Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PONEMA

No description
by

Bianca Katalbas

on 15 September 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PONEMA

PONEMA
INTRODUKSYON
Ang ponema ay may dalawang uri:
Segmental
Suprasegmental
tunay na tunog
bawat tunog ay kinakatawan ng isang titik sa alpabeto
pagaaral ng diin, tono o intonasyon ng tinig, at antala o hinto
Ponemang segmental
Ang Filipino ay may 21 ponemang segmental
16 sa mga ito ay katinig -/b, k, d, g, h, l, m, n, ng, p, r, s, t, w, y, ?/
5 naman ang patinig - /a, e, i, o, u/
Sa ating palabaybayan, ang impit na tunog /?/ ay hindi binigyan ng katumbas na titik. Sa halip, isinama ito sa palatuldikan at tinumbasan ng tuldik na paiwa /'/ dahil ito ay hindi normal na tulad ng ibang ponema.
Mahalaga ang /?/ at ang /'/ sapagkat nakakapagpaiba ito ng kahulugan ng salita kapag inilagay sa huling pantig ng salitang nagtatapos sa patinig
Halimbawa sa katinig:
bata/h/ - housedress o robe

bata/ '/ - child
Halimbawa ng mga salitang may patinig:
ba-hay ba-ba-e

u-lo di-la
May mga pagkakataon na nagkakapalit ang salita ngunit hindi nagbabago ang kahulugan ng salita. Katulad na lamang ng mga salitang /u/ at /o/ Halimbawa: nuon - noon
Mayroon din namang mga salitang itinuturing na hiwalay na ponema dahil nagbibigay ito ng magkaibang kahulugan at hindi maaaring pagpalitin Halimbawa: uso - oso
ponemang
suprasegmental
Ito ay makahulugang tunog
Sa paggamit nito ay malinaw na maipapahayag ang damdamin, saloobin, at kaisipang nais ipahayag ng nagsasalita
Sa pakikipagtalastasan, matutukoy natin ang kahulugan, layunin o intensyon ng pahayag o ng nagsasalita sa pamamagitan ng diin, tono o intonasyon, at antala o hinto sa pagibigkas at pagsasalita
diin
-ang lakas, bigat, o bahagyang pagtaas ng tinig sa pagbigkas ng isang pantig sa salita. Ito rin ay isang ponema sapagkat sa mga salitang may iisang tunog o baybay, ang pagbabago ng diin ay nakapagbabago ng kahulugan nito.
Halimbawa:
BU-hay = kapalaran ng tao
bu-HAY = humihinga pa
tono o intonasyon

-Ang pagtaas at pagbaba ng tinig na maaaring makapagpasigla, makapagpahayag ng iba't ibang damdamin, makapagbigay-kahulugan, at makapagpahina ng usapan upang higit na maging mabisa ang ating pakikipag-usap sa kapwa.
-Nagapalinaw ito ng mensahe o intensiyong nais ipabatid sa kausap tulad ng pag-awit. Sa pagsasalita ay mababa, katamtaman at mataas na tono.
Halimbawa:
*1-mababa
2-katamtaman
3-mataas
talaga = 213 (pag-aalinlangan)
talaga = 231 (pagpapatibay, pagpapahayag)
antala o hinto
- Bahagyang pagtigil sa ating pagsasalita upang higit na maging malinaw ang mensaheng ibig ipahatid sa kausap. Maaaring gumamit ng simbulong kuwit ( , ) dalawang guhit na pahilis(//) o gitling ( - )
Halimbawa:
1. Hindi/ ako si Joshua.
2. Hindi ako, si Joshua.
3. Hindi ako si Joshua.
haba
- Paghaba o pag-ikli ng bigkas ng nagsasalita sa patinig ng isang pantig sa salita. Ginagamit ang notasyong ( . ) at ( : )
1. Likas na haba
halimbawa:
/asoh/- usok
/a:soh/- uri ng hayop
2.Panumbas na haba
halimbawa:
/kaunti/-/kon.ti/
3. Pinagsama na haba
halimbawa:
mananahi = /manana:hi/
(modista)
mananahi = /mana.na:hi/
(magtatabas at bubuo ng kasuotan)
grupo ng formosa
bianca
katalbas

rosalie
arcillas

geraldine
bautista

rona jane
pena

serdolliv
villodres

joshua
salazar
Full transcript