Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Psychoterapia systemowa

No description
by

Anna Długosz

on 26 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Psychoterapia systemowa

Psychoterapia
systemowa Virginia Satir Kim była? Wielkie wzory pracy Virginii Satir Reguly rodzinne Granice Interakcje systemu rodzinnego Mity rodzinne Arystoteles Podejście systemowe To przyjęte i podzielane przez wszystkich członków (zinternalizowane) przekonania, na temat siebie samych, członków rodziny oraz jej całej. Zazwyczaj, ulegając lekkim modyfikacjom, są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Ich rolą jest bycie mechanizmami obronnymi całego systemu, w celu zachowania równowagi (homeostazy). Wyznaczniki przepływu informacji, uczuć i emocji, określające intymność i tożsamość rodziny. Reguły i normy określające kto i w jaki sposób przynależy do podsystemu.

Granice typujemy na:
-Prawidłowe: elastyczne, otwarte, wyraziste
-Nieprawidłowe, a wśród nich mogą być: rozmyte, uszczelnione lub ich całkowity brak. W interakcjach wewnątrz konkretnych podsystemów mogą występować koalicje jak i przymierza.

Przymierze – jest porozumieniem dwóch osób w celu realizacji dobra wspólnego (np. przymierze diady małżeńskiej w celu realizacji dobra dziecka).

Koalicja – jest zmową danego podsystemu, przeciw osobie trzeciej (np. zmowa matki i dorastającej córki przeciw ojcu). Dotyczą pragmatycznych czynności życiowych, są to ustalone normy postępowania danego systemu w sprawach:
-wydawania pieniędzy
-traktowania zdrowia i choroby
-prowadzenia domu
-ujawniania emocji własnych i podejścia do okazywania -emocji innych
-pracy zarobkowej
-wychowywania dzieci
-kontaktów z innymi, w tym z rodzinami
-pochodzenia i obchodzenia uroczystości rodzinnych i kalendarzowych
-tego o czym się nie mówi (jedna z reguł ukrytych) Virginię Satir niemal powszechnie uznaje się za jedną z najwybitniejszych i najskuteczniejszych psychoterapeutek poprzedniego stulecia. Była aktywna zawodowo przez mniej więcej czterdzieści pięć lat i w tym czasie opracowała systematyczne sposoby pomagania ludziom w rozwijaniu się i dokonywaniu wewnętrznych zmian. Jej nadzwyczajnemu ciepłu i precyzji w pracy towarzyszyła subtelna zdolność zauważania, co zbliża ludzi do upragnionych celów, a co ich od nich oddala. Mało znany jest fakt, iż zaczynała karierę zawodową jako pracownik pomocy społecznej. Virginia Satir przez wiele lat pracowała z klientami pomocy społecznej - także jako terapeutka. W pracy tej intuicyjnie, ale z niezwykłą konsekwencją wprowadzała modele komunikowania się. Metody te (wzorce pracy) zasłynęły z niespotykanej dotąd skuteczności. Pomyślna wróżba
Koncentracja na teraźniejszości i przyszłości
Dobre intencje
Bez oskarżeń
Partnerstwo
Dostarczanie pozytywnych możliwości alternatywnych
Zmiana konotacji zachowań i spostrzeżeń (Pozytywne przeformułowanie)
Przeformułowanie kontekstu i przeformułowanie znaczenia
Działanie
Wzmacnianie pozytywnych uczuć i zachowań i przerywanie destrukcyjnej komunikacji
Identyfikowanie i podważanie ograniczających przekonań
Wyrazistość
Dotyk
Dowcip "Całość jest czymś więcej niż sumą części". Oznacza, że rodzina jest traktowana jako nowy byt, system, w którym każda z jednostek wpływa na wszystkich pozostałych członków systemu rodzinnego. Zmiana w jednym elemencie powoduje zmianę w całym systemie. Główne wyrażenia związane z podejściem systemowym, to: ekwipotencjalność – podobne przyczyny mogą wywoływać różne skutki.
ekwifinalność – te same skutki, mogą być wywoływane przez różne przyczyny
całościowość – system rodzinny to nowa całość, przy zachowaniu indywidualności każdego z członków systemu – jednocześnie noszą oni ślady oddziaływania na nich ich systemu rodzinnego.
przyczynowość kolista – zachowania osób wzajemnie się wzmacniają, trudno jest ustalić które było przyczyną a które skutkiem. Cechy określające system rodzinny: mity rodzinne
granice
interakcje systemu rodzinnego
reguły rodzine
skypty rodzinne Skrypty rodzinne Jawne bądź ukryte oczekiwania systemu rodzinnego okazywane wobec poszczególnych członków rodziny, często wynikające z ambicji lub nieadekwatnych ocen faktów. Przykładowo, rodzice lub dziadkowie mówiący o noworodku, po zobaczeniu jego dużych dłoni, że będzie chirurgiem. (1916–1988) <Virginia Satir, Terapia rodziny, przekł. O. Waśkiewicz. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000.>
<Virginia Satir, Rodzina. Tu powstaje człowiek, przekł. Ł. Ochmańska. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000.>
<R. Bandlera, J. Grindera i V. Satir, Zmieniamy się wraz z rodzinami, przekł. D. Golec., Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne Gdańsk 1999.>
<Steve Andreas, Jak pracowała Virginia Satir. Zapis sesji terapeutycznej z komentarzem, przekł. A. Tanalska – Dulęba. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001.> Pomyślna wróżba Warta szczególnej uwagi wśród metod motywujących jest wróżba pomyślna. Nie chodzi tu o rzeczywiste wróżenie i zmyślanie świetlanej przyszłości, lecz ukazanie klientowi pozytywnych skutków podjętych przez niego działań. Zatem najpierw próbowała wspólnie z klientem, używając jego kanałów komunikacyjnych, sformułować cel, do którego klient chce podążać. Dbała o język, aby słowa miały konotację jasną dla klienta, co sprawiało, że klient widział cel jako rzeczywisty obraz. Kiedy miała już potwierdzenie od klienta, że ten ma jasną wizję swojego celu, troszczyła się nie o to, jak klient go osiągnie, lecz najpierw utrwalała wizję celu i wzmacniała motywację jego osiągnięcia w następujący sposób. Pytała klienta, przenosząc go w wyobraźni w stan, w którym cel już osiągnął, jak się czuje, kiedy ma to, czego pragnął; pyta jak wyglądają jego relacje z bliskimi, jakie ma możliwości życiowe, co robi, jak spędza czas. W ten sposób pozwala klientowi zasmakować w rzeczywistości, której pragnął, wzmacniając jego apetyt, czyli motywację. Koncentracja na teraźniejszości i przyszłości Virginia skłonna była słuchać oskarżeń i skarg pod adresem przeszłości, zaraz jednak kierowała uwagę klienta na rozwiązania albo wyjścia możliwe do zrealizowania obecnie i w przyszłości. W pracy Virginia kierowała się podstawowymi pytaniami dotyczącymi oczekiwanych rezultatów (celów, przyszłości):- „Czego chcesz?”-„Skąd będziesz wiedział, że to już masz?-„Co cię przed tym powstrzymuje?”-„Czego potrzebujesz, żeby to dostać?” Dobre intencje W swojej pracy Virginia przyjmowała, że każdy - choćby jego zachowanie było najokropniejsze – intencje ma dobre. Założenie to stanowiło niesłychanie ważny i solidny punkt, od którego można było wspólnie rozpoczynać poszukiwanie pozytywnych uczuć, sposobów porozumiewania się i zachowań. Bez oskarżeń Virginia nigdy nikogo nie oskarżała. Zakładała, że źródła zachowań raniących albo destrukcyjnych tkwi po prostu w organizowanych możliwościach nauczenia się lepszych sposobów reagowania .
Problemy będziemy mieli zawsze. Nie problem jest problemem, lecz to, jak ludzie sobie z nim radzą. To właśnie niszczy ludzi, a nie „problem”. Kiedy więc się uczymy inaczej sobie radzić, inaczej traktujemy problemy i ich oblicze się zmienia (1989)
Uczenie ludzi, by zwracali uwagę na to, czy prośba bądź zaproszenie im odpowiada, to uczenie poczucia własnej wartości. Odpowiedź za pomocą prostego „tak” lub „nie” pozwala uniknąć wszystkich tych powinności, niespójności, zmieszania, postaw obronnych i oskarżeń, do których dochodzi tak często, gdy ludzie próbują wyglądać na innych, niż są w rzeczywistości. Partnerstwo Gdy Virginia chciała ukazać typowe i tradycyjne rodzinne wzorce dominacji i podporządkowania, proponowała często odgrywanie ról. W ten sposób uczyniła też członków rodziny zachowań alternatywnych: partnerskiej komunikacji. Jako terapeutka świadomie, zarówno werbalnie, jak i niewerbalne, działała z pozycji kogoś równego swoim klientom. Schylała się, by rozmawiać z dziećmi twarzą w twarz, stawiała też często dzieci i ludzi niskich na krzesłach, żeby byli na tym samym poziomie, co osoby od nich wyższe. Nieustannie pokazywała, o ile bardziej satysfakcjonujące jest odnoszenie się do innych jak do równych sobie. Często za pomocą zaimka „my” włączała siebie do grona uczestników rodzinnych zmagań. Przyłączając się w ten sposób do klientów, dostarczała niezwykle mocnego doświadczenia – przez niektórych zwanego normalizacją - polegającego na postrzeganiu trudności po prostu jako zwykłych problemów, które należy rozwiązać. Dostarczanie pozytywnych możliwości alternatywnych Chociaż technika ta od stuleci zawodziła, wielu ludzi nadal próbuje eliminować złe zachowanie za pomocą kar. Jeśli miliardy szczurzych godzin w psychologii doświadczalnej w ogóle czegoś dowiodły, to właśnie tego, że karami nie możemy zlikwidować wyuczonego zachowania. Kary jedynie tłumią zachowanie, wytwarzają konflikt między przeciwstawnymi motywacjami. Zmiana konotacji zachowań
i spostrzeżeń (Pozytywne przeformułowanie) Virginia słusznie słynęła z umiejętności zmienienia sposobu, w jaki judzie postrzegają wydarzenia, na bardziej pozytywny. W tak zmienionej perspektywie problemy stawały się łatwiejsze do rozwiązania. Gderanie matki okazało się dowodem jej troski; ojcowskie kary za wieczne spóźnienia zamieniły się w wyraz miłości i opieki.
Założenie dobrej intencji, wyeliminowanie oskarżeń oraz koncentracja na pożądanym rezultacie to również potężne i przekonujące narzędzia do zmiany konotacji. Zmieniają znaczenie zachowań i spostrzeżeń, co w efekcie prowadzi do bardziej pozytywnych uczuć i bardziej konstruktywnego zachowania. Przeformułowanie kontekstu
i przeformułowanie znaczenia Przeformułowanie kontekstu polega na osadzeniu „problematycznego” zachowania w innym kontekście, w którym można je uznać za wartościowe. Zależy ono od tego, czy osoba pomagająca potrafi wymyślić takie okoliczności, w których klient będzie mógł uznać zachowanie „problematyczne” za wartościowe. Przeformowanie znaczenia polega na zmianie znaczenia danego zachowania, bez zmiany właściwego mu kontekstu.
Virginia powiedziała do nastolatka, z którym dwie koleżanki z klasy zaszły w ciążę: „No przynajmniej wiemy, że twoje plemniki są w porządku”. Takie stwierdzenie nie oznaczało rozgrzeszenia. Ułatwiło ono raczej pominięcie oskarżeń, złości i ataków i wejście w sojusz z nastolatkiem, tak by mogli razem szukać rozwiązań. Działanie Innym niezwykle skutecznym czynnikiem w pracy Virginii było to, że nalegała na działanie. Rozumiała, że ludzie się zmieniają tylko wtedy, gdy w pełni doświadczają zdarzeń, na które słowa mogą tylko wskazywać. Aktywne wypróbowywanie nowego sposobu, nowych ustaleń to jedna z metod oswojenia się z nimi. Wzmacnianie pozytywnych uczuć i zachowań (przerywanie destrukcyjnej komunikacji) Virginia chwytała każdą okazję do skłonienia rozmówców, by dostrzegali i wyrażali uczucia i zachowania, które mogą ich do siebie zbliżyć. Korzystała z każdej możliwości, by przerwać komunikację, która dzieliła rodzinę - zazwyczaj mówiła wtedy „Poczekajcie chwilę” często rozkazującym tonem albo kilkakrotnie.
Ilekroć ktoś z rodziny wyrażał uczucia, które zbliżały wszystkich do siebie, Virginia z nimi współgrała. Jej głos stawał się bardziej miękki, niższy, znikały twardo brzmiące spółgłoski - niewerbalnie zapraszała do wrażliwości i wyrażania uczuć. Identyfikowanie i podważanie ograniczających przekonań W sytuacjach trudnych ludzie często widzą świat jedynie w czerni i bieli i nierzadko dają wyraz temu swojemu widzeniu stwierdzeniami nadmiernie uogólniającymi. Do oznak takich ograniczających przekonań należy używanie słów takich jak: „wszyscy”, „zawsze”, „za każdym razem”, „każdy”, „całkowicie”, a także negacji - „żaden”, „nigdy” i tak dalej. Wyrazistość Virginia aktywnie wywoływała reakcje członków rodziny, zadając pytania na temat uczuć i spostrzeżeń, które nie zostały jasno wyrażone. Jeszcze ważniejsze było jej zachowanie niewerbalne: legendarne wręcz dopasowanie i dotyk, zmiany tonu i natężenia głosu, tempa akcji, a także wyraz twarzy i gestykulacja były niezwykle skutecznymi niewerbalnymi narzędziami za pomocą których skłaniała rozmówców do reakcji. Ilekroć Virginii udawało się wywołać pozytywną reakcję, natychmiast posługiwała się nią by odtworzyć więzi między członkami rodziny. Te więzi stawały się podstawą do radzenia sobie z trudnościami. Dotyk Do najbardziej charakterystycznych cech pracy Virginii należał sposób, w jaki wykorzystywała kontakt fizyczny. Chociaż był to może aspekt najbardziej kontrowersyjny, sama terapeutka przywiązywała doń wielką wagę. Dotyk, poza tym, że jest tak ważny dla budowania poczucia bliskości, przyciąga uwagę znacznie łatwiej niż dźwięki czy obrazy - a uwaga ma zasadnicze znaczenie w procesie uczenia się. Virginia nalegała na posługiwanie się dotykiem w celu wzmocnienia wszelkich pozytywnych komunikatów bądź świeżo nabytej wiedz, czyli w celu utrwalenia zmiany. Dowcip Virginia często wykorzystywała w pracy dowcip. Podczas spotkań z klientami nierzadko rozbrzmiewał śmiech, nawet jeśli rodzina borykała się ze sprawami przysparzającymi wiele cierpienia. Poczucie humoru jest cenne z dwóch powodów: po pierwsze sprawia przyjemność; po drugie zmniejsza ciężar innych uczuć. W lżejszym stanie ducha ludzie są bardziej elastyczni i twórczy, mogą więc lepiej korzystać z własnych zasobów, by rozwiązywać problemy życiowe i międzyludzkie. Przygotowała: Anna Długosz
Full transcript