Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Бөөр, шээс бэлгийн замын тоголцооны гаж хөгжил

No description
by

enkhjin gansukh

on 11 December 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Бөөр, шээс бэлгийн замын тоголцооны гаж хөгжил

Бөөр, шээс бэлгийн замын тоголцооны гаж хөгжил
Гаж хөгжил
Хүний эрхтэн тогтолцооны гаж хөгжлүүдийн дотроос бөөр шээсний замын эрхтэний гаж хөгжил 1-3% эзэлдэг.

Бөөр шээсний замын эрхтэний гаж хөгжил бэлэг эрхтэний гажигтай хавсарч тохиолдох явдал 33% байдаг.

Крипторхизм
Цавьны суваг бүрэн хөгжөөгүй, цавьны сувгийн гадна буюу хуухнагийн амсарт холбогч эд бүхий саад байх зэрэг шалтгаанаас болж төмсөг доошлох үйл явц саатаж төмсөг хуухнагт буухгүй төрөлхийн гаж хөгжил юм.
Фимоз
Хүүхдийн бэлэг эрхтэний толгойг хойш нь ил гарган шамлах боломжгүй амсар нь нарийссан шамрангийн эмгэг бөгөөд үрэвслийн шинж илэрч болно.
Хүүхдийн хувьд ойндоо хүртэл энэ байдал нь жам ёсны эрүүл хэвийн үзэгдэл.


Бөөрний үүрэг, үйл ажиллагаа
Дотоод шүүрлийн үүрэг
Биологийн идэвхит бодисууд ялгаруулж, тэр нь олон эрхтэн системийн үйл ажиллагаанд нөлөөлнө.
Ийм бодист: Ренин, кининүүд, простагландинууд, эритропоэтин, урокиназа болон бусад бодисууд хамаарна
Шалтгаан
Дотоод шүүрлийн булчирхайн хямрал
Жирэмсэний дааварын хямрал
Ургийн төмсөг, бамбай булчирхай, гипофизийн үйл ажиллагааны хямрал

Ангилал
Байрлал
1 талын крипторхизм (50%д баруун талд)
2 талын крипторхизм (20%)

Бөөрний бүтэц
Шош хэлбэртэй хос эрхтэн
Байрлал: Th12-L3 (баруун нь хагас нугалам дор)
Дундаж урт: 10,6см
Өргөн: 5,3см
Зузаан: 3см
Жин:123-126гр
Тархилаг (7-8 мм зузаан)
Холтослог давхаргатай.
8-18 пирамидтай
Бага аянганцар
2-3 хөхлөгийг нэгтгэн бага аянгацар үмхэж байрлана.
Их аяганцар
Тэвшинцэр
Шээлэй
Давсаг
Шээсний сүв
НЕФРОН

Бөөр бүр 1 сая орчим ширхэг үйл ажиллагааны нэгж болох нефроноос бүрдэнэ. Бөөр нь хэвийн нөхцөлд зүрхний шахалтын 25%-ийг хүлээн авч чадахуйц цусан хангамжийн маш өргөн сүлжээтэй. Цусны ихэнхи нь гломерулын хялгасан судсаар хувиарлагдах бөгөөд энэ нь өндөр даралтын шүүлтүүрийн зарчимаар 3 давхар шүүлтүүр нэвтрэн цус ялгагдаж ажиллана
Бөөр үндсэн 3 үүрэгтэй
Бодисын солилцооны эцсийн бүтээгдэхүүнийг зайлуулах
Эсийн гаднах шингэний хэмжээ ба найрлагыг тохируулах
Даавар нийлэгшүүлэх
Ангилал
Бөөрний судасны гаж хөгжил
Бөөрний гаж хөгжил
Шээлгүүрийн гаж хөгжил
Давсагны гаж хөгжил
Шээсний сүвийн гаж хөгжил
Төмсөгний гаж хөгжил
Шодойн гаж хөгжил

Гипоспади
Hypo - доогуур, дутуу Spadon - суваг, амсар

Гипоспади гэдэг нь шээсний сүвний амсар шодойн толгойн үзүүр бус , шодойн доор нь ташуу нээгдэх байдлаар илэрдэг төрөлхийн гаж хөгжил юм. Энэ нь үр хөврөлийн 10-14 дахь 7 хоногт шээсний суваг үүсэх процесс хоцорч, алдагдсаны улмаас үүсдэг.



Судасны гаж хөгжил
Хураагуур
Тараагуур
Хавсарсан
Тараагуур
Тооны гаж хөгжил
- Хоёрлосон судасай
- Олон судастай
- Нэмэлт судасууд нь шээлгүүрийн дээгүүр дарж байрласнаас болоод шээсний урсаж доошлох замд саад учирч бөөр усжих үндсэн шалтгаан болно.
Байрлалын гаж хөгжил
- Гол судасны доод хэсгээс гарсан судаснаас үүдэлтэй бөөр
ууцны
хэсэгт байрлана
- Ташаан хонхрын артериас бөөрний судас гарсан бол
ташаан хонхорт
бөөр байрладаг
- Аарцагны дотор талын гаралтай артеритай бол
аарцагны хөндийд
байрлана
Хэлбэр бүтцийн гаж хөгжил
- Өвдөг хэлбэрийн бөөрний артери
- Бөөрний артерит цүлхэн үүсэх
- Бөөрний артерийн фибромускулиар нарийсалт
- Артери, венийн холимог гажиг буюу хоорондоо холбогдож шунт үүсгэнэ
Хураагуур
Байрлал
- Зүүн бөөрний бөгж хэлбэрийн венийн судас
- Аортын араар бөөрний венийн судас байрлах
Тооны гажиг
- Нэмэлт вен судас
- Олон вен судас
Бөөрний гаж хөгжил
Тоо
- Бөөргүй байх (аплази)
- Бөөр хоёрлох
- Нэмэгдэл гуравдахь бөөр төөрч будилсан байр
Хэмжээ
- Жижиг бөөр
Байрлал

- Цээжний хөндий-маш ховор
- Ташаан хонхор
- Ууцны
- Аарцагны
- Бусад
Бүтцийн гаж хөгжил
- Рудимент бөөр
- Давжаа бөөр 2-5см
- Олон уйланхайт бөөр
- Поликистоз

Шээлгүүрийн гаж хөгжил
Тооны гажи
г
-шээлгүүр байхгүй
-тэвшинцэр шээлгүүр хоёрлосон байх

Байрлалын гажиг
-V.cava inferior араар нь ороож байрлах
-Ретриолеоцекаль т/хонхорын судасны араар
-шээлгүүрийн сүв буруу байрлах
Бүтцийн гажиг
-уретероцеле

Хоорондын харьцаа
- Галето хэлбэр
- s хэлбэрийн
- L хэлбэрийн
- Тах хэлбэрийн
Давсагны гаж хөгжил
Урахус(давсаг хүйсний цоорхой)
Давсаггүй байх(аплази)
Давсаг хоёрлох(хос давсаг)
Давсагны төрлөхийн цүлхэн
Экстофи (давсагны өмнө хана хөгжөөгүй)
Инфравезикаль бөглөрөл

Шээсний сүвийн гаж хөгжил
Гипоспади (шээсний сүвийн арын хана байхгүй)
-тээрхийн 70% (хөнгөн хэлбэр)
-шодойн их биеийн хэсэгт (доош татсан)
-хуйхнагны хооронд шээсны сүв нээгдсэн
-салтааны хэлбэр
Эписпади (шээсний сүвийн дээд хэсэгт цуурхай )

Төмсөгний гаж хөгжил
Нийт төрөлтөнд 5% тохиолдоно
Тооны гажиг
-нэг төмсөг байхгүй(монорхизм)
-хоёулаа байхгүй(анорхизм)
-олон байх (полиорхизм)
-хөгжөөгүй төмсөг
Байрлалын гажиг
-крипторхизм (хушгандаа буугаагүй)

Шодойн гаж хөгжил
Фимоз-бэлэг эрхтэний толгойг ил гаргаж шамлах боломжгүй
Парафимоз-шамрангийн амсар нарийхан тул хойш эргүүлэх үед шодойн толгойг боймлох
Шодойн богино хөвч

Багажийн шинжилгээ
- Бөөрний ангиографи
- Ялгаруулах урографи
- Дуслын урографи
- Хромоцистокопи
- Радиоизотопи
- ЭХО доплерографи
- СТ
- MRI

Шалтгаан
Энэ нь хүүхдийг эхийн хэвлийд байх үед бий болдог, шалтгаан бүрэн тогтоогдоогүй байгаа эмгэг юм.
- Удамшил
- Халдвар, хордлого
- Ургийн шээсний сүв үүсэх процесс хоцрох
- Эх прогестерон гэх мэт даавар эмчилгээ хийлгэх
- Эх хэт оройтож төрөх
- Хиймэл үр тогтолт

Ангилал
Тээрхийн хэлбэр (хөнгөн хэлбэр) (midshaft)
Шодойн их биеийн хэлбэр (the penile shaft)
Хуйхнагийн хэлбэр (the scrotum)
Хярзангийн хэлбэр (the perineum)

Эмнэл Зүй
Ерөнхий зовиур
Дүлүүлж шээнэ,
Шээс савирч гарна,
Шээхэд өвдөж уйлах
Шээхээс өмнө бэлэг эрхтэнг чимхэхэд хүүхэд уйлдаг.


Оношилгоо
Эмчилгээ
Мэс заслаар эмчилнэ. Бүрэн унтуулгатай мэдээ алдуулалтын дор хийгдэнэ.
Эмийн эмчилгээ үр дүнгүй

Тээрхийн доор хэсэг – Нэгдүгээр зэрэг
Shaft буюу Middle хэсэг – Хоёрдугаар зэрэг
Хярзангийн хэсэг – Гуравдугаар зэрэг

Тээрхийн хэлбэр
-Шээсний гарц хэвийн, чиглэл өөрчлөгдөнө
-Шодойн толгойд амсар ойр байна
Шодойн их биеийн хэсэгийн
-Эрхтэний хэлбэр өөрчлөгдөх
-Шээс бүрэн гадагшлахгүй
-Хөвчрөх үед өвдөлт үүснэ
Хуйхнагийн хэлбэр
-Бэлэг эрхтэн жижиг
-Тээрхий клитор /хэлүү/ төстэй байх
-Сууж бие засна, гуяны дотор тал шархалсан
Хярзангийн хэлбэр
-Крипторхизмтай хавсарч, бэлгийн ялгарал хэцүү болно
Асуумж
Бодит үзлэг
Харж оношлоно.
Шээсний сүвний амсар буруу байрласан
Шодой доош нумарч татагдсан
Тээрхийг шамран бүрэн хучаагүй
Савирч шээнэ.
ЭХО
MAGPI
Island Onlay
Mathieu
Redman and Barcat
Механик саад (үрэвсэл)
Цавины дотор суваг бачуу, битүү байх
Үрийн багц богино байх

Бэлгийн булчирхайн дисгенез
Төмсөгний анхдагч гипоплази
Удамшил генетикын хүчин зүйл

Хэлбэр
Төмсөг буух нь саатснаас үүссэн Крипторхизм (хэвлий,цавь,хавсарсан)
Төмсөг хэвийн бус буусан Крипторхизм
Хуурамч крипторхизм (хүйтэн биеийн хүчний ачаалал)
Олдмол (гэмтэл)

Эмнэл Зүй
Төмсөг буугаагүй талын хуухнаг жижиг, хорчийсон байна.
Хоёр төмсөг нэг талдаа буусан байвал хуухнагт хоёр төмсөг тэмтрэгдэнэ.
Төмсөг цавьны сувагт байвал тэмтрэгдэнэ. Тэмтрээд доош явуулахад хөдөлж, эмч гараа авахад буцаад дээш болж байвал төмсөг мөн байна гэж үзнэ. Хэрэв ингэж хөдлөхгүй байвал томорсон тунгалагийн булчирхай байж болно.
Хэвлийд байгаа бол тэмтрэгдэхгүй.

Оношилгоо
Бодит үзлэг (тэмтрэх)
Босоо, суугаа, хэвтээ байрлалд 2 гарын хавсарсан үзлэг
Дүлүүлэх эсвэл ханиалгах
Хэт авиа
Хэвлий дурандах, CT, МRI
Дааврын сорил- Хорионигонадотропин, тестостерон

Эмчилгээ
Үндсэн эмчилгээ бол мэс заслын арга.
Эмийн эмчилгээг мэс заслын эмчилгээний үр дүнг сайжруулах зорилгоор хийнэ.
Даавар эмчилгээ мөн хийж болно.

Ерөнхий зовиур
Цавь хэвлийгээр өвдөх
Ачаалал өгөхөд өвдөх
Цавинд эвэрхийн өөрчлөлт
Өтгөн хатах
Хавдар тэмтрэгдэх
Бэлгийн дутуу бойжилтын шинж


Эмчилгээг 6 сараас 1 насны хооронд 2 наснаас өмнө хийх шаардлагатай
3 нас хүрэхээс өмнө хийвэл үр тогтоох чадвар нь 87%
Хожуу оройтож эмчлүүлэхэд үр тогтох чадвар нь 47% байх бөгөөд төмсөг умдагны ясанд холбогдож гэмтэх, төмсөгний хорт хавдар үүсэх эрсдэл нь нэмэгдэнэ.

LHRH- хамарын цацлага:
Хөхүүл хүүхдэд Гонадорелин 400мкгр-аар 3 удаа 3 долоо хоног хамарт цацна
ЛД,ФСД ийн хэмжээг нэмэгдүүлнэ
HCG даавар эмчилгээ:
ДЭМБ-ын гаргасаг заавраар тунг тогтоосон
3-12сартайд 250IE
1-6 насанд 500IE
Дээш 1000IE-ээр долоон хоногт 2 удаа 5 долоо хоног хийнэ.
Шалтгаан
Удамшил
Үрэвсэл
Бэлэг эрхтэний толгой гэмтэж үрэвссэнээс шамрангийн арьстайгаа наалдаж улмаар шамрангийн арьсны сүв сорвижин, нарийсан, уян харимхай чанар нь муудаж холбогч эдээр солигдон соривждог.

Ангилал
I зэрэг
- Тайван байгаа үед арьс нь эргэдэгч шодой чинэрч хөвчирхөд түүний толгой нь ил харагдахгүй байх
II зэрэг
- Тайван байгаа үед шодойн толгойг ил гаргахад төвөгтөй, чинэрч хөвчирхөд толгой ил гарахгүй.
III зэрэг
- Шодойн толгой ил гарахгүй буюу тайван байгаа үед үл харагдах төдий байх
IV зэрэг
- Шодойн толгой огт ил харагдахгүй Шээс нарийн, дуслаар гарна.

Эмнэл зүй
Шээс нарийн дүлүүлж гарна
Хүүхэд шээхээс айн уйлах
Шээхээс өмнө бэлэг эрхтнээ чимхээд уйлах
Шээс гүйцэт гарахгүй
Сүвээр загатнаж хорсох
Бөөр шээсний замын өргөсөлт, тэлэгдэлт
Давхар үрэвсэл явагдвал бэлэг эрхтэний толгойноос идээ гарч болно. Тунгалгийн зангилаа томорч, халуурна.

Хүндрэл
Бэлэг эрхтний толгой тээрхийн арьснаас ил гарсны дараа цусан хангамж алдагдсны улмаас хэвэндээ буцаж орж чаддаггvй. Үр дүнд нь бэлэг эрхтний толгойн эдийг үхжил үүсэх аюултай.
Цус хурах
Хавагнах
Шээсний гарц өөрчлөгдөх
Халдвар
Смегмын зогсоншил болно. 
Смегма-тээрхийн арьсны булчирхайн өөх төст шүүрэл бөгөөд нян үржих таатай нөхцөл бүрдэнэ.
Бэлгийн толгой цэнхэр өнгөтэй болж, хүчтэй өвдөнө.

Эмчилгээ
Цэвэрлэх
шамранг хойш эргүүлэн шодойн толгойг тээрхийд тултал нь ил гаргаж хуралдсан шингэнийг цэвэрлээд шодойн толгой,шамранд ариутгасан тос түрхээд буцааж оруулна.
ГКС агуулсан тосыг бэлэг эрхтэний толгойд түрхэнэ. Ингэснээр арьс зөөлөрч тээрхий хөдөлгөөнтэй болно. Мөн хаван, үрэвсэл буурч, жижиг хагаралтууд эдгэрнэ
Мэс засал
соривжсон фимозын үед үрэвслийн процесс ойр ойрхон дахидаг тохиолдолд шамранд мэс засал хийнэ. Циркумзици

Гидронефроз
Тэвшинцэр-шээлээн хэсэгт буй механик нөлөөллөөс шээсний урсгал саатаж, аяганцар-тэвшинцэрийн тогтолцоо тэлэгдэн сунаж, бөөрний эд хатингаршиж үйл ажиллагаа нь алдагдахыг гидронефроз гэнэ.


Шалтгаан
Төрөлх гажиг
Чулуу
Үрэвслийн нарийсалт
Хавдар

Бөглөрөл болон сөөргөө үүссэнээр үндсэн механизм тайлбарлагдана.
Эмнэл Зүй
Оношилгоо
Багажийн шинжилгээ
Эмчилгээ
- Мэс засал
- Чулуу авах
- Бөөрний үйл ажиллага бүрэн алдсан бол (нефроэктомия)

Сөөргөө-VUR
Өвдөлт
- Үе үе хүчтэй маш хүчтэй хатгуулж өвдөнө.
- Өвдөлтийн хүч оройн цагаар илүү өвдөнө харин шөнө намдана.
- Өвдөлтийн хүч, шинж чанар, хугацаа янз бүр байдаг
- Өвдөлт нь цавь гуя руу дамжиж болно
- Ахлах насны хүүхэд бүсэлхий өвдөж байна гэж хэлдэг
- Бага насны хүүхэд хүйс орчим заана
- Пастернацкийн шинж илэрнэ
Гематури илрэх
Цусанд мочевин,креатинин ихсэх
Биохимийн шинжилгээгээр гипонатриеми, гиперхлореми үүснэ
- Артерийн даралт ихсэх
- Хавдар төст зүйл тэмтрэгдэнэ(томорсон бөөрний шинж)
- Ерөнхий хордлогын шинж
Шээсэнд эмгэг өөрчлөлт илрэх
Бөөрний хэмжээ томорч төв хэсэгт өргөссөн тэвшинцэр харагдах ба тэвшинцрийн өргөн 1см-ээс өргөн байвал гидронефрозын эхний шинж гэж үздэг. Хожуу үед нь өргөссөн аяганцрууд уйланхай мэт харагдана.
Урографи
Шинжилгээнд хэрхэн бэлдэх вэ?
Зимницкийн сорил-шээсний хувийнжин 1016-аас их байвал зураг тод гарах боломжтой гэж үзнэ. (Зургийн чанар)
Иодын харшилтай эсэх
Өмнө нь хийлгэж байсан эсэх
1 хоногийн өмнө тодруулагч бодисын сорил хийнэ
Бургуй тавьна (урьд орой, зураг авахаас 2-3 цагийн өмнө)
Тодосгагч бодис- 30-40 мл (1мл/кг) судсанд тарьж 7-10, 15-20, 20-25дах минутанд зураг авна
Ангиографи
Бөөрний ангиографи нь судасны, цуллаг эдийн, венийн судасны ба ялгарах гэх 4 үеийн зураг авдаг учир бөөр, шээс ялгаруулах дээд замын бүтэц ба үл ажиллагааг дүгнэх боломжийг олгоно.
Радиоизотопийн шинжилгээ
Бөөрний үйл ажиллагаа хэдэн хувьтай байгааг тодорхойлно
ЭХО
Ялгаруулах урографи
Бөөрөөр ялгардаг тодосгогч бодисын (урографин, магневист, визотраст) тусламжтайгаар бөөрний бүтэц үйл ажиллагааг судалдаг арга юм. Энэ аргаар бөөрний байрлал, хэлбэр, хэмжээ, аяганцар, тэвшинцэр? шээлэй, давсагны хэлбр зэргийг тодорхойлно. Ман тодосгогч бодисын шингээлт ялгаралтын байдлаар бөөрний үйл ажиллагааг дүгнэнэ.

Шинжилгээний эсрэг заалт:
Иодын бэлдмэлд хэт мэдрэг
Бөөрний дутагдал
Элэгний үйл ажмллагааны ээнэгшил алдагсан
Хүнд хэлбэрийн тиреотоксикоз
Чихрийн шижингийн нефропати
Жирэмсэн
Pyelo-ureteric Junction Obstruction Shows as Dilation of Right Renal Pelvis and Calyces
Дуслын урографи
Шээсийн өтгөрүүлэх үйл ажиллагаа алдагдсанаас шээсний нягт 1018-аас багассан бөөрний архаг дутагдлын эхний үе шатанд хийнэ. Ялгаруулах урографигаас аяганцар тэвшинцэр тод гардагаараа ялгаатай.
- 60 мл тодруулагч бодис + 0,9% NaCl 60-80 мл
- 10-15 минут судсанд дусаана
- 5, 10, 20, 40, 60 минутанд зураг авна.
Сельдингерийн аргаар гуяны артерийг тодосгогч бодис шахаж зураг авна. Судасны сэтгүүрийг аль нэг бөөрний артерт оруулж зураг авахыг селектив артериограф гах бөгөөд энэ үед бөөрний доторхи жижиг судас тодорч харагдана.
Иод 131-гиппуран 0,1-0,3 мккюри/кг-аар + 0,5-1 мл физиологийн уусмал - судас

-CT, MRI
Парафимоз
Тээрхий хойшоо шамарч, бэлэг эрхтэний толгойг хавчихыг хэлнэ.
Шалтгаан
Фимозын хүндрэлийн улмаас үүсдэг.
Парафимоз нь бэлэг эрхтэний толгойг удаан хугацаагаар тээрхийг хойшоо шамалсан (катетер тавих) үед үүснэ.
Венозын урсгал хаагдаж, бэлгийн толгой томорч, хөхөрч, хүчтэй өвдөнө. Цаашид некроз болох эрсдэлтэй.

Эмнэл зүй
Шодойн шамарч эргэсэн арьс хавчиж шодой хавчигдсанааас хөөж хавагнаж хавдана.
Хүчтэй өвдөнө, шээхэд хүндрэлтэй, шээс гарахгүй
Яаралтай шодойн толгойг чөлөөлөхгүй бол шамрангийн амсарын нүхний цагираг хэсэг үхжиж шодойн толгой үхжих аюултай.

Эмчилгээ
Гар аргаар эмчлэх (эхлээд хөргөөд, өвчин намдаалт хийгээд, тос түрхээд, зарим тохиолдолд үрэвслийн шингэн зайлуулж тээрхийг байранд нь буцаана).

Хэрвээ гар аргаар эмчлэх боломжгүй бол мэс ажилбар (дорзальная инцизия) хийнэ. Учир үхжил, гангрена явагдах магадлалтай.
Хэрвээ некроз явагдсан бол бэлэг эрхтэнг мэс заслын аргаар тайрч авна.

Ном Зүй
Бөөр судлал- Х.Гэлэгжамц 2013
Мэс заслын нэгдсэн сурах бичиг
Хүүхдийн яаралтай мэс засал- Д.Авирмад
Хүний бие махбодийн физиологийн болон лабароторийн хэвийн үзүүлэлт- Г.Отгон 2002
орчуулгын ном
Medscape
Full transcript