Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

DEMATEL

No description
by

Aslı Erdoğan

on 15 December 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of DEMATEL

DEMATEL
DEMATEL
İŞLETME BÖLÜMÜ ( Örgün / Çift)

YÖNETSEL KARAR VERME TEKNİKLERİ

DOÇ.DR. ASLI ÖZDEMİR
1. 2010462190 Gülçin Yüce
2. 2011462066 Samet Demir
3. 2011462084 Aslı Erdoğan
4. 2011462206 Tuğba Çabuk
5. 2011462220 Şenol Önen
6. 2011462222 Sümeyye Meryem Özbaş
7. 2011462236 Özge Şirvani
8. 2012462278 Güzide Erenoğlu
9. 2009462142 Erkin Saçlı
10.2010462142 Can Savaşır


Bu zorlukların üstesinden gelebilmek için pek çok yöntem geliştirilmiştir.Bu yöntemlerin birisi de çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan
DEMATEL
'dir.
Dematel yöntemi ,

nedensel ilişkiyi daha iyi anlamamıza sağlayacak ilgili faktörleri sebep ve sonuç gruplarına bölerek problemleri taslak olarak planlama ve çözme imkanı vermektedir.
özel problemlerin kavrayışını geliştirmek ,
hiyerarşik yapıda uygulanabilir çözümlerin tanımlanmasına katkıda bulunmak için geliştirilmiştir.
Kriterler arasındaki yapı ve ilişkileri inceleyen, sebep-sonuç modeli içeren etkili bir yöntem olmasıdır.
DEMATEL kriterleri ilişkilerin cinsi ve birbirleri üzerindeki etkilerinin önemi yönünden öncelik sırasına göre düzenleyebilir.
Diğer kriterler üstünde daha çok etkisi olan ve yüksek önceliği olduğu kabul edilen kriterler , sebep kriterleri , daha çok etki altında kalan ve düşük önceliği olduğu kabul edilen kriterler ise sonuç kriterleri olarak adlandırılır.
DEMATEL'İN TARİHÇESİ
The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory(DEMATEL) Yöntemi ; 1972 ve 1976 yılları arasında Cenevre Battelle Memorial Enstitüsü , Bilim ve İnsan İlişkileri programı tarafından geliştirilmiştir.Karmaşık kriterler arasında etkileşimi analiz etmek ve yapısal model oluşturmak amacıyla yöntem geliştirilmiştir.
Dematel Yöntemi kullanılarak çok sayıda çalışma yapılmıştır.Bunlardan bazıları :
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
İKTİSADİ İDARİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ
Gelişen ve değişen ekonomi ile artan
rekabet unsurları nedeniyle günümüz
iş dünyasında işletmelerin yönetim
anlayışları da değişmektedir.
Ulaşılmak istenen hedeflerin birçok paremetre
tarafından belirlendiği ve değerlendirilecek
alternatiflerin farklı avantajlarının bulunduğu
durumlarda karar vermek de zorlaşmaktadır.
Dematel ,
Dematel'in Avantajları
Wang
, ileri bir teknoloji tesisinin tasarım projesinde performansını iyileştirmek için
Dematel
'e dayalı bir model önermiştir.
Ho
, tedarikçi kalite performansı değerlendirilmesinde, etkileyen ve etkilenen faktörlerin tespitinde
Dematel
yöntemi uygulamıştır.
Warma ve Kumar
, portföy seçiminde öncelikleri tespiti ve sıralamasında
Dematel
yöntemi kullanmışlardır.
Yang
, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yenilikçi politikalarının değerlendirilmesinde
Dematel
metodu kullanılmıştır.
DEMATEL
UYGULAMA AŞAMALARI
Dematel Metodunda H adet karar verici/uzman grup tarafından değerlendirilen ve birbirini etkileyen n adet kriterin olması gerekir.Karar vericiler ve kriterler tespit edildikten sonra aşağıdaki adımlar uygulanarak değerlendirmeler yapılabilir.
Direkt ilişki matrisi ; kriterler arasındaki ikili karşılaştırmalar yapılarak karar verici/uzman grup tarafından belirlenir.
Adım 1 : Direkt İlişki Matrisinin Oluşturulması
Direkt ilişki matrisinin oluşturulması için öncelikle
Tablo 1'de gösterildiği gibi 5 seviyeden oluşan ikili karşılaştırma skalası kullanılmıştır.
Tablo 1. DEMATEL metodu karşılatırma skalası
(Comparison scale of Dematel Method)
Kriterler arasındaki ilişkiler , ikili karşılaştırma skalası kullanılarak uzman grup tarafından belirlenir.Karşılaştırmaların sonucunda direkt-ilişki matrisi elde edilir.
Adım 2 : Normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi belirlenmesi
Direkt-ilişki matrisi (A)'a bağlı olarak aşağıda 2.1 ve 2.2 eşitlikleri, satır ve sütun en küçük değer (k) kullanılarak normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi (M) elde edilir. A matrisi esas köşegen değerleri 0'dır.
Adım 3 : Toplam ilişki matrisinin elde edilmesi
Normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi elde edildikten sonra toplam ilişki matrisi (S) 2.3 eşitliği kullanılarak türetilir. Bu eşitlikte birim matrisi (I) ile belirlenmektedir.
DEMATEL UYGULAMALARI
1. Aşama:Kriterlerin Belirlenmesi
Yapılan ön elemeden sonra seçim sürecini etkileyecek kriterlerin belirlenmesi aşamasına geçilmiştir.
Firma için personel seçimini etkileyen en önemli 4 kriter (Ci) belirlenmiştir. Bunlar;
1.
Tecrübe:Seçilecek personelin geçmişte çalıştığı işleri, yaptığı projeleri ve hayat boyu edindiği bilgilerin hepsini kapsar (C1).
2.
Yabancı Dil:Firmanın uluslararası alanda faaliyet göstermesi nedeniyle bilinen yabancı dil sayısı önemini kapsar (C2).
3.
Bilgisayar Bilgisi:Günümüz teknolojisini kullanabilecek ve Firmayı yönlendirecek seviyede bilgi sahibi olmayı kapsar (C3)
4.
Takım Oyunculuğu:Birimler arası koordinasyonu sağlama noktasında birleştirici unsur olarak takımın parçası olmayı kapsar (C4).
Kriterler arası ilişkiler karar verici tarafından değerlendirilmiştir. Kriterler arasındaki ilişkiler, karar vericilerin dilsel değerlendirmeleriyle Tablo 2’de gösterilmiştir.
C1(tecrübe) kriteri, C2(yabancı dil) kriterine göre normal etki düzeyindeyken, C2(yabancı dil) kriteri C3(bilgisayar bilgisi) kriterine göre çok yüksek etki düzeyindedir, C3(bilgisayar bilgisi) kriteri ise C1(tecrübe) kriterine göre normal etki düzeyindedir. Tüm tablo bu şekilde yorumlanabilir.
Tablo 2’deki veriler, Tablo 1’deki dilsel ifadelere karşılık gelen sayı değerleri ile düzenlenerek, direk ilişki matrisi elde edilmiştir. Bu veriler Tablo 3’de gösterilmiştir.
C1 kriteri, C2 kriterine göre etki düzeyi 2 iken; C3 kriteri,C1 kriterine göre etki düzeyi 2 dir. Aynı şeklide bu tablonunda tümü bu şekilde yorumlanabilir.
Direkt-ilişki matrisinin bulunmasından sonra sırasıyla 2.1 ve 2.2 eşitsizlikleri kullanılarak Tablo 4’de gösterilen normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi elde edilmiştir.
İlk olarak direkt ilişki matrisindeki satır ve sütunlardaki sayılar tek tek toplanır. Daha sonra satır ve sütun toplamları arasından maximum olan sayı seçilir.
Daha sonra normalleştirilmiş direkt ilişki matrisini elde etmek için ise; direkt ilişki matrisindeki sayılar, seçtiğimiz maksimum sayıya tek tek bölünerek normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi elde edilir
Matristen birkaç tanesini örnek olarak yapalım;
Bütün matris böyle tek tek yapılarak, tablo 4 elde edilir
Aşama 2: Normalleştirilmiş Direkt-İlişki Matrisinin Oluşturulması
Aşama 3: Toplam ilişki Matrisinin Oluşturulması
Normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi elde edildikten sonra
toplam ilişki matrisi (S) 2.3 eşitliği kullanılarak türetilir. Tablo-5 deki toplam ilişki matrisi elde edilir.
M:normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi
I:birim matris
Birim matristen normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi çıkarılır ve elde edilen matrisin tersi alınır. Bu matris de normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi ile çarpılır. (Birim matrisi kendimiz hazırlayıp normalleştirilmiş matris ise tablo 4'dür.)
Biz yukarıdaki formülü aşağıdaki gibi excelde yaptık ve tablo 5 deki toplam ilişki matrisini elde ettik.
UYGULAMA 2
DEMATEL YÖNTEMİ İLE TEKSTİL MAKİNALARININ SEÇİMİ
Tekstil sektörü için en önemli ekipman dokuma tezgahlarıdır ve çeşitli türlerde tezgahlar bulunmaktadır. Hem firmaların ihtiyaçları hem de kullanım amaçlarına uygun makine seçimi oldukça önem arz etmektedir. Uygulamamızda büyük ölçekli bir tekstil firması için, iki farklı tezgâh makinasının hem ilk el hem de ikinci elleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmıştır.
Aşama 1
:
Kriterlerin Belirlenmesi

Maliyet
:
Firmaların alternatif tekstil tezgahları arasından seçim yapmalarını etkileyecek unsurların başında tezgahların satın alma maliyetleri gelmektedir. Satın alma, işletme ve bakım maliyetleri tezgah alımında maliyet olarak göz önüne alınacak kriterler arasındadır.(C1)
Esneklik
:
Tezgahın farklı ürünleri işleyebilmesi tezgah kapasitesi ve ürün değişikliği durumunda gereken hazırlık zamanı önemli esneklik göstergeleridir. Esneklik olarak ürün hacmi esnekliği, ürün çeşidi esneklikleri bu çerçevede alt kriterler olarak sayılabilir.(C2)
Teknik Özellikler:
Firma ihtiyaçlarına en uygun tezgahı belirlemek için makinelere ait bazı teknik özellikler kıyaslanmalıdır. Bu özellikler sırasıyla, dokuma hızı, ebat, dokuma boyutları olarak sıralanabilir.(C3)
Kalite
:
Makinenin kaliteli olması diğer bir kriter olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle tezgâhın ürünü işleme kalitesi, makinenin kalitesi bu başlık altında incelenebilir. (C4)
Performans
:
Makinenin performansı en önemli kriterler arasında sayılır. Ürünün ilerleme hızı, makinenin gücü, kullanım kolaylığı güvenlik, arıza oranı gibi faktörler performans özellikleri arasında sıralanabilir.(C5)
Kriterler arası ilişkiler karar verici tarafından değerlendirilmiştir. Kriterler arasındaki ilişkiler, karar vericilerin dilsel değerlendirmeleriyle Tablo 2’de gösterilmiştir.
Maliyet kriteri, kalite kriterine göre fazla etki düzeyindeyken, kalite kriteri esneklik kriterine göre fazla etki düzeyindedir, esneklik kriteri ise
maliyet kriterine göre normal etki düzeyindedir.
Tüm tablo bu şekilde yorumlanabilir.
Tablo 2’deki veriler, Tablo 1’deki dilsel ifadelere karşılık gelen sayı değerleri ile düzenlenerek, direk ilişki matrisi elde edilmiştir. Bu veriler Tablo 3’de gösterilmiştir.
C1 kriterinin C2 kriterine göre etki
düzeyi 3 iken; C3 kriterinin C1 kriterine
göre etki düzeyi 2dir.
Aynı şekilde bu tablonunda tümü
bu şekilde yorumlanabilir.
Adım 2:

Normalize edilmiş direkt ilişki matrisinin oluşturulması
Direkt-ilişki matrisinin bulunmasından sonra sırasıyla 2.1 ve 2.2 eşitsizlikleri kullanılarak Tablo 4’de gösterilen normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi elde edilmiştir.
Daha sonra normalleştirilmiş direkt ilişki matrisini elde etmek için direkt ilişki matrisindeki sayılar seçtiğimiz maksimum sayıya tek tek bölünerek normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi elde edilir.
Matristen birkaç tanesini örnek olarak yapalım;
Adım 3: Toplam Ilişki Matrisinin Oluşturulması
Normalleştirilmiş direkt-ilişki matrisi elde edildikten sonra toplam ilişki matrisi (S) 2.3 eşitliği kullanılarak türetilir. Tablo-5 deki toplam ilişki matrisi elde edilir.
Birim matristen normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi çıkarılır ve elde edilen matrisin tersi alınır. Bu matris de normalleştirilmiş direkt ilişki matrisi ile çarpılır. (Birim matrisi kendimiz hazırlayıp normalleştirilmiş matris ise tablo 4'dür.)
Biz yukarıdaki formülü aşağıdaki gibi excelde yaptık ve tablo 5 deki toplam ilişki matrisini elde ettik.

TEŞEKKÜR EDERİZ ..
Adım 4 : Gönderici Grubu Ve Alıcı Grubu Hesaplanması
S matrisindeki sütunlar toplamı (R), S matrisindeki satırlar toplamı (D) olmakla beraber 2.4 eşitliğinin hesaplamasının ardından 2.5 ve 2.6 eşitliklerinin hesaplamaları ile D-R ve D+R değerlerini kullanarak, her bir kriterin diğerlerine olan etki seviyesi ve diğerleriyle ilişki seviyesi belirlenir. Bazı kriterler D-R değeri için pozitif değerlere sahiptir. Bu kriterler diğerleri üzerinde daha yüksek etkiye sahiptirler ve daha yüksek önceliğe sahip oldukları kabul edilir.
Bu tip kriterler gönderici olarak adlandırılır. D-R değeri için negatif değere sahip olan kriterler ise diğer kriterlerden daha fazla etkilenirler. Daha düşük önceliğe sahip olduğu kabul edilen bu kriterler alıcı olarak adlandırılır. Diğer taraftan D+R değerleri her bir kriterin diğer kriterlerle arasındaki ilişkiyi gösterir ve D+R değeri yüksek olan kriterler diğer kriterler ile daha çok ilişkilidir, düşük olanların ise diğerleriyle ilişkisi azdır.
Adım 5: Etki-Yönlü Graf Diyagramının Elde Edilmesi

Etki-yönlü graf diyagramı yatay ekseni D+R, düşey ekseni D-R olan bir koordinat düzleminde (D+R,D-R) noktalarının gösterilmesiyle elde edilir.
Aşama 4: Gönderici Ve Alıcı Grubu Hesaplaması
Toplam ilişki matrisinin oluşturulmasından sonra 2.4, 2.5 ve 2.6 eşitsizlikleri kullanılarak D+R ve D-R değerleri hesaplanmıştır. Hesaplanan değerler tablo 6da gösterilmiştir.
Bu bilgilere dayanarak D+R ve D-R değerleri hesaplanır. Bu değerler tablo 6da verilmiştir.
EŞİK DEĞERİ (a)= 0,39 olsun
Hesaplanan değerler sonucunda; gönderici ya da etkileyici olarak adlandırılan, daha yüksek etkiye sahip ve daha yüksek önceliğe sahip olanD-R(pozitif) değerlerinde sırasıyla C1 ve C2kriterlerinin diğer kriterler üzerinde daha yüksek etkiye sahip olduğu ve daha yüksek önceliğe sahip oldukları kabul edilir. Alıcı ya da etkilenen olarak adlandırılan, daha düşük önceliğe sahip ve diğer kriterlerden daha çok etkilenen, D-R (negatif) değerlerinde ise sırasıyla C4 ve C3 kriterlerinin diğer kriterlere nazaran daha çok etkilendiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan her bir kriterin diğer kriterlerle ilişkisini gösteren D+R değerlerinde ise en yüksek değere sahip olan kriterler sırasıyla C3 ve C4 dür. Bunlar diğer kriterlerle daha çok ilişkilidir, C1 ve C2nin ise diğerleriyle ilişkisi azdır.
Aşama 5: Etki Yönlü Graf Diyagramının Elde Edilmesi
Etki yönlü graf diyagramı yatay ekseni (X) D+R, düşey ekseni (Y) D-R olan bir koordinat düzleminde (D+R, D-R) noktalarının gösterilmesi ile elde edilir. Kriterler (D+R,D-R) değerlerine göre koordinat düzlemine yerleştirilir. Birbirleriyle olan ilişkilerine bakılır. Grafiğin yorumu bir önceki aşamada yapılmıştır.
Aşama 4:

Gönderici Ve Alıcı Grubu Hesaplaması
Toplam ilişki matrisinin oluşturulmasından sonra 2.4, 2.5 ve 2.6 eşitsizlikleri kullanılarak D+R ve D-R değerleri hesaplanmıştır. Hesaplanan değerler tablo 6da gösterilmiştir.
D değerini bulmak için toplam ilişki matrisindeki tüm kriterlerin satırdaki değeri toplanır.
R değerini bulmak için ise, toplam ilişki matrisindeki tüm kriterlerin sütundaki değerleri toplanır.
Hesaplanan değerler sonucunda; gönderici ya da etkileyici olarak adlandırılan, daha yüksek etkiye sahip ve daha yüksek önceliğe sahip olanD-R(pozitif) değerlerinde sırasıyla C1 ve C2kriterlerinin diğer kriterler üzerinde daha yüksek etkiye sahip olduğu ve daha yüksek önceliğe sahip oldukları kabul edilir. Alıcı ya da etkilenen olarak adlandırılan, daha düşük önceliğe sahip ve diğer kriterlerden daha çok etkilenen, D-R (negatif) değerlerinde ise sırasıyla C4 ve C3 kriterlerinin diğer kriterlere nazaran daha çok etkilendiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan her bir kriterin diğer kriterlerle ilişkisini gösteren D+R değerlerinde ise en yüksek değere sahip olan kriterler sırasıyla C3 ve C4 dür. Bunlar diğer kriterlerle daha çok ilişkilidir, C1 ve C2nin ise diğerleriyle ilişkisi azdır
Aşama 5:

Eşik Değerinin Ayarlanması Ve Etki
Yönlü Graf Diyagramının Elde Edilmesi
Etki yönlü graf diyagramı yatay ekseni (X) D+R, düşey ekseni (Y) D-R olan bir koordinat düzleminde (D+R, D-R) noktalarının gösterilmesi ile elde edilir. Kriterler (D+R,D-R) değerlerine göre koordinat düzlemine yerleştirilir. Birbirleriyle olan ilişkilerine bakılır. Grafiğin yorumu bir önceki aşamada yapılmıştır.
GRAF DİYAGRAMI
Full transcript