Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Yerleşme Tipleri ve Dokuları

No description
by

Bilge Ceylan

on 22 February 2017

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Yerleşme Tipleri ve Dokuları

Yerleşme Tipleri ve Dokuları
Bilge CEYLAN
YERLEŞİM BİRİMLERİ
Kırsal yerleşmeler
Yerleşme Tipleri ve Dokuları
Bilge Ceylan
Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim
KIRSAL YERLEŞMELER
Büyüklüğüne göre;
-Kasaba
-Köy
-Köy altı
Ağıl;
- yığma taş ve çitlerle çevrilidir
-küçükbaş hayvanların gece kalması için yapılmış yerlerdir.

Kırsal Yerleşmeler
*Yeryüzündeki yerleşme tarihi kırsal yerleşmelerle başlamıştır.
*Bu tür yerleşim birimlerinin nüfusu 10.000 altındadır.
*Başlıca ekonomik etkinlikleri;
-Tarım
- Hayvancılık
*Eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel hizmetlerin gelişmediği küçük yerleşim birimleridir.
*Yayıldıkları alan dardır.
*Sosyal dayanışma ve işbirliği kuvvetlidir.

a. Köy altı yerleşmeleri
-Köylerden küçüktür.
-Köylere bağlıdır.
-Tek ev veya birkaç evden oluşur.
-Bu yerleşim biriminin başlıcaları;
*Ağıl
*Kom
*Çiftlik
*Mahalle
*Mezra
*Divan
-Doğu Anadolu, Güney Doğu Anadolu , Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yaygındır.
Kentsel yerleşmeler
*Kır ve kent ayrımında bir çok ölçüt bulunur. (Nüfus, ekonomi...)
*Kentlerin nüfusu, kırsal yerleşim birimlerine göre daha fazladır.
*Ayrıca doğal olarak kentlerdeki ekonomik çeşitlilik ve gelişmişlik daha fazladır.
Dokusuna göre;
-Dağınık
-Toplu
Sürekliliğine göre;
-Geçici
-Sürekli
Kurulduğu yere göre;
-Dağ eteği -Akarsu boyu -Vadi
-Orman kenarı -Yol boyu -Deniz kıyısı
-Ova

Yerleşmeyi etkileyen faktörler;
İklim
Yer şekilleri
Toprak verimliliği
Ekonomik kaynaklar
Kom;
-birkaç ağıl ve çoban kulübesinden oluşan yerleşim birimine denir
-geçici yerleşim yeridir
-Erzurum ve kars yöresinmde yaygındır.
Ağıl
Ağıl
Kom
Kom
Obalar;
-hayvancılığa dayalıdır
-geçici yerleşim yeridir
-Ordu Giresun yöresinin dağlık kesimlerinde yayla olarak kullanılır
-yayla ve bağ evleri olarak da kullanılır
-Toroslarda da rastlanır.
Oba
Çiftlik;
-bir veya birkaç ev, ambar ve tarım arazisinden oluşan yerleşmelerdir
-genellikle Batı Anadolu ve Trakya bölgesinde daha çoktur.
-hayvan beslenen ve tarım yapılan geniş bir alan içindeki yerleşim birimidir.

Mahalle;
-Köy olabilme potansiyeli en fazla olan köy altı yerleşme birimidir
-köy olabilme potansiyeli en fazla olan köy altı yerleşme birimidir
-Köy olabilme potansiyeli en fazla olan köy altı yerleşme birimidir.



Mezra;
-Sürekli yerleşim yeridir
-tarım ön planadır

Divan;
-orman açmaları ile elde edilen topraklarda gelişen bu basit yerleşme şekli Sinop, Bolu, Adapazarı ve Kocaeli illerimizde yaygındır
-özellikle Batı Karadeniz Bölgemizde küçük ve dağınık yerleşmelere verilen addır
-birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşur
-tarım ön plandadır.


Köy Yerleşmeleri
*Köyler kır yerleşmelerinin en büyüğü,idari yerleşmelerin en küçüğüdür.
*Köyler,akarsu boylarında,dağ ve ovaların birleştiği yamaçların eteklerinde, vadilerin içlerinde,dağ yamaçlarının az eğimli alanlarında ve ovalardaki su kaynağı kenarlarında kurulmuştur.
*Dokularına göe ikiye ayrılır. Bunlar;
-Toplu
-Dağınık
Toplu Köy
-Toplu köyde evlerin hepsi bir aradadır.
-Sokaklar dar, evler genelde birbirine bitişiktir.
-Tarlalar çiftçi evlerinden ayrı ve uzaktadır.
-Ülkemizde toplu yerleşimin başlıca yayılma alanı İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerimizdir.

-Evler birbirinden belli Aralıklarla birer, ikişer bazen daha fazla sayıda "hane"den meydana gelmek üzere araziye dağılmış durumdadırlar.
-Engebeli ve dağlık arazilerde görülen bu yerleşme şeklinin en güzel örneklerine Karadeniz Bölgemizde rastlanmaktadır.

Dağınık Köy
Köylerimizin Genel Özellikleri

-Mesleki farklılaşma yok denecek kadar azdır.
-Nüfusları azdır ve kapladıkları alanlar küçüktür.        
-İdari bakımdan muhtarlıktır.
-Sınırları ve ortak malları vardır.                                     
-Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır.
-İşbirliği ve soysal dayanışma kuvvetlidir

Kır yerleşmelerinin toplu ya da dağınık olmasını etkileyen faktörler
-Toplu yerleşmelerde iklim koşulları belirleyici olmuştur.
Yerleşim birimleri su kaynaklarının çevresinde toplanmıştır.
-Dağınık yerleşmelerde arazinin engebelik durumu,tarım topraklarının küçük, parçalı ve dağınık olması belirleyici olmuştur.
-Yağışların ve su kaynaklarının bol olması dağınık yerleşmeyi kolaylaştırmıştır.

Köy altı yerleşmelerini oluşturan sebepler;
*Köylerdeki nüfus artışı
**Köylerdeki aileler arasındaki anlaşmazlık
***Göçebe hayvancılık yapılması
****Köy alanlarının arazi olarak yetersizliği

Yaylalar bulundukları yerlere ne gibi yararlar sağlar?
-Hayvancılık için uygun ortam sağlarlar.
-Dinlenme ve tatil potansiyelinden dolayı iç turizme katkı sağlarlar.
-Dolaylı olarak altyapı,elektrik,telefon ve suyla ilgili hizmetlerin yaygınlaşmasını sağlarlar.

Kırsal Yerleşmeler
Sürekli Yerleşim Yerleri
Geçici Yerleşim Yerleri
*Köy
*Mahalle
*Mezra
*Çiftlik
*Divan
*Yayla
*Ağıl
*Kom
*Oba
*Damm
Kentsel Yerleşmeler (Şehirler)
Nüfusuna Göre Şehirler
Fonksiyonlarına Göre Şehirler
Küçük Şehirler
Orta Büyüklükteki Şehirler
Büyük Şehirler
Metropoliten Şehirler
İdari Şehirler
Kültürel "
Tarım "
Askeri "
Ticaret "
Sanayi "
Turizm "
Liman "
Maden "
Dini "
Kır ve kent ayrımında anılan nüfus ölçütü genellikle 10.000'dir.
Nüfus 10.000 üzerinde olan yerler kent olarak kabul edilir.
Kentsel Yerleşmelerin Balıca Özellikleri
Fonksiyonlarına Göre Şehirler
İdari Şehirler
Önemli kısmı başkentlerdir.
Yönetim merkezidir.
Yönetim merkeznin bu şehirlerde bulunması o yerin gelişmesini sağlamıştır.
Örneğin; Paris, Ankara, Londra...
Kültürel Şehirler
Bir yada birkaç tane üniversitei bulunduğu şehirlerdir.
Bilim sanat ve koe gibi etkinliklerinde gerçekleştiği yerlerdir.
Örneğin; Oxford, İstanbul..
Tarım Şehirleri
Şehrin kurulması, gelişmesi ve halen devam etmesinde tarım faaliyetleri etkilidir.
Yeryüzünde en eski şehirleridir.
Verimi taım alanlarında kurulmuştur.
Bu şehirlerde tahıl, sanayi bitkileri, sebze ve meyve üretilir.
Ormancılık, hayvancılık ve balıkçılık da tarım şehirlerinde ekonomik etkinliklerdendir.
Örneğin;
Karadeniz Bölgesi’nde; Giresun, Rize, Düzce,
Bafra, Erbaa, Niksar
Marmara Bölgesi’nde; Kırklareli, İnegöl, Lüleburgaz
Ege Bölgesi’nde; Akhisar, Turgutlu, Salihli, Alaşehir, Ödemiş, Söke, Tire
Akdeniz Bölgesi’nde; Kadirli, Ceyhan, Kilis, Kırıkhan, Burdur
İç Anadolu Bölgesi’nde; Karaman, Aksaray, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde tarım şehirlerine en iyi örneklerdir.
Askeri Şehirler
Gelişmesinde askeri birliklerin etkili olduğu şehirlerdir.
Orta Çağ'dan günümüze kadar varlıklarıı korumuşlardır.
Örneğin; Ankara'nın ilçesi Polatlı'nın gelişmesinde orada bulunan askeri birliğin büyük etkisi vardır.
Tarım Şehirleri
Ticaret Şehirleri
Ticaret şehirleri çevreden gelen ürünlerin pazarlandığı yerdir.
Neolitik Dönem'den beri varlıklarını sürdürmektedir.
Bu tür kentler aynı zamanda birer üretim alanıdır.
Diğer bir özelliği ise gelişmiş bir ulaşım ağı vardır.
İstanbul ve İzmir en önemli ticari şehirleridir.
Denizli, Manisa, Aydın, Kayseri, Konya, Eskişehir, Erzurum, Malatya, Elazığ, Van, Şanlıurfa, Gaziantep ve Diyarbakır önemli ticaret şehirleridir.
İstanbul, İzmir, Mersin ve Trabzon gibi şehirlerde, serbest ticaret bölgeleri kurulmuştur.
Bu bölgelerin işlerlik kazanması ile, ticarete dayalı faaliyetler gelişecek ve şehirlerin ticari fonksiyonları artacaktır.
Ticaret Şehirleri
Sanayi Şehirleri
Kentlerin hızlı büyümesinde en etkili olan faktördür.
Fabrikaların ve atölyelerin yoğun olduğu şehirlerdir.
İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa İzmir, Adana, Batman, Karabük, Ereğli, İskenderun, Seydişehir gibi merkezler örnektir.
Maden Şehirleri
Zonguldak, Soma, Tavşanlı, Elbistan, Batman, Seydişehir gibi merkezler örnek verilebilir.
Bu şehırlenn nüfusları maden zenginliğinin bitmesine göre azalabilir.
Bu şehirlerde maden çıkarılır ve işlenir.
Türkiye'de Çıkarılan Madenler
Liman Şehirleri
Başlıca özelliği deniz taşımacılığıdır.
Ticareten gelişmiştir.
Bankacılık, sigortacılık ve nakliyecilik bu tür şehirlerin başlıca etkinliğidir.
İthalat ve ihracat yapılan liman şehirlerinde ise gümrükle ilgili kuruluşlar vardır.
İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya, Trabzon, Samsun, Zonguldak, Ereğli ve iskenderun örnek olarak verilebilir.
İstanbul aynı zamanda en büyük liman şehrimizdir.
Ayrıca Fransa'nın Marsilya şehri de buna örnektir.
Turizm Şehirleri
Gelirlerinin önemli bir bölümünü turizmden karşılayan şehirlerdir.
İstanbul, İzmir, Antalya, Alanya, Kuşadası, Marmaris, Bodrum, Nevşehir, Göreme, Fethiye, Bursa turizm şehirlerine en iyi örnektir.
Turizm şehirlerinde, nüfus yıl boyunca sabit olmayıp, mevsimler arasında büyük değişmeler görülebilir.
Konaklama, ulaşım ve eğlence, turizm şehirlerinde gelişmiş şehirlerdir.
Bu şehirler turistik değeri olan doğal ve tarihi varlıklara sahip olmalıdır.
Dini Şehirler
Bu şeirlerin başlıca özelliği belirli bir veya birden fazla dinin merkezi olmasıdır.
Bu tür şehirleri yılın belirli zamanında çom sayıda ziyaretçi gelir.
Buralarda konaklama ve ticaret sektörü gelişmiştir.
Örneğin; Mekke, Medine, Kudüs, Roma, Konya...
Nüfuslarına Göre Şehirler
Küçük Şehirler:
10.001 - 100.000
Orta Büyüklükteki Şehirler:
100.001 - 500.000
Büyük Şehirler:
500.001 - 1.000.000
Metropoliten Şehirler:
1.000.001 ve fazlası
Full transcript