Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

adverb

No description
by

enkhbat enne

on 11 October 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of adverb

Курсын ажлын зорилго:
Байц гишүүн өгүүлбэр түүний үүрэг өгүүлбэрийн хэл зүй, хэрэглээ болон Англи-Монгол хэлний байц гүшүүн өгүүлбэрийн хэл зүйн харьцуулалт зэргийг судлан үзэх юмаа. Түүний тулд би юуны өмнө эхлээд дайвар үг болон дайвар үгийн онцлог түүний шинж чанарыг авч үзэх болно. Монгол-Англи хэлний Дайвар үгийг үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүйн үүднээс төстэй болон ялгаатай шинжүүд мөн дайвар үгсийн ангилал хийгээд хэрэглээний тухай энгийн ойлголтыг багтаахыг зорьлоо. Курсын ажлын зорилго:
Байц гишүүн өгүүлбэр түүний үүрэг өгүүлбэрийн хэл зүй, хэрэглээ болон Англи-Монгол хэлний байц гүшүүн өгүүлбэрийн хэл зүйн харьцуулалт зэргийг судлан үзэх юмаа. Түүний тулд би юуны өмнө эхлээд дайвар үг болон дайвар үгийн онцлог түүний шинж чанарыг авч үзэх болно. Монгол-Англи хэлний Дайвар үгийг үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүйн үүднээс төстэй болон ялгаатай шинжүүд мөн дайвар үгсийн ангилал хийгээд хэрэглээний тухай энгийн ойлголтыг багтаахыг зорьлоо. Курсын ажлын зорилго: Курсын ажлын зорилго:
Байц гишүүн өгүүлбэр түүний үүрэг өгүүлбэрийн хэл зүй, хэрэглээ болон Англи-Монгол хэлний байц гүшүүн өгүүлбэрийн хэл зүйн харьцуулалт зэргийг судлан үзэх юмаа. Түүний тулд би юуны өмнө эхлээд дайвар үг болон дайвар үгийн онцлог түүний шинж чанарыг авч үзэх болно. Монгол-Англи хэлний Дайвар үгийг үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүйн үүднээс төстэй болон ялгаатай шинжүүд мөн дайвар үгсийн ангилал хийгээд хэрэглээний тухай энгийн ойлголтыг багтаахыг зорьлоо. Курсын ажлын зорилго:
Байц гишүүн өгүүлбэр түүний үүрэг өгүүлбэрийн хэл зүй, хэрэглээ болон Англи-Монгол хэлний байц гишүүн өгүүлбэрийн хэл зүйн харьцуулалт зэргийг судлан үзэх юмаа. Түүний тулд би юуны өмнө эхлээд дайвар үг болон дайвар үгийн онцлог түүний шинж чанарыг авч үзэх болно. Монгол-Англи хэлний Дайвар үгийг үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүйн үүднээс төстэй болон ялгаатай шинжүүд мөн дайвар үгсийн ангилал хийгээд хэрэглээний тухай энгийн ойлголтыг багтаахыг зорьлоо. дайвар үг гэнэ.
Англи хэлний дайвар үгс нь аливаа хэлнийхээ нийтлэг шинжийнхээ талаар монгол хэлний дайвар үгтэй төстэй боловч томъёоллын хувьд “Үйл хөдлөлийн шинж болон үйл хөдлөл өрнөж буй янз бүрийн нөхцөл байдлуудыг заадаг үгсийн аймгийг Big and.... ... small Дайвар үг нь үйл үгийн шинж чанар, байр байдал, хугацаа зэрэг давтамжийг заадаг биеэ даасан үгсийн аймаг юм. Мөн дайвар үг тэмдэг нэр болон өөр дайвар үгийн шинж чанар, нөхцөл байдал, яасан, юу болсон талаарх байдлыг онцолдог. Ихэвчлэн дайвар үг "ly"-төгсгөлөөр төгссөн байдаг. Дайвар үгсийн ерөнхий шинж нь:
* үг зүй,
* өгүүлбэр зүй,
* утга зүйн үүднээс төстэй болон ялгаатай шинжүүдээр илэрдэг.

Үг зүйн шинж нь тухайн үг нэр үгийн адил тийн ялгалаар хувирч, үйл үгийн адил цаг, хэв, байдлаар ялгагдах эсэх, хамаатуулах болон олон тооны ялгавар зүүвэр авах эсэх, үг бүтээж чадах эсэх зэрэг шинж байдпаар илэрнэ. Монгол хэлний дайвар үгсийн ангилал:
• Орон зай заах дайвар үгс
• Цаг хугацаа заах дайвар үгс
• Чанар байдал заах дайвар үгс
• Хүч нэмэгдүүлэх дайвар үгс
• Тоо хэмжээ заах дайвар үгс Монгол англи хэлний дайвар үгс төрөл ангиллынхаа хувьд зарим талаараа төстэй. Тухайлбал монгол хэлний орон зай заах дайвар үгс нь англи хэлний байрлал заах дайвар үгстэй дүйдэг бол цаг хугацаа заах дайвар үгс нь олон зүйлээр давхардах жишээтэй.
Ингээд англи хэлний дайвар үгсийг ангилан авч үзье.
1) Байрлал заах дайвар үгс –adverbs of place
2) Цаг хугацаа заах дайвар үгс -
3) Хэмжээ ба зэрэг заах дайвар үгс
4) Үйлдлийн төлөв заах дайвар үгс Англи хэлний байц гишүүн өгүүлбэр Англи хэлний дайвар үгс энгийн ба үүсмэл гэж
ангилагддаг бол монгол хэлний дайвар үгс ч тийн ангилагддаг байна . Adverbial clauses
(Байц гишүүн өгүүлбэр)
Нийлмэл өгүүлбэрийн бүрэлдэхүүнд багтаж, үндсэн өгүүлбэрийнхээ өгүүлэхүүнийг шалтгаан, зорилго, дүр байдал, орон зай, цагийн харьцааны утгаар нэмэн дэлгэрүүлж, түүнд өгүүлбэр зүйн холбоогоор захирагдсан дагуул өгүүлбэрийг монгол хэлнээ байц гишүүн өгүүлбэрийг:  Орон зай
 Цаг заах
 Дүр байдал заах
 Шалтгаан заах
 Зорил заах гэж хуваадаг Англи хэлний байц гишүүн өгүүлбэрүүд ч нийлмэл өгүүлбэрт төрөл бүрийн байцын үүргийг гүйцэтгэх бөгөөд тэдгээр нь дотороо:

 Цаг хугацаа заах
 Байршил заах
 Шалтгаан заах
 Үр дагавар заах
 Төлөв байдал заах
 Сөрөл заах
 Зорил заах
 Болзол заах гэж тус тус ангилагдана. Цаг хугацаа заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд
(Adverbial clauses of time)
1. Англи хэлний цаг хугацаа заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь when?- Хэзээ?, since when? –хэзээнээс эхлэн? how long? –хэр удаан? Гэсэн асуултанд хариулагдана. Тэдгээр нь үндсэн өгүүлбэрүүдтэйгээ when- хад, -х үед, whenever –ая нь таарвал, - сан цагт, while- х зуур, -тал, -хад, after- аад, ны, дараа , before- ийн өмнө, till, until-тал, хүртэл, as soon as –магцаа, сан дороо, -нгуутаа, as long as- байхад, since-аас хойш, by the time that -х үед, тэгж байхад, directly –магцаа, шууд, гэх мэт оолон тооны холбоосоор холбогдоно. Жишээ нь: Цаг хугацаа заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд
(Adverbial clauses of time)
1. Англи хэлний цаг хугацаа заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь
when?- Хэзээ?, since when? –хэзээнээс эхлэн? how long? –хэр удаан? Гэсэн асуултанд хариулагдана.
Тэдгээр нь үндсэн өгүүлбэрүүдтэйгээ when- хад, -х үед, whenever –ая нь таарвал, - сан цагт, while- х зуур, -тал, -хад, after- аад, ны, дараа , before- ийн өмнө, till, until-тал, хүртэл, as soon as –магцаа, сан дороо, -нгуутаа, as long as- байхад, since-аас хойш, by the time that -х үед, тэгж байхад, directly –магцаа, шууд, гэх мэт оолон тооны холбоосоор холбогдоно. Жишээ нь: oWhen we arrived at the school, the teacher was gone.
oБиднийг сургууль дээр ирэхэд багш явчихсан байж.

oAs I was going down the road, I met your brother.
oГудамжаар явж байхдаа би ахтай чинь тааралдсан.

oWhile we were reading that book, we discovered a new fact.
oБид тэр номыг уншиж байхдаа шинэ баримтт илрүүлсэн.

oAfter the agreement had been signed, the delegation left Ulaanbaatar.
oХэлэлцээрт гарын үсэн зурсаны дараа төлөөлөгчид улаанбаатараас явлаа.

oAs soon as we received your letter, we tried to look through the list.
Таны захиаг авмагцаа бид жагсаалтыг гүйлгэж харахыг хичээсэн.

oWe have not had any news from him since he left Ulaanbaatar.
oТүүнийг улаанбаатараас явсанаас хойш бид түүний тухай ямар ч сураг сонссонгүй. цаг хугацаа заах байц гишүүн өгүүлбэрийн зарим нэг жишээг авч үзье Adverbial clauses of place
Байршил заах байц гишүүн

Байршил заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь where? (хаана? Хаашаа) from where? хаанаас гэсэн асуултуудад хариулагдана.тэдгээр нь where, wherever холбоос үгсээр үндсэн өгүүлбэртэйгээ холбогддог. Эдгээр холбоосууд нь монгол хэлнээ тухайлсан утга илэрхийлэхгүй бөгөөд доорх жишээнүүдэд үзүүлсэнчлэн газар, ямар ч газар, хаана ч гэх мэт утгыг өөртөө шингээж, англи хэлний өгүүлбэрүүдийг хэлбэржүүлж өгдөг үгс гэж багцаалан ойлгож болох юм.

 Би ан хийж болох газар амралтаа өнгөрөөх дуртай.
 I like to spend my leave where a can shoot.

 He went where the doctor sent him.
 Тэр эмчийн оч гэсэн газар луу явлаа.
 Wherever he went, he was welcome.
 Хаа ч очсон түүнийг баяр хөөртэйгээр хүлээн авч байлаа. Шалтгаан заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд

Шалтгаан заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь *why -яагаад гэсэн асуултанд хариулагдах бөгөөд үндсэн өгүүлбэрүүдтэйгээ *because- учир нь, яагаад гэвэл as-учраас* болохоор, юм чинь *for- тул учир *now that- одоо –юм чинь, болохоор гэх мэт холбоосуудаар холбогдоно.
Англи хэлний байц гишүүн өгүүлбэрүүд ч нийлмэл өгүүлбэрт төрөл бүрийн байцын үүргийг гүйцэтгэх бөгөөд тэдгээр нь дотороо:  Adverbial clauses
(Байц гишүүн өгүүлбэр)
Нийлмэл өгүүлбэрийн бүрэлдэхүүнд багтаж, үндсэн өгүүлбэрийнхээ өгүүлэхүүнийг шалтгаан, зорилго, дүр байдал, орон зай, цагийн харьцааны утгаар нэмэн дэлгэрүүлж, түүнд өгүүлбэр зүйн холбоогоор захирагдсан дагуул өгүүлбэрийг монгол хэлнээ байц гишүүн өгүүлбэрийг:
 Цаг хугацаа заах
 Байршил заах
 Шалтгаан заах
 Үр дагавар заах
 Төлөв байдал заах
 Сөрөл заах
 Зорил заах
 Болзол заах гэж тус тус ангилагдана.

Байц гишүүн өгүүүлбэр нь зөвхөн үндсэн өгүүлбэрийнхээ
мнө орсон тохиолдолд л таслалаар тусгаарлагддаг.  Тэнд хэн ч байгаагүй учраас би явсан.
 I went away because there was no one there.

 Ачаа зөөгчид байгаагүй учраас ачаагаа бид өөрсдөө зөөхөөс аргагүй болсон.
 As there were no porters8 we had to carry the luggage ourselves.

 Ажлаа дуусчихсан юм чинь та гэртээ харьж болно.
 Since you have finished your work, you may go home

 Тэр одоо энд байгаа болохоор танд тусалж чадна.
 Now that he is here, he can help you.

Төлөв байдал заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь яаж хэрхэн гэсэн асуултанд хариулагдах бөгөөд үндсэн өгүүлбэрүүдтэйгээ шиг адилаар юм шиг аар хуйцаар зэрэг холбоосуудаар холбогддог.

Чи түүн шиг бичих хэрэгтэй.
You ought to write as he does.
Та энэ дүрмийг мэдэхгүй юм шиг л хариулж байна.
You answer as if you did not know this rule.
Тэр бүгд түүнийг шагшин биширхээр сайн тоглосон.
He played so well that everybody admired him.

Гишүүн өгүүлбэр нь *that- гэсэн холбоосоор хэлбэржиж байвал үндсэн өгүүлбэрт *so-тийм ийм, such- тийм зэрэг үгс хэрэглэгддэг. So нь дайвар үг болон тэмдэг нэрийг тодорхойлдог бол, *such- нь нэр үгийг тодорхойлдог.

 Онгоц дөнгөж харагдахуйц тийм өндөрт нисэж байв.
 The airplane was flying at such a height that we could hardly see it.

Төлөв байдал заах байц гишүүн өгүүлбэрүүдийн тоонд түүнчлэн харьцуулсан гишүүн өгүүлбэрүүд ордог.

 He is older than he looks.–Тэр харагдаж байгаагаасаа илүү ахимаг настай.

 He works as quickly as I do.- Тэр миний л адил хурдан ажилладаг.
 The book is not so interesting as you think.
 Энэ ном таны бодож байгаа

 The more time you spend in the air, the sooner you will recover.
 Та агаарт хэдий чинээ удаан байна, төдий чинээ түргэн эдгэнэ. Төлөв байдал заах байц гишүүн өгүүлбэр Үр дагавар заах байц гишүүн өгүүлбэр Үр дагавар заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь үндсэн өгүүлбэрийнхээ агуулгаас урган гарах үр дагаварыг илтгэх үүрэгтэй. Тэдгээр нь үндсэн өгүүлбэртэйгээ so that гэсэн холбоосоор холбогдоно. Ярианы хэлэнд so that - ын оронд ихэвчлэн хэрэглэгддэг.

 Тэр лекцэндээ эрт ирсэн учираас сайн суудал эзлэв.
 He went to the lecture early so that he got a good seat.

 Тэр миний ард суусан болохоор би тэрний нүүрний хувирлыг харж чадаагүй.
 She sat behind me so that I could not see the expression on her face. Adverbial clauses of concession
Сөрөл заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд

Сөрөл заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь үндсэн өгүүлбэрийнхээ үйл хөдлөлийн эсрэг болж буй, өөрөөр хэлбэл нөхцөл байдлыг сөрж буй үйл хөдлөлийг заах бөгөөд үндсэн өгүүлбэртэйгээ though –боловч, in spite of the fact that- үл хайхран зэрэг холбоосуудаар холбогдоно.

 Хэдийгээр дөнгөж 9н цаг болж байсан ч гудамжаар хүн цөөн байлаа.
 Though it was only nine o’clock, there were few people in the streets. Adverbial clause of purpose
Зорил заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд

Зорил заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд үндсэн өгүүлбэрийнх нь үйл хөдлөл ямар зорилгоор үйлдэгдэж байгааг заах бөгөөд what for?, what purpose? гэсэн асуултуудад хариулагдана. Эдгээр өгүүлбэрүүд нь үндсэн өгүүлбэртэйгээ so that, so, in order that гэсэн холбоосуудаар холбогдох ба so that холбоос нь илүү түгээмэл хэрэглэгддэг. Эдгээр өгүүлбэрийн өгүүлэхүүн нь to угтвар үггүй тодорхой төлөв хийгээд may ( might) болон should үгсийн нийлэмжээр илэрхийлэгддэг.  Сурагчиддаа ойлгуулахын тулд багш удаан ярьж байна.
 The teacher speaks slowly so that (in order that) his pupils may understand him.

 Хичээлий нь хийлгэхийн тулд би түүнд сурах бичгээ өгөв.
 I gave him the textbook so that he might learn his lesson.

 Өөрийгөө хүлээлгэхгүйн тулд, би түүн рүү даруй утасдана.
 I’ll ring him up at once so that he shouldn’t wait for me.

 Бичгийн хэлэнд зорил заах гишүүн өгүүлбэрүүд нь үндсэн өгүүлбэрүүдтэйгээ that ба least холбоосоор холбогдоно. \

 The invitation were sent out early that the delegates might arrive in time for the conference.

 Төлөөлөгчдийг бага хуралд амжиж ирүүлэхийн тулд урилга эртнээс тараагдсан. Болзол заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд
Adverbial clauses of condition

Болзол заах байц гишүүн өгүүлбэрүүд нь if - хэрвээ unless-хэрвээ- гүй бол,( providing that, provided, on condition that) – (сан тохиолдолд) гэж бодвол зэрэг холбоосуудаар үндсэн өгүүлбэртэйгээ холбогддог.

 If I see him tomorrow, I shall ask him about it.
 Хэрвээ би маргааш түүнтэй тааралдвал, түүнээс энэ тухай асууна.

 Хэрвээ түүнийг урихгүй бол, тэр тийшээ очихгүй.
 He won’t go there unless he is invited.
Ийм гишүүн өгүүлбэрүүд болзо буюу нөхцөл байдал илэрхийлдэг бол үндсэн өгүүлбэрүүд нь тухайн нөхцөл байдлаас урган гарсан үр дагаварыг илэрхийлдэг. Иймд үндсэн өгүүлбэрийн санаа хэрэгжих эсэх нь гишүүн өгүүлбэрт илэрхийлэгдсэн нөхцөл болзлоос хамаардаг. Нөхцөл байдал буюу болзол заах хавсрал өгүүлбэр бүхий хавсарсан нийлмэл өгүүлбэр нь нэг бүхэл цогц гэсэн үг.
Full transcript