Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

МОНГОЛЫН ШИНЖЛЭХ УХААНЫ АКАДЕМИ

No description
by

Mandakh Nyamtseren

on 9 January 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of МОНГОЛЫН ШИНЖЛЭХ УХААНЫ АКАДЕМИ

ШИНЖЛЭХ УХААНЫ АКАДЕМИ
ГЕОЭКОЛОГИЙН ХҮРЭЭЛЭН

ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
ҮР ДҮН
ХАМТЫН АЖИЛЛАГАА
ШИНЭ ЗОРИЛТ
2013 он
Үндсэн чиглэл ба бүтэц
Монгол орны экосистемийн өөрчлөлтийг үнэлэх, газар, ус, ойн нөөцийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээх чиглэлээр суурь болон хавсарга судалгаа явуулж байгаль орчныг хамгаалах шинжлэх ухааны үндэслэлийг боловсруулан төрийн болон аж ахуйн нэгж байгууллага, иргэдэд үйлчлэх, дэмжлэг үзүүлэх, мэдлэг түгээх үндсэн үүрэг бүхий эрдэм шинжилгээний байгууллага.
Хүний нөөц
Тус хүрээлэн 95 ажиллагсадтай, үүнээс ЭША 69, захиргаанд 19, инженер техникийн ажилтан 3, үйлдвэрлэлд 4 хүн ажиллаж байна.
Эрдмийн зэрэг, цолтой 17 ажилтантай, үүнээс доктор (Ph.D) 17, дэд профессор 2, магистр 35 байна.
Дотоод, гадаадын докторантурт 15 ажилтан, магистрантурт 13 ажилтан суралцаж байна.
Эрдэм шинжилгээний ажилтны дундаж нас 35 байна.

Эрдэм шинжилгээний бааз
Булган аймгийн Рашаант сумын нутагт орших Цөлжилтийг сааруулах туршилт судалгааны төв
Дархан Уул аймгийн Орхон сумын нутагт орших Бүрэнтолгойн эрдэм шинжилгээ- туршилт үйлдвэрлэлийн төв
Дамбадаржаа дахь мод үржүүлгийн газар
Гидрохимийн лаборатори
Хөрсний экологийн лаборатори
Биоэкологийн лаборатори
Номын сан
ЕРӨНХИЙ МЭДЭЭЛЭЛ
Захиргаа, аж ахуй
Ерөнхий удирдлага
Санхүүжилт
Хүний нөөцийн бодлого
Ойн нөөц, ой хамгааллын салбар
Усны нөөц, ус ашиглалтын салбар
Экологийн судалгааны салбар
Усны экологи-химийн судалгаа
Экологийн тэнцвэрт байдлын үнэлгээ
Орчны бохирдолын судалгаа
Газрын нөөц, газар ашиглалтын салбар
Цөлжилтийн судалгааны төв
Цөлжилтийн үнэлгээ, зураглал
Доройтсон газрыг нөхөн сэргээх технологи
Зайнаас тандан судалгаа
Ойн экологи, биологи
Ойн сэргэн ургамлт
Ойжуулалт ба таримал ойн өсөлт, хөгжилт
Гадаргын болон газрын доорхи усны нөөцийн судалгаа
Усны бохирдол
Ус ашиглалтын инженерийн зохистой шийдэл
Газрын экологи-эдийн засгийн үнэлгээ
Газар ашиглалтын оновчтой төлөвлөгөө боловсруулах
Тариалангийн газрын элэгдэл-эвдрэлийн үнэлгээ
Cуурь судалгааны сэдэвт ажил
“Баруун Хэнтийн ойн төлөв байдлыг үнэлэх, ойг хамгаалах, нөхөн сэргээх судалгаа” 2011-2013 он
“Ашиглалтын олон хэлбэр бүхий газрын үнэлгээ, зураглал” 2011-2013 он
“Дархан, Эрдэнэт хотын үйлдвэрийн районы усан орчны экотоксикологийн судалгаа” 2012-2014 он
“Төв Монголын хээрийн бүсийн загвар нутгийн хүрээн дэх цөлжилтийн мониторинг судалгаа” , 2013-2015 он
“Говийн зарим томоохон хотгоруудын газар доорхи усны үнэлгээ” 2013-2015 он
Цөлжилтийн судалгаа
Ашиглалтын олон хэлбэр бүхий газрын үнэлгээ, зураглал
Газар ашиглалтын зураг боловсруулсан
Газар ашиглалтын хэлбэрээс хамаарч элэгдэл эвдрэлийн зэргийг тодорхойлсон
Элэгдлийн хэлбэр, зэрэглэлээс хамааруулан газрыг нөхөн сэргээх технологи боловсруулж байна.
Дархан, Эрдэнэт хотын үйлдвэрийн районы усан орчны экотоксикологийн судалгаа
гидрологи-усан хангамж, гидробиологи, гидрохимийн хэмжилт судалгаа хийж, ерөнхий химийн болон ёроолын хагшаасанд химийн, хүнд металлын, ширхэгийн бүрэлдэхүүн тодорхойлсон.
зоопланктоны дээжинд боловсруулалт хийж загасны мах, дотор эрхтэний дээжинд хүнд металлын хэмжээг тодорхойлсон

Баруун Хэнтийн ойн төлөв байдлыг үнэлэх, ойг хамгаалах, нөхөн сэргээх судалгаа
Тужийн нарсны БЦГ-ын ойн бүрхэвчийн өөрчлөлтийг сансрын өндөр ялгах чадвартай зургаар тодорхойлсон.
Ойн шавжийн судалгаагаар зүйлийн бүрдэл Баруун Хэнтийн тойрогт өндөр байгааг тогтоосон.
Баруун Хэнтийн ой-ургамалжилтын нөхцөлд ойжуулалтын ажилд тавигдах технологийн шаардлагуудыг туршилтаар тодорхойлсон.
Говийн зарим томоохон хотгоруудын газар доорхи усны үнэлгээ
Өмнөд говийн бүс нутгийн Долоодын говь, Сайн усны говь, Бор хөөвөрийн говь дахь газар доорхи усны ордуудын цооногуудын байршлыг тодруулах, цооногуудад шавхалт хийх, химийн болон изотопийн шинжилгээний дээж авах, түвшний хэмжилт хийх судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэсэн.
Судалгаагаар нийт 18 уст цэгээс химийн болон изотопийн шинжилгээний дээж авч, Pakistan Institute of Nuclear Science & Technology лабораторт шинжлүүлэхээр илгээсэн.
Сэдэвт ажлын хүрээнд Олон улсын Атомын энергийн агентлагын эксперт, доктор M. Azam-ын газар доорх усны нас тогтоох, изотопийн сорьцлолт авах, газар доорхи усны урсгалын чиглэл тогтоох шинэ аргазүйг эзэмшсэн
Үнэлгээ, мониторинг
ЦӨЛЖИЛТ, ГАЗРЫН ДОРОЙТЛЫГ БУУРУУЛАХ ТЕХНОЛОГИ, ИННОВАЦИ
Нөхөн сэргээх технологийн дараалал
Элсэн Тасархай дахь
туршилт судалгааны суурин
Зайнаас тандан судалгаа ба загварчлалын аргыг ашиглан дунд хугацааны орон зайн үнэлгээ өгөх, зураглах
Мониторинг хийх замаар үнэлгээг баталгаажуулах
Амьдрах чадвар сайтай тарьц, суулгац бгино хугацаанд үржүүлэх
Ил талбайд дасан зохицох чадвартай мод, сөөг тариалах
Хүлэмжийн технологи нэвтрүүлж 4 улиралд ойжуулалт хийх боломжийг бүрдүүлэх
Байгалийн сэргэн ургалтыг хашаалсан талбайн хэмжээнд үнэлж байна
Элсэн тасархайн районы нөхцөлд тохирсон ойжуулалтын технологи туршилтын судалгаа хийж байна.
Элс бэхжүүлэх хамгаалалтын аргууд, тэдгээрийн үр дүнг үнэлэх мониторинг хийж байна.
ШИНЖЛЭХ УХААН ТЕХНОЛОГИЙН ТӨСӨЛ
Туул голын газрын доорхи усны тэжээгдлийн судалгаа ба бохирдлын мониторинг үнэлгээ
Туул голын дагуу 24 байнгын цэгт хэмжилт судалгаа хийж голын ус зүй, байнгын болон цэгэн бохирдлын эх үүсвэрийг тогтоосон.
Хаягдал бохир усны чанарын өөрчлөлтийн судалгааг тогтоож зэрэглэлээр бүсчилэв.
Мониторингийн цэгийн мэдээлэлд түшиглэн голын түвшний өөрчлөлтийг тодорхойлов.
Монгол орны шилмүүст ойн генийн санг хамгаалах, модны үрийн байнгын талбай сонгох
Шилмэл мод сонгох шалгуур боловсруулсан
Үрийн чанарыг 4 үзүүлэлтээр үнэлж тодорхойлсон.
Хулдын овгийн загас үржүүлэх боломж, туршилт судалгаа
УТХГН-ийн экосистемийн үнэ цэнийг тодорхойлох, экосистемийн үйлчилгээний төлбөрийг тооцох аргачлал боловсруулах
Экосистемийн үнэ цэнийг тодорхойлох шалгуур үзүүлэлтүүдийг боловсруулсан
Экосистемийн үйлилгээний төлбөр тооцох аргачлал боловсруулсан.
Хан Хэнтий, Горхи-Тэрэлж, Богд Хан уулын ТХГН-уудын экосистемийн төлөв байдалд үнэлэлт өгсөн.
Цөлжилтийг сааруулах технологи боловсруулж турших
Цөлжилтийн мониторингийн сүлжээний загвар боловсруулсан
Ойн зурвас байгуулах ШУ-ы үндэслэл боловсруулсан
Хөв, цөөрөм, ус хуримтлуулах инженерийн хийцийн ашигтай загвар боловсруулсан
Элэгдэж эвдэрсэн тариалангийн талбайг нөхөн сэргээх технологи боловсруулсан.
Гадаад хамтын ажиллагаа
Дотоод хамтын ажиллагаа
Сэлэнгэ мөрний сав нутгийн усны менежментийн загвар
БНСУ-ын Байгаль орчны хүрээлэн, ОХУ-ын Байгалийн нөөцийн хүрээлэнтэй хамтран Сэлэнгэ мөрний сав газрын экологийн судалгааг явуулсан.
Сэлэнгэ мөрний сав газрын нэгдсэн менежментийг олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн DPSIR загвар ашиглан үнэлсэн үр дүнд тулгуурлан боловсруулсан.
Монгол орны газрын доорхи усны тогтвортой менежмент
UNESCO-ийн Water Chair сүлжээний нэг байгууллага болсон.
Японы Цукубагийн Их Сургуультай хамтран газрын доорхи усны тогтвортой менежментийн судалгааг хийх, хамтарсан сургалт зохион байгуулах ажлыг хийж гүйцэтгэж байна.
Изотопын аргаар усны хөдөлгөөн, тэжээгдлийг судлах
Олон улсын цөмийн энергийн агентлагийн дэмжлэгтэйгээр газрын доорхи усны хөдөлгөөн, тэжээгдлийн судалгаанд икотопын аргыг ашиглах судалгааны шинэ аргыг нэвтрүүлэн ажиллаж байна.
Агаарын бохирдлын ойн экосистемд үзүүлэх нөлөөллийг үнэлэх
БНСУ-ын Ойн судалгааны хүрээлэнтэй хамтран агаарын бохирдлын модлог ургамлын экологид үзүүлэх нөлөөг Улаанбаатар хотын төв, Ойн булаг гэсэн 2 газар ургамлын шилмүүс, навч болон хур тунадасны дээж авах замаар шинжлэх ажил хийгдэж байна.
Цөлжилтийг сааруулах, газрын тогтвортой менежмент
АНУ-ын Колорадогийн Их Сургуулийн судлаачидтай хамтран бэлчээрийн мал аж ахуйн тогтолцооны эмзэг байдлыг үнэлэх ажлыг эхлүүлсэн.
Дэлхийн Ус, хөрс хамгаалах технологи, арга барил сүлжээнд хамрагдаж монголын болон олон улсын хэмжээнд хэрэгжүүлсэн газрын менежментийн технологиудыг бүртгэх, үнэлэх тогтолцоог нэвтрүүллээ.
Орон нутгийн захиргаатай байгуулсан гэрээний дагуу гүйцэтгэсэн ажил
“Төв аймгийн Дэлгэрхаан, Эрдэнэсант, Баян-Өнжүүл, Лүн, Заамар, Баянхангай, Аргалант сумдын нутгийн цөлжилтийн зэрэглэлийг тогтоож, төлөв байдлыг үнэлэх”
“Бойр нуурын загасны нөөц тогтоох судалгаа”
“Хяргас, Айраг нуурын загасны нөөц тогтоох”
Баянголын амны үерийн хамгаалалтын зураг, төсөл
Туул, Сэлбэ голуудын орчныг сэргээн сайжруулах ТЭЗҮ
Хүрэнголын нүүрсний уурхайн ус хангамжийн үнэлгээ
Хаяагийн услалтын системийг засах зураг, төсөл
Усалгаатай талбайн судалгааны ажил
Цагаан дэнжийн хадлангийн талбайг сайжруулах
Өвөрхангай аймгийн Хужирт, Хархорин сумдын нутагт орших “Дулаан хайрхан уулыг улсын тусгай хамгаалалтад авах үндэслэл боловсруулах”
“Баянхонгор аймгийн Заг-Байдрагийн голын эхэн сав нутгийн байгалийн цогцолборт газрын дотоод бүсчлэл тогтоох”
“Төв, Сэлэнгэ, Архангай, Хөвсгөл, Хэнтий аймгуудад ойн үрийн талбайг тусгаарлах ажил гүйцэтгэх” судалгаа
“Алтайн өвөр говийн баянбүрдийн тооллого, бүртгэл” –ийн судалгаа
“Ойн хөнөөлт шавьж, өвчний тархалтыг тогтоох биологи-экологийн судалгаа”
Яамдын захиалгаар гүйцэтгэсэн гэрээт ажил
Цаашдын зорилт
Оюуны өв, арга туршлагыг залуу ажилтнуудад эзэмшүүлэх,
Эрдэмтдийн залгамж халааг бэлтгэх
Эрдэм шинжилгээний залуу ажилтнуудыг дадлагажуулах
Аргазүй эзэмшүүлэх
Мэдээлэл солилцох
Хамтын бүтээл туурвих
МАТЕРИАЛЛАГ БААЗ БЭХЖҮҮЛЭХ
Газрыг нөхөн сэргээх, ус, усан орчныг сэргээн сайжруулах үндсэн дээр орон нутгийн хөгжлийг дэмжихэд суурь болон хавсрага судалгааны үр дүн, арга технологи, инновацийн ололтыг нэвтрүүлнэ.
Орчны бохирдлыг бууруулах, усан хангамжийн болон рекреацийн нөхцлийг сайжруулахад туршилт, судалгааны ажлыг чиглүүлнэ.
Байгаль орчныг хамгаалах, доройтсон орчныг нөхөн сэргээх эдийн засгийн арга механизмыг бүрдүүлэх, экосистемийн үйлчилгээ, түүний үнэ цэнийг тодорхойлох судалгааны шинэ чиглэлийг хөгжүүлнэ.

ХҮНИЙ НӨӨЦ
ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭ
Судалгааны материаллаг баазыг бэхжүүлэх,
техник технологийг шинэчлэх
мэдээллийн хангамжийг сайжруулах
Орчин үеийн судалгааны багажаар хангах
Баруун Баянгийн голд баригдсан загас үржүүлэх бага оврын цехийг түшиглэн зэвгэ загасыг зориудын аргаар үржүүлэх туршилт судалгааг явуулав.
Туршилт судалгааны дүнд усны температур 9.1 хэм байхад 23 хоногийн дараа авгалдай гарсан. Хөврөлийн амьдрах чадвар 85% байсан.
Туршилтын дүнд 6000 ширхэг бие даан амьдрах чадвартай зэвгэ загасны жараахайг Туул голд тавьсан. Эдгээр жараахай нь 100% амьдрах чадвартай бөгөөд зэвгэ загас нь жилд дунджаар 10 см өснө гэж үзэхэд 4-5 жилийн дараа агнуурт орж ирэх эх сүргийн тоо 6%-иар нэмэгдэх тооцоо хийв.
2013 онд нийлүүлж буй гол бүтээгдэхүүн
А.Хауленбек.
“Монгол орны тоорой “
нэгэн сэдэвт бүтээл, УБ., 2013
“Монгол орны Цөлжилтийн атлас”
, хамтын бүтээл, УБ., 2013, 134х.
П.Баттулга
“Монгол Алтайн нурууны шинэсэн ойн өсөлт, бүтээмж, хамгаалал”
гэсэн докторын зэрэг горилж бичсэн нэгэн сэдэвт бүтээл
А.Саулегүл.
“Хараа голын сав газрын зарим макро сээр нуруугүйтний амьдралын эргэлт, бүтээмжид хүний болон байгалийн хүчин зүйлийн нөлөө”
гэсэн докторын зэрэг горилж бичсэн нэгэн сэдэвт бүтээл
D.Delgerjargal.
Measurement and modelling of biomass and net primary production of poplar plantations grown for biofuel feedstock.
PhD thesis, University of Wisconsin-Madison, USA
2013 онд хэвлэн нийтлүүлсэн өгүүлэл, илтгэл
“Journal of Forestry Research”, “Journal of Soils and Sediments”, “International Review of Hydrobiology”, “Вестник Бурятского Научного центра СО РАН”, “ШУА-ийн мэдээ”, “Монгол орны геоэкологийн асуудал”, МУИС-ийн “Газарзүйн асуудлууд” зэрэг эрдэм шинжилгээний бүтээлд нийтлүүлсэн
өгүүллийн тоо - 54
Олон улсын болон дотоодын эрдэм шинжилгээний бага хурал, семинарт тавьсан
илтгэл - 30
Шинжлэх ухааны хялбаршуулсан
өгүүлэл - 10
Гадаадад хэвлүүлсэн өгүүлэл
W.G.Brumbaugh, D.E.Tillitt, T.W.May, Ch.Javzan, V.T.Komov
Environmental survey in the Tuul and Orkhon River basins of north-central Mongolia, 2010: metals and other elements in streambed sediment and floodplain soil
Environmental Monitoring and Assessment. Columbia, 18 May 2013
Yu. Yu. Dgebuadze., B. Mendsaikhan
Fish distribution and gold mining impact on assemblages of upper reaches of Eruu River (Mongolia)
. German. 2013
Avlyush, S., Schдffer, M. & Borchardt, D. (2013)
Life cycles and habitat selection of two sympatric mayflies under extreme continental climate (River Kharaa, Mongolia)
, International Review of Hydrobiology, 98, 141-154. DOI 10.1002/iroh.201301628
B.Batchuluun, R.Yu.Abasheev, Kh.Akhmadi
Distribution of potter wasps in Mongolia
“ВЕСТНИК” // Ulan-ude., 4/2013 №4, p.84-90
Muneto Hirobe, Junji Kondo, Altangerel Enkhbaatar, Narantsetseg Amartuvshin, Noboru Fujita, Keiji Sakamoto, Ken Yoshikawa, et al.
Effects of livestock grazing on the spatial heterogeneity of net soil nitrogen mineralization in three types of Mongolian grassland
// Journal of Soils and Sediments, ISSN 1439-0108,
Эрдэм шинжилгээний бага хуралд оролцож гаргасан амжилт
Экологийн судалгааны салбарын эрдэм шинжилгээний дэд ажилтан Ц.Эрдэнэцэцэг “Хүрээл тогоот-2013” э/ш-ний бага хуралд тавьсан илтгэл нь шалгарч, грантын эзэн болов
Газрын нөөц, газар ашиглалтын салбарын эрдэм шинжилгээний дэд ажилтан Н.Хишигсүрэн тусгай байрын шагнал хүртэв
Цөлжилтийн судалгааны төвийн эрдэм шинжилгээний дэд ажилтан Н.Мандах Ш.Цэгмидийн нэрэмжит эрдэм шинжилгээний шилдэг илтгэл шалгаруулах уралдаанд 2-р байр эзлэв

Эрдэм шинжилгээний ажлыг нийтэд сурталчлах
Хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээ, судалгааны үр дүнгээс танилцуулах зорилгоор "Нээлттэй хаалганы өдөр" зохион байгуулж МУБИС, ХААИС, ШУТИС-ийн 100 орчим оюутан, багш нарт үйл ажиллагаа, ажлын үр дүнгээс танилцуулсан.
Байгаль хамгаалах сэтгэлгээг хүүхэд, залуучуудад төлөвшүүлэх зорилгоор Рашаант сумын дунд сургуулийн 400 орчим сурагч, багш нарт байгаль хамгаалал, экосургуулийн талаар сургалт явуулсан.
Туршилт-үйлдвэрлэл, туршилт-судалгааны төвүүдийн үйл ажиллагааг орон нутгийн удирдлагуудад танилцуулах ажлыг зохион байгуулав.

ҮР ДҮНГИЙН ГЭРЭЭНИЙ БИЕЛЭЛТ
Шинжлэх ухааны ажилтны өдөрт зориулсан ажлын төлөвлөгөөний биелэлт
Бүрэнтолгой дахь туршилт-үйлдвэрлэлийн төв, Элсэн тасархай дахь Цөлжилтийг сааруулах туршилт-судалгааны төвийн үйл ажиллагааг хүрээлэнгийн хамт олонд танилцуулах аялал зохион байгуулав.
Бүрэнтолгойн туршилт-үйлдвэрлэлийн төв дээр Орхон сумын ЗДТГ-ын мэргэжилтнүүдтэй хамтран уулзалт зохион байгуулсан
Элсэн Тасархай дахь цөлжилтийг сааруулах туршилт судалгааны төв дээр Рашаант сумын ЗДТГ-ын мэргэжилтнүүдтэй уулзалт зохион байгуулсан
ШУТС, БОНХЯ-ны мэргэжилтнүүдэд төвүүдийн үйл ажиллагааг танилцуулсан.
A.Otgonsuren.
Energy development and recovery in South Central Wyoming: soils, vegetation and productivity.
University of Wyoming, USA
Battulga .P, Tsogtbaatar .J, Dulamsuren .Ch, Hauck .M (2013).
Equations for estimating the above-ground biomass of Larix sibirica in the forest-steppe of Mongolia
//Journal of Forestry Research 24: 431-437.
Udval B, Batkhuu N.-O., 2013.
Seed and Cone Characteristics of Scots pine (PinussylvestrisL.) from Diverse Seed Sources in Northern Mongolia.
Eurasian J. For. Res 16:1
Full transcript