Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

WIKANG FILIPINO SA AKADEMIKONG LARANGAN

No description
by

Shela Mie Seguisabal

on 6 September 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of WIKANG FILIPINO SA AKADEMIKONG LARANGAN

WIKANG FILIPINO SA AKADEMIKONG LARANGAN
MGA BATAS PANGWIKA (1946-2009)

Nilagdaan ni Pangulong Ramon Magsaysay ang pagpapahayag ng Linggo ng Wika, simula sa Marso 29 hanggang Abril 4.
Araw ni balagtas tuwing Abril 2 na kaniya ring kaarawan, ayun sa mungkahi ng Surian ng Wikang Pambansa.

Ipinag-uutos na ang mga letterhead ng mga tanggapan ng pamahalaan ay isinulat sa Pilipino, kalakip ang kaukulang teksto sa Ingles. Ipinag-uutos din na ang pormularyo sa panunumpa sa tinkulin ng mga pinuno at kawani ng pamahalaan ay sa Pilipino gagawin. Nilagdaan Ito ni Kalihim Tagapagpaganap Rafael Salas.

10. Kautusang Pangkagawaran Blg. 52 (1987).
Isinaad ang pagbabago sa Patakarang Edukasyong Billinguwal nang ganito: Ang patakarang Billinguwal ay naglalayong makapagpatamo ng kahusayan sa Filipino at Ingles sa antas pambasa, sa pamamagitan ng pagtuturo ng dalawang wikang ito bilang mga midyum ng pagtuturo sa lahat ng antas.
EDUKASYONG MULTILINGGUWAL
I.
KASAYSAYAN NG ALPABETO AT ORTOGRAPIYANG FILIPINO
Alibata

Lima ang patinig : A. E.I.O.U
Labinlima Ang katinig : B,K,D,G,H,L,M,N,NG,P,R,S,T,W,Y
Labing-isang banyagang letra : C,CH,F,J,LL,Ñ,Q,RR,V,X,Z
Sa halip ay tinutumbasan ng mga letra ng Abakada
C = k- calesa - kalesa
s- cocinera - kusinera
CH =ts- cheque - tseke
s- chinelas - sinelas
F = p- fiesta - piyesta
J = h- jota - hota
LL = ly- billar - bilyar
y- caballo - kabayo
Ñ = ny- paňo - panyo
Q = k- queso - keso
RR = r- barricada - barikada
V = b- ventana - bintana
X = ks- experimento - eksperimento
s- texto - testo/teksto
h- raxa - raha
Z = s- zapatos - sapatos

GABAY SA ORTOGRAPIYA NG WIKANG FILIPINO
Mga Grapema
II. Mga Tuntuning Panlahat sa Pagbaybay
PAGSULAT PABIGKAS
SALITA boto /bi-o-ti-o/
plano /pi-el-ey-en-o/
Fajardo /kapital ef-ey-jey-ey-ar-di-o/
vinta /vi-ay-en-ti-ey/
jihad /jey-ay-eych-ey-di/
PANTIG it /ay-ti/
kon /key-o-en/
trans /ti-ar-ey-en-es/
pa /pi-ey/
tsart /ti-es-ey-ar-ti/
III. Ang Pantig at Palapangtigan
1. Pantig
Oras - o.ras
Ulo - u.lo
Ilaw - i.law
Asin - a.sin
Alam - a.lam
IV. Ang Panghihiram
3.3
politika - hindi pulitika
opisina - hindi upisina
tradisyonal - hindi tradisyunal
koryente - hindi kuryente
tornilyo - turnilyo
V. Karagdagang Tuntunin
A. Ginigitlingan ang pangngalan patangi at salitang hiram kapag inuulapan.
maka-Diyos
maka-Ingles
pa-Davao
*Sa aspektong kontemplatibo (panghinaharap), inuulit ang Inang katinig at patinig (KP) ng salita.
magpa-Pal
Magvi-Vios
magfo-Ford
Magjo-Johnson
1. Batas ng Komonwelt Blg. 570 (Hulyo 4, 1946)

Ang wikang pambansa na tatawaging Wikang Pambansang Pilipino ay magiging isa nang opisyal na wika ng Pilipinas.
2. Proklama Blg. 12 (Marso 26, 1954)
3. Proklama Blg. 186 (Set. 23, 1955).
Nilagdaan ni Pangulong Magsaysay ang Susog sa proklama Blg. 12 na inilipat ang panahon ng pagdiriwang ng Linggo ng Wikang Pambansa taon-taon simula sa ika-13 hanggang ika-19 ng Agosto, bill ang paggalang sa kaarawan ni Pangulong Manuel L. Quezon, "Ama ng Wikang Pambansa". Pinalabas ng Kalihim Jose E. Romero ng Kagawaran ng Edukasyon ng Kautusang Blg. 7 na nagsasaad na kailanma't tutukuyin ang Wikang Pambansa, ang salitang PILIPINO ang siyang gagamitin.

4. Kautusang Pangkagawaran Blg. 24 (Nob. 14,1962).
Ang sertipiko at diploma ng pagtatapos simula sa atong-aralan 1953-1964 ay ipalilimbag na o may salin sa wikang Pilipino.
5. Kautusang Tagapagpaganap Blg. 96 (Okt. 24, 1967).
Ang Latham ng edipisyo, gusali at tanggapan ng pamahalaan ay pangalanan sa Pilipino. Ito a nilagdaan ni Pangulong Ferdinand Marcos.
Memorandum Sirkular Blg. 172 (Marso 27, 1968).
8. Kautusanag Pangkagawaran Blg. 25 (Hulyo 10, 1974).
Itinakda ang mga panuntunan sa pagpapatupad ng Patakarang Edukasyong Billingguwal sa mga paaralan na nagsimula sa taong 1974-75. Ang patakarang Ito ay nag-uutos ng magkahiwalay na paggamit ng Pilipino at Ingles bilang midyum ng pagtuturo ng mga riyal na asignatura sa primarya, intermedya at sekondarya.
9. Konstitusyong 1987, Artikulo XIV, Seksyon 6 at 7.
Itinakda ang sumusunod: Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang, ito'y dapat na payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang wika.
7. Saligang Batas ng 1973, Artikulo XIV, Seksyon 3.
Ang Pambansang Asemblea ay gagawa ng mga hakbang tungo sa paglinang at pormal na adapsyon ng isang panlahat ng wink ang Pambansang na tatawaging Filipino. Hanggat hindi nagpapatibay ang batas ng naiiba, ang Ingles at Pilipino ang wikang opisyal.
11. Kautusang Tagapagpaganap Blg. 117 (Enero, 1987).
Nilagdaan ng Pangulong Aquino ang paglikha ng Linangan ng mga Wika sa Pilipinas (LWP) bilang pamalit sa dating SWP at makatugon sa panibagong iniatas na gawain nitong patuloy na pagsasaliksik at pagpapaunlad ng wikang pambansa.
12. Batas Republika Blg. 7104 (Agosto 14,1991).
Itinatag ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), bilang pagsunod sa itinadhana sa Saligang Batas ng 1987, Seksyon 9. Ito ang ipinalit sa dating SWP at LWP.
13. Proklamasyon Blg. 1041 (1997).
Proklamasyon Blg. 1041 (1997). Ang taunang pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa ay itinakda sa buwan ng Agosto. Nilagdaan ito ni Pangulong Ramos.
14. Kagawaran ng Edukasyon Kautusan Blg. 74 (2009).
Isinainstitusyon ang paggamit ng Inang Wika sa Elementaryo o Multilingual Language ng Education (MLE). (Naunsa rito, may inalahad nang bersyon ang ikalabing-apat ng Kongreso ng Mababang Kapulungan na House Bill No. 3719- An Act Establishing a Multilingual Education ang Literacy Program and for other Purposes, pamamagitan ni Hon. Magtanggol T. Gunigundo.)
Ang Edukasyong multilingguwal ay may mga sumusunod na layunin:
1. Makalinang ng mga mag-aaral sa matatas sa kanilang unang wika (L1) sa pambansang wika (L2 Filipino) at iba pang wika; English, Arabic, Chinese, Spanish at iba pa.
2. Makalinang ng mga mag-aaral sa aktibong nagtatanong, nagdedesisyon at nakagagamit ng wika bilang instrument sa pagbibigay ng sariling pananaw at sa pagsusuri ng pananaw o ideya ng iba.
Mga layunin at kahalagahan ng Edukasyong Multilinguwal
1. Pagkatuto sa nagsisimula sa unang wika at transisyon sa iba pang wika.
2. Paggamit ng unang wika ng mag-aaral bilang midyum ng pagtuturo.
3. Programa na nagsisimula sa unang wika o wika sa bahay ng mag-aaral na tutulong sa kanila sa pagkakaroon ng katatagan at tiwala sa pag-aaral ng mga opisyal na wika (Filipino at Ingles) at paggamit ng wikang ito sa pagtatamo ng may kalidad na edukasyon.
6.
AKRONIM
>MERALCO (Manila Electric Company) /em-i-ar-ey-el-si-o/
>PASATAF (Pambansang Samahan ng mga Tagamasid at Tagapagtaguyod ng Filipino) /pi-ey-es-ey-ti-ey-ef/
>ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) /ey-ar-em-em/
>ASEAN( Association of Southeast Asian Nations) /ey-es-i-ey-en/
DAGLAT
Bb. (Binibini) /kapital bi-bi/
G. (Ginoo) /kapital ji/
Gng. (Ginang) /kapital ji-en-ji/
Kgg. (Kagalang-galang) /kapital key-ji-ji/
Dr. (Doktor) /kapital di-ar/
Inisyal ng tao
MLQ (Manuel L. Quezon) /em-el-kyu/
CPR (Carlos P. Romulo) /si-pi-ar/
KBP (Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas) /key-bi-pi/
PLM (Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) /pi-el-em/
NGO (Non-Governmental Organization) /en-ji-o/
Inisyal ng samahan/institusyon
Fe (Iron) /ef-i/
H2O (water) /eych-tu-o/
NaCl (table salt) /en-ey-si-el/
lb. (pound) /el-bi/
kg. (kilogram) /key-ji/
Simbolong pang-agham/ Pangmatematika
Table #6 Members and Conrtibutions:
>Sayawan, Ivy - Reporter
>Seguisabal, Shela Mie - Reporter, Videographer & Editor
>Sepe, Maricore - Reporter & Writer
>Siao, Joice - Reporter
>Tariga, Sebastian - Reporter
>Toleroso, Nena - Reporter
> Villaueva, Valerie Gail - Reporter & Writer
PAGSUSULIT
I. Tama o Mali
Isulat ang “Tama” kung sakto ang pagbabaybay o pagpapantig sa bawat salita at “Mali” kung hindi.
1. Taon-taon
2. Ta.gum.pay
3. Ano-ano
4. halu-halo
5. per .ya.han
6. ka.rik.tan
7. empleado- em.plea.do
8. batu-batu
II. Identipikasyon
Pilin ang salita sa kahon na angkop sa isinasaad sa bawat numero.
1. Ang tawag sa paring Muslim
2. Kahulugan ng JVP
3. Kahulugan ng MSU
4. Babaeng muslim na nagsasagawa ng banal na paglalakbay sa Mecca
5. Taon kung kalian inilabas ang unang borador
III. Pilin kung ano sa dalawa ang tama. Bilugan ang tamang sagot
1. * pulitika *politika
2. *desgrasya *disgrasya
3. *ispisyal *espesyal
4. *ispiritu *espiritu
5. *tradisyonal *tradisyunal
.3 Pagpapantig
3.1 SALITA - PANTIG
Aakyat - a.ak.yat
Aalis - a.a.lis
Alaala - a.la.a.la
Uuwi - u.u.wi
Totoo - to.to.o
3.2 aklat - ak.lat
Bunso - bun.so
Impok - im.pok
Isda - is.da
Usbong - us.bong
3.3 eksperto - eks.per.to
Transpormer - trans.por.mer
Ekskomunikado- eks.ko.mu.ni.ka.do
Transportasyon - trans.por.tas.yon
3.4 alambre - a.lam.bre
Balandra - ba.lan.dra
Empleado - em.ple.a.do
kontrol - kon.trol
templ - tem.plo
3.5 ekstra - eks.tra
Eksklusibo - eks.klu.si.bo
Ekstradisyon - eks.tra.dis.yon
Eksplosibo - eks.plo.si.bo
4. Ang Pag-uulit ng Pantig
4.1 alis - a.a.lis
Iwan - i.i.wan
Ulan - u.u.lan
Alamin - a.a.la.min
Orasan - o.o.ra.san
Maiwan- ma.i.iwan
Uminom- u.mi.i.nom
Mag-agiw- mag.a.a.giw
Mag-aral- mag.a.a.ral
Umambon- u.ma.am.bon
4.2 ba.ha ba.ba.ha mag.ba.ba.ha
Pu.lot pu.pu.lot mag.pu.pu.lot
Su.lat su.su.lat mag.su.su.lat
Pu.tol pu.pu.tol mag.pu.pu.tol
Lakad la.la.kad mag.la.la.kad

4.3 plan.tsa pa.plan.tsa.hin mag.pa.plan.tsa
pri.to pi.pri.tu.hin mag.pi.pri.to
2. Kayarian ng Pantig
P - i.log
KP - bu.nga
PK - us.bong
KPK - bul.sa
KKP - pri.to
PKK - eks.per.to
KKPK - plan.tsa
KKPKK - trans.por.tas.yon
KKPKKK - shorts
Ang mga tuntunin sa panghihiram at pagbabaybay nga mga hiram na salita ay ang mga sumusunod:
rule = tuntunin
narrative = salaysy
skill= kasayanan
banquet = salusalo
tranquil= panatag, tahimik, tiwasay, payapa
2.
"bana"
"butanding"
3.
3.1.
vocabularyo > bokabularyo
telefono . telepono
celebracion . selebrasyion
maquina . makina
psicologia . sikolohiya
3.2.
estudyante - hindi istudyante
estilo - hindi istilo
espiritu - hindi ispiritu
estraktura - hindi istraktura
desgrasya - hindi disgrasya
espesyal - hindi ispisyal
3.4
Espanol - Filipino
convencion - kumbensiyon
conferencia - kumperensiya
convento - kumbento
conforme - kumpome
convulsion - kumbulsiyon
4. imagen.......... imahen.....image]
dialogo......diyalogo.......dialogue
prioridad........priyoridad........priority
IV mga panghihiram
Ang mga tuntunin sa panghihiram at pagbabaybay nga mga hiram na salita ay ang mga sumusunod:
rule = tuntunin
narrative = salaysy
skill= kasayanan
banquet = salusalo
tranquil= panatag, tahimik, tiwasay, payapa
2.
"bana"
"butanding"
"imam"
"canao"
"banhaw"
"chidwai"
"gahum"
3.
3.1.
vocabularyo > bokabularyo
telefono . telepono
celebracion . selebrasyion
maquina . makina
psicologia . sikolohiya
3.2.
estudyante - hindi istudyante
estilo - hindi istilo
espiritu - hindi ispiritu
estraktura - hindi istraktura
desgrasya - hindi disgrasya
espesyal - hindi ispisyal
3.3
politika - hindi pulitika
opisina - hindi upisina
tradisyonal - hindi tradisyunal
koryente - hindi kuryente
tornilyo - turnilyo
3.4
Espanol - Filipino
convencion - kumbensiyon
conferencia - kumperensiya
convento - kumbento
conforme - kumpome
convulsion - kumbulsiyon
4. imagen.......... imahen.....image]
dialogo......diyalogo.......dialogue
prioridad........priyoridad........priority
B. Sa paglalapi at pag-uulit ng mga salitang hiram, idinurugtong ang tunog ng KP na unlapi.
magju-juice
magdu-duty
magfo-photocopy
magfo-Ford
magji-jeep
magdo-drawing

C.3 Hindi ginagamit ng "pamilang" at "mga" ang mga salitang nasa anyong maramian.
Kalalakihan - hindi " mga kalalakihan"
- hindi "liming kalalakihan"
*limang
Kababaihan - hindi "mga kababaihan"
- hindi "anim na kababaihan
"
Kaguruan - hindi "mga kaguruan"
- hindi "tatlong kaguruan"
Kabataan - hindi "mga kabataan"
-hindi "sampung kabataan"
C.4 Pagbuo ng pang-uri
C.4.1 Ginagamit ang panlaping makauri sa salitang-ugat na hindi original na pang-uri
Pang-akademya/ akademiko - hindi "pang-akademiko"
Pangkultura/ cultural - hindi "pangkultural"
Panlingguwistika/ lingguwistik - hindi "panglingguwistik"
C. Pangmaramihang anyo ng mga salita sa pagsulat.
C.1 Ginagamit ang "mga" sa pagsulat ng maramihang anyo ng salita.
mga painting
mga opisyal
mga computer
C.2 Hindi ginagamitan ng "mga" ang salitang Hiram na nasa anyong maramihang.
opisyales - hindi "mga opisyales"
computers - hindi "mga computers"
paintings - hindi "mga paintings"
D. Mga salitang may Digrapo
D.1 sa mga salitang Ingles na nagtatapos sa "ct", ang "ct" ay nagiging "k" kapag binabaybay sa Filipino
Abstract - abstrak
Impact - impak
Addict - Adik
Contract - kontrak
D.2. Sa mga salitang hiram na may "ch", tatlong para an ang maaaring gamitin
D.2.1 panalitihin ang orinihal na anyo
Chunks - chess
Chat - charger
Chips - Chimes
D.2.2 palitan ng ts ang ch at baybayin sa Filipino
Chinelas - tsinelas
Chapter - tsapter
Chapter - tsapter
Chart - tsart
Chocolate - tsokolate
Cheque - tseke
D.2.3 palitan ng k ang ch at baybayin sa Filipino
Machine - makina
Scholar - iskolar
Chemical - kemikal
* maging konsistent sa paggamit ng alinman sa tatlong paraan.

f. mga salitang may dalawang magkasunod na parehong katinig
kinakaltas ang isa sa dalawang magkasunod na parehong katinig
bulletin - buletin
grammar - gramar
pattern- patern
transmitter- transmiter
g. mga salitang may kambal-patinig
sa mga salitang hiram sa espanyol na may kambal- katinig
1. nananatili ang a+ (e,i,o,u) at e+ (a,i,o,u)
a+(e,i,o,u) = maestro, aorta, bailarina, baul, laurel
e+ (a,i,o,u,) = teatro, teorya, oleo, beinte, baul, neutral, neurosis
2. kinakaltas ang unang patinig at pinapalitan ng y o w
i+ (a,e,o) = barberya (barberia), akasya (acacia)
=Disyembre ( Deciembre), serye (serie)
=bisyo (vicio), ambisyon (ambicion)
3. Sinisingitan ng y o w sa mga sumusunod na posisyon
a. kung ang kambal-patinig ay nasa unang patinig ng salita,
ia = diyabetes ( diabetes), biyahe (viaje), piyano (piano)
ie = biyernes (biernes), piyesta (fiesta), siyete (siete)
io = Diyos (Dios), piyorea (piorrea)
ua = awto (auto), guwapo (guapo)
ue = kuwenta (cuenta), kuwerdas (cuerdas)
b. kung ang kambal-katinig ay sumusunod sa dalawa o mahigit pang mga katinig
ia = diperensiya ( differencia), impluwensiya (influencia)
ie = impiyerno (infierno), gobyerno ( gobierno)
io = abaloryo (abalorio), edipisyo (edificio)
ua = awto (auto), guwapo( guapo)
ue = sarsuela (zarzuela), aguwador (aguador)
uo = oblikwo (oblique)
c. kung ang kambal-patinig ay sumusunod sa h
lohiya (logia)
kolehiyal (collegial)
rehiyon ( region)(
kolehiyo (colegio)
perhuwisyo (perjuicio)
d.3.1. panalitihin ang orinihal na anyo
shower
shop
showcase
shuttle
sheik
d.3.2. palitan ng sy ng sh at bybayin sa Filipino
workshop - worksyap
shooting - syuting
censorship - sensorsyip
scholarship - iskolarship
e. ang mga hiram na nagsisimula sa letrang "s" ay maaring baybayin sa dalawang paraan
e.1. panatilihin ang orihinal na anyo
scarf
script
slogan
spa
spark
Full transcript