Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Stanisław Ignacy Witkiewicz

No description
by

Joanna Słowińska

on 31 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Stanisław Ignacy Witkiewicz

Stanisław Ignacy Witkiewicz
ps. Witkacy

PISARZ
MALARZ
Witkacy wykonywał pastelowe portrety w ramach tzw. "Firmy portretowej S. I. Witkiewicz". Portrety te w regulaminie "firmy" zostały podzielone na 5 typów, w zależności od usytuowania na skali: naturalizm – Czysta Forma.

Typ A: osoba portretowana przedstawiona bardzo dokładnie, bez przerysowań, bez cienia karykatury, tło portretów bardzo fantastyczne: dziwne postacie zwierzęce, bujna i niespotykana roślinność itp.;
Typ B: dokładne ujęcie portretowanego, z niewielką dozą podkreślenia jego charakterystycznych cech;
Typ C: przeznaczony głównie dla przyjaciół i znajomych, artysta wykonywał je na spotkaniach towarzyskich, czasami pod wpływem narkotyków, dlatego też na portretach typu C istnieją również dopiski takie jak Co – co oznaczało, że artysta tworzył pod wpływem kokainy, Et – eteru, Eu – eukodalu, portrety tego typu charakteryzowały się dużą dozą karykatury.
Typ D: To samo co w Typie C, jednak bez pomocy jakichkolwiek środków odurzających.
Typ E: zupełna dowolność w portretowaniu: czysta forma.
Stanisław Ignacy Witkiewicz urodził się
24 lutego 1885 r.
w Warszawie.
Jego ojcem był znany krytyk, malarz i pisarz, twórca tzw. stylu zakopiańskiego w architekturze- Stanisław Witkiewicz; matką Maria z Pietrzkiewiczów, nauczycielka muzyki.

Pierwsze lata życia mały Staś spędził w Warszawie. Choroba płuc ojca spowodowała przeprowadzkę rodziny w 1890 roku do Zakopanego, gdzie 27 stycznia 1891 roku Stanisław Ignacy został ochrzczony.
Rodzicami chrzestni "Witkacego" zostali: sławna aktorka Helena Modrzejewska oraz góralski gawędziarz i pieśniarz Jan Krzeptowski-Sabała.
Ojciec Stanisława Ignacego, będąc zagorzałym przeciwnikiem systemu szkolnictwa nie zgodził się, aby jego syn poszedł do szkoły. Zamiast tego zorgniazował mu prywatne lekcje oraz pozwolił, aby Staś sam rozwijał się w kierunkach, które go interesują.

Młody Witkiewicz miał chłonny umysł i przejawiał różnorodne zdolności. Już w 1893 roku odbił na dziecięcej drukarence serię swoich pierwszych krótkich dramatów. Interesowało go malarstwo, fotografia, muzyka, nauki ścisłe, filozofia.
Od 1900 roku czterokrotnie spędzał wakacje u ciotki
w Syłgudyszkach na Litwie, zwiedzał z nią Petersburg, malował i fotografował.
Dwa pejzaże Stanisława Ignacego z Litwy trafiły w 1901 roku na "Wystawę obrazów i rzeźb" w Zakopanem.
Rok później ze swoich rozprawek filozoficznych złożył tom "Marzenia improduktywa".
W 1903 roku zdał eksternistycznie maturę we Lwowie. Zawarł pierwsze przyjaźnie, m.in. z Leonem Chwistkiem - malarzem, matematykiem, prof. Uniwersytetu Lwowskiego, Tadeuszem Szymberskim - młodopolskim poetą, Bronisławem Malinowskim - przyszłym antropologiem, Tadeuszem Langierem - fotografem.
W 1904 r. Witkacy wyjechał do Włoch, odwiedzając po drodze Wiedeń
i Monachium, zwiedził liczne galerie.

Stanisław Ignacy przeżywał w tym czasie burzliwy, kilkuletni związek z wybitną aktorką Ireną Solską. Jej wyrazista postać znajdzie odwzorowanie w pierwszej powieści Witkiewicza - "622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta" (1911).
W maju
1911
roku przez Berlin i Kolonię dotarł ponownie do Paryża, gdzie w Salonie Niezależnych oglądał pierwsze prace kubistów. W Bretanii zatrzymał się u malarza Władysława Ślewińskiego, w lipcu odwiedził w Londynie Bronisława Malinowskiego.
W 1905 r. Witkiewicz – wbrew woli ojca – rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, najpierw w pracowni Jana Stanisławskiego, później Józefa Mehoffera. Jednak podjętych studiów nie ukończył. Kilkuletni pobyt w Krakowie był w jego życiu podstawowym doświadczeniem. Włączył się wówczas
w działania artystyczne grupy młodych malarzy związanych z ASP.
W
1908
roku udał się na wyprawę do Paryża. Zwiedzanie muzeów, galerii i 24. Salonu Niezależnych pozwoliło młodemu Witkiewiczowi poznać najnowsze kierunki europejskiego malarstwa. Pod ich wpływem rozstał się
z malarstwem pejzażowym, tworząc pierwsze "potwory" i portrety.
Dzieciństwo i młodość
Życiorys
Podróże
Lata po krakowskich studiach Stanisław Ignacy spędził w Zakopanem, malując i pisząc. Często podróżował do Chorwacji, gdzie z powodu choroby przeniósł się jego ojciec. Zerwał romans z Ireną Solską. Zaręczył się z poznaną w Zakopanem Jadwigą Janczewską, ale trudny okres narzeczeństwa skończył się tragicznie: 21 lutego 1914 roku Jadwiga popełniła samobójstwo. Wydarzyło się to po kłótni obojga.
Od głębokiej depresji oderwała Witkacego złożona przez Bronisława Malinowskiego propozycja udziału w wyprawie naukowej na Nową Gwineę. Witkiewicz miał w niej uczestniczyć jako fotograf i rysownik, dokumentujący kolejne etapy badań. Zatrzymali się na Cejlonie, a w lipcu 1914 roku dotarli do Australii, gdzie dowiedzieli się o wybuchu wojny.
Choć sama podróż, dająca możliwość obcowania z egzotyczną kulturą
i przyrodą, była dla Witkacego interesująca, nie dała poprawy jego depresyjnego stanu, wywołanego tragicznymi wydarzeniami, podjął decyzję
o odłączeniu się od wyprawy i powrocie do Europy, gdzie w tym samym czasie rozpoczęły się walki I Wojny Światowej.
1914-1939
Witkiewicz nie podzielał poglądów politycznych swojego ojca, zwolennika Piłsudskiego, i uważał, że Polacy powinni w nowym konflikcie zbrojnym poprzeć Rosję i w ten sposób próbować wywalczyć niepodległość. Te poglądy, połączone z pesymistycznym obrazem własnego życia, były przyczyną jego kolejnej decyzji – o zaciągnięciu się do armii carskiej Rosji, udało mu się zaciągnąć do elitarnej jednostki piechoty.
Zwolniony z wojska pod koniec 1917 roku był świadkiem rewolucji październikowej. Zdaniem części badaczy brał w niej udział i nawet został przez żołnierzy wybrany komisarzem politycznym, choć brak na to dowodów.
W czerwcu 1918 roku wyrwał się z ogarniętej rewolucją Rosji i powrócił do Zakopanego. Doświadczenie bolszewizmu w Rosji, jak też rychłe narodziny nazizmu w Niemczech utwierdziły go w skrajnie pesymistycznych poglądach co do ślepego biegu dziejów. W późniejszych powieściach i dramatach często ukazywał grozę uległych tłumów, wodzonych na manowce przez zręcznych demagogów.
W kwietniu 1923 roku Witkacy ożenił się z Jadwigą Unrug, wnuczką Juliusza Kossaka. Początkowo oboje mieszkali w Zakopanem, jednak narastające kłótnie i konflikty doprowadziły do przeprowadzki Jadwigi do Warszawy. Związek ten trudno uznać za udane małżeństwo, przekształcił się jednak w trwałą przyjaźń, oboje często się spotykali i odwiedzali, zachowała się też korespondencja Witkacego do żony, licząca setki listów.
W 1935r. został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury.
W 1936 r. udał się wraz ze swoim przyjacielem, grafikiem Bronisławem Linke, na Śląsk, gdzie dokumentowali życie tamtejszych mieszkańców skażone brudem i chorobami. Efektem podróży była wspólna wystawa, wkrótce zamknięta w atmosferze skandalu z powodu naturalistycznych, wręcz drastycznych treści.
W ciągu ostatnich lat życia Witkiewicz poświęcił się twórczości filozoficznej. Zajmował się też krytyką literacką, publikując artykuły i recenzje w prasie oraz współorganizując cykle wykładów zwane Kursami Naukowo-Literackimi. W latach trzydziestych poznał też ważnych pisarzy tego okresu – Zofię Nałkowską, Witolda Gombrowicza i Brunona Schulza, którego pisarstwo oceniał szczególnie wysoko.
Od 1925r. rozwinął swoją twórczość portretową, nadając jej ironiczną nazwę "Firma Portretowa S.I. Witkiewicz", nawiązującą do rzekomo seryjnie malowanych portretów, które każdy mógł zamówić za określoną z góry kwotę.
Pod koniec sierpnia 1939 roku pojechał do Warszawy. Po wybuchu II Wojny Swiatowej starał się o przyjęcia do wojska, jednak z powodu wieku i stanu zdrowia nie został powołany. Kilka dni później, 5 września, razem ze swoją partnerką Czesławą Oknińską opuścił Warszawę i skierował się, razem z innymi uchodźcami, na wschód. Około 15 września dotarli do majątku znajomych Witkacego, rodziny Ziemlańskich, we wsi Jeziory na Polesiu.
18 września, po dotarciu informacji o ataku Związku Radzieckiego na Polskę, Witkiewicz popełnił samobójstwo, podcinając sobie tętnicę szyjną i zażywając weronal. Towarzysząca mu Czesława Oknińska również próbowała odebrać sobie życie, lecz pomimo zażycia dużej dawki lekarstwa została odratowana. Ciało Witkacego odnalazł siedemnastoletni wówczas Włodzimierz Ziemlański – syn właścicieli majątku. Następnego dnia Witkacy został pochowany na miejscowym cmentarzu.
Koniec
Joanna Słowińska
Witkacy został pisarzem bardzo wcześnie, bo już w wieku lat 8. Literaturę porzucił jednak młody Staś na rzecz malarstwa, muzyki, fotografii i filozofii. Z pełną świadomością powróci do niej w latach 1910-1911 pisząc swoją pierwszą powieść - 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta. Od tego momentu pisanie towarzyszyło mu będzie do końca życia.
Witkacy pisał dużo i szybko, raczej pod wpływem nagłego impulsu niż długich kontemplacji. Większość ocalałych dramatów powstała w pierwszej połowie lat 20 (np. w samym roku 1920 aż dziesięć).
Główne wątki poruszane w twórczości pisarskiej:
problem przemiany ludzkości, powstawanie nowego typu społeczeństwa
miejsce jednostki wspołeczeństwie,
związki międzyludzkie (nowe, w tym także rozpad dotychczasowych - rodziny, zmniejszająca się rola religii w życiu człowieka, zamiana ról kobiety
i mężczyzny),
miejsce artysty i samej sztuki w nowej społeczności (a także religii i filozofii)
622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta (1911)
Pożegnanie jesieni (1927)
Nienasycenie (1930)
W małym dworku (1921)
Gyubal Wahazar (1921)
Matka (1924)
Szewcy (1934)
Utwory:
W 1919r. Witkacy wydał swoje główne dzieło "Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia" zawierające Teorię Czystej Formy. Teoria ta zdeterminowała jego późniejszą twórczość malarską oraz teatralną.
Według Witkiewicza podstawową rolą sztuki, religii i filozofii było wywoływanie u odbiorcy uczucia metafizycznego - poczucia odrębności wobec reszty świata, wyjątkowości własnego istnienia i kontaktu z tajemnicą. Uczucie metafizyczne jego zdaniem nadaje sens ludzkiemu życiu i stanowi jedno z najważniejszych przeżyć.

Witkacy pesymistycznie odnosił się do perspektyw sztuki, religii i filozofii, uważając, że wkrótce zanikną one zupełnie z powodu braku jakichkolwiek wyższych uczuć u ludzi. W tej sytuacji sztuka powinna ulec zmianie i odejść od klasycznych, realistycznych wzorców. Czysta forma zakładała zerwanie z realizmem i naturalizmem.

Dzieło skonstruowane na zasadach czystej formy charakteryzuje się:
przypadkową tematyką;
odrzuceniem następstwa logicznego poszczególnych scen;
brakiem chronologicznych następstw w fabule;
odrzuceniem praw psychologii, biologii i etyki.

Istotę teorii czystej formy Witkacy ujmował następująco: „chodzi mi o fantastyczność bez żadnego ładu i składu, aby na scenie człowiek mógł popełnić samobójstwo z powodu wylania się szklanki wody, ten sam stwór, który pięć minut temu tańczył z radości z powodu śmierci ukochanej matki”.
Czysta forma
Malarstwo - obok fotografii - było pierwszą z pasji młodego Witkacego. Pod bacznym okiem ojca doskonalił technikę malarską
i swoje umiejętności malując głównie pejzaże (w tym celu wyjeżdżał do rodziny na Litwę). Z czasem jednak - zafascynowany najnowszymi trendami w malarstwie europejskim, z którymi zapoznał się odwiedzając w latach 1904-1908 m.in. Wiedeń, Monachium i Paryż - porzuca prawie całkowicie "malowanie z natury" i pojawiają się pierwsze "potwory" (tak w listach ojciec nazywał te jego nowe obrazy). Witkiewicz jest jednym ze współzałożycieli Towarzystwa "Sztuka Podhalańska". W 1909 roku odbywa się pierwsza wystawa prac Towarzystwa w Zakopanem.

Pejzaż nocny (ok.1901-1902)
Autoportret (1913)
Dwie głowy (1920)
Portret Marcelego Staroniewicza (1927
)
Michał Choromański
na długiej szyi (1928)
Portret Juliana Tuwima (1929)
Portret Marii Nawrockiej (1929)
Portret wielokrotny w lustrach
Autoportret
Witkacy z ojcem Stanisławem
Willa Witkiewiczówka w Zakopanem, w której od końca 1931 do września 1939 mieszkał S.I.Witkiewicz
Full transcript