Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

KULTURA POLSKA NA PRZEŁOMIE XIX I XX W.

No description
by

Emila Zięba

on 27 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of KULTURA POLSKA NA PRZEŁOMIE XIX I XX W.

KULTURA POLSKA NA PRZEŁOMIE XIX I XX W.
Pozytywizm warszawski
Nurt powstały na początku lat 70. XX w., jego program został zawarty w artykule
'' My i wy'' Aleksandra Świętochowskiego. Uważał on, że zamiast walki zbrojnej Polacy powinni podjąć działania na rzecz rozwoju społeczeństwa. Do tego miała przyczynić się praca organiczna i praca u podstaw.
Rola historii
Władysław Podkowiński- Dzieci w ogrodzie
Aleksander Gierymski- Piaskarze
Pomink Chopina w Warszawie
Kultura narodowa Polaków
Czasy zaborów to okres kiedy zaczęła kształtować się tożsamość narodowa Polaków. Walczyli przeciwko germanizacji i rusyfikacji. Dbano o zachowanie polskiego języka, kultury, tradycji i religii katolickiej.
Młoda Polska
Nazwa pochodzi od tytułu cyklu artykułów opublikowanych w krakowskim tygodniku "Życie", napisanego przez Artura Górskiego. Epokę określano również neoromantyzmem. Artyści nawiązywali do motywów i nastrojów romantycznych. Do najwybitniejszych przedstawicieli poezji młodopolskiej należeli Stanisław Przybyszewski, Jan Kasprowicz, Stefan Żeromski, Władysław Reymont oraz Stanisław Wyspiański. Głównymi ośrodkami sztuki młodopolskiej był Kraków i Zakopane.
Do ukształtowania się w XIX w. nowoczesnego narodu polskiego przyczyniło się:

Polski pozytywizm
Klęska powstania styczniowego wywołała w społeczeństwie polskim duże zmiany światopoglądowe. Zaczęto krytykować idee romantyczne, które uważali za przyczyniające się jedynie do porażek narodowych. Przyjmowano nowe koncepcje, głoszone przez pozytywistów. Ich zwolennicy przeciwstawiali się spiskom i powstaniom, a rozwój Polski wiązali z postępem gospodarczym i społecznym.
Modernizm
Pojawił się pod koniec XIX w. Jego zwolennicy głosili hasło 'sztuka dla sztuki', co oznaczało, że działaność artystyczna miała stanowić wyłącznie cel sam w sobie. Oznaczało to zerwanie z typowym dla pozytywizmu użytkowym charakterem sztuki oraz z podporządkowania twórczości ideom narodowym, politycznym czy społecznym.
W zaborze austriackim działało polskie szkolnictwo i rozwijały się ośrodki akademickie z polskimi uczelaniami, wydawano polska prasę oraz w 1873r. otwarto Polska Akademię Umiejętności w Krakowie.
W wyniku upadków powstań narodowych szlachta utraciła większość swoich dotychczasowych praw. Zaczęła wykształcać się nowa warstwa społeczna, zwana inteligencją. Należli do niej przedstawiciele ze stanu szlacheckiego, mieszczańskiego, a pod koniec XIX wieku rownież z chłopstwa. Byli to ludzie dobrze wykształceni. Odgrywali ważną rolę w tworzeniu tożsamości narodowej, walczyli o zachowanie polskości w zaborze pruskim i rosyjskim.
Hasła pozytywistyczne znajdowały swoje odzwierciedlenie w literaturze, która pełniła funkcje użytkowe- służyła popularyzowaniu nowych poglądów. Ważną rolę odgrywała również literatura postyczniowa, która nawiązywała do wydarzeń powstańczych. Najważniejszymi polskimi pisarzami byli Elia Orzeszkowa, Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz i Bolesław Prus.
Idea pracy organicznej rozwijała się w trzech zaborach. W zaborze pruskim, gdzie miała największy zasięg, utworzono Centralne Towarzystwo Gospodarcze oraz Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych, skupiających spółdzielnie oszczędnościowo- pożyczkowe z Wielkopolski i Pomorza. Organizacji tej patronował Piotr Wawrzyniak. Z inicjatywy Maksymiliana Jackowskiego tworzono kółka włościańskie, czyli stowarzyszenia rolnicze.
Praca u podstaw
Celem rozwoju pracy u podstaw był rozwój edukacji najuboższych warstw społeczeństwa oraz rozbudowanie świadomości narodowej. W Poznaniu powołano Towarzystwo Oświaty Ludowej, a po jego rozwiązaniu Towarzystwo Czytelni Ludowych. Ponadto Towarzystwo Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego fundowało stypendia dla młodzieży wiejskiej. Duże zasługi w Królestwie Polskim miała Polska Macierz Szkolna, utworzona w 1906 r.
Praca organiczna
-szkołę krakowaską
- historycy uważali, że do upadku Polski przyczyniła się szlachta, dbająca bardziej o dobro swoje, niż państwa. Przedstawicielami byli m.in Michał Bobrzyński i Józef Szujski.

Ważnym czynnikiem umacniającym tożsamość narodową Polaków stała się historia. Ukształtowały się wówczas dwa głowne nurty dotyczące dziejów polskich, reprezentowane przez:
-szkołę warszawską-
uczeni uważali, że szlachta tworzy tożsamość narodową, a do upadku Polski przyczyniła się przede wszytskim agresywna polityka państw ościennych. Przedstawicielami byli m.in Tadeusz Korzon i Władysław Smoleński.
-
wydanie przez Towarzysto Historyczne '' Kwartalnika Historycznego'', w którym została przybliżona czytelnikom wiedza na temat dziejów Polski

- twórczość literacka Stanisława Wyspiańskiego(" Wesele", "Warszawianka","Noc listopadowa"), Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz późniejszego laureata Nobla, Henryka Sienkiewicza('' Ogniem i mieczem", "Potop", "Pan Wołodyjowski", "Krzyżacy"). Pisał on utwory mające na celu podniesienie na duchu zniewolone społeczeństwo polskie. Duże znaczenie miała pieść napisana przez Marię Konopnicką pod wpływem działań germanizacyjnych "Rota".

Dzieła inspirowane nowymi kierunkami sztuki europejskiej
Full transcript