Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Anket Hazırlama

No description
by

Mahmut BOZKURT

on 4 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Anket Hazırlama

Anket Hazırlama
ANKETLE İLGİLİ DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BAZI ETİK KONULAR
ANKET HAZIRLAMA ADIMLARI
1. ADIM: Arastırma Amacının Ortaya Konması (Amaç ve Problemler)
- Geliştirilecek olan anketten geçerli ve güvenilir sonuçlar elde edebilmemiz için,
- Her genel amaca bağlı olarak, pek çok özel amaç olabilir.
- Eğer genel amaç iyi bir şekilde ortaya konmuşsa, özel amaçları belirlemek oldukça kolay olacaktır. Bu da değişkenleri ortaya koymayı sağlamakta ve anketin sınırlarını çizme, soru kategorilerini belirlemede işimizi kolaylaştırmaktadır.
-Araştırma problemini tanımlamada kavramlar ya da yapılar, problemin varlığı, şiddeti, ana özellikleri ve boyutları, problemin temel unsurları hakkında araştırmacılara bilgi verir.

Örnek
; genel amaç “öğretmen adaylarının üniversitede verilen derslerin içeriği ile ilgili görüşlerini belirlemek” olabilir; ancak
bu amaç çok geneldir ve araştırma alanı çok geniştir
.
Bu nedenle “sınıf öğretmeni adaylarının matematik eğitimi dersi ile ilgili görüşlerini belirlemek” şeklinde hem
örneklemde
, hem de
araştırma konusunda
sınırlamalar yaparak, araştırma daha özel ve gerçekleştirilebilir hale getirilebilir.


ANKET SORUSU YAZARKEN DIKKAT EDILMESI GEREKEN HUSUSLAR
- (1) Sorunun ne kadar amacına hizmet ettiği önemli (Geçerlilik)
- (2) Diğeri de, hazırlanmış olan sorunun pek çok insan ve olayla ilgili olarak karşılaştırılabilir veriler elde edilmesini sağlayıp sağlamadığı, yani soruyu hedef kitlemizdeki farklı kişilere tekrar tekrar yönelttiğimizde benzer sonuçları elde edip etmediğimizdir (Güvenirlik)


ANKET NEDİR?
- Herhangi bir konuyla ilgili durum ve tutumu belirlemek için düzenlenmiş ayrıntılı ve kapsamlı soru dizisi, sormaca, soruşturma
- Herhangi bir konuda yapmayı düşündüğümüz araştırmayla ilgili olarak belirlemiş olduğumuz problem ve alt problemlere bağlı olarak araştırma grubumuzda yer alan bireylere sorular yönelterek, sistemli veri toplama tekniğidir.
- İnsanların davranışları, üretim performansları, bilgi düzeyleri, herhangi bir konudaki duyguları, görüşleri, tutumları, inançları, tatmin ve memnuniyet düzeyleri, uygulanan bir politika ya da programın işleyen ya da işlemeyen yanları gibi pek çok konu hakkında bilgi ve fikir sahibi oluruz.


- Anket hazırlamada sürecin çok iyi planlanması gerekir.
- Bir anket hazırlama çalışmasında iş akışı şu şekilde olabilir:
(1) Anketi niçin hazırlayacağız? (veriler ne yapılacak)
(2) Hedef kitle / katılımcılar?
(3) Literatür taraması ve hedef kitleyle formal/informal görüşmeler?
(4)Anket maddelerinin yazılması ve
(5) Anket taslağının araştırma alanında uzman kişilere gösterilerek görüş alınması?
(6) Taslağın pilot uygulamasının yapılması
2. ADIM: Madde Havuzu Olusturulması
- Araştırmacı genel ve özel amaçların ortaya koyma aşamasında belirlediği değişkenleri, istenilen sonuçları elde edecek şekilde sorulara (maddelere) dönüştürmesi gerekmektedir.
- Anket maddelerinin belirlenmesinde de literatür taramasının çok önemli bir yeri vardır.
- Araştırmacı kişisel gözlem ve deneyimlerinden hareketle de anket maddeleri geliştirebilir.
- Anket geliştirme sürecinde, genellikle, anketin ilk taslağının açık uçlu sorulardan oluşması önerilen bir durumdur.
- Hedef kitle arasından seçilecek belli sayıda kişiyle, formal ya da informal görüşmeler yaparak ya da açık uçlu sorulardan oluşan anketler uygulayarak, genel eğilim belirlenir ve bunlara dayalı olarak maddeler geliştirilirse, daha geçerli ve güvenilir anket maddeleri elde edilebilir.
3. ADIM: Anket Maddelerinin Yazılması
Araştırmacı ankette yer vermeyi düşündüğü maddeleri yazarken, bunların anketi dolduracak kişiler tarafından nasıl cevaplanmasını istediğini de belirlemesi gerekmektedir.
Çünkü maddelerin türünü belirlemede, büyük ölçüde cevaplanma biçimleri etkili olmaktadır.
Eğer cevap seçenekleri araştırmacı tarafından belirlenmiş yani yapılandırılmışsa, kapalı uçlu maddeler, katılımcının serbestçe cevap vermesini sağlayacak şekilde, yani yapılandırılmamış ise açık uçlu maddeler
söz konusudur.
3.1. Kapalı Uçlu Maddeler
- Kapalı uçlu maddelerde, verebilecek cevaplar araştırmacı tarafından belirlenmiştir.
- Katılımcıya düşen bunlar arasından kendi durumuna uygun olan ya da olanları bulup işaretlemektir.
- Cevaplar ne kadar iyi yapılandırılırsa istatistiksel hesaplama ve analizlerde kolaylık, çabukluk ve daha güvenilir sonuçlar elde etmeyi sağlar.
- Örneklemdeki gruplar arasında karşılaştırma yapma imkânı vermekte ve açık uçlu sorulara nazaran hedefe doğrudan ve bilinçli olarak daha fazla odaklanmayı sağlamaktadır.
- Katılımcılar açısından kapalı uçlu anketleri doldurmak ve tamamlamak kolaydır.
- Bu tür maddelerin en önemli sınırlılıkları, katılımcılara cevap seçenekleriyle ilgili herhangi bir yorum yapma, açıklama ilave etme izni vermemesi, ne kadar çoğaltılırsa çoğaltılsın seçeneklerin kapsamlı olamayacağı gerçeği ve seçeneklerin belirlenmesinde, ne kadar engel olunmaya çalışılırsa çalışılsın, araştırmacının ön yargısının karışma riski şeklinde ifade edilebilir.

İki seçenekli maddeler
: “doğru/yanlış”, “evet/hayır”, “kız/erkek” gibi iki seçeneğin sunulduğu kapalı uçlu maddelerdir.

İki seçenekli sorular, beklenen cevap seçenekleri olası en uç seçeneklerle sınırlı olduğundan, daha karmaşık durumlarda yeterli cevaplara ulaşılamamaktadır. Bu formattaki maddeler benzer eğilimlerin ortaya çıkmasına müsait bir zemin oluşturabildiklerinden dikkatli kullanılmalıdırlar.

Çoktan seçmeli maddeler
:
- Yönergelere ayrıca dikkat etmek gerekmektedir. Araştırmacı hangi sorularda bir seçeneğin hangilerinde birden fazla seçeneğin işaretleneceğini açıkça yönergelerde belirtmelidir.
- Özellikle, görüş, düşünce, inanç ve tutum belirleme amacına yönelik yapılan anketlerde, katılımcıları en iyi şekilde temsil eden cevap seçeneklerine yer verilmesi oldukça önemlidir.

Sıralama maddeleri:


Derecelendirme ölçekli (Likert tipi) maddeler:
Açık Uçlu Sorular
4. ADIM: Uzman Görüsü
- Anket taslağında yer alan maddelerin ne kadar yeterli olduğu sorusuna cevap aranır.
- Araştırma konusunda uzman olan kişilerin görüşlerine başvurmak ve böylece anketin kapsam geçerliği bakımından değerlendirilmesini sağlamaktır.
- Değerlendirmenin daha sağlıklı olması için, uzman değerlendirme formu da kullanılabilir. Bu, araştırmacıya değerlendirmeciler arasındaki ilişkiye istatistiksel hesaplama yöntemleriyle bakma olanağı vereceğinden ayrıca önemlidir.
- Uzmanların maddelerin geçerliğindeki uyuşma oranlarının %90-100 arasında olması tavsiye edilmektedir. Eğer uyuşma %70-80 arasında ise, ya maddeler düzeltilerek ankette tutulabilir ya da çıkarılır.
- Uzmanlardan sadece maddelerin geçerliği hakkında değil, sayfa yapısı, madde ve cevap seçeneklerinin sıralanışı, yazı formatı, baskı kalitesi gibi, anketin kullanışlığını artıracak konularda da görüş alınabilir.

5. ADIM: Pilot Uygulama
- Hazırlanmış olan sorular ya da maddeler, gerçekten hedef kitlemizde bizim düşündüğümüz gibi mi algılanmaktadır?
- Başka bir ifadeyle, maddeler anlaşılır mıdır?
- Bu maddeler bizim istediğimiz sonuçları elde etmemize ne kadar olanak verecektir?
- Anketin doldurulması için verilen süre yeterli midir? gibi sorulara cevap aranır.
• Araştırma amacına uygunluk bağlamında geribildirimler sağlamak
• Anketteki maddelerin türleri ve şekilleri (örneğin derecelendirme, çoktan seçmeli, açık, kapalı vs.) hakkında geribildirim elde etmek
• Açık uçlu sorulara verilen cevaplardan kapalı uçlu sorular için cevap kategorileri oluşturmak
• Eksik, gereksiz ve alakasız maddeleri belirlemek
• Araştırma amacı için önemli olan sorular hakkında geri bildirim elde etmek
• Anketin çekiciliği ve görünümü ile ilgili geri bildirim elde etmek
• Anketin düzeni, bölümlendirilmesi, numaralandırılması ve maddelendirilmesi ile ilgili geri bildirim elde etmek
• Anketi tamamlamak için gerekli olan zamanı test etmek
• Anketin çok uzun ya da çok kısa, çok zor ya da çok kolay olup olmadığını kontrol etmek
• Katılımcıların deneyimlerinden uzak, karmaşık ya da ilişkisiz maddeleri belirlemek
• Beklenmedik cevaplar verilen ya da hiç cevaplanmayan karmaşık maddeleri tespit etmek

- Ortalama cevaplama süresinin belirlenmesi ve yüksek oranda (%5) cevapsız bırakılan ya da "bilmiyorum" denilen maddelerin belirlenmesi pilot uygulamanın en önemli iki noktasıdır.
6. ADIM: Ankete Son seklini Verme
- Pilot uygulama sonunda, sorun olduğu tespit edilen maddelerin iyileştirilmesi ya da anketten çıkarılmasıyla anketin son şekli oluşturulmuş olur.
- Yönergelerde soruların nasıl cevaplanacağı, neyin serbest neyin yasak olduğu açık ve net bir şekilde ortaya konmalıdır.
- Açıklama kısmında, eğer posta anketi söz konusu ise sunuş mektubunda, araştırma için bir sakınca teşkil etmiyorsa anketin amacı, cevaplayıcılardan ne beklendiği, cevapların gizliliğine riayet edileceği, verilecek cevapların araştırmacı için ifade ettiği önem ve anketi cevaplamak için gerekli olan süre kısaca belirtilmelidir.
- Literatürde iyi hazırlanmış bir anketin doldurma süresinin, 30 dakikayı geçmeyeceği ve 15-20 dakikalık bir zaman aralığında bitirilebileceği ifade edilmektedir.


7. ADIM: Anketin Genel Uygulaması
Toplu uygulama
- Toplu olarak uygulamada, bir topluluk (örneğin sınıf ortamı) olarak bir arada bulunan kişilere anket dağıtılır, cevaplar aynı zamanda ve toplu olarak alınır.
- Toplu olarak uygulama, zaman, eleman ve maliyet konusunda tasarruf sağlar.
- Anketi uygulayan ile katılımcıların karşı kaşıya olmaları ve bir grup havasının oluşması işbirliği oranını yükseltmektedir.
- (Olumsuz) Grup üyeleri birbirinden etkilenebilir. Avantaj olan grup etkisi dezavantaja dönüşebilir ve anketi doldurmama konusunda toplu bir direnç oluşmasına neden olabilir.
Bireysel uygulama
- Burada bireylerin anketi tek tek cevaplaması söz konusudur.
- Bireysel olarak anketler, internet aracılığıyla, posta yoluyla, telefonla, araştırmacının kontrolünde ya da araştırmacının kontrolü olmaksızın, birçok şekilde uygulanabilir.
- İnternetin artıları: kısa sürede toplanma, düşük maliyet, esnek tasarım, otomatik analiz, coğrafi sınırların engel teşkil etmemesi, büyük örnekleme ulaşabilme
- İnternetin eksileri: Güvenlik kaygısı, anket dolduranın belirsizliği, erişim problemleri, araştırmanın hassasiyetini kavrayamama, her araştırmaya uygun olmama, ödül anlayışının olması, hatalı e-posta adresleri, ilgisiz ya da yanlış doldurmalar

- Posta yoluyla veri toplama: anketin diline, soruların herkesin anlayabileceği kelimelerden oluşmasına özen göstermek gerekir. Yöntemin sınırlılıklarına gelince, öncelikle katılımcıların tam isimlerini ve açık adreslerini belirlemek bir külfet oluşturmaktadır. Genel olarak geri dönüş oranları düşüktür. Bunun yükseltilebilmesi için yoğun izleme çabaları harcamak ve katılımcıları teşvik edecek farklı alternatifler oluşturmak gerekmektedir. Katılımcı soru sorma gereksinimi duyduğunda, cevap verecek birini bulamaz. Anketin kimin tarafından doldurulduğu denetlemez. Bu, güvenirlik konusunda önemli bir problemdir. Olumsuz yönlerine karşın katılımcı kendi ortamında ve bir denetleyici olmadan anketi dolduracağından, görüşmeci etkisinden uzak, daha rahat cevaplar verebilir. Görüşme yapılamayacak uzaklıktaki bireylere ulaşma imkânı vardır.

- Telefon yoluyla anket, örneklemenin telefon rehberi kullanarak yapıldığı durumlarda kullanılabilir. İlk ve en önemli koşul hedef kitlenin telefonunun olmasıdır. Anketi uygulayan kişi soruları sorar ve katılımcının cevaplarını önündeki kâğıda işler. Çabuk sonuç alınabilen bir yöntemdir. Uygulama sırasında ortaya çıkabilecek sorunlar (soruyu anlayamama gibi) kolayca çözümlenebilir. Telefonu olmayanlar otomatikman kapsam dışı bırakıldıklarından, örneklem hatası söz konusu olabilir. Katılımcı anketi hızlıca cevaplamak için rasgele cevaplar verebilir. Bu uygulama türünde en önemli konu telefonla konuşma yapacak olan araştırmacıdır. Katılımcıyı hiçbir şekilde yönlendirmeyerek, kibar ve içten konuşması ayrıca sabırlı olması önemlidir.

Amaç Soru Uyumu
Sosyo-ekonomik statü kavramı sınırları çok iyi belirlenmesi gereken geniş bir kavramdır. Dolayısıyla burada soru ile amaç arasındaki mesafe oldukça geniştir. Araştırmacının, bireyin sosyo-ekonomik düzeyini bir soruyla belirleyebilmesi neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle, öncelikle sosyo-ekonomik statü göstergelerinin neler olduğu, hangi değişkenlerin bunu ortaya koymada ölçüt olarak alınabileceği belirlenmeli ve ondan sonra soru yazımına geçilmelidir.
Bir Soru Bir Konu
Kisiden kisiye farklı anlama gelebilecek sorular
Kısa ve basit sorular
- Ankette yer vereceğimiz soruların maksadımızı açık ve net bir şekilde ortaya koyacak şekilde basit ve kısa olmasına dikkat edilmelidir.
- Literatürde net bir uzlaşma görülmemekle birlikte bir sorunun uzunluğu yüz yüze görüşmede 25, telefon anketinde 15, posta anketinde 30 kelimeyle sınırlı olması tavsiye edilmektedir.
- Her halükarda, uzun sorudan vazgeçilememe gibi bir durum söz konusu ise, yapılabilecek en uygun davranış sorunun ikiye üçe bölünerek ifade edilmesidir.
Sorularda tutarlılık
- Burada bahsedilen tutarlılıktan, anketin uygulanması sırasında farklılık oluşturacak durumlardan uzak olmak anlaşılmaktadır.
- Anket yazılı olarak uygulanıyorsa, tüm katılımcılar tarafından aynı şekilde okunabilecek şekilde olmalıdır. Eğer yüz yüze ya da telefon anketi şeklinde bir uygulama söz konusu ise, görüşmeyi yapanların standart davranması, yorumlarını katmadan soruları okuması sağlanmalıdır.
Hafızayı test eden veya bilgi düzeyini zorlayan sorular
- Bu tür sorulardan mümkün mertebe kaçınmak gerekmektedir.
- insanlardan böylesi hatırlama gerektiren sorulara cevap vermeleri istendiğinde, baştan cevapların tam olmayabileceği ihtimalini kabul etmek gerekmektedir.
- Araştırmacılar bazen sanki herkes araştırdıkları konuyu biliyormuş gibi hareket edebilirler. Herkesin bilmesinin mümkün olmadığı araştırma konusuyla ilgili teknik terimleri anket sorularında yer verebilirler.
- Bu, eğer bilgi ölçülmesi söz konusu değilse sakıncalı bir durumdur. Çünkü insanlar tam olarak bilmedikleri konularda kendilerine sorular yöneltildiğinde çoğu zaman tedirgin olurlar ve tutarsız cevaplar verebilirler. Bu ise araştırmanın güvenirliği olumsuz yönde etkiler.

Bir soruda birden fazla olumsuz ifade
- Kökünde birden fazla olumsuz ifade içeren sorular da, tavsiye edilmeyen riskli sorulardandır.
- Bunların barındırdığı risk de, karşı tarafın farklı farklı anlamlar çıkarmasına olanak vermelerindedir.
- Örneğin, “Fen-edebiyat fakültesi mezunlarına öğretmenlik hakkı verilmemesini onaylamıyor musunuz?” şeklinde dizayn edilmiş bir soruda muhatap, olumsuz ifadelerden birini gözden kaçırdığında kendi düşüncesinin tam tersi bir cevap verebilir.
Hipotetik sorular
- Hipotetik sorular da bazı yönleri nedeniyle tercih edilmemesi gereken sorular arasındadır.
- Bunların en önemli sınırlılığı, sorulmak istenen algı ne kadar ayrıntılı olarak tanımlanırsa tanımlansın, cevaplayıcının zihninde araştırmacının ifade etmek istediğinden farklı bir algılamanın oluşabilmesidir.
- “Şöyle şöyle olsaydı ne yapardınız?” gibi hipotetik bir soruya katılımcı varsayıma dayalı cevaplar üreteceğinden elde edilen sonuçlarda yanılma payı olacağından, bu tip sorulardan mümkün mertebe kaçınılmalıdır.
Yönlendirici ifadeler içeren sorular
- Bazen sorulara eklenen gereksiz, sorunun bir parçası olmayan açıklamalar, cevaplayıcıyı yönlendirici etki yapabilmektedir.
- “Çoğu Hristiyan ülkelerden oluşan Avrupa Birliğine üye olmamızı doğru buluyor musunuz?”
- “Amerika Birleşik Devletlerinin İran’a askeri müdahalede bulunmasını onaylıyor musunuz?” sorusu, “Amerika Birleşik Devletlerinin İran’ın dünya barışını tehdit eden nükleer silah üretimini engellemek amacıyla askeri müdahalede bulunmasını onaylıyor musunuz?” şekline getirildiğinde, aynı bilgi yani “askeri müdahalenin onaylanıp onaylanmaması” hedeflenmesine rağmen, alınacak cevaplar tamamen birbirinden farklı olacaktır.
Farklı anlamlara gelebilecek karmasık sorular
- Yapılabilecek en yaygın hata türlerinden biri, kişiden kişiye farklı anlamlara gelebilecek karmaşık sorular yazmaktır.
-Tutarlılığı olumsuz etkiler.
- Soruyu anlamak için gösterilen gayretin miktarı ile sorunun güvenirliği ters orantılıdır.
- Ayrıca, cevaplayıcıya karmaşık görünen soruların, hem cevaplanma olasılıkları düşüktür hem de kişinin kendisine en kolay nasıl geliyorsa o şekilde cevaplanma riskleri vardır.
Hassas sorular
- Bazı konularda kişilere soru sormak sosyal algılardan dolayı zordur.
- Böyle sorularda, hiç cevap vermeme şeklinde gösterilen tepki de oldukça sık rastlanan bir durumdur.
- Araştırmacıların bu tür hassasiyetlerin farkında olması ve eğer vazgeçilemiyorsa bunu cevaplayıcıya uygun ve inandırıcı bir üslupla hissettirmesi gerekmektedir.
- İnsan toplumsal bir varlıktır. Bu nedenle çoğu zaman davranışlarında toplumun zorlayıcılığını üzerinde hisseder. İçinde yaşanılan toplum bazı davranışları tasvip edip özendirirken, bazısını onaylamaz ve yasaklar. Dolayısıyla böylesi konularda sorular yöneltildiğinde, birey toplumsal tercih paralelinde cevaplar verebilir.
- Örneğin, toplum kişiye yaşlandıklarında anne-babasına kendi evinde bakması yönünde öğüt verir. “Anne-babanız yaşlandıklarında onları huzur evine yerleştirir misiniz?” şeklindeki bir soruya pek çok insan böyle düşünce bile sosyal etki nedeniyle farklı cevaplar verebilir. Ancak soru “Günümüz koşullarında, evlerin küçük olması, ekonomik koşulların yetersizliği, iş hayatının çok zaman alması ve yaşlıların çocuklarına yük olmak istememesi gibi nedenlerle, huzurevleri tercih edilen kurumlar olmuştur. Peki, siz anne-babanız yaşlandığında huzur evinde kalmalarını ister misiniz?” şeklinde dizayn edildiğinde, verilebilecek gerçek dışı cevapların azaltılması sağlanabilir.

Anket sorularını sıralama
- Anket soru ya da maddelerinin sıralanması basit gibi görünen ama oldukça önemli bir konudur. Yanlış sıralama nedeniyle başlamadan biten pek çok anket vardır dense, kesinlikle abartılmış olmaz. Anketteki soruların sıralaması anketin
uygulanabilirliği
, s
ağlıklı veriler elde edebilirliği
ve anketin
amacına ulaşabilirliği
anlamında çok önemlidir.

- Sorular “Huni Tekniği” ne göre sıralanmalıdır. Bu teknik, soruların araştırma amacını ortaya koyacak biçimde olmasını, asıl amaca ulaşacak şekilde genelden özele doğru düzenlenmesini gerektirmektedir.

- Özel yaşamla ilgili hassas sorular, cinsiyet, siyasi tercih, yaş, gelir düzeyi vb. mümkün mertebe anketin sonunda yer almalıdır. Bu tür sorular cevaplayıcıdan kendi hayatına dair özel bilgiler istedikleri için, her ne kadar olgusal olsalar da, daha baştan tedirginlik meydana getirebilirler, katılımcının “kapanmasına”, yani gerçek durumu yansıtmayan cevaplar vermesine ve hatta anketi doldurmaktan vazgeçmesine neden olabilirler.
• Katılımcılara, hangi aşamada olursa olsun, anketi cevaplamadan
vazgeçme hakları
nın olduğu belirtilmelidir.
• Katılımcıları anketi cevaplamaya teşvik etmek için,
araştırmanın ne gibi faydalar sağlayacağı
belirtilmelidir.
• Araştırmaya katılmalarının
onlar için, hiçbir olumsuzluğa neden olmayacağı garantisi
verilmelidir.
• Ankete
verdikleri cevapların sadece araştırmacılar tarafından ve sadece yapılan araştırma için kullanılacağı
,
üçüncü kişiler
le paylaşılmayacağı, araştırma raporunda hiçbir şekilde
kimlik bilgilerinin
yer almayacağı belirtilmelidir.
• Ankette yer alan
sorular tehditkâr, kişilik haklarını rencide edici ve gerekmedikçe özel hayatı müdahale
eden türde olmamalıdır.
• Anketi cevaplamada
gönüllülük esas
olmalı, kimse anketi doldurmaya zorlanmamalıdır.
• Anket
önyargılardan uzak, geçerlik ve güvenirlik
çalışmaları titizlikle yapılarak hazırlanmalıdır.
Full transcript