Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Polska szlachta i magnateria

No description
by

Damian Czarnota

on 11 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Polska szlachta i magnateria

Wywodzimy się z...
O podziale szlachty...
Szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie.
Skąd wzięła się szlachta i magnateria?
Kto sprawował władzę? Szlachta czy król?
Jakim szlachcicem jestem?
Specyficzny ustrój Rzeczpospolitej szlacheckiej był w dużej mierze wynikiem wyjątkowej pozycji szlachty, która potrafiła wymóc ma królu szereg przywilejów
Pierwszym generalnym przywilejem dla szlachty był przywilej w Koszycach (1374), wprowadzający wolność podatkową szlachty. Zwalniał on szlachtę od podatków, z wyjątkiem 2 groszy z łana chłopskiego.
Kolejne przywileje: czerwiński (1422), warcki (1423), gwarantowały ograniczenie samowoli królewskiej w zakresie wymiaru sprawiedliwości, a podstawą kary musiał być wyrok sądowy.
W przywilejach jedleńskim (1430) i krakowskim (1433) uległa wzmocnieniu pozycja szlachcica, który uzyskał zapewnienie, że nie zostanie uwięziony ani ukarany bez prawomocnego orzeczenia sądu.
W przywilejach cerekwicko-nieszawskich (1454) zabroniono władcy zwoływania pospolitego ruszenia, nakładania podatków oraz wydawania nowych praw bez zgody sejmików ziemskich.
Formalnie i prawnie nie istniało
w Polsce rozróżnienie na szlachtę wyższą i niższą, różnice leżały jedynie w zamożności. Z czasem jednak i z napływem szlachty zagranicznej, zaczęło się pojawiać coraz głębsze zróżnicowanie ekonomiczne, pojawiły się rody arystokratyczne, średnia szlachta i drobna szlachta o różnym statusie społecznym
3,49 zł
Piątek, Październik 17, 2014
Vol XCIII, No. 311
Szlachta i magnateria - co to?
Dworki szlacheckie i siedziby magnatów
Szlachta
- Stan społeczny istniejący w Królestwie Polskim, Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz na polskich, litewskich i ukrainnych ziemiach w czasie zaborów. Powstała z przekształcenia się stanu rycerskiego w szlachecki.
Polska szlachta i magnateria
Magnateria
- najwyższa warstwa szlachty w Rzeczypospolitej Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, odpowiadająca średniowiecznemu możnowładztwu i spełniająca rolę arystokracji.
Szlachta
ukształtowała się w Europie w średniowieczu, najczęściej jednak wywodzi się pochodzenie klasy szlacheckiej z dawniejszych czasów, z arystokracji plemiennej (wodzowie plemion, starszyzna, uprzywilejowane kasty wojowników) okresu wędrówki ludów. Pierwszymi szlachcicami byli rycerze, później godność szlachecką można było uzyskać poprzez uszlachcenie (w nagrodę za zasługi dla władcy) lub zwykłą drogą kupna tytułu.
Od XVII wieku stan szlachecki w Polsce stał się bardziej hermetyczny, dążył do podkreślenia swej wyjątkowości, nawet poprzez mitologizowanie swego pochodzenia (Sarmacja).
Magnateria
powstała prawdopodobnie w wyniku kumulacji i skupowania dóbr ziemskich. Posiadanie rozległych dóbr ziemskich prowadziło do sprawowania urzędów senatorskich i udziału w dochodach państwa poprzez dzierżawę starostw.
Czyli o szlacheckich przywilejach
Magnat
– możnowładca, arystokrata. W klasycznym znaczeniu członek jednego z rodów magnackich, dziedzic tytułów i majątku. Nieliczni szlachcice, zwani magnatami, posiadali olbrzymie majątki, liczące wiele folwarków, wsi, miast i tysiące poddanych, ale mieli takie same prawa polityczne jak pozostała część szlachty
Średnią szlachtą
nazywano w dawnej Polsce posiadaczy od jednej do kilku wsi.

Była to liczna i aktywna politycznie grupa aż do połowy XVII w., kiedy to zniszczenia wojenne uzależniły ekonomicznie jej reprezentantów od magnatów. Ze średniej szlachty rekrutowali się urzędnicy ziemscy, posłowie na sejm i deputaci do trybunałów.
Drobna szlachta
– nazwa posiadaczy części wsi z poddanymi chłopami. Wieś taka, dzielona między kilku (czasem nawet kilkudziesięciu) szlachciców nazywała się wsią kolokacyjną. Od początku XVII w. grupa ta stopniowo się powiększała, wchłaniając pauperyzującą się szlachtę średnią.
Podział drobnej szlachty:

*Szaraczkowa (nazwa pochodzi od noszonych przez nią żupanów z szarej, niefarbowanej wełny),
Zagrodowa (ponieważ dysponowała niewielkimi gospodarstwami, zagrodą),
*Zagonowa (od zagonu czyli niewielkiej ilości posiadanego pola),
*Cząstkowa (od małej części posiadanej wsi),
*Zaściankowa (od zaścianka oznaczającego wieś zamieszkiwaną przez szlachtę),
*Okoliczna (od okolicy czyli kolejnego określenia szlacheckiej wsi),
*Drążkowa (nie starczało dla niej krzeseł i ław a zasiadała na wąskich niewygodnych ławkach, drążkach),
*Chodaczkowa (od noszonych częstokroć chodaków z kory lipowej zamiast butów)
*Gołota (nie posiadała w ogóle ziem),


Szlachta:
Magnaci:
Rody szlacheckie i magnackie
W Polsce
było ponad 1026 rodów szlacheckich.

Niektóre z nich to:
*Koniecpolscy herbu Pobóg
Magnacki wywodzący się z Koniecpola koło Częstochowy.
*Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża
*Zamoyscy herbu Jelita
*Czartoryscy
Magnacki ród książęcy herbu Pogoń Litewska, wywodzący się od Konstantego, księcia na Czartorysku. Ród miał dwie główne linie, ważniejszą z siedzibą w zamku w Klewaniu, która wygasła w 1810 r. na Józefie Klemensie i drugą linię z centrum w zamku w Korcu.
Ród książęcy herbu Szreniawa bez Krzyża. wywodzący się prawdopodobnie z rodu Szreniawitów lub Drużynnitów, żyjących w zakolach rzeki Szreniawy koło Proszowic w czasach Mieszka I.
Polski ród szlachecki o przydomku Saryusz pieczętujący się herbem Jelita. Początkowo należący do średniozamożnej szlachty w wyniku działań Jana Zamoyskiego w II połowie XVI w. awansował do grona magnaterii.
Wykonanie:
Damian Czarnota
i
Marcelina Janik
kl. II "C"
Full transcript