Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

DÖNÜŞÜMCÜ VE ETKiLEŞiMCi LiDERLiK

No description
by

Cemal Yigen

on 10 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of DÖNÜŞÜMCÜ VE ETKiLEŞiMCi LiDERLiK

Liderlik Kavramı
Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderliğin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
Dönüşümcü Liderlik
Etkileşimci Liderlik
Dönüşümcü Liderliğin İşletmelere Yararları
Dönüşümcü Liderlik ile İlgili Örnekler
Yönetim bilimcilerin üzerinde durdukları kavramlardan biri olarak liderlik kavramına ilişkin günümüze kadar farklı birçok tanım yapılmıştır.
Liderlik
, insanları belirlenmiş hedefler doğrultusunda çaba göstermeye ikna etme yeteneğidir.
Başka bir tanımla
liderlik
, şiddet kullanımı ya da tehdit olmaksızın, bir bireyin diğerlerinin davranışlarını etkilediği sosyal bir işlemdir.
Etkileşimci liderler, çalışanların yenilik ve değişim isteklerini dikkate almadan risklerden kaçınarak, geçmişten süregelen faaliyetlerini daha etkin ve verimli kılmak veya iyileştirmek suretiyle iş yapma ve yaptırmayı sağlayan kimselerdir. Yetkilerini, daha çok çaba sarf edene para ve statü sağlamak şeklinde kullanmaktadırlar. Bu anlamda etkileşimci liderlik koşulsal ödülleri de kapsamaktadır.
Dönüşümcü ve etkileşimci liderlik kavramları, yönetim ve liderlik terimlerinin ilk kez farklı kavramlar olarak ele alınmaya başlandığı 1970'li yılların ortalarında kullanılmıştır.
1973 yılında Downston,
1978 yılında Burns ile dönüşümcü liderlik araştırmaları başlamıştır.
1978 yılında "Liderlik" adlı eseri ile Burns, "etkileşimci" ve "dönüşümcü" liderlik kavramlarını, liderlik literatürüne sokmuştur.
Başlangıçta Burns tarafından, aslında değişik türlerde siyasi liderleri karakterize edebilmek amacı ile tanımlanan dönüşümcü ve etkileşimci liderlik kavramları, Bass tarafından ele alınarak 1985 yılında tüm örgütsel uygulamalara uyarlanabilecek şekilde geliştirilmiştir.

Dönüşümcü liderlik, çalışanlara vizyon kazandıran; bu vizyona
katkıda bulunmaları için onlara ilave misyonlar veren ve örgütsel kültürde
değişimler yaparak onlara şimdi yaptıklarından veya potansiyel olarak
yapabileceklerini düşündüklerinden daha fazlasını yapabileceklerine
inandıran liderlik tarzıdır. Başka bir deyişle dönüşümcü
liderlik, izleyicilerini, başlangıçta beklenilenden daha fazlasını yapmaları
konusunda isteklendirmektir.
Dönüşümcü liderlik, değişimi etkin olarak yürürlüğe koymak, bu
değişime kılavuzluk edecek ileri görüşlülüğü yaratmak ve değişim için
duyulan ihtiyacı tanımlamak için gereksinim duyulan yeteneklerin bir
bütünüdür.
Hazırlayanlar:
İlker EYİOL
Kağan YILMAZ
Cemal Fırat YİGEN

DÖNÜŞÜMCÜ VE ETKiLEŞiMCi LiDERLiK
İÇİNDEKİLER
Liderlik Kavramı
Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderliğin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
Dönüşümcü Liderlik
Dönüşümcü Liderliğinin Boyutları
Dönüşümcü Liderlik ile İlgili Örnekler
Dönüşümcü Liderliğin İşletmelere Yararları
Etkileşimci Liderlik
Etkişeşimci Liderliğin Boyutları
Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderlik - Hofstede'in Kültür Boyutlarının İlişkisi
Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderlik ile Günümüz Siyasi Liderlerinin İlişkisi
Burns'e göre bir lider, dönüşümcü liderlik ile etkileşimci liderlik özellikleri arasında bir davranış sergileyebilir, ancak özellikleri bu iki kutup arasında olacağından bu lider tam olarak dönüşümcü veya etkileşimci lider niteliğini taşımamaktadır. Bununla birlikte, örneğin tam olarak etkileşimci liderin özelliklerini taşıyan bir liderin dönüşümcü lider olması da mümkün olamamaktadır.
Bass'ın yaptığı araştırmalara göre de etkileşimci ve dönüşümcü liderlik kavramları farklı iki liderlik türünü yansıtmaktadır. Her iki farklı türün de kendi içerisinde, kendi niteliklerini oluşturan boyutları bulunmaktadır. Dolayısıyla, liderliği iki farklı boyutta ele alan Bass için bir lider, hem dönüşümcü hem de etkileşimci nitelik taşıyabilmektedir.
Bu da liderin koşullara göre davranışlar sergileyebileceği, ancak arzu edilen liderlik türünün ise dönüşümcü liderlik olduğu göstermektedir.
Dönüşümcü Liderliğin Ayırt Edici Özellikleri
Dönüşümcü liderlik, değişime yönelik bir liderlik modeli olup, dönüşüm sürecinin çeşitli aşamalarında gerekli davranışları göstererek değişimin başarıyla gerçekleştirilmesine olanak sağlar.
Bu bakımdan, dönüşümcü liderlik, özellikle kriz durumlarında, dinamik ve istikrarsız çevrede, kurumsallaşmamış örgütlerde, analiz edilebilirlik derecesi düşük ve karmaşık yapıya sahip işlerde ön plâna çıkmaktadır.
Dönüşümcü liderlik, içinde bulunulan çevreyi şekillendirme; hatta yeniden yaratma sürecidir.
• Dönüşümcü liderlik, izleyicilerde, görevlerinin ve bunları etkin bir şekilde yerine getirmelerinin önemli olduğu hissini yaratmaktır.

• Dönüşümcü liderlik için karizma önemli bir unsur olmakla birlikte, tek başına yeterli değildir. Nitekim, dönüşümcü liderlerin mutlaka karizmatik bir kişiliğe sahip olmalarının zorunlu olmadığını; vizyon sahibi olmalarının ve buna bağlı olarak değişimleri başlatabilmelerinin yeterli olduğunu belirtmektedir.

• Dönüşümcü liderlik, izleyicilerinin kişisel büyüme, gelişme, başarma, irade ve güven boyutundaki ihtiyaçlarının farkına varmalarını sağlamaktır.

• Dönüşümcü liderlik, izleyicileri, kişisel kazanç ve çıkarlardan ziyade örgütün yararı için çalışmaları konusunda motive etmektir.

Dönüşümcü Liderliğin Boyutları
a) Karizma veya İdealleştirilmiş Etki
House, karizmatik liderlik teorisine göre karizmatik liderin üç temel kişisel karakteristiği; yüksek bir özgüvene sahip olması, yüksek bir etkileme ve baskın olma gereksinimi duyması ve kendi inançlarının ahlaki yönden doğru olduğu konusunda izleyicilerini güçlü bir şekilde ikna edebilmesi seklindedir.
Bunlarla birlikte, dönüşümcü liderlik kavramını örgütsel alana taşıyan Bass, karizmatik liderin izleyicilerinde coşku ve macera duygusunu canlandırdıklarını savunmuştur. Gerçekte karizmatik lider, zor faktörlerin üstesinden gelerek izleyicilerine gurur ve güven duygusu aşılar.
b) Esinlenmiş Motivasyon (İlham Verme, Telkinle Güdüleme)
Esin verme ya da esinlendirme olarak da ifade
edilebilen ilham verme, aynı zamanda karizmanın bir sonucu olarak da değerlendirilebilir. Dönüşümcü lider, karizması ile esin kaynağı olur. İlham verme boyutu, dönüşümcü liderin izleyicileri için model oluşturma, bir vizyon aktarma ve bir takım semboller yardımıyla onları çaba gösterme konusunda harekete geçirmeyi içerir.
c) Entelektüel Uyarım
Bu boyutta dönüşümcü lider, izleyicilerine işleri eski usulle yapmak yerine, onları yeniden düşünmeye iten ve yeni
fikirlerin gelişmesini sağlayan, başka bir deyişle örgütsel düzeyde yaratıcılığı teşvik eden kişidir. Bu boyut, izleyicilerin karşı karşıya kaldıkları sorunları kavramsallaştırma, anlama, analiz etme ve çözüm üretmeleriyle kendini gösterir.

d) Bireysel Destek
Bireysel ilgi ya da bireye önem verme şeklinde tanımlanan son boyut ise, izleyicileri kısmen yönlendirme ve kılavuzluk etme, sürekli geri bildirim sağlama ve örgütün misyonu ve vizyonu çerçevesinde onların mevcut ihtiyaçlarını tatmin etme ile ilgilidir. Bu boyuttaki dönüşümcü liderler, izleyicilerinin başarılarını ve gelişme ihtiyaçlarına özellikle önem veren, onları dinleyen ve örgüte olan katkılarını takdir eden liderlerdir.
Dönüşümcü liderlik – değişim ilişkisine ait akademik bulgulara, 2008’de Business Week tarafından seçilen dünyanın en yenilikçi şirketleri örnek olarak verilebilir. Apple, Google, Amazon, Microsoft, 3M, Sony bu şirketlerin önde gelenleridir. Apple, kurucu ve liderleri Steve Jobs ve Steve Wozniak tarafından yaratılan yenilikçi örgüt yapısı ve kültürü ile pek çok değişime imza atmaktadır.
Çalışanların motivasyonunu artırmak için şirket her türlü eğlence ve spor aktivitesini barındıran bir kampüs içinde kurulmuştur.
İşyerinde çalışanların yaratıcılıklarını artırmak için , kulaklıkla müzik dinlenebilen uyku bölmeleri yer almaktadır.
Microsoft, Bill Gates’in “bir gün dünyadaki her ev ve ofiste Microsoft olacak” vizyonunu gerçekleştirmiştir. En yenilikçi şirketler liste sinde her sene yerini alan 3M, yenilikçi kültürü ile tanınmaktadır.
Kurum İmajına Etkisi:
Yukarıdan aşağıya dönüşümcü liderlik yaklaşımının uygulandığı bir firmada, bu yaklaşımın etkisi altındaki faaliyetler, firmanın kendi personeline, müşterilerine, tedarikçilerine, finansal destekçilerine yansıyacak ve firmanın rekabet ortamında, kendine olan güveni artacak, bu yaklaşım ile yönetilen personel takım ruhunu taşıyarak kendi bireysel performanslarını ortak amaç için kullanacaktır.
İse Alıma Etkisi:

İsletmelerde dönüşümcü liderliğin geliştirilmesi, ise alımlara da büyük ölçüde etki edecektir. İse alınacak olan adaylar açısından, tepe yöneticisinin; karizmatik, bireylerle temas halinde olan, başarılı, iyimser, dinamik, güvenilir nitelikte olması kuskusuz çok daha çekici olacaktır.
Gelişime Etkisi:
Zihinsel teşvik boyutu yardımı ile organizasyon içerisindeki faaliyetleri yürüten bireylerin katkıları arttırılmakta, bireysel düzeyde ilgi bu katkıların her bir birey düzeyinde artmasını sağlamaktadır.

Eğitime Etkisi:
Dönüşümcü lider nitelikli yöneticinin izleyicileri olan diğer yöneticiler, kendilerini dönüsümcü liderlik konusunda eğitme fırsatı bulacaktır.

İs Tasarımına ve Görevlendirmeye Etkisi:
Dönüşümcü liderliğin özelliklerinden biri olan bireysel düzeyde ilgi, bu tipteki liderlerin, astlarını ayrı ayrı ele alarak gelişim gereksinimlerini belirlemeleri anlamını taşımaktadır. Her bir astın gelişim gereksiniminin organizasyonun gereksinimleri doğrultusunda ele alınarak islerin tasarlanması, dönüşümcü liderlerin büyük beceriler göstererek gerçekleştirdikleri faaliyetlerdir.
Örgütsel yapıya etkisi:
Özellikle, değişken ve dalgalı pazarlarda rekabet etmek durumunda olan, ürünlerinin yaşam seyri kısa süren, hızla değişen teknolojik çevreden yoğun biçimde etkilenen isletmelerde, dönüşümcü liderlik, isletmenin her düzeyinde geliştirilmesi gereken bir olgu niteliğini taşıyacaktır.
Etkileşimci liderlikte, lider ile çalışanlar arasındaki ilişki, anlaşma ile sağlanır. Bu liderler, beklentiler ve amaçlar kapsamında etkilidir. Fakat etkileşimci liderler genel olarak çalışanlarını uzun dönemde geliştirmeye odaklanma konusunda ihmalkardır
Etkileşimci liderlikte liderler ile çalışanlar arasında etkili bir takas yöntemi bulunmaktadır. Bu takas koşullu ödül ve beklentilerle yönetim şeklindedir
Etkileşimci Liderlik Boyutları
a) Koşullu Ödü
l
Lider, izleyicilerden beklenenleri ve beklenen performans düzeyine ulaştıklarında elde edeceklerini açık bir şekilde ortaya koyar. Lider, izleyicilere gösterecekleri çaba karşılığında ödüllendirileceklerini belirtir, izleyiciler iyi performans gösterdiklerinde onlara ödül konusunda söz verir, izleyicilerin başarılarını takdir eder.

b) İstisna ile Yönetim – Aktif
Lider, doğabilecek sorunlardan dolayı görevlerin yerine getirilip getirilmediğini izleme ve geçerli performans düzeylerini sağlamak için bu sorunları çözme konusunda dikkatini yoğunlaştırır. Lider, kural ve standartlardan sapmalar olup olmadığını takip eder, araştırır ve düzeltici tedbirler alır.

c) İstisna ile Yönetim – Pasif (Pasif-Kaçınmacı Liderlik)
Lider, düzeltici faaliyete geçmek için sorunlar önemli duruma geldikten sonra tepki gösterme eğilimindedir, izleyiciler standartlara ulaşamadığında müdahale eder ve genellikle herhangi bir kararı vermekten kaçınır.
d) Tam Serbestlik Tanıyan Liderlik
Lider, yönetim yetkisine çok az ihtiyaç duyan izleyicileri kendi hallerine bırakır. Sorumluluk almak ve karar vermekten kaçınır.
HOFSTEDE’İN KÜLTÜR BOYUTLARI
Güç Aralığı
Dönüşümcü liderliğin öğelerinde belirtildiği gibi vizyon, iletişim, kararlılık, bağlılık, yoğunlaşma, yetkilendirme, güçlendirme, örgütsel öğrenme olanakları sağlanmaktadır. Bu nedenle dönüşümcü liderlikte dar güç aralığı söz konusudur. Etkileşimci liderlikte de lider ile astlar arasında iletişim söz konusudur. Bu kapsamda etkileşimci liderlikte dar güç aralığına sahiptir.
Bireycilik ve Toplulukçuluk
Dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin özünde lider ile astların iletişimi söz konusudur ve örgütün çıkarları doğrultusunda hareket ederler. Bu sebeple örgütte toplulukçu kültür boyutu söz konusudur.
Erkeksilik – Kadınsılık
Dönüşümcü liderlikte kadınsılık kültürü daha baskındır. Çünkü dönüşümcü liderlikte Leithwood’un değindiği gibi ‘Karşılıklı teşvik etmeye dayanan ve lideri destekleyenlerin lider seviyesine çıkarıldığı ve liderleri manevi aracılar hâline dönüştüğü bir ilişkidir.’ Bu tanımdan hareketle kadınsılık kültürünün ilişkiye verilen değer ve eşitlik özellikleriyle bağdaşmaktadır. Etkileşimci liderliğin boyutlarından biri olan koşullu ödüllendirme hırs ve rekabetin sağlandığı bir kültür boyutudur. Buradan hareketle etkileşimci liderlikte erkeksilik kültürü daha baskın görülmektedir.
Belirsizlikten Kaçınma
Dönüşümcü liderlikte belirsizlikten kaçınma kültürü zayıftır. Çünkü dönüşümcü liderlik yenilikçi bir liderlik tarzıdır. Kurallar esnek bir yapıya sahiptir. Etkileşimci liderlikte ise belirsizlikten kaçınma kültürü kuvvetlidir. Etkileşimci liderlikte, mevcut kültürde faaliyetlerini yürütür ve isin yapılması için geleneksel yönetim stratejilerini uygular. Kurallar bellidir ve risklerden kaçınılır.
Uzun ve Kısa Döneme Yönelme
Dönüşümcü liderlik yenilikçi ve geleceğe dönük bir liderlik tarzıdır. Bu anlamda dönüşümcü liderlik uzun döneme yönelen bir örgüt özelliği taşımaktadır. Etkileşimci liderlikte ise geleneksel değerlere bağlılık söz konusudur. Bu yönden etkileşimci liderlik kısa döneme yönelen bir liderlik tarzıdır.


DÖNÜŞÜMCÜ VE ETKİLEŞİMCİ LİDERLİK İLE GÜNÜMÜZ SİYASİ LİDERLERİNİN İLİŞKİSİ
a) Devlet Bahçeli
MHP genel başkanı Devlet Bahçeli daha çok etkileşimci lider olarak görünse de dönüşümcü lider özelliklerini de taşımaktadır. Öncelikle Alparslan Türkeş'in ölümüyle büyük bir boşluğa düşen MHP Alparslan Türkeş'in ölümünden sonra büyük ölçüde olumsuzluklarla karşılaşmıştır. Bünyesinde barındırdığı partililer partinin artık bir geçerliliği kalmadığı düşüncesine kapılmışlardır. Fakat Devlet Bahçeli bu olumsuzlukların ortadan kaldırılabilecek olmasına yönelik bir düşünce yapısıyla ortaya çıkmıştır. Çoğu partilinin görmediği Bahçeli ortaklaşa vizyon ve amaç oluşturabilme yeteneği ile başkalarına değer verip düşüncelerini önemseyerek ve iletişimi güçlü kılarak dönüşümcü liderlik özelliğini taşımaktadır. Başka bir açıdan bakıldığında Bahçeli etkileşimci liderlik özelliğini isminden de anlaşıldığı gibi ciddiyetiyle, eyleme yönelik olmasıyla, partisinin davasına tam anlamıyla inanarak ve yılmadan sıkı sıkıya tutunarak eski gelenekleri gelecek ve mevcut üyeline aktarmaya çalışmaktadır. Bu geleneklerin saptırılmadan olduğu gibi üyelerine aktarması Bahçelinin etkileşimci liderlik özelliğini ön plana çıkarmaktadır.

b) Kemal Kılıçdaroğlu
CHP genel başkanı Kılıçdaroğlu partisinin ilk kurucusu olan Mustafa Kemal ATATÜRK’ün ilke ve inkılâplarına sahip çıkarak ve bunlar doğrultusunda üyelerine atıflarda bulunan Kılıçdaroğlu bu özellikleriyle az da olsa dönüşümcü liderlik rolünü oynamaktadır. Fakat Kılıçdaroğlu yapısı gereği bir kaynağa bağlı olmadan kişileri etkileme özelliğine sahip bir lider değildir. Mavi tutkusuyla 70'lerin söylemi ile Ecevit efsanesini canlandırmak istemektedir. Çok iyi bir dinleyici olmasına rağmen tamamen kendi kafasından geçen işlere yönelmektedir. Kılıçdaroğlu net bir ifade sergileme konusunda pasif bir yapıdadır. İşlevden çok popülerizm yanlısıdır. Bu nedenlerle Kılıçdaroğlu iki liderlik tarzını da bünyesinde barındırmaktadır.
c) Ahmet Davutoğlu
Şu anki Başbakanımız olan Ahmet Davutoğlu direk olarak halkın gündelik hayatına etki edecek atıflarda bulunarak halka hizmet etme algısı gelenekçi bir yapıdadır. Muhafazakâr partililerin her zaman ilk gündemi bu nitelikte olmuştur. Halka sürekli bu gündelik yaşam için yaptığı atıflardan bahsederler. Her zaman daha iyi olduğunu ileri sürmektedir. Bu nedenlerle Davutoğlu daha çok etkileşimci liderlik özelliğini taşımaktadır.
Dönüşümcü Liderlerin Temel Özellikleri:
Dönüşümcü liderler cesaretlidir.
Yaşamları boyunca öğrenen ve ders alan bireylerdir.
Bu liderler, kendilerini değişim unsuru olarak tanımlamaktadır.
Bu liderler, kavramsal yeteneklerini iyi kullanırlar
Dönüşümcü liderler insanlara inanırlar.
İzleyicileri üzerinde özdeşleşme ve içselleştirme güçlerini yüksek düzeyde uygulayabilme yeteneğine de sahiptir.
Vizyon belirleyebilir kişilerdir.
Değerler tarafından yönlendirilirler.
d) Recep Tayyip Erdoğan
Dönüşümcü liderliğin boyutları ve tanımları incelenecek olursa Recep Tayyip Erdoğan’ın dönüşümcü liderliğe daha çok yatkın olduğu görülmektedir. Gerek İtalyan firması olan Ricercatore tarafından yapılan ankette dünyanın en karizmatik lideri seçilmesi gerek de izleyicilerine karşı sergilemiş olduğu davranış ve tutumlar çerçevesinde dönüşümcü liderlik özelliklerini etkileşimci liderliğe göre daha fazla ölçüde görmek mümkündür. Ancak Recep Tayyip Erdoğan’a tam anlamıyla dönüşümcü lider demek mümkün değildir.
KAYNAKÇA
http://w3.balikesir.edu.tr/~seymen/Orgutlerde_is_Etiginin.pdf (20.02.2015)
https://docs.google.com/document/d/1zwaj5VilnKpMkuEYwIQUTn-zVdemf3N0kDSM5WVmR8U/edit?hl=tr&pli=1 (21.02.2015)
http://isletmeiktisadi.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2013/09/Yonetim-36-2000-4.pdf (21.02.2015)
http://eprints.sdu.edu.tr/93/1/TS00260.pdf (21.02.2015)
http://www.uiiid.com/Makaleler/1679869553_12.%20Makale_201_222.pdf (19.02.2015)
file:///C:/Users/pc/Downloads/314.pdf (20.02.2015)
http://isletmeiktisadi.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2013/04/Yonetim-51-2005-4.pdf (21.02.2015)
Full transcript