Loading presentation...
Prezi is an interactive zooming presentation

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Podobieństwa i różnice między Bogurodzicą i Lamentem Świętok

No description
by

Maciej Mhm

on 22 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Podobieństwa i różnice między Bogurodzicą i Lamentem Świętok

Podobieństwa i różnice między Bogurodzicą i Lamentem Świętokrzyskim
Czas powstania
Typ liryki
Podmiot
Lament Świętokrzyski
- został zapisany w latach 70 XV w. przez przeora benedyktyńskiego klasztoru Św. Krzyża na Łysej Górze, Andrzeja ze Słupi.
Bogurodzica
- utwór pochodzi z połowy XIII w.
- najstarszy zapis tekstu Bogurodzicy pochodzi z początku XV w. i został zapisany na tylniej wyklejce zbioru kazań łacińskich. Obecnie wyklejka ta przechowywana jest w Bibliotece Jageillońskiej.
Bogurodzica jest najstarszą, polską pieśnią religijną, która jest liryką bezpośrednią, a występujący w niej podmiot, którym są wierni ludzie, prosi Jezusa poprzez Matkę Boską i Jana Chrzciciela (motyw Deesis) o szczęśliwe życie oraz miejsce w niebie po śmierci. Bogurodzicę cechuje niezwykle podniosły nastrój hymnu.
Lament Świętokrzyski to utwór znany również pod takimi tytułami jak: Posłuchajcie, bracia miła... oraz Żale Matki Boskiej pod krzyżem. Jest to plankt, czyli gatunek obejmujący utwory, których tematem jest śmierć Jezusa i współuczestnictwo Matki Boskiej w Jego męce i cierpieniach. Lament ten to monolog Matki Świętej, która rozpacza po męczeńskiej śmierci swego jedynego syna. Staje się tu Ona uosobnieniem i reprezentantem wszystkich matek, które przed Nią straciły i które po niej stracą swe dziecie. Jest to więc liryka wyznania, ponieważ Maryja wyznaje w postaci monologu swoje cierpienie.
Podmiot liryczny w Bogurodzicy uważa Maryję za pośredniczkę między ludźmi, a Bogiem oraz za osobę bliską i życzliwą ludziom, ale zarazem zdaje sobie sprawę, że jest ona osobą świętą, wywyższoną. Podmiot liryczny czuje szacunek do Boga, dlatego prosi Maryję o jej wstawiennictwo u Niego oraz Jego Syna, Jezusa Chrystusa.
W plankcie, bracia miła, Maryja opisuje swoje cierpienie po stracie swojego ukochanego Syna, Jezusa Chrystusa. Jej ból wewnętrzny doskonale opisuje metafora - "Sprochniało we mnie ciałoi moje wszystkie kości". Mówi ona o tym, że Matka Boska jest osłabiona. Jako matka doradza również innym matkom, by nie musiały tak cierpieć po stracie swojego dziecka.
Obraz Boga
W Lamencie Świętokrzyskim Bóg jest bliski modlitwom zwykłych ludzi o czym świadczy to, że Matka Boska zwraca się do innych matek, by prosiły Boga, żeby nie musiały cierpieć tak jak Ona. Inne rodzicielki są więc zwykłymi ludźmi, a mimo to mogą zwracać się do Boga bez żadnego pośrednika,
W Bogurodzicy Bóg jest przedstawiony jako postać "niedostępna" dla zwykłych ludzi. Ludzie średniowiecza wysyłają do Niego swoje prośby za pośrednictwem Matki Boskiej i Jana Chrzciciela, ponieważ byli przeświadczeni o swojej znikomości i nie śmiali się oni zwracać do Boga bezpośrednio. Zmniejszeniem dystansu między zwykłymi ludźmi, a Bogiem i Jezusem służyła idea pośrednictwa. To właśnie dlatego modlitwy były zanoszone poprzez Maryję i Jana Chrzciciela. W utworze w formie refrenu występuje zwrot Kyrieleison (Zmiłuj się, Panie) i świadczy on o małości człowieka wobec Boga
Idea przewodnia
Ideą przewodnią w Bogurodzicy jest umocnienie w wierze ludzi oraz rozpamiętywanie dogmatów. W tym przypadku ludzie mają wierzyć w to, że dostaną od Boga to o co proszą w swoich modlitwach, które zanoszą za pośrednictwem Matki Bożej oraz Jana Chrzcicela
W Lamencie świętokrzyskim ideą przewodnią jest cierpienie Matki Boskiej z powodu utraty Jej jedynego Syna Jezusa Chrystusa. W utworze tym, Maryja jest bezsilna, a także zawiedziona na Aniele Gabriele, ponieważ obiecał jej radość z posiadania syna, a mimo to jest Ona smutna i strasznie cierpi.
Adresaci
W Bogurodzicy wyróżniamy trzech adresatów. W I zwrotce jest to Maryja, w II – Jezus za pośrednictwem Jana Chrzciciela. Pierwsza zwrotka przybiera formę modlitwy skierowanej do Matki Bożej z prośbą o wstawiennictwo u Chrystusa w celu wyjednania wiernym obfitych łask. W drugiej zwrotce podmiot liryczny, powołując się na Jana Chrzciciela, zwraca się do Chrystusa, by wysłuchał modlitw wiernych i dał im to, o co proszą – szczęśliwe życie na świecie, a po śmierci możliwość pobytu w raju.
W Lamencie świętokrzyskim wyróżniamy czterech adresatów. W pierwszych dwóch strofach Maryja kieruje swoje słowa do słuchających ją ludzi, prosząc ich o wysłuchanie i współcierpienie wraz z nią. W strofie IV i V Maryja zwraca się do Chrystusa, w czułych słowach, będących wyrazem jej chęci dzielenia cierpienia ze swoim synem. W strofie VI adresatem jest Anioł Gabriel, któremu Maryja robi wyrzuty z powodu niespełnionej obietnicy. Ostatnim adresatem są wszystkie inne matki, którym Maryja radzi, aby prosiły Boga, by nie musiały cierpieć tak jak ona.
Kreacja Maryi
W Lamencie świętokrzyskim Maryja zostaje przedstawiona bardziej jako człowiek, zwykła matka, niż istota boska. Jest to w utworze podkreślone przez zwracanie się jej do syna przy pomocy zdrobnień, bardzo czule („Synku”, „Twoja glowka”). Widać to także, gdy Maryja zwraca się w formie apostrofy do innych matek – niejako stawia się na ich miejscu, nie ma między nią a innymi matkami żadnej przepaści boskości. Utwór opisuje jej cierpienie, bezradność i smutek związany z ukrzyżowaniem oraz śmiercią jej Jedynego Syna.
W Bogurodzicy Matka Boska to istota bardziej boska niż ludzka. Jest przedstawiana jako wybrana przez Boga na matkę Zbawiciela. W wierszu pełnie rolę pośredniczki pomiędzy ludźmi, a Bogiem. Modlący się ludzie zwracają się do niej z ufnością, licząc na to, że spełni ich prośby.
Styl
Lament świętokrzyki również posiada dużo paralelizmów składniowych i leksykalnych, powtórzeń, rymów, jednak ich cel jest inny. W tym utworze służą one podkreśleniu emocji bohaterki oraz dramatyzmu utworu.
Bogurodzica posiada dużo paralelizmów składniowych i leksykalnych, powtórzeń oraz rymów służących wyrażeniu jak największej ilości prawd teologicznych dotyczących Matki Bożej i jej Syna w jak najmniejszej liczbie słów oraz podkreśleniu majestatyczności Maryi.
Porównanie
Podobieństwa
- czas powstania – obydwa utwory powstały w średniowieczu
- w każdym z tych utworów występuje postać Matki Boskiej
- oba utwory są bardzo kunsztownie ukształtowane pod względem językowym
- oba utwory posiadają dużo paralelizmów składniowych i leksykalnych, powtórzeń, rymów
Różnice
- typ liryki
- podmiot
- obraz Boga
- idea przewodnia
- adresaci
- kreacja Maryi
- styl
Prezentacje wykonali
Sebastian Stachecki
Maciej Olech
Full transcript