Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Psychologische stromingen

No description
by

Janneke Boon

on 18 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Psychologische stromingen

Toepassingen/therapieën
CASUS
Eén casus belicht vanuit verschillende psychologische stromingen
.
Psychodynamische benadering
Henk is 45 jaar oud en meldt zich bij de huisarts met depressieve klachten. Hij voelt zich de laatste maanden toenemend lusteloos en somber, trekt zich steeds meer terug en neigt sociale contacten te vermijden. Hij slaapt slecht, zijn eetlust is verminderd en hij heeft zich afgelopen week ziek gemeld op zijn werk. Henk is werkzaam als docent natuurkunde op een middelbare school. Binnen de scholengemeenschap is hij vier maanden geleden vanwege boventalligheid overgeplaatst naar een andere school. Er zijn veel spanningen in het team en Henk ervaart een hoge werkdruk. Henk is getrouwd en heeft twee kinderen in de leeftijd van 13 en 15 jaar oud. Henk beschrijft zichzelf als een binnenvetter. Hij komt uit een sterk gelovig boerengezin en zijn ouders hanteerden een strenge opvoedingsstijl, waarin er weinig ruimte was voor het praten over gevoelens. Henk heeft moeite met veranderingen en neigt hier passief op te reageren. Hij heeft eerder in zijn leven periodes gekend waarin depressieve klachten een rol speelden.
Klassieke psycho-analyse
Transactionele analyse
Kortdurende psychodynamische therapieën.
Verklaringen psychische stoornissen
Vroegkinderlijke ervaringen spelen grote rol
Symptomen zijn een uiting van een innerlijk, onbewust conflict




Uitgangspunten
Oudste stroming psychologie, subjectieve ervaringen centraal; mensen hebben een onbewuste; conflict-model; vroege ervaringen van belang bij vorming persoonlijkheid
Geschiedenis: Freud grondlegger psychoanalyse; beïnvloed door twee wetenschapstheorieën: natuurwetenschappelijke en romantische benadering
Klassieke theorie, hechtingstheorie van Bolwby en objectrelatie theorie
Mensbeeld: pessimistisch, niet eigen baas over gedrag maar gedreven door aangeboren driften en conflict tussen onbewuste wensen en verboden. Optimistische interpretatie: mensheid gebaat bij bewustwording en oplossen van conflicten


Toepassingen door social workers
'Holding environment' creëren in behandeling, cliënten ervaren dat zij niet verdwijnen of verlaten worden als zij vroegkinderlijke angsten en woede laten zien.
Herkennen en bespreekbaar maken van overdracht en tegenoverdracht. Bewustwording van wat cliënt bij je oproept en in hoeverre dit onafgewerkte zaken uit eigen verleden activeert.
Herkennen van neurotische, volwassen en primitieve verdedigingmechanismen.
Toepassingen/therapieën
Behaviorisme
Verklaringen psychische stoornissen
Uitgangspunten
Gedragstherapie: niet praten maar doen!
Gedragsanalyse in termen van observeerbaar en meetbaar gedrag (nullijn bepalen en plan maken hoe ongewenst gedrag afgeleerd en gewenst gedrag aangeleerd kan worden)
Registratieopdrachten
Exposuretechnieken (blootstelling aan angstige en eerder vermeden stimulus)
Beloningssystemen
Vaardigheidstrainingen
Toepassingen door social workers
Toepassingen/therapieën
Verklaringen psychische stoornissen
Ontregeling van de informatieverwerking
Dysfunctionele cognitieve schema's en/of dysfunctionele attributiestijlen spelen centrale rol bij ontstaan psychische problemen. Veelvoorkomende irrationele gedachten: 'het is noodzakelijk dat iedereen mij aardig vindt en waardeert', 'ik moet alles goed doen'.
Uitgangspunten
Grondleggers cognitieve therapie Aaron Beck en Albert Ellis
Inhoud black box (innerlijke cognitieve processen) uitgangspunt bij verklaren menselijk gedrag; begrip informatieverwerking staat centraal.
Menselijk gedrag komt tot stand zonder dat er aanwijsbare externe prikkels zijn
Onderscheid verschillende fasen van cognitieve ontwikkeling (kind – volwassene) als gevolg van rijping en leren
Mensbeeld: De mens wordt opgevat als informatieverwerker en bewerker en als actief en creatief wezen dat zelf zijn gedrag aanstuurt; beschikt over taal en onderscheid zich daarin van dieren.


Psycho-educatie
Cognitieve psychotherapie, bekende vorm: Rationeel Emotieve Therapie (RET, Jules Ellis)
ROT (realiteitoriëntatietraining)

Nieuwe ontwikkelingen:
Mindfullness Based Stress Reduction (behandeling stress en chronische pijn)
Mindfulness based Cognitive Therapy (behandeling depressie)
'Methodiek is een door hulpverleners gezamenlijk te dragen flexibel geheel van sturende praktijktheoretische inzichten en ethische en normatieve stellingnames over een omschreven gebied van hulpverlening.' (Bassant & de Roos, 2010).
Toepassingen/therapieën
Verklaringen psychische stoornissen
Geen diagnostische categorisering, nadruk ligt op unieke persoon (ervaart unieke problemen)
Geen theorievorming over oorzaak specifieke psychische stoornissen
Eén visie centraal: bij psychische problemen is er sprake van incongruentie, een verstoorde afstemming tussen voelen, denken en handelen.
Uitgangspunten
Eigen ervaringen, belevingen en gedachten centraal 'de subjectiviteit'; mens heeft bewustzijn en is in staat tot zelfreflectie; nadruk op ontwikkeling, proces en groei; mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun leven; ervaringen in 'hier en nu' geplaatst; mens wordt als totaliteit, als één geheel opgevat.
Grondleggers Carl Rogers (1902-1987) en Abraham Maslow (1908-1970).
Mensbeeld: optimistisch; groot vertrouwen in veerkracht en goedheid van mensen en vermogen tot groei.




Toepassing in breed scala van hulpverlenings- en opvoedingssituaties.
Betreft meestal eerder een vorm van bejegening dan een vorm van therapie.
Drie grondhoudingen:
1) Echtheid
2) Onvoorwaardelijke positieve gezindheid
3) Empathie


Verklaringen psychische stoornissen
Erfelijke aanleg
Ontregelde biologische processen
Meeste wetenschappers gaan uit van biopsychosociaal model, psychische stoornissen ontstaan door combinatie van erfelijke aanleg en risicofactoren in de omgeving, resulterend in ontregelende biologische processen (stresshormonen, neurotransmitters, gevoelig geworden hersenstructuren)
Uitgangspunten
Verklaren menselijk gedrag vanuit hersenprocessen
Oorzaak gedrag is vast te stellen door (biologische) mens uiteen te rafelen tot kleinste details
Erfelijke bagage (DNA) speelt belangrijke rol bij gedrag; hersenen belangrijkste orgaan bij sturen van gedrag
Biologische psychologie gaat mede uit van evolutietheorie

Niet van toepassing
Toepassingen/therapieën
Systeemtheorie
Verklaringen psychische stoornissen
Strategische stroming: psychische stoornissen opgevat als kenmerk van gezin, niet van individu
Tegenwoordige kijk: biopsychosociaal model, biologische, psychische en sociale factoren spelen een rol bij ontstaan psychische stoornis
Uitgangspunten
Systeem of persoon heeft altijd een context; interesse in grote gehelen; object van onderzoek gericht op wisselwerking van persoon met de omgeving; geheel is meer dan de som der delen; circulaire causaliteit; verschillende systeemtheorieën (strategische stroming, ecologische systeemtheorie)
Mensbeeld: niet de persoon, maar relaties tussen persoon en omgeving staan centraal; in hier en nu
Gevarieerd palet aan benaderingen bij verschillende doelgroepen
Contextuele benadering in gezinsvoogdij
Sociotherapie
Interactiebenaderingen, Roos van Leary
Netwerkbenadering
Toepassingen/therapieën
Psychofarmaca:
angstdempende middelen
antidepressiva
antipsychotica
Cognitieve psychologie
Humanisme
Objectief waarneembaar gedrag en leerprocessen centraal; veronderstelling dat mensen blanco op de wereld komen ‘tabula rasa’ al het gedrag is aangeleerd
Geschiedenis: Grondleggers Watson (gedrag geleerd volgens stimulus-respons koppelingen), Skinner (operant conditioneren) en Pavlov (klassieke conditionering)
Mensbeeld: gedrag bepaald door omgevingsinvloeden (periferalisme); mensen komen blanco op de wereld; geen wezenlijk verschil tussen mensen en dieren (gedrag bij beiden bepaald door leerprocessen); gedachtes, behoeftes, verlangens zijn niet objectief te bestuderen en daarom geen onderdeel van het behavioristisch mensbeeld à het block-box-principe

Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de psychodynamische benadering?
Sigmund Freud (1856-1939)
Biologische psychologie
Bronnen en leestips:
Bassant, J., Roos, S. de (2010). Methoden voor sociaal-pedagogisch hulpverleners. Bussum: Couthino.

Glasman, E., Geluk, H. (1998). Stromingen in de psychologie. Amersfoort: Thieme Meulenhof.

Rigter, J. (2010). Het palet van de psychologie: stromingen en hun toepassingen in hulpverlening en opvoeding. Bussum: Coutinho

Weerman, A. (2006). Zes psychologische stromingen en één client. Soest: Nelissen.


Opdracht: Waar zou in de behandeling/begeleiding van Henk op ingestoken worden door een psychodynamisch georiënteerde hulpverlener?
John Watson (1878-1958)
Symptomen ontstaan door omgevingsinvloeden en zijn aangeleerd.
Voorbeeld: fobie ontstaat door klassieke conditionering (bij hondenfobie gebeten door hond) en blijft in stand door operationele conditionering (vermijden van honden geeft negatieve beloning).

Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de behavioristische benadering?

Opdracht: Waar zou in de behandeling/begeleiding van Henk op ingestoken worden door een behavioristisch georiënteerde hulpverlener?
Social workers werken met veel gedragstherapeutische technieken, o.a. binnen:
Competentiemodel
Video-interactie begeleiding
SOVA trainingen

Benadering door social workers
Hulpverleningsdoel: congruentie en groei cliënt herstellen; symptoombestrijding wordt van de hand gewezen.
Praktische toepassingen van Rogeriaanse principes:
Gordonmethode (opvoedingssituaties)
Gentle teaching (verstandelijk gehandicaptenzorg)
Validationmethode (psychogeriatrie)
Motiverende gesprekstechniek (o.a. verslavingszorg)
Toepassingen door social workers
Breed toegepast in hedendaagse hulpverlening
Aaron Beck
Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de cognitief-psychologische benadering?
Opdracht: Waar zou in de behandeling/begeleiding van Henk op ingestoken worden door een cognitief-psychologisch georiënteerde hulpverlener?
Carl Rogers (1902-1987)
Opdracht: Hoe zou de behandeling/begeleiding aan Henk worden vormgegeven door een humanistisch georiënteerde hulpverlener?
Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de humanistische benadering?
Benadering door social workers

Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de humanistische benadering?
Systeemtherapie
Multisystemische hulpverlening: Functionele gezinstherapie, Meervoudige gezinstherapie, Multisysteemtherapie
Algemeen geaccepteerde technieken door hulpverleners:
Oog voor kenmerken in context (gezin, systemen) die gedrag individu beïnvloeden
Positief heretiketteren
Psycho-educatie
Opdracht: Hoe zou de behandeling/begeleiding aan Henk worden vormgegeven door een systeemgerichte hulpverlener?
Opdracht: hoe verklaar je het ontstaan van de psychische klachten bij Henk vanuit de biologische psychologie?
Nieuwe biologische hulpverleningsmethoden:
Magnetische stimulatie (Transcraniale Magnetische Stimulatie)
Benaderingen door social workers
Instructie deeltentamen Presentatie open dag
Maak subgroepen (4-6 studenten)
Kies één werkplek en verdiep je in de toegepaste methodiek en methode(n)
Verdiep je middels relevante literatuur in de achterliggende psychologische stroming(en) en mensbeeld die aan deze methode ten grondslag liggen
Tijdens de presentatie illustreer je de methode aan de hand van drie praktijkvoorbeelden
Je zet creatieve middelen in waarmee je de aandacht trekt en het publiek zoveel mogelijk bij de presentatie betrekt
In een hand-out wordt de methode, methodiek en achterliggende psychologische stroming kort en bondig samengevat.

'Een methode is een omschreven en doelgerichte
werkwijze om met een cliënt of cliëntengroep in een bepaalde situatie een bepaald vraagstuk om te lossen. Een methode geeft richting aan het handelen van de hulpverlener door middel van aanwijzingen voor het gebruik van instrumenten en technieken.' (Bassant & de Roos, 2010).
Full transcript