Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

5. GAIA - Biziaren dibertsitatea eta eboluzioa

copyright Pearson 2011
by

AINHOA IRIZAR

on 1 June 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 5. GAIA - Biziaren dibertsitatea eta eboluzioa

Biziaren dibertsitatea eta eboluzioa
Teoria eboluzionisten historia
Hautespen naturala:
Fixismoa:
XIX. menderarteko teoria, gaur egun ere eztabaida gogorrak pizten ditu.
Teoria honen arabera espezieek finko eta aldaezin iraun dute sortu zirenetik gaur arte
Fixista aipagarrienen artean: Lineo eta Cuvier
Georges Cuvier
Katastrofismoaren teoria:
Lur planetaren historia geologikoan, une batzuetan sorkuntza ugari izan dira eta beste hainbatetan baita hondamendi handiak ere.
Charles Lyell
Jean Baptiste Lamarck
1. Organismoek bizi-indar moduko zerbait dute, indar horrek, denboraz aldarazi egiten ditu gero eta konplexuago eta perfektuago bilakatuz
2. Eboluzio prozesua mailaz maila jasotzen da eta portaera aldaketak eragiten du organismoak ingurura moldatzea.
3. Ohitura-aldaketa horien zioz, gerta daiteke ordura arte erabiltzen ez zen gorputz atal bat areago erabiltzea edo besteren bat dagoeneko erabilgarria ez dena atrofiatzea
Darwin: biografia
Familia aberats batean jaioa
Gazte garaian nahiko ikasle kaskarra izan zen
Zalantzati bere etorkizunari buruz
Familiak zituen harremanei ezker
HMS

Beagle

en kapitainaren laguntzaile postua lortu zuen.
Munduari itzulia eman zion
5 urtez (22-27)!
Barkuko naturalista bilakatu zen.
Irakurri, laginak bildu, idatzi eta pentsatu egin zuen!
Galapago uharteak
Parada garrantzitsua Darwin-en bidaian .
Bertako animalien ezaugarriak irlatik irlara aldatzen dira.
The "A-ha!" Moment
Txontak:
12 pinzoi espezie desberdin daude Galapago uharteetan.

Elikadura ohitura desberdinak dituztenez mokoaren forma ere desberdina.

Guztiak dauzkate amankomuneko arbaso baten ezaugarriak

"Espezieen jatorria"n hautespen naturalari buruz azaltzen den adibide bakarra.
Dortoka erraldoiak:
Espezie bakarra baina...
Oskol forma ezberdinak dituzte irla bakoitzean dagoen landaredia ere desberdina delako.
Itsas Iguanak:
Ez dago beste musker igerilaririk munduan!
Algak jaten dituzte
Orduan...
Darwin etxera bueltatu zen... aldizkari bat argitaratu zuen... Bere lehengusinarekin ezkondu zen... lau seme-alaba izan zituen...beste hainbat lan egin zituen...
...eta EZ zuen 20 urtez bere teoria argitaratu!!!!!!!
Bitartean...
Darwin-ek naturalista gazte batek idatzitako lana jaso zuen. Bertan, Wallace-ek bere eboluzioari buruzko ideiak aurkezten zizkion Darwin-eri eta iritzia eskatzen zion...Uh Oh!!!
Orduan Darwin-ek bere liburua idatzi zuen... behar bada biologiari buruz inoiz idatzi den garrantzitsuena.
Alfred Russel Wallace
(1809 - 1892)
2.
Aldakortasuna
: izaki bizidunen bariazioa oso handia da bai espezieen artean, bai espezie baten barruan ere
4.
Ugaltze bereizgarria
: bariazio onuragarriak dituzten indibiduoak hobeto prestatuta daude, bai bizitzeko, bai ugaltzeko. Ondorioz, hauek kume gehiago izango dituzte
5. Prozesu horren emaitza
moldaera
da, hots, inguruan bizitzeko moldatutako organismoak. Denboraz, aldaketa batzuk pilatzen direnean, arraza eta barietate berriak sortzen dira, bai eta azken urratsean, espezie berriak ere.
Espeziazioa:
3.
Bizitzeko borroka
: populazioko organismoen artean inguruko baliabide urriak lortzeko eta horrela bizirik jarraitzeko gertatzen den lehia
1. Belaunaldi bakoitzean, indibiduo ugalkor helduak izatera iritsiko direnak baino askoz ondorengo gehiago sortzen dira
Transformismoa:
Eboluzioari buruzko lehen teoria argitaratu zuen 1809an :
Filosofia zoologikoa
izenburuko lanean
FUNTZIOAK ORGANOA EGITEN DU
HARTUTAKO EZAUGARRIEN HERENTZIA
Organismoak antzekotasun mailaren arabera sailkatzeko sistema bat ezarri zuen. Kategoria taxonomiko edo taxoiak ezarri zituen.
Aktualismoaren teoria: lurrean, iraganeko gertaerak gaur egungoen berdin berdinak diren indarren ekintzak eragin zituela, eta gaur egun ere modu berean jasotzen den mailakako prozesu geldo eta jarraitu legez azaltzen ditu Lurraren aldaketa geologikoak.
Froga biogeografikoak
Izaki bizidunek Lur planetako eremu geografiko bakoitzean izan duten banaketa ikertzen du biogeografiak.
Aspaldi banandu ziren zona geografikoetako animalia eta landare espezieen arteko ezberdintasunak ugariagoak dira. Izan ere, hesi geografikoek banandu zituzten jatorrizko espezieek eboluzio prozesu ezberdinak izan dituzte, bakoitzaren inguruko baldintzen hautespen-presioaren eraginpean.
Map of Biogeographical Zones
Froga paleontologikoak
Fosilek hainbat gauza erakusten dituzte:
lehengo espezie batzuk gaur egun desagertuta daudela.
bizi-formak ez direla aldaezinak, denboraren poderioz aldatzen direla eta elkarren artean nolabaiteko jarraitasunari eusten diotela.
lurraren historian izaki bizidunen konplexutasuna eta aniztasuna handitzen joan dela.
Serie filogenetikoak sortu daitezke: organismo talde baten historia ebolutiboa berreratzen laguntzen duten fosil sortak dira.
Tiktaalik ( Ichthyostega): arrainetatik lehorreko ornodunetara
Archaeopteryx: narraztietatik hegaztietara
"Lucy": Australopithecus afarensis
Zubi formak edo kate-mailak:
Izaki bizidunen bi talderen arteko ezaugarriak dituzten organismoen hondarrak dira
A fossilized flower from the Eocene (~50mya)
Froga biokimikoak
Izaki bizidun guztietan informazio genetikoa DNAk gordetzen du
Kode genetikoa berbera da organismo guztietan
Guztien proteinak hogei aminoazido berberek osatzen dituzte.
Biokimikak izaki bizidunen arteko ahaidetasuna (zuhaitz filogenetikoak) zehazteko aukera ere ematen du, proteina baten aminoazidoen sekuentziak edo DNAren nukleotidoenak erkatuz.
DNA Mapping
Protein sequence comparrison
Anatomia konparatuaren arloko frogak
Organo homologoak:
Zeregin desberdinak bete arren, oinarrizko egitura bera eta jatorri ebolutibo bera dituzte
Aurreko komun bat duten organismoek inguru ezberdinetara moldatzeko garatzen dituzten organoak.
Eboluzio dibergente deritzon prozesu baten ondorioz sortzen dira.
Aztarna-organoak edo atabismoak:
zereginik gaebeko organoak
Euren iraganaldi ebolutiboaren oroigarri gisa diraute
Organo analogoak:
Zeregin bera bete arren, jatorri ebolutibo eta oinarrizko egitura ezberdinak dituzte.
Espezie ezberdinetako organismoek, inguru berean bizitzeko, antzeko moldaerak garatzen dituztenean gertatzen da.
Eboluzio konbergente edo hurbilkorreko prozesu baten eraginez sortzen dira.
Enbriologia konparatua:
Ahaidetasun ebolutibo hurbila dagoenean embrioien artean antzekotasunak ageri dira
Convergence in Human and Octopus Eye
Human Eye (Blind spot)
Octopus Eye (no blind spot)
Apendizea
1. Mutazioak:
Ausaz gertatzen diren DNAren aldaketak dira
Aldakortasuna eragiten dute
Onuragarriak, kaltegarriak edo neutroak izan daitezke indibiduoarentzat.
2. Gametoen eraketan gertatzen den errekonbinazioak ere aldakortasun genetikoa emendatzen du.
3. Hautespen naturala: inguruko baldintzen eraginez, ondoren moldaturiko genotipoek ondorengo gehiago uzten dituzte eta beraien maiztasun genikoak gailendu egiten dira.
4. Ingurua aldakorra denez, moldaturik zeuden genotipoak ezgai suerta daitezke egoera aldatzen bada; kasu horretan, hautespena beste genotipo batzuentzat izango da mesedegarri
Teoria sintetikoa edo neodarwinismoa:
Eboluzioaren frogak:
Espeziazio alopatrikoa:
Espeziazio sinpatrikoa:
Allopatric
= "other country"
Populazio bat, oztopo geografikoengatik, espezieko gainerako kideetatik bakartuta geratzen da
Mutazioen eta hautespen naturalaren eraginez, bakartutako populazioan gainerakoek ez dituzten ezaugarri genetikoak azaldu daitezke
desberdintasunak areagotzean, elkarrekin uglatzeko gaitasuna galtzen da.
Sympatric
= "same country"
Espezie bateko populazioa lurralde berean bizi arren, gurutzaketa eragozten duten mekanismoen ondorioz, bi azpipopulazioetan banatzen da.
Bi azpipopulazioak ezin ugaltzeak eragiten du espeziazioa.
Espeziazio motak. Ugaltze bakartua eragiten duten mekanismoak:
5. Espezie bat beste batera eraldatzeko prozesu ebolutiboa mailaka gertatzen da, fosilek frogatzen dutenez ¿?
Kokzixa
Lehorreko ornodunen embrioien hasierako faseak antzekotasun haundia dute.
Organismo guztiek uniformetasun handia dute osagai molekularrei dagokionez. Oinarrizko prozesu metabolikoak ia berdin berdinak dira izaki bizidun guztietan.
Full transcript