Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Od Świętoszka do Papkina. Porównanie twórczości Aleksandra Fredry i Moliera.

Projekt gimnazjalny. Rok szkolny 2012/13
by

Kamil Aftyka

on 18 June 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Od Świętoszka do Papkina. Porównanie twórczości Aleksandra Fredry i Moliera.

Porównanie twórczości
Aleksandra Fredry i Moliera

Ponad cztery tygodnie
prac nad projektem

FREDRO
MOLIER
Szczegółowa analiza sześciu dzieł literackich
Interpretacje,
Adaptacje,
Recenzje;
Prezentacja.
od 16 maja
do 17 czerwca 2013 roku
"Zemsta", "Pan Jowialski",
"Świeczka zgasła" Aleksandra Fredry
"Skąpiec", "Świętoszek", "Mizantrop" Moliera
Przegląd dzieł Fredry
"Zemsta"
"Pan Jowialski"
"Świeczka zgasła"
interpretacje,
wnioski
PROJEKT GIMNAZJALNY
CZEŚNIK
REJENT
WACŁAW
KLARA
PODSTOLINA
MIŁOŚĆ
SPÓR
SYN --- OJCIEC
STRYJ --- BRATANICA
DAWNI KOCHANKOWIE
NIEDOSZŁE MAŁŻEŃSTWO
PODSTOLINA OPIEKUJE SIĘ
MAJĄTKIEM KLARY
Mieszkańcy zamku
Papkin - postać wyjątkowa
Papkin mieszka w zamku tylko tymczasowo, choć w sztuce pojawia się najczęściej. Pełni rolę pośrednika, krążąc między poszczególnymi bohaterami. Słabe urodzenie oraz małą atrakcyjność fizyczną (jest chudy, niski, wiotki, ubiera się dziwacznie) nadrabia kwiecistą mową, niezwykle egzaltowaną. Te atrybuty czynią go idealnym materiałem na główną postać komiczną w dramacie.
Ogólny zarys fabuły
Cześnik planuje ożenić się z Podstoliną. Jako że nie potrafi zbytnio rozmawiać z kobietami, wysyła Papkina, by ten przekonał jego wybrankę do zamęścia. Papkin snuje wizje małżeństwa z Klarą. Klara potajemnie spotyka się z Wacławem, synem Rejenta. Dochodzi do awantury między Cześnikiem a Rejentem o mur graniczny (który oddziela stronę Wacława i Rejenta od części Klary, Cześnika i Podstoliny) - Rejent chce mur odbudować, a Cześnik nie. Podczas tej kłótni Wacław przemyka na "drugą stronę barykady" i prosi Papkina, by ten wziął go w niewolę. Wacław chce przypodobać się Cześnikowi i prosi o wstawiennictwo Podstoliny. Okazuje się jednak, że Hanna Podstolina to dawna miłość Wacława. Gdy owa miłość się o tym dowiaduje, pragnie zerwać zaręczyny z Cześnikiem i poślubić Wacława.

Papkin wyznaje miłość Klarze, jednak ta stawia mu zbyt wysokie wymagania. Cześnik pragnie wyzwać Rejenta na pojedynek i wysyła Papkina jako posła na drugą stronę muru. Jednocześnie Rejent Milczek przygotowuje pozew sądowy przeciwko Cześnikowi, naciągając zeznania murarzy. Papkin przybywa na poselstwo do Rejenta, a po jakimś czasie zjawia się Podstolina - zerwała zaręczyny z Cześnikiem i chce zaręczyć się z Wacławem. Cześnik, gdy się o tym dowiaduje, jest wściekły. Postanawia zwabić do siebie Wacława i poślubić go z Klarą. Koniec końców, Rejent i Cześnik się godzą, a Klara i Wacław zostają małżeństwem.
Elementy komiczne
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zemsta.html
Główne wątki komiczne:
-Wszystkie wątki z Papkinem (poselstwa u Podstoliny i Rejenta, spotkania z Klarą - prośba o zamęście, pisanie testamentu, czytanie testamentu, etc.)
-Pisanie listu do Wacława (Cześnik -- Dyndalski)

Komizm charakterów:
-Papkin - tchórzliwy, zarozumiały, widzący tylko czubek własnego nosa, biedny, dumny, mało inteligenty
-Cześnik Raptusiewicz - krewki, gwałtowny, porywczy, wybuchowy, raptus, choleryk, pieniacz, warchoł, nieśmiały wobec kobiet, chciwy [motyw ożenki], skory do walki, burda, kłótnik
-Rejent Milczek - pieniacz, warchoł, pobożny-hipokryta, intrygant, milczek, małomówny, powściągliwy, flegmatyk, manipuluje prawem, chciwy [motyw intercyzy], sprytny, inteligentny
[nazwiska dwóch powyższych postaci odnoszą się do ich tempermentów, imiona do stopni w drabinie szlacheckiej: Cześnik - urzędnik dworski podający jadło królowi; Rejent - notariusz, zarządza królewską kancelarią prawną]
PAN JOWIALSKI
PANI JOWIALSKA
SZAMBELAN
SZAMBELANOWA
LUDMIR
HELENA
JANUSZ
WIKTOR
MAŁŻEŃSTWO
MAŁŻEŃSTWO
MIŁOŚĆ
NIEODWZAJEMNIONA MIŁOŚĆ
PRZYJACIELE
Matka --- Syn
Ojciec --- Córka
Macocha --- Pasierbica
Rodzice --- Syn
Ogólny zarys fabuły

Ludwik i Wiktor - pisarz i malarz - po długim marszu zatrzymują się nieopodal domu Pana Jowialskiego, w ogrodzie. Przyjaciele wdają się w sprzeczkę - Wiktor kontestuje sens pieszej podróży i szukania natchnienia wśród prostego ludu. Ludwik zostaje sam, podsłuchując rozmowę dwójki ludzi: Janusza i Szambelanowej. Janusz pragnie ożenić się z Heleną, w czym wspiera go macocha dziewczyny - Barbara Szambelanowa. "Przekręconą francuszczyzną" kobieta zauważa jednak, że dziewczyna lata w obłokach i pragnie romansowego kochanka, na co Janusz nie przystaje. Po pewnym czasie oboje spostrzegają Ludmira, śpiącego pod drzewem. Janusz planuje spłatać mu figla. Przebiera go za sułtana, a domownicy mają udawać jego służbę.

Ludmir udaje, że nie wie, gdzie się znajduje. Po pewnym czasie zostaje sam na sam z Heleną, zupełnie zmieniając swój sposób bycia - od razu zaczyna się podobać dziewczynie, powodując, że Janusz czuje się zazdrosny. W końcu Ludmir przyznaje, że udawał niezaznajomionego z ich żartem. Niebawem przybywa Wiktor.
"Znacie tę bajeczkę? Znamy. No to posłuchajcie..."
Tytułowy Pan Jowialski to staruszek, który na każdą sytuację stara się znaleźć jakieś powiedzenie, przysłowie (dawniej nazwalibyśmy to mądrością ludową). Ów człowiek jest również skarbnicą przeróżnych rymowanych bajek. To właśnie z "Pana Jowialskiego" pochodzą tak znane utwory jak "Paweł i Gaweł".
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=14154
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://literat.ug.edu.pl/jwlski/
Kareta, w której jadą Pan i Pani, wywraca się nocą w środku lasu, a pomoc ma przyjść za kilka godzin. Oboje trafiają do leśnej chatki. Pani obwinia Pana, że spał podczas drogi i nie doglądał pocztyliona. Ma mu również za złe, że upadł na nią jak kłoda i zgniótł jej kapelusz. Ten mówi jej, że szpilka z JEJ kapelusza wbiła mu się w kołnierz i o mało co nie przebiła na wylot. Pani narzeka, że zmoczyła nogi, Pan na to, że on to dopiero musiał nogi zmoczyć, skoro niósł ją na rękach. Pani prosi Pana, by wyszedł z izby na zewnątrz, bo ona musi się oporządzić. Pan odmawia ze względu na ulewę i radzi Pani zdrzemnąć się na łóżeczku w kącie. Dama odmawia, stwierdzając, że to jej nie wypada. Korzystając z okazji, Pan kładzie się na łóżku, co spotyka się z dezaprobatą Pani. Pani w pewnym momencie prosi Pana, by przyniósł jej trochę wody, ten przynosi jej wody w konewce, twierdząc, że nie ma szklanek. Pani prosi Pana, by poprawił ogień, ten mówi, że ognia już nie ma, ale za to w popiele są kartofle. Pani nie podoba się to, że Pan będzie jadł kartofle.
PAN
PANI
Nieznajomi
Zakochani
Zarys fabuły
Nietypowa komedia
"Świeczka zgasła" z pewnością zasługuje na miano oryginalnej komedii. Nie dość, że cała fabuła zamyka się w jednym akcie, to w całej sztuce występuje tylko dwójka aktorów. Sam tytuł może nam sugerować, że dramat jest sporym wyzwaniem dla scenografa - obie postaci powinny być widoczne dla widowni, ale mogą być oświetlone tylko światłem świeczki. I to przygasającej...
Helena chce bardziej poznać Ludmira. Wiktor mówi jej, że Ludmir udaje tylko sentymentalnego idealistę, by jej się przypodobać. Gdy przychodzi Szambelan, Ludmir odpowiada pięknym za nadobne i mówi, że Wiktor jest malarzem i chętnie obejrzy jego obrazy i pomoże przyozdobić klatki dla ptaków. Helena wyznaje Januszowi, że go nie kocha.

Ludmir mówi Wiktorowi, że ożeniłby się z Heleną. Podlizuje się Panu Jowialskiemu; obiecuje, że zadedykuje mu jego dzieło i opowiada historię swojego życia. Wiktor, rozmawiając z Szambelanem, kłamie, że Ludmir jest niebezpiecznym rozbójnikiem. Janusz idzie do kaprala po żołnierzy, by sprawdzili, kim są wędrowcy. Szambelanowa udaje się, by porozmawiać z Panem Jowialskim. Helena mówi Ludmirowi, by uciekał i wyznaje mu miłość. Ludmira zatrzymuje Szambelanowa. Okazuje się, że jest jego matką i obiecuje, że ożeni go z pasierbicą.
Pan zaczyna opowiadać swoją historię. Jak tancerka zahaczyła jego nogę krynolinową obręczą, razem upadli, a potem cały tydzień kulał; jak uratował damę z pożaru, samemu dostając obrażeń; jak wyniósł damy tonące w grzęzowisku i nabawił się choroby krzyża; jak ratował kobietę, której furmanowi wypadły z ręki lejce i pędziła przed siebie - wyjmując ją okazało się, że jej waga była niebagatelna; co prawda ją uratował, ale potem przez trzy tygodnie leżał w łóżku. Pani nie wyraża zainteresowania historią Pana, wyraża za to chęć zjedzenia ziemniaków. Pan leży, Pani pyta go o godzinę, ten podnosi się i dostrzega twarz Pani. To zajście zmienia diametralnie jego podejście do Pani. Pyta ją, czy położyć kapelusz na stole, ta się śmieje, bo myślała, że Pan jest starszy. Pan przyznaje się, że ma trochę wina i kubek. Pani prosi o wodę w kubku, ale Pan namawia ją do wypicia wina. Mówi jej, że to je wina, że kareta się wywróciła, bo gdyby nie miała kapelusza, to on by pewnie nie spał i doglądał pocztyliona. Pan przedstawia się. Nazywa się Władysław Poraj, jest komediopisarzem i posiada niewielki domek nad łączką, rzeczką i lipami. Pani odpiera, że to wprost cudownie. Pan przyznaje jej rację, twierdzi jednak, że bez sąsiadów trochę samotnie. Pani radzi mu, że powinien się ożenić. Pan mówi o jego ideale kobiecego piękna. Pani przedstawia się mu. Nazywa się Jadwiga Moniecka, jedzie do Lwowa, pracować jako guwernantka. Pan twierdzi, że chciałby się jeszcze wiele nauczyć, potrzebowałby młodej, przyjemnej, łagodnej opieki. Pani zauważa, że świeczka się dopala. Pan i Pani obiecują sobie miłość. Świeczka gaśnie, ale ich miłość nigdy nie zagaśnie.
adaptacje
"ZEMSTA"
Ekranizacja - 1956
Teatr Telewizji - 1972
Teatr Polski - 2013
(zwiastun)
Ekranizacja - 2002 (zwiastun)
Pan Jowialski (fragment spektaklu
i rozmowa z twórcami)
Świeczka zgasła
(Teatr Telewizji - 2013)
Opis charakterów wybranych postaci fredrowskich
Przeczytaj więcej o charakterach postaci Fredry na:
https://docs.google.com/file/d/0B-4flqTKkciNb1BXdml0SGhzNE0/edit?usp=sharing
Pan Jowialski
staruszek-humorysta
czy
ramol-facecjonista?
dobrotliwy,
lekko zdziecinniały
ekscentryk
prowadzi czcze
i jałowe życie
ma ambiwalentny stosunek do tego, co dzieje się w rodzinie
Pani Jowialska -
cień męża
Ludmir
pisarz poszukujący natchnienia wśród prostego ludu
manipulant
artysta czy człowiek?
Papkin
zdeklasowany szlachcic – "pieczeniarz"
samochwała o wybujałej wyobraźni i mocnej gębie
społeczny rozbitek i tchórz
zna obyczaj dworski; jest również refleksyjny
Przegląd twórczości Moliera
"Skąpiec"
"Świętoszek"
"Mizantrop"
ELIZA
WALERY
MARIANNA
KLEANT
HARPAGON
ANZELM
OJCIEC
RODZEŃSTWO
RODZEŃSTWO
OJCIEC
MIŁOŚĆ
MIŁOŚĆ
Pani Pernelle
Orgon
Elmira
Damis
Marianna
Walery
Tartufe
MATKA - SYN
MAŁŻEŃSTWO
OJCIEC - CÓRKA
OJCIEC - SYN
MIŁOŚĆ
MANIPULANT
MANIPULOWANI
Zarys fabuły
Tytułowym świętoszkiem jest Tartufe, obłudnik udający pobożną osobę. Udaje mu się skutecznie manipulować Panią Pernelle i jej synem, Orgonem, których zachowanie nie jest bez znaczenia dla reszty rodziny. Orgon, oślepiony blaskiem rzekomej wspaniałości Tartufe'a, chce poślubić z nim swoją córkę, Mariannę. Tymczesem Tartufe zaleca się do żony Orgona, Elmiry, a przyłapany na gorącym uczynku przekręca kota ogonem i jeszcze bardziej zyskuje w oczach Orgona. Ten czyni Tarufe'a jedynym spadkobiercą majątku. Wkrótce jednak Elmira pozwala Orgonowi przejrzeć na oczy, jednak jest już za późno. Tartufe jest już prawnym właścicielem posiadłości, w której mieszka rodzina, a także jest w posiadaniu cennego przedmiotu. Jest nim depozyt złożony Orgonowi przez przyjaciela, który należał niegdyś do obozu wrogiego królowi Francji. Jak można się domyślić, była to w tamtych czasach rzecz nielegalna. Rodzina Orgonów musi wyprowadzić się z ich domu, a głowa rodziny ma zostać aresztowana. W finalnej scenie oficer gwardii zabiera jednak do więzienia... Tartuffa. Tłumaczy to tym, że król Francji walczy z podłością, której Tartufe jest żywym przykładem i należy mu się za to kara.
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/boy-swietoszek.html
Zarys fabuły
Sześćdziesięcioletni Harpagon (skąpiec) jest lichwiarzem i ma skarb zakopany w ogrodzie - dokładnie dziesięć tysięcy talarów. Pewnego razu zarządza, że Eliza wyjdzie za mąż za pana Anzelma, człowieka dobrze usytuowanego. Jednocześnie, Harpagon postanawia ożenić się z Marianną. Kobieta ma już jednak ukochanego - Kleanta, syna skąpca. Harpagona z Marianną ma zeswatać Frozyna, która opowiada Harpagonowi o wielu atutach młodej Marianny, zachwala również przymioty skąpca. Harpagon organizuje kolację na przywitanie jego wybranki. Podczas spotkania Marianna uświadamia sama, jak obrzydzający jest Harpagon i jak bardzo chciałaby spędzić resztę życia z Kleantem. Frozyna z zakochanymi planuje, jak zapobiec małżeństwu skąpca z Marianną, jednak plan ten nie wchodzi w życie. Skąpiec dowiaduje się, że jego syn jest kochankiem jego przyszłej żony, okazuje się również, że zaginął jego skarb. Podejrzenia padają na Walerego, a w dwuznacznej wymianie zdań między nim a Harpagonem okazuje się, że Walery planuje wyjść za Elizę. Chwilę później na jaw wychodzi zupełnie inna rzecz - Marianna i Walery są rodzeństwem, a ich ojcem jest Anzelm. Kleant szantażuje Harpagona, mówiąc mu, że jeśli on zgodzi się na małżeństwo syna z Marianną, to on zwróci mu szkatułkę z pieniędzmi. Harpagon przystaje na tę propozycję, a, suma sumarum, cała sytuacja kończy się pomyślnie.
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/skapiec.html
Przeczytaj recenzję dramatu "Świeczka zgasła" na:
https://docs.google.com/file/d/0B-4flqTKkciNekQ2UW9fTl8xTjA/edit?usp=sharing
Fredro - nawiązania i aluzje.
ą
Przeczytaj więcej o nawiązaniach i aluzjach w dziełach Fredry na:
https://docs.google.com/file/d/0B-4flqTKkciNeHJIUC13bTBoMlU/edit?usp=sharing
Alcest
Celimena
Akast Kitander Oront
ADORATORZY
Arsena
"Przyjaciółki"
Filint
Elianta
Nieodwzajemniona miłość

Nietypowa relacja
Przyjaciele
Małżeńśtwo
Niedostrzeżona miłość
Zarys ogólny fabuły


Szalę goryczy przechyla w końcu Celimena, u której Alcest spotyka Oronta. Jak udowadnia Arsena, Celimena pisała listy miłosne do obu tych panów, igrając z nimi. Oront czuje się oszukany i odchodzi, Alcest jest wściekły, ale mówi, że z olbrzymiej miłości do Celimeny, jest w stanie jej to wybaczyć pod jednym warunkiem - że się z nim ożeni. Kobieta odrzuca jednak propozycję. Alcest proponuję więc rękę Elancie, ta jednak zaręczyła się już z Filintem. Mizantrop stwierdza, że powinien żyć na pustkowiu, nie nadaje się bowiem do kokieteryjnej gry społecznej. Dramat kończy się, gdy Filint i Elanta próbują wybić mu to z głowy.
Alcest, tytułowy mizantrop, jest chodzącą prawdą - nie cierpi obłudy (wytyka ją wszystkim, nawet tym, których kocha). Tą prawdą czyni sobie wielu wrogów - jak chociażby Oronta, który pewnego razu prosi go o zdanie na temat własnoręcznie napisanego sonetu, a Alcest ostro go krytykuje. Jego przyjaciel, Filint, dziwi się z tego, jaką drogę przyjął Alcest - chce łajać znienawidzone przez niego rzeczy, nie patrząc na konsekwencje. Istnieje również inna sporna kwestia - miłość. Filint nie jest w stanie pojąć, dlaczego jego przyjaciel ugania się za Celimeną - kobietą zalotną i towarzyską, a nie zwraca uwagi na Eliantę - dobrą i ustatkowaną.
Alcest zarzuca Celimenie spotkania z Klitanderem, tej jednak udaje się go udobruchać. Niestety, chwilę później służący zapowiada przyjście Akasta, a później Klitandera - to bardzo godzi w honor Alcesta, który jest gotów wyjść, jednak, znów pod wpływem kobiety, którą darzy ogromną miłością, zostaje.
Celimena, wraz z Klitanderem i Akastem zabawiają się w typową, salonową grę - kreślenie powierzchownych rysów charakterów. W pewnym momencie głos zabiera Alcest, sumienie zebranych, mówiący, że takie zachowanie nie jest w porządku wobec innych.
Przybywa Arsena, która w komiczny sposób mówi Celimenie, o tym, że krążą plotki o jej trybie życia. Celimena odpłaca się przyjaciółce pięknym za nadobne, twierdząc, że słyszała, jak ludzie żartują z jej świętoszkowatości, pod której płaszczem kryje się pragnienie zdobycia nowego kochanka. Oburzona Arsena próbuje się zemścić - obiecuje Alcestowi, że znajdzie dowody na nieuczciwość Celimeny wobec niego.
Filint wyznaje miłość Eliancie. Przybywa Alcest, który również planuje się oświadczyć Eliancie, ale dopiero po rozmowie z Celimeną. Ta powoduje, że mizantrop znów przestaje się gniewać. Po pewnym czasie Alcest dowiaduje się, że przegrał proces wytoczony przez Oronta i może być aresztowany. W świetle tych wydarzeć Alcest nie ma jednak zamiaru nic zmieniać.
Pełny tekst dramatu na stronie:
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/mizantrop.html
"Zemstę" oparto na faktach historycznych
Skąd pochodzi Papkin, a skąd Rejent Milczek?
"Pan Jowialski" - motyw teatru w teatrze a "Z chłopa król" Kraszewskiego
Przeczytaj pełen tekst "Z chłopa król" na:
http://pl.wikisource.org/wiki/Z_ch%C5%82opa_kr%C3%B3l_(Kraszewski)
Godności nadawane przez Ludmira w odniesieniu
do historii
Uniwersalne wartości w dziełach Fredry
OD ŚWIĘTOSZKA DO PAPKINA
interpretacje,
wnioski
Opis charakterów wybranych postaci molierowskich
Przeczytaj więcej o charakterach postaci Moliera na:
https://docs.google.com/file/d/0B-4flqTKkciNS2JNT0NJN3FnSlU/edit?usp=sharing
Harpagon
przedkłada pieniądza
ponad wszelkie inne
wartości
zamożny, choć on
i jego rodzina żyją skromnie
prowadzi samotne
i jałowe życie
pazerny,
samolubny,
naiwny
stary,
brzydki,
witalny
Tartufe
fałszywie pobożny manipulant
dwulicowy i bezwzględny intrygant
ma słabość do płci pięknej
Alcest
hiperkrytyczny wobec innych; mało krytyczny wobec siebie
szlachetny wariat
uparty, skłonny do prostolinijnego doktryniarstwa, pyszny
komiczny i dramatyczny; wzniosły i śmieszny odludek
Molier - nawiązania i aluzje
ą
Opracował: Kamil Aftyka
Praca udostępniona na zasadzie podstawowej licencji CC BY 2.0 (wyjątki zaznaczone).
Opiekun projektu:
P. Brygida Maciejewska
FREDRO
Podsumowanie
charaktery się zmieniają (np. Ludmir)
charaktery
nie zmieniają się
Molier uwydatnia tylko jedną cechę (wyjątek: Alcest)
główną rolę stanowi komizm charakterów
Fredro uwydatnia wiele cech
charakteru (np. u Papkina, Rejenta, Ludmira, etc.), tworząc przez to
głębszą postać.
główną rolę stanowi komizm sytuacji
MOLIER
Molier czerpał wiele inspiracji z komedii antycznych
Największą jednak inspiracją było
dla niego samo życie
1664
późne lata 60.
XVII wieku
Molier zostaje głową trupy teatralnej
"Świętoszek" debiutuje na scenie
Molier pierwszy raz wystawia sztukę dla króla
Kontrowersje wokół "Świętoszka"
1666
Na fali skandalu wokół "Świętoszka" powstaje "Mizantrop"
1658
1645
Full transcript