Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Symbolika Labiryntu

No description
by

Piotr Rozmiarek

on 12 February 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Symbolika Labiryntu

Symbolika Labiryntu
Labirynt (gr. labýrinthos) – budowla odznaczająca się bardzo zawiłym układem dużej liczby pomieszczeń i łączących je krętych ciągów korytarzy, co utrudniało niepowołanym osobom dostęp do usytuowanego zwykle centralnie, strzeżonego pomieszczenia (np. grobowca, skarbca)
Przykladowy labirynt
Labirynt w starożytnej architekturze
Labirynt znany jest juz od starożytności, stosowano go w starożytnej Mezopotamii i starożytnym Egipcie (najczęściej jako królewskie grobowce)
Labirynt jest jednym z najbardziej skomplikowanych i wieloznacznych symboli, którego znaczenie zmieniało się w zależności od epoki oraz religii.
Historia Labiryntu
Pierwsze typowe labirynty, pojawiły się w życiu człowieka już ponad 3500 lat temu, miały wprawdzie dość skomplikowane znaczenie, lecz bardzo prostą formę. Pierwsze, tak zwane klasyczne, czy też „kreteńskie” labirynty składały się z jednej spiralnie zawiniętej drogi, która prowadziła do centrum, a potem na zewnątrz.
Pierwsze Labirynty
Symbolika Labiryntu w mitologii
W starożytnej mitologii labirynt był symbolem zła i grozy. Z mitu o Tezeuszu dowiadujemy się że labirynt był ogromnym gmachem. Jedynym jego mieszkańcem był minotaur (pół człowiek pół byk). Tezeusz wkroczył do labiryntu w celu zabicia potwora, ponieważ ów stwór żywił się ludzkim mięsem i budził grozę wśród mieszkańców Grecji.
Kadr z filmu Wrath of the Titans
Spotkanie Tezeusza z Minotaurem
Cele labiryntu na wyspie Krecie:
Po pierwsze miał za zadanie odizolować minotaura od Krety.
Miał niejako zamknąć całe zło w przestrzeni. Dzięki temu reszta wyspy była bezpieczna.
Po drugie: miał być miejscem zagłady, dla tego kto do niego wstapi
Tezeuszowi jednak udało się pokonać labirynt. Lecz dokonał tego tylko dlatego że otrzymał pomoc w postaci kłębka nici Ariadny. Jest to symbolem tego że człowiek potrzebuje pomocy aby przeżyć w labiryncie.
Symbol Labiryntu w Europie, w średniowieczu.
W średniowiecznej Europie symbol labiryntu był najczęściej powiazany z religia.
Wiele zbudowanych w średniowieczu kościołów posiadało labirynt umieszczony bądź na posadzce na początku nawy – rzadziej na jej przecięciu z transeptem - bądź na zewnątrz, w bezpośredniej bliskości głównej bramy. Najsłynniejszy jest oczywiście labirynt katedry w Chartres
W Średniowieczu normalnym widokiem był człowiek przemierzający w modlitewnym skupieniu kościelny labirynt. Taki pielgrzym był uczestnikiem duchowej walki Światłości z Ciemnością, Chrystusa z Szatanem a jego peregrynację traktowano całkiem poważnie, o czym świadczy fakt, że w pewnych okresach za przemierzenie labiryntu przysługiwał odpust.
Do europejskich kościołów labirynty zawędrowały z Grecji przez Włochy.Tezeusz wkraczający w plątaninę korytarzy przypominał Chrystusa zstępującego do Szeolu, Tezeusz zabijający przerażającego Minotaura przypominał z kolei Chrystusa, który pokonał Szatana, pana śmierci i grzechu, w jego własnym królestwie. Stąd taka a nie inna lokalizacja labiryntów w chrześcijańskiej architekturze. Jako symbol świata pogrążonego w walce, labirynt musiał znaleźć się po przeciwnej stronie prezbiterium i apsydy, stanowiących „sektor niebiański” świątyni. Labirynt jest więc od zawsze związany z walką, z postacią wojownika ścierającego się z różnymi postaciami kosmicznego Zła.
Dwa aspekty symboliki labiryntu w ujęciu chrześcijańskim
Klasyczny chrześcijański labirynt- posiada tylko jedną drogę wiodącą do centrum i z powrotem. To wyraźne nawiązanie do zstąpienia Chrystusa do Otchłani i Jego zmartwychwstania.
Labirynt widziany z perspektywy przemierzającego go człowieka, przeżywany „od środka” labirynt jawi się jako chaotyczna plątanina mylnych dróg, ale oglądany z lotu ptaka, ukazuje się jako harmonijna, uporządkowana struktura, odbicie Boskiego planu w życiu każdego człowieka, planu, który musimy odkryć i zrealizować. Podkreślają to dodatkowo dwie przecinające się w centrum labiryntu pionowe osie tworzące figurę krzyża.
Symbol labiryntu w "Boskiej komedii" D.Alighieri
Symbolika labiryntu najwidoczniejsza jest w Piekle. Piekło u Dantego ma kształt zwężającego się ku dołowi stożka. Każdy, kto się tam znajdzie, nie ma możliwości wyjścia, na bramie widnieje bowiem napis: "Ty, który wchodzisz, żegnaj się z nadzieją". Następnie z każdym krokiem wędrowiec napotyka coraz gorsze dusze. A gdy dochodzi do centrum labiryntu spotyka Diabła, czyli największe zło. Piekło pokazuje świat podziemny z całym jego skomplikowaniem, choć jest to obszar uporządkowany, podzielony na kręgi, w których przebywają dusze grzeszników zależne od rodzaju popełnionego występku. Piekło u Dantego jest labiryntem doskonałym.

Symbolika Labiryntu w renesansie
Motyw labiryntu możemy dostrzec między innymi w "Boskiej Komedii" Dantego i Fraszkach oraz Trenach Kochanowskiego
Motyw Labiryntu w twórczości Kochanowskiego
Fraszki
Fraszki są bardzo drogie poecie, nadaje on im określenia: "nieprzepłacone", "wdzięczne". Na treść fraszek składają się najskrytsze tajemnice, myśli poety bez względu na to, czy los odnosi się do niego łaskawie, czy też nie. Fraszki swe nazywa labiryntem, w którym można łatwo zabłądzić. Poeta przestrzega więc, by nie oceniać go na podstawie jego utworów, ponieważ portret, jaki w nich stworzył, to jedynie kreacja artystyczna, która zwykle powstaje pod wpływem chwili, natchnienia, nastroju. Myśli zawarte we fraszkach są "mylne", dlatego "żadna Aryjadna, żadne kłębki tylne" nie wyprowadzą zabłąkanego z tego labiryntu.
Treny
Gdy umiera ukochana Urszulka, labirynt świata zmienia się w chaotyczną plątaninę korytarzy, z której nie sposób znaleźć wyjścia. Ani cnota, ani mądrość, ani nawet wiara nie są tu pomocnym drogowskazem. W "Trenach" ujawnia się bezradność Kochanowskiego: oto zagubił się w labiryncie świata, bo zamiast szukać samemu, zdał się na ślepy los."Treny" dowodzą więc, że Kochanowski przezwycięża światopoglądowy kryzys, by podjąć - teraz już w sposób świadomy i z bagażem dalszych doświadczeń - dalszą wędrówkę po labiryncie świata. Teraz już wie, że droga nie jest prosta i łatwa, ale wie również, do jakiego celu dąży.
Motyw labiryntu w Baroku
W baroku spotykane były dwa symbole labiryntu:
Pierwszym z nich jest labirynt jako figura wyrażająca ukryty porządek metafizyczny oraz dążenie do celu zawiłymi i bardzo trudnymi drogami.
Labirynty w ogrodach francuskich
Ogrody francuskie bardzo kontrastuja z najpowszechniejszą symboliką labiryntu ponieważ, wprowadzają elementy labiryntu do ogrodów. A więc do płaszczyzny która kojarzy się ze spokojem, zabawą i bezpieczeństwem.
Symbolika labiryntu w pozytywiźmie
W okresie pozytywizmu motyw labiryntu odnajdziemy między innymi na kartach "Lalki" Bolesława Prusa, "Faraona" B. Prusa, "Zbrodni i karze" F. Dostojewskiego.
Faraon B. Prus
W książce "Faraon" można dostrzec dwie symboliki labiryntu"
Labirynt jako budowla kryjąca w sobie skarb Egiptu
Labirynt był wielką budowlą składającą się z dwóch pięter: jedno mieściło się nad ziemią, drugie zaś pod nią, każde z nich liczyło tysiąc pięćset komnat, w których ukryte były skarby. "Gmach ten był największą skarbnicą Egiptu. W nim spoczywały mumie wielu sławnych faraonów, znakomitych kapłanów, wodzów i budowniczych. Tu również leżały zwłoki czczonych zwierząt, a przede wszystkim krokodylów. Tu nareszcie chronił się nagromadzony w ciągu wieków majątek państwa egipskiego, o którym trudno mieć dziś pojęcie". Odnalezienie drogi do skarbca było dla wtajemniczonych niemożliwe. Ramzes mógł wejść do Labiryntu i skorzystać z jego skarbów tylko w momencie najwyższego zagrożenia i za zgodą specjalnie na tę okazję wyznaczonego zgromadzenia. Uchwałę rady musiał potwierdzić posąg Amona w Tebach.
Kadr z filmu Faraon, ekranizacji ksiażki B. Prusa
Skarbiec Faraona
Labirynt jako państwo
Ramzes w gorączce wyobrażał sobie własne państwo jako niezmierzony labirynt o grubych ścianach, z którego nie ma ucieczki. Wciąż miotał się między dwiema potęgami: interesem państwowym, z którego mógł czerpać jako następca tronu, oraz kapłaństwem, które pragnął zniszczyć i uczynić sobie podległym.
Lalka B. Prus
W "Lalce" mozna dostrzec kilka symboli labiryntu. Między innymi:
Labirynt jako miłość
Wokulski darzył Izabelę szczerą, jednak nieodwzajemnioną miłością. Próbował wszelkich sposobów, aby zwrócić jej uwagę. Jego wysiłki okazały się próżne. Wokulski bił się z myślami, odczuwał rozdarcie wewnętrzne, nie mógł się już jednak wycofać z całej sytuacji. Miłość Wokulskiego do Izabeli przypominała wielki labirynt: im bardziej pogrążał się w swym uczuciu, tym trudniej było mu znaleźć drogę wyjścia. W końcu musiał ponieść klęskę.
Kadr z mini serialu Lalka
Warszawa jako przestrzeń labiryntu
Labirynt przypomina Warszawa, pełna krętych przejść i zaułków. W jednych dominuje bogactwo i przepych, w innych zaś dojmująca nędza i bieda. Nie zawsze wiadomo, która część miasta wyłoni się tuż za rogiem. Wokulski trafia na Powidle nie zdając sobie do końca sprawy, w jakich warunkach żyją tam ludzie. Życie Wokulskiego tez w pewnym sensie przypomina labirynt. Pełno w nim krętych przejść, rozwiązań i sytuacji. By dojść do celu musi stawić czoło wielu przeciwnościom, a i to nie jest gwarantem jego osiągnięcia.
Warszawa w „Lalce” Wojciecha Jerzego Hasa, powstałej w 1968 r. ekranizacji powieści
Zbrodnia i Kara F. Dostojewskiego
W powieści Dostojewskiego zatytułowanej "Zbrodnia i kara" spotykamy obraz Petersburga. Tutaj wyraźnie dominuje bieda. Miasto jest przygnębiające, jego mieszkania malutkie, ciasne i ciemne, przypominają większą szafę, są przyczyną frustracji. Petersburg pełen jest ludzi nadużywających alkoholu, bezrobotnych, chorych, nieszczęśliwych, a nawet takich jak Raskolnikow, w którym rodzi się i szybko dojrzewa myśl o zbrodni.
Petersburg jako przestrzeń labiryntu
Symbolika labiryntu w XX leciu miedzywojennym
Labirynt jako symbol czasu
Na podstawie utworu "Sklepy cynamonowe" B. Schulza
Akcja Sklepów cynamonowych rozgrywa się "w okresie najkrótszych, sennych dni zimowych, ujętych z obu stron od poranku i od wieczora w futrzane krawędzie zmierzchów, gdy miasto rozgałęziało się coraz bardziej w labirynty zimowych nocy, z trudem przywoływane przez krótki świt do opamiętania, do powrotu...". Zimowe noce jawią się bohaterowi jako labirynt. Dla dziecka jest to czas tajemniczy, niosący nowe doświadczenia, pozwalający wyzwolić wyobraźnię, która jest nieogarniona, nieograniczona.
Dom jako przestrzeń labiryntu
Na podstawie "Sklepy cynamonowe" B. Schulz
Dom bohatera utworu jawi się jako labirynt: ulega licznym przeobrażeniom, nieustającym metamorfozom. Przedmioty materialne mogą dowolnie zmieniać kształty, raz się kurczą, raz rozrastają, innym razem znikają. Dom rodzinny bohatera ulega zmitologizowaniu, kryje w sobie wiele niewyjaśnionych zagadek i tajemnic: "Mieszkanie to nie posiadało określonej liczby pokojów, gdyż nigdy nie pamiętano, ile z nich wynajęte było obcym lokatorom. Nieraz otwierano przypadkiem którąś z tych izb zapomnianych i znajdowano ją pustą; lokator dawno się wyprowadził, a w nie tkniętych od miesięcy szufladach dokonywano niespodzianych odkryć".
Labirynt jako symbol przestrzeni w której przebiegają zdarzenia
Na podstawie "Proces" F. Kafka
Większość wydarzeń utworu rozgrywa się w ciemnych, dusznych pomieszczeniach, w labiryntach budynków, w ciasnych mieszkaniach lokatorskich, w banku, w katedrze. Wszystko dzieje się w półmroku, w półcieniu, w mętnym świetle. Przestrzeń tak przedstawiona staje się nieprzyjazna dla bohatera. Znalazł się w labiryncie, z którego nie ma drogi wyjścia: "K. zwrócił się ku schodom, by dojść do pokoju rozpraw, ale znowu przystanął, gdyż oprócz tych schodów zauważył w podwórzu jeszcze trzy różne klatki schodowe, a ponadto na końcu podwórza małe przejście, które zdawało się prowadzić na jeszcze inne podwórko".
Motyw labiryntu w czasach najnowszych
Labirynt w grach komputerowych
Motyw labiryntu bardzo często występuje w grach komputerowych. Najbardziej znane przykłady to:
Gry typu Pac Man- Celem tych gier jest uciekanie przed potworami i zbieranie skarbów rozrzuconych w labiryncie, który jest polem gry.
Gry typu FPS (first person shoter)- Gry których celem jest likwidacja przeciwników na bardzo dużych i skomplikowanych poziomach, które przypominają labirynty.
Wolfenstein
Przykładowa mapa jednego z poziomów
Doom
Przykładowa mapa poziomu w Doom
Gry RPG (role-playing game)- gry w których gracz stwarza swoją postać. Ma do wyboru wiele dróg, każdy wybór pozostawi piętno na dalszej rozgrywce. Najbardziej znane gry RPG to:
Baldur's Gate
Gothic
Fable
The Elder Scrolls
Symbol labiryntu w Kinematografii
Labirynt Fauna
Gniew tytanów
Więzień labiryntu
Motyw labiryntu w muzyce
Grzegorz Kupczyk - W labiryncie ludzkich spraw
Hunter - Labirynt Fauna
Bibliografia:
Wikipedia.pl
http://www.vismaya-maitreya.pl/kryzys_ducha_labirynt.html
http://mysliwwielkimmiescie.blogspot.com/2013/08/co-symbolizuje-labirynt.html
http://www.edulandia.pl/lektury/1,90340,5193119,Sklepy_cynamonowe___symbolika.html
Dziękuję za uwagę
Piotr Rozmiarek
Luxtorpeda- Wilki Dwa
Full transcript