Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Tijdlijn Republiek in een tijd van vorsten

No description
by

Jelte Posthumus

on 1 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Tijdlijn Republiek in een tijd van vorsten

1477
Maria van Bourgondië
(dochter Karel de Stoute)
X
Maximiliaan van Oostenrijk
(Habsburger)
1450
1500
1550
1600
1700
1650
X
X
Johanna van Castilië was de dochter van Ferdinand
en Isabella - de koning en koningin van Spanje.
Hun zoon Karel V wordt heerser over een rijk 'waar de
zon nooit ondergaat'
In
1477
komen de Lage Landen dus
onder het Habsburgse huis (hertog van
Oostenrijk / keizer van Duitsland)
Maria en Maximiliaan krijgen een zoon: Filips de Schone
1496
Filips de Schone
x
Johanna van Castilië

alle 17 Nederlandse gewesten
vallen onder Habsburgs bestuur
1543
1555
- Karel V doet troonsafstand
Filips II
volgt hem op
-
Vrede van Augsburg
bepaalt dat
Duitse vorsten zelf het geloof van
hun gebied mogen bepalen
Het Europese rijk van Karel V (1515 -1555)
(ook koloniën in Zuid Amerika!)
Filips de Goede
(1419 - 1467):
breidt het gebied fors uit richting de Lage Landen
Brussel wordt regeringscentrum
werkt aan
centralisatie:
Grote Raad, Rekenkamer,
Staten Generaal (1466)
Periode 1
De Republiek in een tijd van vorsten
1477 - 1702
Hoofdstuk 1, 2 en 3
politiek:
een republiek bestuurd door regenten (tussen koninkrijken met absolute koningen)
godsdienstig:
een tolerant, calvinistisch landje (tussen godsdienststrijd)
economisch:
een Gouden en een Zilveren eeuw (tussen stagnerende,
maar herstellende economieën)
1477 - 1702
Een tijd waarin 'de lage landen' een unieke positie innemen
1500
1600
1700
Opdracht

- lees de
introductieteksten
over de tocht naar
Chatham en Jan van Leiden (p. 6 t/m 9)
- maak op de eerste pagina van je schrift een
lege
tijdbalk
van 1450 tot 1700/02 (voor later)
- toepassingsvragen bij 1.1 - 1 en 4
- lees
paragraaf 1.1
en hanteer het volgende schema:
belangrijke personen
en begrippen
overeenkomsten
verschillen
Centralisatie
Reformatie
Paragraaf 1.1 - De koningen van Engeland en Frankrijk
1515
Karel V wordt heer
van de Nederlanden
paragraaf 1.2 - Bourgondiërs en Habsburgers
Bourgondië
Middeleeuwen (tot 1383)

De Nederlanden: verzameling van aparte/zelfstandige staatjes (gewesten).

Aantal gewesten hoorden formeel bij het Duitse Rijk.
Aantal formeel bij Frankrijk.
Een gewest
:
Bestuurd door graaf/hertog in samenwerking met
de Staten
:
= vergadering van steden, adel, geestelijkheid
- steden vaak zelfstandig
- adel bestuurt platteland
In 1383 is Vlaanderen het eerste gewest in
Bourgondische handen
Karel V zet de
centralisatiepolitiek
in de NL'en voort
(met Brussel als centrale hoofdstad)
1531
-Raad van State (Adviescollege)
-Geheime Raad (Toezicht op lokale, gewestelijke besturen)
-Raad van Financiën (Geldzaken)
1531
Raad van State, Geheime Raad
en Raad van Financiën
Hoe bestuurden de Habsburgers de 'Lage Landen'?
Karel V - beleid:
-
landvoogd
verving de heer in Brussel (familie!)
-
stadhouder
in elk gewest (van hoge, lokale adel)
- belastingen (tiende penning)
- Gelre is laatste van 17 gewesten onder Karel (1543)
- maakt positie erfelijk
1517
Stellingen van Luther
= begin
Reformatie
1672
het rampjaar
1602
oprichting VOC
1531
Hendrik VIII sticht
Anglicaanse kerk
paragraaf 1.3 - Karel V en de Reformatie
Maarten Luther
- kritiek op de leer en praktijken van de kerk
- tegen aflaathandel
- tegen heiligenverering
- tegen celibaat
- tegen priesters als 'aparte stand'
Karel V trad hard op tegen 'ketters' (protestanten)
-
Inquisitie
(kerkelijke rechtbank; veroordeeld 1200 'ketters' in
de Nederlanden
- lokale besturen werkten niet mee (tolerantie / zelf berechten)
- openlijk protestantisme verdwijnt
- later: calvinistisch!
Johannes Calvijn
- predestinatie
- hard werken, sober en vroom leven
- gehoorzaam aan overheid (tot overheid verzaakt)
--- opstand was dan toegestaan!
lees paragraaf 1.2
maak toepassingsvraag 2 en 3
Filips II
Opdracht:
Lees paragraaf 1.3
Maak toepassingsvraag 5
1702
begin Tweede Stadhouderloze
Tijdperk
1648
Vrede van Münster
einde 80-jarige Oorlog
1568
Begin 80-jarige Oorlog
1568 - 1648
80-jarige Oorlog

1609 - 1621
12-jarig Bestand
Karel de Stoute (1443 - 1477)
Maarten Luther
Erasmus van Rotterdam
1509: Lof der Zotheid: kritiek op hebzucht en vraatzucht van de kerk
nieuwe Bijbelvertaling op basis van oorspronkelijke teksten
tegen heiligenverering, bedevaarten, etc
1585
Val van Antwerpen
Dominantie Zuidelijke NL'en in 15e en groot deel 16e eeuw:

Vlaanderen en Brabant belangrijkste gewesten
Antwerpen belangrijkste stad in de Lage Landen
(textiel!
/
internationaal netwerk
/ 100.000 inwoners)
Portugal verkocht Aziatische producten via Antwerpen!
Holland kwam op een derde plek
Herhaling

Vraag
:
Welke politieke overeenkomsten zie je tussen de Franse koning Lodewijk XI, de Engelse koning Hendrik VII en de Bourgondische hertogen?
Antwoord:
- pogingen tot
centralisatie
m.n. door macht adel te ontbinden en
oprichten van centrale instellingen.

Overeenkomsten:
Hendrik VII
: hoge adel mocht geen
privélegers, eigen rechtspraak, lage adel
als ambtenaren.
Lodewijk XI
: afschaffen privélegers, instellen
koninklijke rechtbank
Bourgondiërs
: Brussel als centrum, centrale instellingen (bv Staten Generaal!) / Karel V gaat verder: belastingen, RvS, GR, RvF, landvoogd, stadhouders, minder edelen in dienst...
paragraaf 1.4
Economie en maatschappij in de Nederlanden

Holland
Holland
door inklinking te drassige grond
graanverbouw onmogelijk
moedernegotie
= de graanhandel met het Oostzeegebied
Moedernegotie
is de basis voor:
- handelsnetwerk (graan!)
- overschot graan --> handelsproducten
=
commercialisering
- Hollandse boeren niet afhankelijk van
feodale traditie
- financieel sterk betekende meer
autonomie
Opdracht
- lees 1.4
- maak vraag 6 en 7
1559
Filips vertrekt naar Madrid
Margaretha van Parma
= landvoogdes
1566
Smeekschrift der Edelen
Hagenpreken
Beeldenstorm
1567
Hertog van Alva naar de Nederlanden
bloedraad
IJzeren Hertog
Tiende Penning
Met Alva's komst vluchten
veel mensen, met name
calvinisten. Ook Willem van Oranje
vlucht. Naar Duitsland.
1572
Watergeuzen veroveren
Den Briel
Opdracht
Lees 2.2
- Vul je tijdbalk verder aan
- maak vraag 2 en 3
1576
Pacificatie van Gent
afspraak tussen 17 gewesten
Spaanse troepen verjagen
godsdienstconflict laten rusten
gewetensvrijheid
1579
Unie van Atrecht
Unie van Utrecht
1581
Plakkaat van
Verlatinghe
1581
- Plakkaat van Verlatinghe

De Unie van Utrecht erkent
Filips II niet langer als vorst

Na de Hertog van Anjou en de
Graaf van Leicester als landheer
begint in
1588
het bestaan van
De Republiek Der Zeven Verenigde
Nederlanden
paragraaf 2.2
paragraaf 2.3
Begin bij:
paragraaf 2.4
Opdracht bij 2.4
1. Noem drie verschillen tussen de kustprovincies en de landprovincies
2. Er was sprake van particularisme. Waarom was er toch eenheid? Noem drie dingen.
Aantal begrippen bij de bestuurlijke inrichting van de Republiek (o.a. in par. 3.2). Ken je ze?

- statenbond
- Staten Generaal
- raadspensionaris (landsadvocaat)
- stadhouder
- regenten
- generaliteitslanden
Neem het schema over en vul het in aan de hand van paragraaf 3.3.
Maurits
Van Oldenbarnevelt
functie +
omschrijving
religieuze
keuze + inhoud
welke gewesten
op hun hand?
Uiteindelijk
besluit
voor of tegen
12-jarig Bestand?
Scherpe Resolutie
bondgenoot:
Engeland of
Frankrijk?
‘In Valencijn werden Faveau en Maillart gearresteerd, die kousenmakers waren en het calvinistische geloof begonnen te prediken. Ze werden uit de gevangenis naar de marktplaats gebracht waar alles gereed was voor de strafuitvoering. Terwijl de beul dan Simon Faveau aan de paal bond, trok een vrouw haar schoen uit en wierp die naar de brandstapel. Dat was het afgesproken teken, en dadelijk was er beweging onder de menigte zichtbaar. Een hoop volk wierp zich op de slagbomen die rondom de markt waren opgericht. Sommigen maakten zich meester van de takkenbossen die reeds ontstoken waren en wierpen die in alle richtingen weg. Anderen braken de straatstenen op.'

Louis Paul Boon, Het Geuzenboek (Amsterdam 1979).

Vraag
In hoeverre is de houding van de burgers in dit fragment representatief?
stadhouder
raadspensionaris
=
=
Arminius
=
tegen, want ...
(remonstranten)
Engeland
bij 3.3
Deze tabel toont de plaatsen waar gevochten werd
in de Republiek ten tijde van de 80-jarige Oorlog

Vraag -
gebruik de bron
- Stelling: "De gewesten Holland en Zeeland hebben hun economische groei mede te danken aan de 80-jarige Oorlog."

Ondersteun deze uitspraak met behulp van de bron.

- Geef aan waarom de bron als bewijsmateriaal voor de stelling toch te beperkt is.
Antwerpen is het handelscentrum, maar...

- Antwerpen in Spaanse handen
(1585),
waardoor de Schelde wordt afgesloten.

- Veel kooplui (kapitaal, knowhow) naar het Noorden

Gevolg: Amsterdam nieuwe centrum (stapelmarkt)
paragraaf 3.1
Bekijk de afbeelding nauwkeurig
Op de troon zit stadhouder Frederik Hendrik, de zoon
van Willem van Oranje.
Vind je dit schilderij passen bij de Rebubliek?
Waarom wel/niet?
Willem II, de zoon van Frederik Hendrik, trouwde
met de Maria Stuart, dochter van de Engelse koning
Hoofdstuk 3
Lees de introductieteksten (p. 40 t/m 43)
Vat 3.1 samen
Maak toepassingsvraag 1 en 2 (p. 54)
Maurits 1585 - 1625
Frederik Hendrik 1625 - 1647
Willem II
'47 - '50
1e Stadhouderloze Tijdperk 1650 - 1672
circumvallatielinie
approches
paragraaf 3.2
1 Waarom betekende de ondergang van de Spaanse Armada (1588) de redding van de Republiek?

2 Wat was een belangrijke oorzaak van het militaire succes van de Republiek na 1588?

3 Leg uit waarom de Republiek en Spanje wel tot een wapenstilstand kwamen maar niet tot een echte vrede.

4 Wat was de boodschap van de ‘Deductie’ die de Goudse regent Francois Vrancken in 1587 schreef?

5 De Republiek was een statenbond. Wat hield dat in?
Antwoorden Toepassingsvraag 1 en 2
1a Aan de kant van de opstandige Nederlandse gewesten.
b Spanje en Engeland waren in oorlog; met een enorme oorlogsvloot – de Armada – probeerde Spanje Engeland op de knieën te krijgen. Spanje was katholiek, en de Engelse kerk protestants, net als de calvinistische opstandelingen in de Nederlanden.
c Ze hoopten op steun uit Frankrijk in de strijd tegen de Spanjaarden.
d Drievoudig Verbond. Dat was een bondgenootschap tussen Engeland, Frankrijk en de Republiek.

2a Er kwam godsdienstvrijheid. De hugenoten werden niet langer om hun geloof vervolgd.
b Hendrik IV (van Navarra!) was zelf calvinist geweest.
c Het Edict bracht rust en stabiliteit in het land. Aan de strijd tussen protestanten en katholieken kwam voorlopig een eind. Binnenlandse vrede is gunstig voor vorsten met een wankele machtsbasis (zoals Hendrik IV). Hendrik wist zich door het Edict ook gesteund door invloedrijke protestantse edelen.
Wat te doen?
Vat 3.2 samen (
hulpvragen!
)
Maak toepassingsvraag 3 en 4 (p. 54)
- Oranje-familie
- op papier elk gewest, in
praktijk meestal één of twee
- legeraanvoerder
- landsadvocaat, later raadpensionaris
- hoogste ambtenaar van Holland (en Zeeland)
- soort van minister van buitenlandse zaken
- belangrijkste politicus
6 Waardoor was Holland met afstand het machtigste gewest in de Republiek?

7 Beschrijf de machtspositie van de stadhouder in de Republiek.

8 Beschrijf de machtspositie van de raadpensionaris van Holland (vooral Van Oldenbarnevelt) in de Republiek.

9 Hoe stelde Van Oldenbarnevelt zich op tegenover de stadhouders Willem van Oranje en Maurits?
Full transcript