Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PROFILAKTYKA: PRZESTĘPCZOŚĆ I PARAPRZESTĘPCZOŚĆ

No description
by

Karolina Miszewska

on 19 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PROFILAKTYKA: PRZESTĘPCZOŚĆ I PARAPRZESTĘPCZOŚĆ

PROFILAKTYKA: PRZESTĘPCZOŚĆ I PARAPRZESTĘPCZOŚĆ



(kradzieże, wandalizm, chuligaństwo, rozpowszechnianie narkotyków, przestępczość zorganizowana – rozmiar problemów, konsekwencje, zapobieganie)

I. DEFINICJE, TERMINOLOGIA, RODZAJE, KLASYFIKACJE, KONSEKWENCJE
1. Przestępczość
W potocznym rozumieniu przestępstwem nazywać będziemy złamanie normy prawnej.

Według encyklopedii popularnej PWN przestępstwo jest to: „zawinione zachowanie się człowieka, zabronione przez ustawę pod groźbą kary jako społecznie niebezpieczne”.

Z art. 1 Ustawy Kodeks Karny z dnia 6 czerwca 1997 roku (Dz.U.1997, Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) wynika, że przestępstwem nazywać będziemy popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.

Z przytoczonych wyżej definicji wynika, że aby sytuacja uznana została za przestępstwo muszą być spełnione określone kryteria, następująco wyjaśniane przez znawców przedmiotu.
1. Przez czyn rozumiemy zewnętrzne zachowanie się człowieka (podmiotu), zależne od jego woli, polegające na działaniu lub zaniechaniu działania. Działanie będzie więc złamaniem norm zakazowych, natomiast zaniechanie działania złamaniem norm nakazowych.

2. Wina w zachowaniu się człowieka (podmiotu), określa jego psychiczny stosunek do naruszania norm. W przypadku przestępstwa w grę wchodzi zarówno wina umyślna, gdy jednostka świadomie popełnia czyn zabroniony, jak też nieumyślność występująca w formie świadomej i nieświadomej.

3. Czyn człowieka jest przestępstwem wtedy, gdy doprowadza do złamania normy, której naruszenie obwarowane jest sankcjami określonymi w ustawie. Jeśli naruszenie normy nie ma usankcjonowań ustawowych sytuacja taka z prawnego punktu widzenia nie będzie przestępstwem.

4. Bezprawność czynu oznacza, że musi być on niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Nie oznacza to wyłącznie sprzeczności z przepisami prawa karnego. Całościowa analiza stanu faktycznego w zestawieniu z całym systemem prawa może dopiero dać ostateczną ocenę, czy określony czyn jest bezprawny.

5. Społeczna szkodliwość czynu w stopniu wyższym niż znikomy jest terminem umownym, obejmującym zarówno rodzaj i charakter naruszonego dobra, okoliczności popełnienia czynu, jak też motywacje zachowania się jednostki. Ogólnie rzecz biorąc czyn wtedy jest przestępstwem, gdy godzi w porządek stosunków społecznych.

2. Paraprzestępczość

są to zachowania, które nie są czynami przestępczymi np. nadmierne picie alkoholu, zażywanie narkotyków, ucieczki z domu.

3. Kradzież

Według słownika języka polskiego PWN kradzież to: potajemne zabranie cudzej własności, przestępstwo polegające na zabraniu cudzego mienia ruchomego w celu przywłaszczenia.

Art. 278 KK:
§ 1. Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli kradzież popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

W tym rozbój:
Art. 280 KK:
1. Kto kradnie, używając przemocy wobec osoby lub grożąc natychmiastowym jej użyciem albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.


4. Wandalizm

Według słownika języka polskiego PWN wandal to: człowiek umyślnie niszczący czyjąś lub wspólną własność, zwłaszcza dobra kulturalne.

Art. 288 KK:
§ 1. Kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Karze określonej w § 1 podlega także ten, kto przerywa lub uszkadza kabel podmorski albo narusza przepisy obowiązujące przy zakładaniu lub naprawie takiego kabla.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

5. Chuligaństwo

Anna Popławska, Ewa Paprocka, Mateusz Burzyński, "Słownik wyrazów obcych", Greg 2005: Chuligaństwo to awanturnictwo, zachowanie charakteryzujące się lekceważeniem norm życia społecznego oraz obowiązującego porządku prawnego najczęściej o charakterze przestępczym.

Art. 115 KK (objaśnienie wyrażeń ustawowych):
§ 21. Występkiem o charakterze chuligańskim jest występek polegający na umyślnym zamachu na zdrowie, na wolność, na cześć lub nietykalność cielesną, na bezpieczeństwo powszechne, na działalność instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, na porządek publiczny, albo na umyślnym niszczeniu, uszkodzeniu lub czynieniu niezdatną do użytku cudzej rzeczy, jeżeli sprawca działa publicznie i bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego.
Zaliczenie występku do kategorii "chuligańskich" powoduje na ogół obligatoryjne zaostrzenie orzekanej kary lub uniemożliwia zastosowanie jej złagodzenia albo zawieszenia (Art. 57a, Art. 58, Art. 59, Art. 69). Skazani wyrokami za czyny chuligańskie zazwyczaj nie są obejmowani również amnestią.

Art. 57a
§1. Skazując za występek o charakterze chuligańskim, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.
§ 2. W wypadku określonym w § 1 sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, chyba że orzeka obowiązek naprawienia szkody, obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązkę na podstawie art. 46. Jeżeli pokrzywdzony nie został ustalony, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Art. 58
§ 1. Jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, sąd orzeka karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary.
§ 2. Grzywny nie orzeka się, jeżeli dochody sprawcy, jego stosunki majątkowe lub możliwości zarobkowe uzasadniają przekonanie, że sprawca grzywny nie uiści i nie będzie jej można ściągnąć w drodze egzekucji.
§ 2a. Kary ograniczenia wolności związanej z obowiązkiem, o którym mowa w art. 35 § 1, nie orzeka się, jeżeli stan zdrowia oskarżonego lub jego właściwości i warunki osobiste uzasadniają przekonanie, że oskarżony nie wykona tego obowiązku.
§ 3. Jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd może orzec zamiast kary pozbawienia wolności grzywnę albo karę ograniczenia wolności do lat 2, w szczególności jeżeli orzeka równocześnie środek karny; karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach.
§ 4. Przepisu § 3 nie stosuje się do sprawcy występku o charakterze chuligańskim oraz do sprawcy przestępstwa określonego w art. 178a § 4.
Art. 59
§ 1. Jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat albo karą łagodniejszego rodzaju i społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna, sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli orzeka równocześnie środek karny, a cele kary zostaną przez ten środek spełnione.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do sprawcy występku o charakterze chuligańskim.

6. Rozpowszechnianie narkotyków

Handel narkotykami: nielegalny obrót środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi.
Zagadnienia obrotu narkotykami szczegółowo reguluje Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii (29 lipca 2005 r.), definiująca pojęcia środków odurzających i substancji psychotropowych oraz czynności związanych z ich wytwarzaniem i rozprowadzaniem, a także sankcji karnych za naruszenia ustawowych zakazów.
Art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii:
1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, udziela innej
osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia użycie albo
nakłania do użycia takiego środka lub substancji,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

7. Przestępczość zorganizowana:

Biuro do Walki z Przestępczością Zorganizowaną powstałe w 1994r., którego kontynuacją jest obecnie Centralne Biuro Śledcze posługuje się trójczłonową definicją, która obejmuje: zorganizowaną strukturę, działanie z chęci osiągnięcia zysku oraz bezprawnych charakter tych działań.

Prof. Andrzej Marek (komentarz do Kodeksu Karnego):
„związek przestępczy to ugrupowanie co najmniej trzech osób mające na celu popełnienie przestępstwa bądź przestępstw, które to ugrupowanie charakteryzuje się względnie trwałą strukturą organizacyjną, ustalonymi zasadami członkostwa i dyscypliny, określającymi także skutki niewykonywania polecenie kierownictwa”. Zorganizowana grupa przestępcza zaś, musi posiadać powyższe cechy, z tym że nie jest wymagane, aby posiadała ona „trwałą, rozwiniętą strukturę oraz długofalowy program działania, powinna jednak zawierać elementy zorganizowania, w tym określony podział ról i ustalone kierownictwo”

Art. 258 KK:
§ 1. Kto bierze udział w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Jeżeli grupa albo związek określone w § 1 mają charakter zbrojny albo mają na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym, sprawca
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 3. Kto grupę albo związek określone w § 1 w tym mające charakter zbrojny zakłada lub taką grupą albo związkiem kieruje,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 4. Kto grupę albo związek mające na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym zakłada lub taką grupą lub związkiem kieruje,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

Wśród przestępstw wyróżniamy m.in.:
Przestępstwa przeciwko drugiemu człowiekowi jak np.:
- Morderstwo
Przestępstwa przeciwko instytucjom państwowym i społecznym jak np.:
- Przekupstwo
Przestępstwa popełniane przeciwko wymiarowi sprawiedliwości jak np.:
- Składanie fałszywych zeznań
Przestępstwa przeciwko dokumentom jak np.:
- Fałszerstwo
Przestępstwa przeciwko mieniu jak np.:
- Kradzież
Przestępstwa karne skarbowe jak np.:
- Przestępstwa dewizowe
Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu jak np.:
- Posługiwanie się fałszem

Przestępstwa podzielić możemy również ze względu na różne kategorie np.
1) Ze względu na wysokość kary:
- zbrodnia
- występek
2) Z uwagi na skutek na:
- materialne
- formalne
3) Ze względu na rodzaj winy sprawcy:
- umyślne
- nieumyślne
4) Ze względu na sposób zachowania się sprawcy:
- popełnione przez działanie
- popełnione przez zaniechanie

5) Przestępstwa można także podzielić na:
- zasadnicze
- kwalifikowane
- uprzywilejowane
6) Ze względu na sposób ścigania:
- ściganie z urzędu
- ściganie z oskarżenia prywatnego
7) Ze względu na rodzaj dóbr chronionych przez prawo karne:
- polityczne
- pospolite

II. MOTYWY POWSTAWANIA, MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA, WYJAŚNIENIA TEORETYCZNE
Próby naukowego wyjaśniania zachowań przestępczych podejmowane są od wielu lat. Istnieje w tym zakresie wiele teorii biologicznych, psychologicznych jak i socjologicznych.
Wg teorii biologicznych, poszukując podstaw przestępczości należy zwrócić uwagę na autonomiczny układ nerwowy, który reaguje na emocje i jest odpowiedzialny za powstawanie odruchów warunkowych. U większości ludzi kara po antyspołecznym zachowaniu wywołuje strach, który powoduje dyskomfort psychiczny. Chcąc go uniknąć starają się nie przejawiać zachowań społecznie nie akceptowanych. Powstaje odruch bezwarunkowy, który ogranicza przestępczość. Ludzie, u których autonomiczny układ nerwowy jest mało reaktywny nie przejawiają odpowiedniej reakcji na strach, a tym samym nie wykształca się u nich bezwarunkowy odruch unikania zachowań antyspołecznych. Szczególnie interesująca jest również teoria która zakłada, że istnieje związek pomiędzy układem nerwowym a przestępczością i polega na odnalezieniu w płatach czołowych kory mózgu struktur odpowiedzialnych za moralność. Współczesna neurobiologia potwierdziła, że defekty czołowych płatów mózgu powodują patologiczny brak sumienia. Na działanie mózgu ogromny wpływ mają również hormony, które regulują i koordynują procesy chemiczne w organizmie. Np. testosteron i adrenalina powodują zwiększoną aktywność organizmu, pobudzenie korowe, co może doprowadzić do agresywnego zachowania, a w konsekwencji do przestępstwa. Współczesne badania wykazują jednak, że nie wystarczy podwyższony poziom hormonów. By zaistniała sytuacja patologiczna, muszą zadziałać również sprzyjające warunki psychologiczne i społeczne.
Wśród czynników psychologicznych zalicza się : wadliwą samokontrole emocjonalną i poznawczą, brak odpowiedniego poziomu samoakceptacji, niski poziom empatii, wrogi, nieprzyjazny obraz świata, społeczeństwa i otaczającej rzeczywistości, zaburzenia w rozwoju potrzeby sensu życia i rozumienia siebie, stałe, intensywne, subiektywne odczuwanie zagrożenia, brak umiejętności przewidywania skutków swego działania dla siebie i innych, wysoki poziom koncentracji na własnych przeżyciach, stałe odczuwanie poczucia krzywdy doznawanej przez innych i jednocześnie braki w zakresie oceny własnego postępowania, niedostatki w zakresie formułowania i realizacji hierarchicznych i dalekich zadań, życie teraźniejszością, obecną chwilą, przewaga natychmiastowych i krótkotrwałych reakcji nad złożonymi procesami przewidywania, podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów, braki w zakresie postaw światopoglądowych i systemu wartości, podwyższony poziom agresywności, nieadekwatny rozwój poczucia odpowiedzialności, symptomy nerwowości i neurotyczności. Wiele badań zdaje się również potwierdzać związek miedzy uszkodzeniami Ośrodkowego układu nerwowego, a wybranymi typami przestępstw, zwłaszcza zaś agresywnymi.
Obecnie coraz częściej źródeł wszelkich negatywnych zjawisk poszukuje się w szeroko pojętych układach społecznych, wykorzystując wypracowane teorie socjologiczne.
Jedną z wielu społecznych teorii zachowań dewiacyjnych jest teoria zróżnicowanych powiązań Edwina H. Sutherlanda. Wynika z niej, że zachowanie przestępcze jak każde inne jest zachowaniem wyuczonym. Teoria ta składa się z dziewięciu twierdzeń.

"Zachowanie przestępcze jest zachowaniem wyuczonym”
"Uczenie się zachowania przestępczego następuje w toku interakcji z innymi osobami w procesie komunikowania się”.

„Zasadnicza część procesu uczenia się zachowania przestępczego odbywa się w obrębie grup pierwotnych”.
„Uczenie się zachowania przestępczego obejmuje zarówno techniki popełniania przestępstw – czasami skomplikowane, czasami zaś bardzo proste – jak i konkretne kierunki motywacji, dążeń, racjonalizacji i postaw”.
„Uczenie się konkretnych kierunków motywacji i dążeń jest wynikiem takiego sposobu definiowania norm prawnych, który sprzyja bądź nie sprzyja naruszaniu ich”.
„Jednostka staje się przestępcą wskutek nadwyżki definicji sprzyjających naruszaniu prawa nad definicjami nie sprzyjającymi naruszaniu prawa”
„Zróżnicowane powiązania mogą się różnić częstotliwością, czasem trwania, uprzedniością i intensywnością”
„Proces uczenia się zachowania przestępczego przez powiązania z wzorami zachowań przestępczych i nie przestępczych obejmuje te same mechanizmy, co każde inne uczenie się”
„Chociaż zachowanie przestępcze jest wyrazem ogólnych potrzeb i wartości, nie można go nimi wyjaśnić, gdyż zachowanie nie przestępcze jest wyrazem takich samych potrzeb i wartości”.
III. ROZMIAR PROBLEMÓW,
STATYSTYKA
Szczecin lata 2007/2008
Rozmiar problemów w Polsce, rok 2011
W roku 2011 popełniono w Polsce ponad 794 tys. przestępstw kryminalnych. To o dwa procent więcej niż w 2010 r. Równocześnie wzrosła wykrywalność przestępstw. Obecnie wynosi 68,7 proc. i jest najwyższa w historii polskiej policji.
w 1990r. na 100 tys. mieszkańców odnotowywano 1130 przypadków kradzieży z włamaniem, natomiast w 2007 r. tych przestępstw było ok. 337
Najwięcej przestępstw odnotowuje się na Dolnym i Górnym Śląsku. Tam występuje najwięcej w skali kraju kradzieży i pobić.
Największa przestępczość związana z narkotykami występują w Wielkopolsce.

Natomiast województwami z najmniejszym współczynnikiem przestępczości według statystyk jest województwo świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie i podkarpackie.
Wśród miast wojewódzkich największa przestępczość występuje od lat w Katowicach.
Wśród miast wojewódzkich najwyższe ryzyko wystąpienia przestępstwa kradzieży samochodu występuje w Poznaniu, rozboju - w Krakowie, najwięcej przestępstw narkotykowych występuje we Wrocławiu.
odwrócona piramida przestępczości
Polska na tle innych krajów, 2013
IV. PRZYKŁAD PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO W ŚRODOWISKU LOKALNYM
Program pt. „WYWIADÓWKA” zrealizowany przez Fundację Resocjalizacji i Readaptacji Społecznej TULIPAN (maj 2013r.)
działanie profilaktyczno-prewencyjne w zakresie łamania prawa wspierające system wychowawczy;
cel główny: zwiększenie poziomu motywacji młodzieży gimnazjalnej do życia zgodnego z prawem;
90-minutowe konferencje w gimnazjach z byłymi skazanymi;



BIBIOGRAFIA:

• statystyki publikowane przez Komendę Główną Policji
• wyniki Polskiego Badania Przestępczości przeprowadzone w latach 2007-2009 oraz w styczniu 2012
• Kodeks Karny
• Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii (29 lipca 2005 r.)
• prof. Andrzej Marek (komentarz do Kodeksu Karnego)
• http://statystyka.policja.pl/st/kodeks-karny
• http://statystyka.policja.pl/st/ogolne-statystyki/47682,Postepowania-wszczete-przestepstwa-stwierdzone-i-wykrywalnosc-w-latach-1999-2012.html
• www.fundacjatulipan.pl
• Encyklopedia popularna PWN, Warszawa 1982
• Hołyst B., Kryminologia, PWN, Warszawa 2000
• Anna Popławska, Ewa Paprocka, Mateusz Burzyński, "Słownik wyrazów obcych", Greg 2005

J. Gnyp, K. Miszewska, A. Wasilewska
II 2 POiR

8. Klasyfikacje przestępstw
Full transcript