Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Amaca Dayalı Program Değerlendirmeye Iliskin Arastırmalar

No description
by

Mahmut BOZKURT

on 19 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Amaca Dayalı Program Değerlendirmeye Iliskin Arastırmalar

Amaca Dayalı Program Değerlendirmeye Iliskin Arastırmalar
Mahmut BOZKURT
Anadolu Üniversitesi

Arslan, A. ve Demirel, Ö. (2007). İIlkögretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi yeni ögretim programının degerlendirilmesi. Milli Egitim Dergisi. 175.
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programını Tyler’in amaca dayalı program değerlendirme modeli ve Stufflebeam’in CIPP modeli ile değerlendirmektir. Araştırmada, Stufflebeam’in bağlam boyutu çalışma dışında bırakılmıştır.

Çalışma 3 sınıftan toplam 103 öğrenci, 3 öğretmen ve 4 veli üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak başarı testi, gözlem ve görüşme kullanılmıştır. Araştırmacı başarı testini geliştirirken ilk olarak ünitenin (Bir Ülke Bir Bayrak) 5 kazanımını 12 alt kazanıma ayırmıştır. Daha sonra her bir kazanımla ilgili sorular hazırlamıştır. Toplam 29 soru hazırlanmış; ön test son test olarak uygulanmıştır. Gözlem bağlamında 12 ders gözlenmiş; gözlem formuyla programın uygulanıp uygulanamadığını ve öğretme öğrenme sürecinin yapılandırmacılığa uygunluğunu ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Son olarak başarı testi ve gözlemler sonucu elde edilen verileri doğrulamak, programın girdileri hakkında bilgi toplamak amacıyla öğretmen ve velilerle görüşülmüştür.

Arslan, A. ve Demirel, Ö. (2007). İIlkögretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi yeni ögretim programının degerlendirilmesi. Milli Egitim Dergisi. 175.
Eğitim programlarında sarmal anlayış benimsendiği için yeni ünite, önceki sınıf üniteleri üzerine kurulmuştur. Fakat üniteler öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyesinin altında olmuştur. Bu durum, öğretim programını öğrenciler için uğraştırıcı olmaktan çıkarmıştır. Bu da öğrencilerin dersten sıkılmasına sebep olmuştur.

Yapılan öğretim sonunda öğrencilerin yalnızca 2 kazanımı gerçekleştirdiği görülmektedir. Başarı testi sonunda son test uygulaması lehine anlamlı fark bulunması ve 2.4 aritmetik artış sağlaması istatistiksel bir anlamlılık sağlasa da pratik bir anlamlılık sağlamamaktadır. Bunun sebebi programın gereklerinin tam olarak yerine getirilmemesi olabilir.

Bayrak, B. ve Erden, M. (2007). Fen bilgisi öğretim programının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 15(1). Ss.137-154.
Bu araştırmada ikinci kademe Fen Bilgisi öğretim programının “genel amaçlar, kazanımlar, kapsam, öğretme-öğrenme süreci, değerlendirme” boyutlarına göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma İstanbul’da görev yapan 80 fen bilgisi öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir.

Araştırmada veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan anketle toplanmıştır. Anket İlköğretim okulları ikinci kademedeki altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf fen bilgisi ders programının genel özellikleri, amaçları, kapsamı, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme boyutlarına ilişkin 32 soru bulunmaktadır.

Bayrak, B. ve Erden, M. (2007). Fen bilgisi öğretim programının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 15(1). Ss.137-154.
Programın öğretme-öğrenme sürecine ilişkin olarak öğretmenler, programda yer verilen yöntem ve tekniklerin kendilerince yeterince rehberlik ettiği, bunun yanında konularla ilgili deney düzeneklerinin hazırlanmasının zaman aldığı, programda önerilen öğretim yöntemlerinin sınıf ortamında uygulanabilirliği ayrıca dersin işlenişinde öğrencinin katılımının fazla olmadığı görüşündedirler. Fen bilgisinin bu yaş grubuna öğretimi için uygunluğu konusunda da görüş birliği sağlayamamışlardır.

Programın değerlendirme boyutuyla ilgili olarak öğretmenler, programda yer verilen değerlendirme örneklerini yeterli bulmuş, fakat uygulanabilirliği konusunda kararsız kalmışlardır. Ayrıca, programda yer alan ölçme değerlendirme ile ilgili açıklamalar konusunda öğretmenler arasında görüş birliği sağlanamamıştır.

Şahin, İ. (2008). Yeni İlköğretim Birinci Kademe Fen ve Teknoloji Programının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 177.
Araştırmada yeni Fen ve Teknoloji programını değerlendirmek için Malcolm Provus’un Farklar modeli ile Stake’in Uyumluluk/Uygunluk modelinden faydalanılmıştır. Bu 2 modelin seçilmesine neden olarak her iki yaklaşımın da olması gerekenler (standartlar), olanlar (performans) ve niyet edilenleri (intent) karşılaştırarak sonuca ulaşması biçiminde ifade edilmiştir.

Provus’un Farklar modeli amaçlar, hedefler, içerik, yöntem ve değerlendirme boyutlarında standartlar, beklenen ve başarılan arasındaki farklılıkları analiz ettiği ve nesnel bir yaklaşım benimsediği için Tyler geleneğine ait bir program değerlendirme modeli olarak görülür.
Stake’in Uyumluluk modelinde, programdaki niyetlerle uygulamada elde edilen gözlemlerin karşılaştırılması sonucunda ulaşılan verilerin standartlarla karşılaştırılarak programla ilgili değer yargılarına ulaşmak amaçlanır.

İki model arasındaki fark ise veri toplama araç ve biçimi ile veri kaynaklarıdır. Provus’un Farklılıklar modelinde sadece görüşler ve izlenimlerle değil daha nesnel araçlarla, hedefler, öğrenci davranışları, içerik analizi ve benzeri alanlarda veri toplanması önerilmektedir.

Arslan, A. ve Demirel, Ö. (2007). İIlkögretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi yeni ögretim programının degerlendirilmesi. Milli Egitim Dergisi. 175.
Bulgular incelendiğinde program uygulanmaya başlamadan önce gerekli bilgilendirmelerin yapılmadığı söylenebilir.
Öğretmenler yeterli bilgiye sahip olmadıkları için velileri de bilgilendirememişlerdir. Öğretmenler, programı iyi anlamadığı için yine geleneksel yöntemleri kullanmaktadırlar.
Yani sınıflarda düzenlenen eğitim durumu yapılandırmacı anlayışa uygunluk göstermemektedir. Bu da programın başarısını önemli ölçüde etkilemektedir.
Yapılandırmacı anlayışta içerik temel kavramların derinlemesine ele alınması şeklinde kurgulanır. Program bu anlayışa uygun olarak hazırlanmış, içerik temalar üzerine kurulmuştur. Fakat program tam olarak uygulanmadığı için bu durumda da az sayıda içerik yüzeysel olarak öğrenilmiş, derinlemesine bir öğrenme gerçekleşmemiştir. Öğretmenlerin yetiştiremedikleri etkinlikleri ev ödevi olarak vermesi, ödevi velilerin yapmasına sebep olmaktadır. Bunun sebebi de öğretmenlerin ve öğrenci velilerinin programın tekrar değişebileceğine inanmaları ve sınavların programla uygunluk göstermemesidir.
Bayrak, B. ve Erden, M. (2007). Fen bilgisi öğretim programının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 15(1). Ss.137-154.
Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda şu sonuçlara ulaşılmıştır:
Öğretmenler, bu programla fen bilgisini sevdirerek öğretmenin mümkün olabileceğini; ayrıca, programın öğretmene yeterince rehberlik ettiği görüşündedirler. Ancak, programda, her ünite için ayrılan zaman ile ünitenin güçlük derecesi arasındaki uyum ve programın fen bilgisini birleştirici nitelikte olduğu konusunda öğretmenler olumlu görüş bildirmişlerdir.

Öğretmenler programdaki kazanım ifadelerini anlaşılır, fen bilgisi dersinin genel amaçları ile tutarlı ve günlük hayatla ilişkili bulmuşlardır. Bunun yanında, kazanım ifadelerinin içeriğe ve öğrencilerin gelişim düzeylerine uygunluğu konusunda olumlu görüş sağlanamamıştır.

Programın kapsamına ilişkin öğretmen görüşleri genelde olumludur. Öğretmenler, program içeriğinin kazanım ifadeleri ile tutarlı olduğu, kitaptaki bilgilerin sunuluşunun basitten karmaşığa doğru olduğu, ders kitabında bulunan deneylerin yeterli sayıda olduğu ve program içeriğinin öğrenciyi ezberlemeden ziyade anlamaya teşvik ettiği konusunda hemfikirdirler. Ayrıca, öğretmenler ders kitabının öğrenciler tarafında yeterince anlaşılmadığı da belirtilmiştir.

Şahin, İ. (2008). Yeni İlköğretim Birinci Kademe Fen ve Teknoloji Programının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 177.
Bu çalışmanın program değerlendirme modeli amaç/hedefler, içerik, yöntem, öğretmen ve değerlendirme boyutlarıyla yeni programda niyet edilen, başarılan (performans) ve olması gerekenleri (standart) karşılaştırmak şeklinde özetlenebilir ve Provus’un farklar modeli ile Stake’in uyumluluk modelinin bileşkesidir.

Araştırmada eski ve yeni fen ve teknoloji programları amaç/kazanım, içerik, yöntem ve değerlendirme boyutlarıyla ilgili öngörü ve özelliklerinin listelenmesi;
Bu öngörü ve özelliklerinin okullarda ne kadar hayata geçirilebildiğinin araştırılarak niyet edilenle başarılan arasındaki uyum veya farklılıkların tespit edilmesi hedeflenmektedir.
Ardından Stake ve Provus’un modellerinde olduğu gibi yapılandırmacı anlayışın standartlarıyla yeni programların performans kriterlerini karşılaştırarak programla ilgili değer yargılarının oluşturulmuş ve raporlaştırılmıştır.

Fen ve Teknoloji dersi öğretim programı ve Kılavuzu ile internet sitesinde yayınlanan tanıtım dokümanlarına ulaşılmış; bu kaynaklarda programın amaç ve kazanımları, içeriği ve etkinlikleri, değerlendirme anlayışı ve araçlarıyla ilgili öngörüler ve özellikler maddeler halinde listelenmiştir. Elde edilen bu listeler programın niyetini ifade etmektedir.

Şahin, İ. (2008). Yeni İlköğretim Birinci Kademe Fen ve Teknoloji Programının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 177.
Programla hedeflenenlerin ne kadar gerçekleştiğini belirlemek amacıyla amaçlar, içerik, yöntem ve değerlendirme boyutlarıyla ilgili listelenen maddeler anketler haline dönüştürülmüş, geçerlik ve güvenirlikleri sağlanarak pilot okullarda görev yapan öğretmenlere uygulanmıştır. Program öngörüleriyle öğretmen görüşleri arasındaki uyum ve uyumsuzluk ya da farklar yapılandırmacı anlayışın standartlarıyla karşılaştırılarak programlar değerlendirilmiştir.

Araştırma pilot uygulama yapılan 9 ilden 6 tanesi rasgele örnekleme metoduyla seçilmiştir. Araştırmada bu 6 ilden toplam 39 okul çalışmaya katılmıştır. Fen ve Teknoloji anketini 56 öğretmen doldurmuştur.

Şahin, İ. (2008). Yeni İlköğretim Birinci Kademe Fen ve Teknoloji Programının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 177.
Elde edilen bulgulara göre:
• Yeni programın amaçları eski programın amaçlarını karşılamaktadır. Eski programa konulan amaç ve hedeflerin yeni programın felsefesine aykırı olmadığı not edilmektedir. Yani eski programa konulan amaçlar “yapılandırmacı” anlayışa ters düşmemektedir.
• 2004 programı 2000 programına kıyasla amaçlar, içerik, yöntem ve değerlendirme açısından daha güncel ve daha olumlu bulunmaktadır. 2004 programında her kazanım için öğrenme öğretme etkinliklerinin yanı sıra değerlendirme etkinliklerinin hazırlanmış olduğu gözlenmektedir. 2004 programı teknoloji kapsamı açısından yaşadığımız çağı daha çok temsil etmektedir.
• Öğrenme alanları, ünite yapısı ve “Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı” sağlayacağı öngörülen kazanımların konu alanları uzmanlarınca ayrıca değerlendirilme gerekliliği vardır. Kalabalık sınıflar, araç gereç eksikliği, öğretmen ve öğrenci vasıfları yeni program içinde aynıdır. Ancak yeni program her kazanım için öğrenme ve değerlendirme etkinliği sağladığından, sadece bir ders için değil tüm dersler için yapılandırmacı anlayışa geçildiğinden, tüm bakanlık teşkilatının bu konu üzerinde yoğunlaşmasından, daha etkili tanıtım araçları kullanılması, program kılavuzu, öğretmen kitapları ve çalışma kitapları sağlanmasından dolayı yukarıda belirtilen sorunlar daha az etkili olacaktır.

Şahin, İ. (2008). Yeni İlköğretim Birinci Kademe Fen ve Teknoloji Programının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 177.
• 2004 programının amaç, içerik, yöntem ve değerlendirme boyutlarıyla ilgili kuramsal olarak alanyazında tanımlanan yapılandırmacı anlayışın amaç, içerik, yöntem ve değerlendirme özellikleriyle uyumlu olduğu gözlenmiştir. Üstelik, pilot okullarda 2004 programını uygulayan öğretmenler programın amaçlarının çok büyük bir oranda gerçekleştiğini; içerik, yöntem ve değerlendirme özelliklerinin amaçların gerçekleştirilmesi için uygun olduğunu; öğrenme ve öğretme sürecinin sağlıklı bir şekilde hayata geçirilebildiği; değerlendirme anlayışının ve araçlarının doğru olduğunu ve etkili bir şekilde kullanılabildiği ifade edilmiştir. Yani programı uygulamada bizzat uygulayan öğretmenler başarılı bulmaktadır.
• Program geliştirme sürecine katılım, programın ülkemizin sosyal, ekonomik ve diğer birçok açıdan bölgesel farklarını karşılamaması, kitap ve kaynak sorunu, araç gereç yetersizliği, kalabalık sınıflar, öğretmen yeterlilikleri, ailenin eğitim beklentisi, OKS ya da OSYS gibi sorunlu seçme sınavları, yaygın dersanecilik anlayışı programın uygulanmasına ve başarılı olmasına etki edecek faktörler olarak gözükmektedir.

Taşar, M. F. ve Karaçam, S. (2008). T.C. 6-8. Sınıflar Fen ve Teknoloji dersi öğretim programının A.B.D. Massachusetts eyaleti Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi öğretim programı ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 179.
Bu araştırma T.C. Fen ve Teknoloji dersi (TCFT) öğretim programını Massachusetts Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi (MBTM) öğretim programı ile amaç, uygulama esasları ve içerik yönünden karşılaştırarak değerlendirmektir.
Bu amaçla TCFT ve MBTM dersi öğretim programları amaç cümlesi, uygulama esasları ve içerik bakımından sınıflandırılmış, kodlanmış ve daha sonra karşılaştırılmıştır. Amaç cümlelerinin karşılaştırılması (1) derse verilen isimler, (2) cümlelerin açıklığı ve içeriği bakımından yapılmıştır. Programların uygulama esaslarında ise (1) vurgu yaptıkları öğretim yaklaşım, yöntem, teknik ve stratejileri, (2) vurguladıkları ölçme değerlendirme etkinlikleri ve ölçme değerlendirmeye bakış açıları, (3) Diğer alanlarla ilişkilendirme, (4) programların hitap ettiği öğretim seviyeleri, (5) etkili bir şekilde uygulanmasından yükümlü tutulan kurum veya bireyler, (6) planlama, (7) programın uygulamasını yapacak öğretmenlerin nitelikleri bakımından karşılaştırmalar yapılmıştır. Programların içerikleri ise (1) içeriğin şekillendirilmesinde temel alınan ilkeler, (2) öğrenme alanlarının sayısı, (3) kazanım sayıları, öğrenme alanlarına göre kazanım sayıları ve oranları, kazanımların sunumunda kullanılan genel ifadeler ve (4) öğrenme alanlarındaki konu ve kavramlar ve bunların sıralanışı bakımından karşılaştırma yapılmıştır.

Taşar, M. F. ve Karaçam, S. (2008). T.C. 6-8. Sınıflar Fen ve Teknoloji dersi öğretim programının A.B.D. Massachusetts eyaleti Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi öğretim programı ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 179.
Programın amaç cümlelerinin karşılaştırılmasına ilişkin sonuçlar:
- MEB (2005) fen konularının gündelik hayatta ve teknolojiye yansıyan yönlerine daha çok ağırlık verilerek Fen Bilgisi dersinin adının Fen ve Teknoloji olarak değiştirildiği belirtilmektedir.
- Massachussets Eğitim Bölümü ise (2001) 1995 yılında geliştirilen Fen ve Teknoloji dersi öğretim programından farklı olarak 2001 yılı Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi öğretim programının bilim kavramlarının etkinliklerle öğrenilmesi, fen alanlarının teknoloji ve mühendislikte pratik uygulamalar yaptırılması üzerine kurulmuş olduğunu belirtmektedir. Programların isimleri farklı olmasına rağmen TCFT dersi öğretim programının içeriğine bakıldığında öğrencilerin fen kavramlarını kullanarak modeller tasarlamaları ve yapmalarını öngören kazanımlar mevcuttur.
- Ayrıca son yıllarda teknoloji eğitiminin etkililiğini artırmak için bilim eğitiminin statüsünden yararlanma stratejisinin, her iki programda da yansımaları görülmektedir. Bu nedenle TCFT öğretiminin bu stratejiye sahip olması teknoloji öğretimi için olumlu bir etki yapacağı düşünülmektedir.
- MBTM programının Amerikan toplumu bilincini geliştirmek için kullanıldığı ancak TCFT öğretim programında bir toplum ve milletten bahsedilmediği tespit edilmiştir. Bu bakımdan TCFT dersi öğretim programının genel amaçlarının bu yönde geliştirilmesinin olumlu sonuçlar doğuracağı düşünülmektedir.
- Genel amaç cümleleri bakımından TCFT’nin MBTM’den daha açık bir şekilde ifade edildiği görülmüştür.

Taşar, M. F. ve Karaçam, S. (2008). T.C. 6-8. Sınıflar Fen ve Teknoloji dersi öğretim programının A.B.D. Massachusetts eyaleti Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi öğretim programı ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 179.
Programın uygulama esaslarının karşılaştırılmasına ilişkin sonuçlar:
- Her iki program da diğer derslerle ilişkilendirmeye vurgu yapmaktadır.
- Öğrencilerin ön öğrenmelerine hitap edilmesi, ön öğrenme seviyelerine bakılmaksızın bütün öğrencilerin fen ve teknoloji kavramlarını öğrenebileceği, kavram yanılgılarını vurgu yapılması gibi bakımlardan benzerlik göstermektedir.
- Her iki program da yapılandırmacı öğrenme yaklaşımını temel almaktadır.
- Araştırma, deney ve problem çözme etkinliklerinin vurgulanması bakımından benzerlik göstermektedir.
- Her iki program da öğrencilerin birlikte çalışmalarını vurgulamaktadır.
- Programların etkili bir şekilde uygulanmasından sorumlu olan kurum ve bireyler arasında farklılıklar bulunmuştur.
- TCFT dersinin planlamaya bakış açısı yönünden MBTM dersi öğretim uygulamalarında öğretmenleri ve öğretimi daha sınırlandırıcı bir niteliğe sahip olduğu ve planlamada biraz daha esnek olunması gerektiği söylenebilir.
- Programların uygulayıcılarından beklenen nitelikler açısından farklar tespit edilmiştir. MBTM programında her bir fen alanın öğretiminin (fizik, kimya, biyoloji) bu alandan mezun olmuş öğretmenler ve Teknoloji/Mühendislik öğretimi alanının ise teknoloji öğretimi veya benzer alanlardan mezun olmuş öğretmenler tarafından sürdürülmesi gerektiği belirtilmektedir. Buna karşın TCFT dersi öğretim programında programın uygulayıcısı olan öğretmenlerin sahip olması gereken niteliklerden bahsedilmemiştir.
- TCFT’de ölçme etkinliklerinin belirtilen amaçlardan bir veya bir kaçını gerçekleştirmek için uygulanabileceği belirtilirken; MBTM’de belirtilen amaçların hepsini içermesi gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, ölçme teknikleri ifade edilirken MBTM’de alternatif ve geleneksel biçiminde bir ayrıma gidilmemiştir.

Taşar, M. F. ve Karaçam, S. (2008). T.C. 6-8. Sınıflar Fen ve Teknoloji dersi öğretim programının A.B.D. Massachusetts eyaleti Bilim ve Teknoloji / Mühendislik dersi öğretim programı ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi. 179.
Programların içeriğinin karşılaştırılmasına ilişkin sonuçlar:
- Programlar arasında içerdikleri kazanım, konu ve kavram sayıları bakımından fark bulunmuştur. Bu fark özetle, TCFT öğretim programının MBTM dersi programına göre uygulama süresi ve kazanımların öğrenciler tarafından kazanılması bakımından yetersiz kalacağı düşünülmektedir.
- Programlardaki öğrenme alanları / kazanım oranları arasında farklılık tespit edilmiştir.
- Kazanımların ifade edilişi bakımından iki program arasında farklılıklar bulunmuştur. TCFT dersi kazanımlarının sunumunda çok çeşitli ifadelerin yer alması ve bu ifadelerin birbiri yerine kullanılması nedeniyle uygulamaya olumsuz yansıyabileceği düşünülmektedir.
- Her iki program içeriği de sarmallık üzerine kurulmuştur.
- Her iki programın dünya ve evren öğrenme alanı dışında tüm öğrenme alanlarında bulunan konu ve kavramların sıralanışında bilinenden bilinmeyene, parçadan bütüne bir yaklaşım benimsenmiştir.

Full transcript