Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Morfemen Eva

Nederlands - SZ
by

E. Keeman

on 7 December 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Morfemen Eva

Morfemen Mehdi Jonker, Eva Keeman en Tirza Moerman Morfemen Woordenboekdefinitie morfeem

UITSPRAAK: [mr'fem]

VERBUIGINGEN: mor|femen (meerv.)

kleinst mogelijke deel van een woord met een eigen betekenis.

Een morfeem is een deel van een woord met een eigen betekenis, dat niet in kleinere woorddelen met eigen betekenissen kan worden opgesplitst. We onderscheiden vrije en gebonden morfemen: Gebonden morfemen die voor een vrij morfeem worden geplaatst, noemen we voorvoegsels. Gebonden morfemen die achter een vrij morfeem worden geplaatst. Indeling naar morfemen Isolerende talen


Agglutinerende talen


Polysynthetische talen


Flecterende talen Bevat naast samengestelde woorden geen gelede woorden. A kánda wáta túe a dí fája.
3EV tilt water throw VZ LW fire
'He poured water onto the fire.' Ev -çik -ler -imiz -de
Huis klein MV ons in/op
'in onze huisjes' eh- kiwin- a- m- oht- ati- wa- ch(i)
dan beweging vluchten CAUS zich elkaar MV 3PS
'Toen joegen ze het met elkaar op de vlucht (voor hen).' clam- o
roepen 1EV
'ik roep' Combinaties Indeling is niet altijd makkelijk te maken.
Vaak wordt dan ook gesproken van zwak of sterk
isolerend, agglutinerend, polysynthetisch of flecterend Quechua
Mama -ykacha -rpaya -kipa -wa -rqamother
1EV send INT REP 1OB 3EV
'Again and again my mother said good-bye to me.' Geschiedenis van morfemen Isolerende talen Voorbeeld: Saramaccaans Bevat lange woorden, die uit meerdere betekenisloze morfemen bestaat. Deze woorden moeten in andere talen met meerdere woorden vertaald worden. Agglutinerende talen Voorbeeld: Turks Sluiten een zelfstandig naamwoord in in een werkwoord. Het woord zegt iets over de persoon, de tijd en de wijs. Polysynthetische talen Voorbeeld: Fox Bevat net als in agglutinerende talen lange woorden, die uit meerdere morfemen bestaat en met meerdere woorden moeten worden vertaald. Het verschil is dat deze morfemen wel een betekenis hebben. Flecterende talen Voorbeeld: Latijn Vrije morfemen Woord met een eigen betekenis - Bv. Tuin Vrije morfemen combineren. - Bv. Tuinstoel Gebonden morfemen Voorbeelden:
Be- (begin)
On- (onaardig)
Ont- (ontbijt)
Ver- (verbaast)
-baar (dankbaar)
-heid (waarheid)
-ing (leiding)
-lijk (dergelijk)
-en (bloemen)
Er- of -er (ervaring of schrijver)
-s (appels)
-ig (grappig) Neem het woord vrijdag. - Vrij + dag
Ze hebben als losstaand woord niet de goede betekenis, dus geen combinatie Vrije- en gebonden morfemen gecombineerd Neem het woord gevaarlijk. - Gevaarlijk → gevaar + lijk Geen combinatie → lijk is geen goede betekenis in het woord gevaarlijk. Combinatie vrije morfemen Combinatie gebonden morfemen Combinatie vrije- en gebonden morfemen - Betrouwbaarheid → Be + trouw + baar + heid
- Slaapdronkenheid → Slaap + dronken + heid Morfemen omdraaien Vrije morfemen kunnen omgedraaid worden. - Melkchocolade → chocolademelk
- Soeptomaten → tomatensoep Gebonden morfemen kunnen niet omgedraaid worden. -leesbaar → baarlees Zijn onder te verdelen in verschillende categorieën. Tot welk van deze groepen behoort de Nederlandse taal? De Nederlandse taal Isolerend

Agglutinerend

Polysynthetisch

Flexteren sterk zwak zwak zwak Even oefenen! Geef bij alle woorden aan of ze een vrije of gebonden morfeem zijn. Geef bij de gebonden morfemen ook aan tot welke affix zij behoren. Voorbeeld Regelmatig wordt het hondje uitgelaten.

Regelmaat + ig wordt het hond + je uitlaten + ge. VRIJ + GEB VRIJ VRIJ VRIJ + GEB VRIJ + GEB Bedenk een zo lang mogelijk woord dat uitsluitend uit vrije morfemen bestaat Voorbeelden kern - wapen - vraag - stuk
kleuter - speel - zaal In zijn vroege werk heeft bij met bruinachtige kleuren een mooi portret geschilderd. In zijn vroeg+e werk heef+t hij met bruin+achtig+e kleur+en een beeld+ig portret ge+schilder+d.
VRIJ VRIJ VRIJ+GEB VRIJ VRIJ+GEB VRIJ VRIJ VRIJ+GEB+GEB VRIJ+GEB VRIJ VRIJ+GEB VRIJ GEB+VRIJ+GEB
suffix suffix duplifix + suffix suffix duplifix circumfix
(grammaticale betekenis) Affixen Prefix:


Suffix:


Duplifix
Allomorf

Circumfix:


Adfix:


Interfix:


Simulfix: voorvoegsel


achtervoegsel


vormen met -ig of -achtig
achtervoegsels bij verkleinwoorden

omvoegsel


voor- en achtervoegsel


aanhechting (verbindingsklank) in samenstellingen


verandering van één of meer fonemen Zo bestaan er ook nog: infixen, confixen, transfixen, suprafixen en disfixen.
Deze komen echter minder vaak voor. her-(halen, inneren) of ver-(gissen, gaan) voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden (ge-stam-t/d er-(varen) of (schrijv)-er denk aan tussen-n en tussen-s stad-steden, smid-smeden, schip-schepen afleiding: zoals (eenzaam, hoog)-heid, (hope)-loos
grammaticale betekenis: vervoegingen van werkwoorden,
verbuigingen van bijvoeglijk en zelfstandige naamwoorden Splintercompositum Samenstelling die niet gevormd wordt door het samentrekken van hele woorden, maar door het samentrekken van woordfragmenten. Telkens is slechts een ‘splinter’ van het echte woord gebruikt, die geen opzichzelfstaande woorden zijn. Voorbeelden Europarlement → Europa + parlement
Groenteburger → groente + hamburger



Horeca → hotel + restaurant + café
Holebi → homoseksueel + lesbienne + biseksueel Euro en burger zijn geen op zichzelf staande woorden, al begint dit wel op te komen Deze laatste woorden worden ook wel als afkortingen gezien, omdat telkens het eerste gedeelte van het woord wordt gebruikt. Portmanteaumorfemen Maken net zoals de splintercomposita geen gebruik van hele woorden.

Samenvoeging van het begin van het ene woord en het eind van het andere woord. Het nieuwe woord vat alle betekenissen van de originele woorden samen.

Het maakt in één woord duidelijk wat men anders in meerdere woorden moet vertellen en het deelt de woorden in in categorieën. Brunch breakfast en lunch
Blog web en log
Bollywood Bombay en Hollywood
Smog smoke en fog
Pixel picture en element
Voxel volume en pixel (portmanteau gebaseerd op portmanteau) Voorbeelden Motel en botel behoren tot de categorie hotel
Infotainment en infomercial behoren tot de categorie information
Webcam en camcorder behoren tot de caterogie camera De categorie kan dus vooraan of achteraan staan, of een variabele plaats hebben. verandering van taal :
natuurverschijnsel Sodemieter op opzettelijke afwijking niet opzettelijke verandering imperfect learning voorbeelden van morfologische veranderingen Wereld → ‘geweldig’

Wereldschaal → enorme schaal → wereld kreeg de betekenis enorm/ geweldig De vereenvoudiging ek het gewerk
jy het gewerk
hy/sy/dit het gewerk
ons het gewerk
julle het gewerk
hulle het gewerk ik heb gewerkt
jij hebt gewerkt
hij/zij/het heeft gewerkt
wij hebben gewerkt
jullie hebben gewerkt
zij hebben gewerkt. Er is een –t- toegevoegd.
In het Afrikaans maken ze geen onderscheid tussen enkelvoud en meervoud. De verandering van een
gebonden morfeem latijn
cremare Nederlands
cremeren Niet alle woorden zijn tegenwoordig
nog steeds geleed kruimel

schouwburg

potlood kruim + el ?

schouw + burg ?

pot + lood ?
Full transcript