorkeuren
Huis van de gemeenschap
gericht op maximaliseren maatschappelijke meerwaarde
programmering bericht op betrekken lokale gemeenschap bij kennis & cultuur
outreach: de Bibliotheek op school, in wijkcentra
samenwerking met andere lokale instellingen

Digitaal informatieknooppunt
gericht op maximaliseren van webpresence van de openbare bibliotheek
toegang tot zoveel mogelijk content bieden
digitale bibliotheek: single sign-on, NBC+
content curation
contextualisering van content d.m.v. information retrieval en semantic web
biblioservicebus
boeken lezen en (uit)lenen is een
MIDDEL
, niet het
DOEL
van
de openbare bibliotheek
DOEL
persoonlijke ontwikkeling faciliteren

MIDDELEN
(e-)boeken, kranten, websites, dvd's, informatiedienstverlening, cursussen, bijeenkomsten, makerspaces
frank@warekennis.nl
@fhuysmans
http://warekennis.nl/
technologische ontwikkelingen
economisch-juridische ontwikkelingen
sociale en culturele ontwikkelingen
evolutie WorldWideWeb - generaties
1.0 platte web (consultatie)
2.0 sociale web (conversatie)
3.0 semantische web (contextualisatie)
cloud computing
software
platform
infrastructuur
big data
massaal opslaan gegevens, koppelen bestanden
opsporen patronen in gebruik
op basis daarvan voorspellen toekomstig gedrag
groei wereldwijde informatieproductie
- schattingen: 30-50% per jaar
- jaarlijks ettelijke Libraries of Congress erbij
flexibilisering arbeidsmarkt 'van onderop'
ca 800.000 zzp'ers
minder collectieve regelingen
primaat bij privaat of publiek?
was: publiek, tenzij
is: privaat, tenzij (Europese Unie)
gevolg: publieke mediaopdracht (art 2.1 Mediawet)
ook voor openbare bibliotheken?
doorbraak e-books stagneert
in voorloper VS: afvlakking op ca 30% van de markt
in NL van 2,2% omzet (2012) naar 3,2% (2013)
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (januari 2015?)
regelt verhouding fysieke (lokaal) en digitale (landelijk) bibliotheek
uitname Gemeentefonds voor bekostiging vulling digitale bibliotheek
als gemeenten voornemens zijn subsidiëring van lokale voorziening te staken, treden zij eerst in overleg met buurgemeenten
individualisering
kleinere primaire leefvormen - inefficiëntie
keuzebiografie: 'wat zal ik later worden?'
lossere sociale verbanden - 'kiezen voor de kudde'
maar ouderlijk voorbeeld blijft belangrijk voor cultuurdeelname
meer risico's, minder sociale vangnetten
internationalisering (globalisering)
sterkere interdependentieketens tussen landen en culturen
'glokalisering': globale trends krijgen lokale invulling/expressie
reactie: sterkere hang naar lokale/regionale/nationale identiteit
informalisering
grotere gelijkheid in intermenselijke verhoudingen, afkeer van gezag
emancipatiestreven: arbeiders, vrouwen, katholieken, holebitra's
minder vaste bindingen (lidmaatschap organisaties), meer losse bindingen ('kliktivisme')
intensivering
sterkere hang naar belevingsaspect, eruit halen wat erin zit
meer willen beleven in minder tijd
informatisering
digitale technologie infiltreert het dagelijks leven meer en meer
ongelijke verdeling digitale vaardigheden ('knoppenangst')
'digitale kloof': van bezits- naar beheersingskloof
afkalvende controle over privacy
veranderende omgang met media, informatie en communicatie
meer on demand, maar lineair gebruik blijft dominant
generaties blijven patronen relatief trouw op latere leeftijd
risico op sociale erosie? ('filter bubble', publieksfragmentatie)
toenemend belang mediawijsheid en informatievaardigheid
politiek-bestuurlijke ontwikkelingen
verdere decentralisatie
gemeenten: meer taken, minder geld
erosie publiek domein?
minder journalistieke controle op 'de macht' (met name lokaal en regionaal)
versteviging public relations, public affairs, woordvoering, voorlichting
'refeodalisering van publiek domein door politiek en commercie' (Habermas 1962)
activisme via internet/sociale media lijkt groeiende
meer overleg en afstemming op internationaal niveau
EU, TIPP (transatlantische vrijhandelsovereenkomst)
bedrijven kunnen staten aanklagen
minder politieke speelruimte in natiestaten
3
herpositionering openbare bibliotheek
in het publieke domein
groeiende vraag naar bibliotheek als studie- en verblijfsplek
rol openbare bibliotheek in participatiesamenleving goed doordenken
terugdringen laaggeletterdheid
ondersteunen gemeente bij nieuwe (en bestaande) taken
vergroten zelfredzaamheid van kwetsbare groepen
aanmoedigen van cultuur van 'delen': burgers met elkaar in contact brengen
aanspreken van alle maatschappelijke lagen/groepen
kortom: denk als gemeente goed na waarvoor en hoe je de bibliotheek kunt inzetten
Relevante maatschappelijke trends
technologisch
economisch-juridisch
politiek-bestuurlijk
sociaal-cultureel

waartoe is
de openbare bibliotheek
op aarde?

Zichtbaar maken maatschappelijke waarde
ROI
buitenlandse studies geven doorgaans ratio 1:4 tot 1:6 aan voor (openbare) bibliotheken

SROI
benoem meetbare doelen en monitor deze
gevaar: kortetermijndenken
geen indicaties voor tussentijdse aanpassing

MMO
meten maatschappelijke opbrengst (SIOB/UvA; in ontwikkeling)
combinatie van lokale meting en landelijke monitoring
met indicaties voor tussentijds bijsturen lokale praktijk


Politieke keuze
wat willen we als samenleving?

andere landen (Scandinavië, VS, Aus, N-Zeeland):
openbare bibliotheek vast onderdeel van maatschappelijke infrastructuur

'onderwijs schaf je toch ook niet af?'

Ter overweging
wereldwijde informatieaanbod groeit met 30-50% per jaar,
rijp en groen, gebalanceerd en gekleurd (politiek/commercieel)

aantal volwassen laaggeletterden gegroeid van 1,1 naar 1,3 miljoen (tweederde is autochtoon!)

belang van informatiegeletterdheid en mediawijsheid neemt toe - sterke sociale verschillen

sterker beroep op zelfredzaamheid burger, maar sociale ondersteuning erodeert met individualisering

gemeenten krijgen er taken bij maar (te?) weinig geld om die goed te organiseren

bijzonder hoogleraar bibliotheekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam sinds 2005 vanwege VOB -> SIOB -> KB;
zelfstandig onderzoeker/adviseur in de publieke informatievoorziening (WareKennis, Den Haag)

sterk vóór publiek gefinancierd openbaar bibliotheekwerk, omdat ik meen dat het wezenlijke bijdrage kan leveren aan persoonlijke ontwikkeling van burgers in een informatiesamenleving, en daardoor aan vergroting maatschappelijk welzijn én economische positie van Nederland

en sterk vóór modernisering van de middelen waarmee dat openbaar bibliotheekwerk op lokaal en landelijk niveau wordt uitgevoerd, opdat de bijdrage die de openbare bibliotheek kán leveren ook werkelijkheid wordt


mijn positie
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (concept)
deze figuur zegt dus niet
maar
de openbare bibliotheek heeft zijn langste tijd gehad
de middelen waarmee de openbare bibliotheek persoonlijke ontwikkeling faciliteert, zijn aan modernisering toe
Full transcript