Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

GIZA ANATOMIA- Ehunak

Karmele eta Ana
by

Karmele Urruzola

on 2 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of GIZA ANATOMIA- Ehunak

Giza gorputzaren oinarrizko antolakuntza
Aurreko urteetan ikasitakoak gogoratuz, giza gorputzaren oinarrizko antolaketa egingo dugu zelulatik abiatuta.
Sailkapena
Glandularra
edo
GURUIN EPITELIOA
Sarrera
Definizioa
Morfologia eta funtzio berbera duten zelula interkonektatuen multzoak dira, organismo batean antzeko funtzioa betetzen dutenak.


Nerbio ehuna
Gihar ehuna
Epitelio
ehuna
EZAUGARRIAK
Sailkapena
Karmele Urruzola
Ana del Castillo
ANATOMIA

Lotura ehuna
edo
EHUN KONEKTIBOA
Zelulak oso elkarturik, beraien artean ia substantziarik gabe.

Zelulen egiturak bereziak direnez, lotura oso estuak.

Zelulak etengabe berritzen dira bizitza laburra baitute.

Mintz basala daukate epitelioaren oinarrian.

Ez dute odol-basorik, beraz behar dituzten elikagaiak eta oxigenoa ehun epitelialetik ehun konektiboetara difusioz pasatzen dira.

Batzuetan funtzio jariatzailea daukaten zelula epitelialak agertzen dira eta horiei guruinak esaten zaizkie.

Zenbaitetan zelula kaliziformeak agertzen dira, muki-jariatzaileak direnak.

FUNTZIOAK
Ehun hauek
babes
,
jariapen
eta
xurgapen

funtzioa
dute.

Organismoen kanpoko eta barruko azalerak estaltzen ditu (hodi, zulo eta azal). Honi esker, gorputzak infekzioetatik eta lehortzetik babesten gaitu.

Epidermiak gorputzaren gainazala iragazkaitz bihurtzen du.

Babes mekanikoa proportzionatzen du: kolpeen aurkako babesa.

Xurgapen funtzioan parte hartzeko mikrobiloxkak ditu, hauek xurgapen-azalera handitzen dute.

Gurinak eratzen ditu, horiek hainbat sustantziak jariatzen dituzte.

Substantziaren garraioa ahalbideratzen du.

Mintz basala daukate epitelioaren oinarrian.
MOTAK
Estaldura
epitelioa
EZAUGARRIAK
Gorputzaren gainazala estaltzen du.

Honetan zelulak estu-estu elkarturik daude eta ez dute hain artean ia substantziarik.

Zelulen bizitza laburra da, etengabe berrituz doazelako.

Bestalde, epitelio ehunaren oinarra mintz basala da eta ez dute odol-basorik

Adibideak
LAUAK
KUBIKOA
ZILINDRIKOA
SASIGERUZATUA
TRANSIZIOZKOA
Geruzen kopuruaren arabera:
Bakuna
Geruzatua
Pseudogeruzatua

Zelularen formaren arabera:
Laua
Kubikoa
Zilindrikoa

Ziliatu

Keratinizatua
EHUNAK
Bakuna:
Kapilarrean
Binaka albeoloetan
Geruzatua:
Hestegorrian
Mingainean
Baginan
Bakuna:
Giltzurrun tubuloetan
Pankreasaren hodietan
Obulutegiaren azalean
Geruzatua:
Izerdi-guruinetan
Ugatz-guruinean
Listu-guruinean
Bakuna:
Hestemeharrean mikrobiloskak osatzen (goiko adibidea)
Urdailean
Umetokian
Geruzatua:
Trakea (goiko argazkia)
Bronkioetan
Obiduktoreetan
Epidermeetan
Faringean
Epidotisa
Maskurian
Trakean
EZAUGARRIAK
Zelula multzo batez osatutako ehuna da eta sintesi prozesu baten bidez zelula sinpleak erabiltzen ditu konplexu bihurtzeko. Guruinek sintetizatutako gaiak odolean, gorputzeko barrunbe baten barnean edo kanpoko azalean askatzen dituzte.

Lehen aipatu dugun bezala, zelulak estuki elkartuta daude eta ez daukate zelularteko gaiarik.

Jariapenean espezializaturiko epitelio zelulez osatutako ehunak dira.

Ektodermo, mesodermo eta endodermoz osatuta dago.
Sailkapena
Zelula kopuruaren arabera
ZELULA BAKARRAK
Zelula kaliziformeak
dira eta elkarrengandik isolatuak daude.

Hauek estaldura epitelioan tartekatuak daude.

Hestemeharrean mukia jariatzen dute.
ZELULANITZAK
Guruin endokrinoak, exokrinoak eta mistoa dira zelulanitzak dira.

Hauek hainbat zelulaz osatuta daude.

Hauek hodi iraizlea eta adenomeroa daukate.
Jariakina nora isurtzen dutenen arabera
EXOKRINOAK
Jariokina kanpora isurtzen duten gurinak.


MOTAK:
Listu gurinak
Urin gastrikoak
Urin pankreatikoa
Izerdia
ENDOKRINOAK
Hormonak odolera isurtzen ditu.

MOTAK

GURINAK HORMONAK
Giltzurrun gainekoa Adrenalina
Obarioak
eta
testikuluak

Progesterona
/
Testosterona
Tiroidea TSHa
Hipofisia Oxitozina
Pankrea Intsulina
MISTOAK
Substantziak bai odolera baita beste ingurunetara jariatzen ditu.

Horren adibidea dugu pankrasa edo area: odolera intsulina botatzen du eta liseri aparatura urin pankreatikoa.
Jariakina jariatzeko moduaren arabera
EKRINO edo MEROKRINOAK
Exzitosi bidez izerdia jariatzen dute eta larruazaleko izerdia lurruntzen den bitartean gorputzeko tenperatura jetsi egiten da. Jariakina zeluleatatik xixku mintzadunen bitartez ateratzen da eta mintz zelularrarekin fusionatzen da, zelula hasieran bezala geratuz.

Muki-guruinak eta izerdi-guruin batzuk talde honen barnean sartzen dira.
APOKRINO
Jariakinez betetako xixkuak elkartzen dira mintz zelularraren zitoplasmekin. Hori egitean gorputzeko zelulen zati bat galtzen da.

Adibidez, ugatzetan, amaren esnera lipido tanta txikiak isurtzen dituzte. Horrez gain, prostatan, belarrian eta betazaletan aurki dezakegu.
HOLOKRINO
Zelula oso-osorik desegiten da bere substantziak jariatzeko, bilgor guruinetan bezala.
Formaren arabera
TUBULARRA
Adenomeroek tubo forma daukate.

KOKAPENA:
heste lodian
ALBEOLARRA
SAKULARRA
AZINOA
Jariakinaren konposizioaren arabera
MUKOSA
Glukoproteinak sintetizatzen dituzte.

Substantzia likatsua jariatzen dute, karbohidratotan aberatsa dena.

KOKAPENA:
nukleo basalean
SEROSA
Proteinak sortzen dituzte.

Entzimak sistetizatzen ditu.

Askotan, proteinetan aberatsa den likido urtsua jariatzen dute.

KOKAPENA:
pankrea exokrinoan
MISTOA
Muki guruin eta guruin serosoek sortzen dituzte.

KOKAPENA:
masai azpian
Hodi jariatzailearen arabera
SINPLEA
KONPOSATUA
EZAUGARRIAK
Animaliaren organismoan ehunik ugariena.

Hainbat motatako zelulak osatzen dute e
ta hauek zelulaz kanpoko matrizearen barruan bananduta agertzen dira.
Zelula motak:

- Fijoak
: (Fibroblastoak, fibrozitoak edo adipozitoak
)

- Libreak edo migratzailea
k: odoletik eratorritakoak (leukozitoak, plasmozito
ak, makrofagoak..
.)

Zelulen kanpoko matrizea:
z
elulen ingurunea da, zelulek berek sortua. Gel antzeko oinarrizko substantziak dira, konposizioaren arabera ezaugarri ezberdinak dituzte eta hiru motako bereizten dira:

- Kolageno zuntzak:
proteina ugariena da gizakien gorputzean eta trakzioekiko erresistenteak dira.

- Elastina:
goma antzekoa da, mehea eta elastikoa.

- Sare formakoak:
sareak eratzen dituztenak.

FUNTZIOAK
Hauen funtziorik nagusienak hauek dira:
lotzea, eustea, elikatzea eta babestea.

Organoak eustea eta lotzea.

Gorpuzaren ehun eta organo batzuei finkapen metabolikoa eta estruktura ematea.

Odol-hodiek elikagaiak eta metabolitoak garraiatzea eta hauek sortutako hondakinak pilatzea eta biltzea.

Organismoaren ehunak haien artean elkarturik mantentzea.

Defentsa lanetan aritzen diren zelulen kokalekua osatzea.

Matrizea eta bere osagaia eratzea.

Substantzien garraioa eta homeostasia egitea.

Gantzak metatu energia iturri bezala erabiltzea.

Trakzio aurrean erresistentzia handiko egiturak sortzea.
Albeoloek matrize forma daukate.

KOKAPENA:
ugatz guruinetan

Adenomeroek zaku forma daukate.

KOKAPENA:
bilgor guruinetan

Adenomeroek forma esferikoa daukate.

KOKAPENA:
gernu bidean
LAXOA
FUNTZIOAK
: epitelioa eustea eta organoen arteko hutsarteak betetzea.

KOKAPENA:
Muskuluen artean
Odol-hodietan
Liseri aparatuan
Arnas aparatuan
Ugal-aparatuan
TRINKOA
ELASTIKOA
ERRETIKULARRA
MOTAK
TRINKOA
KOKAPENA:
hezur luzeen diafisian eta motzeen kanpoaldean.

NOLA ERATU:
osteona edo Harvesen sisteman deitzen diren errepikapenez eratzen dira. Harversen sistema bakoitzak hodi bat dauka erdian, hodi horiek odol-basoen eta nerbioen sarbide diren Volkmannen hodi zehiarren bidez lotzen dira elkarrekin eta gainazalarekin.
AROLA
KOKAPENA:
hezur luzeen muturretan eta hezur laburren barrualdean aurkitzen da.

Hauetan trabekulak daude, eta hauen artean hezur muin gorria aurkitzen da.
M
O
T
A
K
HIALINOA
Matrize ugari eta kolagenozko zuntzak.

KOKAPENA:
Enbrioiaren eskeletoa, sudurrean, bronkioetan laringean eta saihets-hezurretan.
ELASTIKOA
Matrizeak zuntz elastiko asko ditu.

KOKAPENA:
kanpo belarrian, eustakioren tronpan, epiglotisean eta laringean.
ZUNTZEZKO KARTILAGOA
Matrizeak kolageno zuntz asko.

KOKAPENA:
Hainbat artikulazioetan aurki dezakegu

ZURIA
FUNTZIOAK:
amortiguatzaile mekanikoa, isolatzaile termiko gisa babestu eta erreserba energetikoa.

KOKAPENA:
Zenbait organoen inguruan dago, hala nola, giltzurrun eta bihotzean.
NABARRA
Oso baskularitzatua dago.

KOKAPENA:
fetuan eta hibernatzen duten animalietan.
MOTAK
Hodi jariatzailea kondukto bakar bat denean.

KOKAPENA:
adenomeroetan
Konduktoa adartxoetan banatzen denan.

KOKAPENA:
listu guruinean eta arean
Sailkapena

Mota ezberdinak daude funtzio desberdinetan espezializatuta.
MOTAK
ODOL EHUNA
osatuta dago:
FUNTZIOAK
Zelulak, hormonak, proteinak, elikagaiak... garraiatzen ditu.

Gatzetze funtzioa.

Odolaren koagulazio sisteman partzen du.

Erregulazio funtzioa du, odolaren tenperatura 26,5 ºC mantentzen du.
OSAGAIAK
Proteinak (albumina, globulina, fibrinogenoak...)

Gantzak

Gluzidoak (glukosa)

Metabolismoaren produktuak (urea, kreatinina...)

Elektrolitoak

Hormonak
PLASMAZ
LEUKOZITOAK
edo
GLOBULU ZURIAK
Ahurbiko diskoen itxura daukate.

Garraiatzen duten oxigenoa eritrozitoek duten hemoglobina izeneko molekula bati lotzen zaio. Hemoglobina horrek gorri koloreko pigmentoa du, eta horrek ematen dio kolore gorria odolari eta globulu gorriei.

Giza eritrozitoek ez daukate nukleorik.
Eritropoiesiaren bidez etengabe sortzen dira hezur-muinean (2 milioi/segunduko).

Bizitza laburra daukate, 4 hilabete bataz beste.

Gabeziak anemia sortzen du.

Gehiegizkoak, aldiz eritrozitosia.
ZELULAZ
(ehun berezi eta oso espezializatua da)
Zer da?
Odolaren %55a da, likido garden eta horixka da.
3 bereizten dira:
ERITROZITOAK
edo
GLOBULU GORRIAK
PLAKETAK
EZAUGARRIAK
Oxigenoa garraiatzen dute, biriketatik ehunetara, eta ehunetatik biriketara, berriz, karbono dioxidoa, arnasketaren bidez gorputzetik kanporatzeko.
FUNTZIOA
Kolore gabeakoak dira.

Forma esferikoa dute.

Mugikorrak dira.

Odolean egoteaz gain, linfan ere badaude.

Hauek ez daukate pigmenturik.

Nukleodunak dira.

24 orduko bizitza daukate bataz beste.
EZAUGARRIAK
Defentsan garranzitsuak dira, erantzun immuneetan garrantzitsuak dira: mikrobioen, substantzia arrotzen eta germenetatik babesten gaituzte. Horretarako antigorputzak sortzen dituzte.

Ehunetara migratu dezakete.
FUNTZIOA
Odolaren koagulazioa edo gatzatzea egiten du.
FUNTZIOA
Ugaztunetan, plaketak hezur-muineko zelula handi baten zitoplasma zatiak dira.

Eskasiak tronbopenia izeneko gaixotasun bat sortzen du. Gutxi edukitzeak, aldiz, tronbozitosia (infekzioetan).
EZAUGARRIAK
Zaurien tokietan pilatu egiten dira, ebakiak estaltzen dituzte eta odolaren galarak oztopatu.

Tronbokinasa izena duten entzimak askatzen dituzte.

Non parte hartu?
FUNTZIOAK
Gorputzaren mugimenduak kontrolatzen ditu:

- Barruko estruktura guztiei mugimendua ematen die.

- Mugimendu automatikoak egitea bermatzen digu: ibiltzea, gauzak hartzea...

MUSKULU ZUNTZEN EGITURA
Zelulen ezaugarriaren arabera modu batera edo bestera betetzen duten beren funtzioa.

-ZELULEN ATALEN BEREIZTASUNA:

Mintza =
sarkolema
Zitoplasma =
sarkoplasma


Miozuntzexka
izena duten harizpi egitura batzuk dituzte eta mota desberdinetakoak izan daitezke eratzen duten harizpi motaren arabera. Horiek jasaten dute uzkurtze prozesua.

Muskulu zuntzek zaititzeko ahalmena galdu dute eta mitokondrio asko dituzte.

Sailkapena
EZAUGARRIAK
Ornodunen ehun konplexuena da.

Organismo osoan zabalduta daude, baina batez ere, nerbio sisteman.

Garuna, bizkarrezur muina eta periferikoak osatzen duten zelulak dira.

FUNTZIOAK
Barruko eta kanpoko ingurunetik etorritako estimuluak (nerbio-bulkadak) jaso eta aztertu eta gero organo eragile desberdinetan erantzun egokia eta koordinatua sortzea da honen eginkizuna.
Oso zelula berezi eta espezializatuak dira.

Hauen funtzio nagusia bulkada elektrikoa garraiatzea da.

Nukleo handia dute, neurofibrila asko eta gorputz besikularrak edo Nisselen granuluak.
NEURONAK
Zelulak:
MOTAK
Zitoplasman hainbat izaerako pikor dituzte koloreekin tindatzen direnak.

GLANULOZITOAK
Granulozito mota ugariena da (60-70%) bitartekoa.
Oso erraz nabermentzen dira bere nukleoak lobulo asko baititu.

Bakterioen infezioen aurka eragiten du .

NEUTROFILOAK
Granulozito mota urriena da (%0,5).

Nukleoan lobulu gutxi.

Zelula gizenduekin eta mastozitoekin laguntzen jarduten dute..
BASOFILOAK
Granulozitoen (%2-5) bitartekoa.

Parasitoen kontrako parte hartzen du.
Proeinetan eta histaminasa erreakzi alergikoetan hartzen dute parte histamina neutralizatzeko.

EOSINOFILOAK
Ez daukate pikorrik.

AGRANULOZITOAK
Lleukozito ugarienetaikoa da ( %20 al 35) .

Txikiak dira.

Bi mota daude: B eta T.

Erantzun immunean parte hartzen dute.

LINFOZITOAK
Handiak dira.

Nukleoek giltzurrun forma dute.

Defentsen eratzunetan parte hartzen dute.

MONOZITOAK
Perikanotik bi luzapen mota ateratzen dira:

Dendritak:
Bulkada beste neurona batzuetatik hartu eta neuronaren gorputzetaraino eramaten dute.

Axoiak:
Axoiak neuronaren gorputzetik hurrengo neuronaraino eramaten du nerbio-bulkada.

Soma edo gorputz neutrala:
informazioa jaso eta transmititu egiten du.

ZELULA GLIALAK
Neuronak laguntzaileak dira.

Neuronak bete, eutsi eta bakantzeaz gain, ziur aski euren elikaduran partea hartzen dute.

Kalkulatuta dago neurona bakoitzean 10 zelula glial inguru daudela.

Osagaiak
Astrozitoak:
nutrizioaz arduratzen dira eta odol kapilarrekin kontaktuan daude.

Oligodentrozitoak:
axioiak inguratzen dituzte eta isolatzeko mielinazko zorroa eratzen dute nerbio sistema zentralean.

Schwannen zelulak:
axioien mielinazioaz arduratzen dira nerbio sistema periferikoan.
Bihotz-muskuluaren ehun ildaskatua

Hezurren inguruan daude eta eskeleto muskuluak osatzen ditu.

Zelula nukleoanitzak, luzeak eta paraleloki jarrita.

Borondatezko eta azkarrak diren uzkurdurak eragiten ditu.

Garun eta bizkarrezurreko nerbio-sistemako nerbioek kontrolatzen dute.

Miozuntzexkak erregulartasunez antolatzen dira eta marra ilunak eta argiak tartekatzen dira ondorioz.
Eskeleto-muskuluaren ehun ildaskatua

Kokapena
Bronkioetan
Zainetan
Arterietan
Urdailean
Hesteetan
Umetokian

Inguratzen dituzte:
Listu guruina
Gernu maskuria
Nukleo bakar txikia duten zelula fusiforme eta ildaskatu gabeak dira, miozuntzak ez daudelako ordenean antolatuta.

Uzkurdura berezkoa, geldoa, erritmikoa eta luzea da. Mugimendu peristaltikoak eragiten ditu.
Bihotz muskulu ehun lisoa
FUNTZIOAK
: 3Dko egiturak eratzea eta organoen euskarria izatea.

KOKAPENA:
Guruin endokrinoetan
Gibelean
FUNTZIOA
: organoen izaera mantentzea.

KOKAPENA:
Gernu-maskurian
Biriketan
Odol-basoen paretetan
Bronkioetan
FUNTZIOA
: babes mekanikoari eustea.

KOKAPENA:
Kornean
Tendoietan
Larruazaleko sakoneko dermisean
Sinapsia bi zelulen arteko nerbio-bulkadaren transmisiorako lotura da. Bi neuronen artekoa edo neurona bat eta zelula efektore baten artekoa izan daiteke.

Hau bi modutan transmititu daiteke:

1. Sinapsi elektrikoz: ugaztunen kasuan oso gutxitan ematen da.

2. Sinapsi kimikoz: neurotransmisoreen bitartez gertatzen da.
Sinapsia
Estimulu egokiak jasotzen dituztenenan UZKURTZEN dira eta amaitzean berezko tamaina berreskuratzen dute, ERLAXATUz.
Bihotzaren paretak osatzen ditu.

Zelulak zilindriko eta luzeak dira.

Erdian nukleo bat edo bi.

Bitan banaturik eta luzeak diren zelula ildaskadunek eratzen dute ehuna.

Zuntzak estu-estu lotuta daude eta zelulen artean diska interkalarrak sortzen dira.

Nahigabeko uzkurdura azkar eta erritmikoa da, bihotz taupadak eragiten ditu.

Kokapena
Bihotzean
Zirkulazio-aparatuan
Miokardioak bihotzeko paretetan

Kokapena
Eskeleto-muskuluen nerbio sistema zentralean.
Full transcript