Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

MESLEK HASTALIKLARI

No description
by

basak gunes

on 2 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of MESLEK HASTALIKLARI

MESLEK HASTALIKLARI
Bolu Mesleki ve Teknik
Eğitim Merkezi

Konu: Sağlık Konuları Meslek Hastalıkları ve Korunma Prensipler
MESLEK HASTALIKLARI
Sigortalının
çalıştığı işin niteliğine göre
tekrarlanan bir sebeple veya
işin yürütüm koşulları yüzünden
uğradığı geçici veya sürekli
hastalık
sakatlık ve
ruhi arıza halleridir.

Mesleklere göre :
Kaynakçıların meslek hastalıkları
Madencilerin meslek hastalıkları
Sağlık personelinin meslek hastalıkları
Hastalığa neden olan faktöre göre:
Kimyasal nedenli meslek hastalıkları
Fiziksel nedenli meslek hastalıkları
Biyolojik ,
Zarar gören sisteme göre
Mesleki deri hastalıkları
Mesleki solunum sistemi hastalıkları

İnsan vücudundaki en büyük organın deri olması,
Dış ortamla doğrudan temas halinde bulunması nedeniyle en sık görülen meslek hastalığı türü mesleki deri hastalıklarıdır.
Deri hastalıkları önemli bir sorun olarak algılanmadığından sağlık kuruluşlarının kayıtlarında yeterince yer almaz.

Mesleki solunum sistemi hastalıkları (alveol yüzeyi genişliği, tozlar, kimyasallar)
Hematopoietik sistem,
Sinir sistemi,
Dolaşım sistemi,
Sindirim,
İşitme duyusu,
FİZİKSEL NEDENLİ MESLEK HASTALIKLARI
KİMYASAL NEDENLİ MESLEK HASTALIKLARI
TOZLARLA MEYDANA GELEN MESLEK HASTALIKLARI
BİYOLOJİK FAKTÖRLERE BAĞLI MESLEK HASTALIKLARI
ERGONOMİK FAKTÖRLERE BAĞLI MESLEK HASTALIKLARI

FİZİKSEL NEDENLİ MESLEK HASTALIKLARI
Gürültüye bağlı işitme kaybı,
Sıcak ortamda çalışanlarda,
Soğuk ortamda çalışanlarda görülen,
Yüksek basıncın neden olduğu,
Alçak basıncın neden olduğu meslek hastalıkları,
Titreşim
Tekrarlayan (repetitive) işlemler nedeniyle meydana gelen meslek hastalıkları…

Ağır metal zehirlenmeleri (Kurşun, cıva)
Karbonmonoksit
Hidrojen siyanür,
Kükürtdioksit,
Benzen, Toluen, Hekzan, Trikloretilen vb solventler,
Asitler, alkaliler,
Pestisitler,
Kanserojen maddelerin neden olduğu hastalıklar

İnorganik tozlar: kömür ve diğer maden işleri, toprak ve seramik malzeme imali, demir döküm işleri,

Organik tozlar: dokumacılık (pamuk tozu), tarım (hububat tozu), hayvancılık,


HIV
Şarbon,
Brusellozis,
Parazit hastalıkları,
Hepatit,
Grip,

Bİyolojik faktörlere bağlı meslek hastalıkları
Ergonomik faktörlere bağlı meslek hastalıkları
Çalışma pozisyonları,
Yük taşıma,
Monoton iş,
Bant sistemi,
Oturarak çalışma,
Tekrarlayıcı gerinme incinmeleri,
Kas iskelet sistemi hastalıkları

Meslek hastalıklarında tanı yöntemleri
Klinik tanının yanı sıra hastalığın meslekle ilişkisinin kurulması gerekir.

Klinik değerlendirme
Laboratuar incelemeleri
Meslek ile ilişkilendirme

Klinik değerlendirme
öykü, fizik muayene

AYRINTILI ÇALIŞMA ÖYKÜSÜ
Bütün işlerin tanımlanması: Hastanın eski ve yeni bütün çalıştığı işlerin öğrenilmesi önemlidir.

Yalnızca işyerinin öğrenilmesi yeterli değildir.
İşyerinde yapılan işin de öğrenilmesi gerekir.
Örneğin bir demiryolu fabrikasında birbirinden
farklı çeşitli işler olabilir.
Öte yandan, kişinin mesleğinin öğrenilmesi tek
başına yeterli olmaz.
Bir elektrikçi, tekstil fabrikasında farklı,
akümülatör fabrikasında farklı, deri fabrikasında
farklı etkenlere maruz kalabilir.

İşyeri maruziyetleri; Çalışılan işyerinde hastanın esas olarak yaptığı işin ne olduğu, bu işi yaparken hangi maddelere maruz kaldığı, hastalıkla ilişkili olabilecek başlıca etkenler (kanserojen maddeler, çözücüler, kurşun, trikloretilen, radyasyon vb.) sorulmalıdır. Çoğu zaman işçiler bu maddelerin tam olarak ne olduğunu bilemezler (p3 tozu; kireç çözücü-yağ çözücü; etken maddeler farklı)

Belirtilerin zaman ilişkileri; Hastalığın belirtileri işyerine geldikten sonra artıyor ve işyerinden ayrıldıktan sonra azalıyorsa, hastalık belirtilerinin işyerindeki bir faktöre bağlı olabileceği düşünülmelidir. (allerjik rahatsızlıklarda irritan maddeler, Pazartesi sabahları işe başladıktan birkaç saat sonra göğüste sıkışma hissi, nefes darlığı, bisinozis vb.)

Aynı işyerinde benzer yakınmaları olan başka çalışanların varlığı; Hasta öyküsü alınırken, işyerindeki çalışma arkadaşları arasında kendisinin yakınmasına benzeri yakınmaları olan başka kişilerin bulunup, bulunmadığı öğrenilmelidir. (DBCP-Di Bromo Chloro Propane-fertilite bozukluğu-bir hastanın başvurusu-işyeri değerlendirmesi-infertilite sorunu olan başka çalışanların saptanması). Sağlık sorunu nedeniyle iş değiştiren, erken emekli olan vb. araştırılmalıdır.

İş dışı etkilenmeler; Ek iş (ikinci iş), hobiler, alışkanlıklar sorgulanmalıdır. İkinci işteki maruziyet daha yoğun, çalışma koşulları daha kötü olabilir. (akü-kurşun maruziyeti). Hobiler (bahçe işleri-pestisit maruziyeti, avcılık-soğuğa maruziyet) işle ilgili, ilgisiz maruziyetlere sebep olabilir. Sigara, alkol, beslenme alışkanlıkları (akciğer kanseri-asbest-sigara ilişkisi), oturulan yer çevresindeki doğal veya atık madde maruziyeti işyerindeki maruziyetle etkileşim yapabilir.

Laboratuar değerlendirmeleri;
Radyolojik yöntemler; En sık solunum sistemi hastalıklarında kullanılan radyolojik yöntemler meslek hastalıklarının tanısında olduğu kadar sınıflandırılmasında ve takibinde de kullanılır. CT, MR ve USG (radyolojik değil) kullanılır.

Biyokimyasal yöntemler; Etken maddenin kendisi, metaboliti veya etken maddenin yol açtığı kimyasal değişiklik saptanabilir.

Kan veya idrarda kurşun, cıva, kadmiyum gibi ağır metallerin saptanması veya nefeste benzen tayini,

Benzen metaboliti olan fenol bileşiklerinin, trikloretilenin metaboliti triklor asetik asitin idrarda saptanması

Patolojik incelemeler; Deri, böbrek, karaciğer veya akciğer örnekleri patolojik olarak incelenir. Akciğer dokusunda asbest lifinin saptanması, asbest maruziyetinin kesin kanıtıdır.
Balgamda, plevra sıvısında veya idrar sıvısında sitolojik incelemeler yapılabilir…

ASBESTOS BODY
Asbest lifi
X400 büyütme
Akciğer dokusu
ILO Ansiklopedisi

Meslek ile ilişkilendirme: Hastalığın nedeni olan faktörün işyeri ortamında olduğu gösterilmelidir. İşin niteliği bakımından işyerinde hangi tür faktörlerin bulunabileceği tahmin edilebilir. Ancak bu faktörlerin işyerindeki düzeyinin, izin verilen sınırların üzerinde olup olmadığının ölçümlere dayalı olarak ortaya konması gereklidir. (İş hijyeni çalışmalarına ait raporlar, yoksa tekrar ölçümler yapılmalı; gürültü ölçümü, işyeri havasında miktar ve tür bakımından toz ölçümü, çeşitli metal ve gazların saptanması, termal konfor, radyasyon, aydınlatma ölçüm ve değerlendirmeleri).

Maruziyetin sonlandırılması,

Spesifik tedavisi (varsa),

Semptomatik-destekleyici tedavi (gerekiyorsa),

İlk yapılacak iş hastayı işyeri ortamından uzaklaştırmaktır: (Hastaneye yatırmak, rapor vererek işten uzaklaştırmak, görev yeri değişikliği)

Spesifik tedavi: (Kurşun, cıva gibi ağır metallerle olan zehirlenmelerin tedavisinde kullanılan EDTA, penisilamin gibi şelasyon yapıcı ajanlar, etken olan maddenin vücuttan atılımını hızlandırarak tedavi süresini kısaltır. Organik fosforlu insektisitlerle olan zehirlenmelerde ise atropin, reseptör düzeyinde insektisit ile kompetisyona girmek suretiyle pestisitin etkisini nötralize eder).

Pnömokonyoz gibi spesifik tedavisi olmayan (akciğerde birikmiş tozun vücuttan atılımını sağlayan veya fibrotik reaksiyonu durduran bir tedavi bugün bilinmemektedir) hastalarda nefes darlığını biraz olsun rahatlatmak için, bronkodilatörler, enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılması,ağrı varsa giderilmesi destekleyici ve semptomlara yönelik tedavidir.

Meslek hastalıkları korunulabilir hastalıklardandır. (Kişinin başka mesleği, başka bir işi olsaydı o hastalığa yakalanmayacaktı).

İşyerinde hastalığın nedeni olan faktöre karşı etkili önlemler alınırsa meslek hastalıklarından korunulabilir.

Kaynakta kontrol yaklaşımları:
Kişisel koruyucu uygulamaları:
Tıbbi Yaklaşımlar:
İşe giriş muayenesi
Aralıklı kontrol muayenesi
Sağlık Eğitimi

Kaynakta kontrol
Riskin kaynakta kontrolü en etkili yaklaşımdır.
Gürültü çıkaran makinenin ayarlarının yapılması, sabitlenmesi, yere sabitlenirken kauçuk pabuçlar üzerine oturtulması, cihazın kapalı sistem içinde çalıştırılması.
O işlemin yapılmaması, farklı kimyasallarla (zararsız ya da daha az zararlı) çalışma, teknoloji değiştirme,
Havalandırma,
Kapatma,
Ayırma

Meslek hastalıklarından KORUNMA
Meslek hastalıklarından KORUNMA
Meslek hastalıklarından KORUNMA
Kişisel Koruyucu uygulamaları
Riskin kaynakta kontrolü tam olarak sağlanamadığı durumlarda kişisel koruyucu donanımlardan(KKD) yararlanılabilir.
Koruyucu giysiler,
Kulak koruyucuları: Kulak tıkacı,
Manşonlar (kulaklıklar)
Maskeler
Yüz koruyucuları

TIBBİ yaklaşımlar
İşe giriş muayenesi: Kişinin niteliklerine uygun işe yerleştirilmesi;

Alerjik deri hastalığı olan bir kişinin irritan maddelerle çalışmasının önüne geçilmesi mümkündür. Ayrıca meslek hastalığı olasılığı yüksek olan başlıca işlerde işe giriş muayenesinde hangi noktalara dikkat edilmesi gerektiği ilgili mevzuatta belirtilmiştir.
Karaciğer fonksiyonları bozuk olan bir kişinin karaciğer rahatsızlığına yol açan işlerde çalıştırılmasının önlenmesi,
İşitme ile ilgili sorunu olanın gürültülü işte çalıştırılmaması,
Vb…

TIBBİ yaklaşımlar
Aralıklı kontrol muayenesi: Gürültülü ortamda çalışan bir kişinin belirli aralıklarla odyolojik yönden değerlendirilmesi, işitme kaybının erken dönemde saptanmasını ve hastalığın ilerlemeden önüne geçilmesini sağlayabilir.
Kurşun kullanılan işlerde çalışanlarda aralıklı olarak kanda ya da idrarda kurşun tayini yapılarak, kurşun etkilenmesinin henüz klinik belirtilerinin olmadığı bir dönemde saptanması,hastalığın ilerlemeden yakalanması ve kişinin daha çabuk iyileşmesine olanak sağlar.

Bu muayenelerin ne sıklıkla yapılması ve bu muayenelerde hangi noktalara dikkat edilmesi gerektiği ilgili mevzuatta yer almaktadır.

TIBBİ yaklaşımlar
Sağlık eğitimi: Meslek hastalıklarından korunmak için bütün çalışanlara işyerlerindeki sağlık tehlikeleri, bunların yol açabilecekleri hastalıkları ve belirtileri ile bunlardan nasıl korunulabileceği konularında eğitim yapılması çok yararlıdır.

Ayrıca, özellikle işyerinde alınması gereken önlemler ve işverenin sorumluluk ve yükümlülükleri konusunda da işverenlere eğitim yapılması gerekir.

Meslek hastalıklarında hukuksal boyut
Meslek hastalığı işin yürütümü sırasında meydana geldiğinden,
Çalışılan iş bir diğer kişiye ait işyeri olduğundan,
işyeri sahibinin de bu hastalıkta sorumluluğu vardır.
(işyeri risklerinin kontrol altına alınması için yapılması gereken
uygulamaların tam olarak yerine getirilmemiş olması nedeniyle).

İşveren bu sorumluluklarının karşılığını , işçileri meslek hastalığına karşı sigortalayarak yerine getirirler.

Meslek hastalıklarında hukuksal boyut
Hastalık ortaya çıkarsa, hastalığın tedavisi sigorta tarafından sağlanır. Bu sürede hastanın işine gidemediği günler için sigorta hastaya “geçici işgöremezlik ödeneği” adı altında ödeme yapar.
Hastalık nedeniyle işgörme gücünde kalıcı bir azalma varsa, sigorta kişiye “sürekli işgöremezlik ödeneği” (tazminat) öder.
Tazminat miktarı, işçide hastalık nedeniyle ortaya çıkan işgöremezlik düzeyi ile ilişkilidir. Tazminat hesabında, hastalığa bağlı fonksiyonel kaybın yanı sıra kişinin yaşı ve mesleği de dikkate alınmaktadır. (Sosyal sigortalar sağlık işlemleri tüzüğü)

eslek hastalıklarında hukuksal boyut
Örnek vaka: Tekstil işkolunda, 48 yaşında, erkek işçi, gürültüye bağlı bir kulakta tam sağırlık, diğer kulakta beş metreden yüksek sesle konuşmayı işitememe sorunu var. Tüzükte öngörülen hesaplamalar sonucunda bu kişinin meslekte kazanma gücü kaybı % 40.2 olarak bulunur. Bu değer kişinin hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücünün % 40.2 oranında azaldığı anlamına gelir. Sigorta bu kişiye bu yüzde üzerinden sürekli işgöremezlik ödeneği öder.

Meslek hastalıklarında hukuksal boyut
Meslek hastalığının ortaya çıkmasında, işyerinde alınması gereken önlemler bakımından bir eksiklik ya da uyulması gereken kurallara uyulmaması durumu söz konusudur. Bu nedenle meslek hastalıklarının ortaya çıkmasında asıl sorumluluk da işverene yöneltilmiştir.

İşyerinde yapılacak incelemeler sonucunda işverenin önlemler konusunda belirgin ihmali olduğu saptanırsa, sigorta işçiye ödediği tazminatın bir bölümünü işverenden talep eder. (Rücu davası).

Yükümlülük süresi: (Liability period); Bir işçi meslek hastalığına yakalandığında, daha önce çalışmış olduğu işyerlerinin bu hastalığın ortaya çıkmasındaki sorumluluk payları demektir.

Meslek hastalıkları uzun yıllar sonra ortaya çıkabilir. Emeklilikten sonra, iş değişiminden sonra ortaya çıkan meslek hastalıklarında önceki iş(ler)in dolayısıyla önceki işverenin sorumluluk payları bu kapsamda ele alınır.

Her meslek hastalığı için yükümlülük süreleri “Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü”nde belirtilmiştir.

Tüzük’de kurşun zehirlenmesi için yükümlülük süresi 3 yıl olarak belirtilmiştir. Bir iş değişimi durumunda 3 yıl içerisinde kurşun zehirlenmesi tablosu ortaya çıkarsa, önceki işyerin de bu hastalıkta yükümlülüğü olacaktır. Eğer hastalık 3 yıldan sonra ortaya çıkmışsa önceki işyerinin yükümlülüğü olmayacaktır.

Yükümlülük süresi akut tablolarda daha kısa, kronik durumlarda ise uzundur.

Akut arsenik zehirlenmesi için yükümlülük süresi 1 ay, kronik arsenik zehirlenmesi için yükümlülük süresi 1 yıldır.

Meslek hastalıklarında hukuksal boyut
Yükümlülük süreleri:
Benzene bağlı lösemi için yükümlülük süresi 10 yıl,
Silikozis için 10 yıl,
Bisinozis için 3 yıl,
Mesleki bulaşıcı hastalıklarda yükümlülük süresi o etkenin inkubasyon süresi kadardır.

Hastalığın ortaya çıkması için o işte çalışılması gereken süre (Latent dönem ?)
Meslek hastalığının akut etkilenmeler dışında tekrarlayan bir nedenle meydana geldiği (Tüzükte yalnızca 2 hastalık belirtilmiş)
Gürültüye bağlı işitme kaybında en kısa süre 2 yıl,
Pnömokonyoz için 3 yıl olarak belirtilmiştir.

Meslek hastalıkları
Bazı ülkelerde meslekle nedensel bağ kurulması kaydı ile , her hastalık meslek hastalığı olarak kabul edilirken,

çoğu ülkede meslek hastalıkları konusunda liste uygulaması vardır. Buna göre ancak listede yer alan hastalıklar, meslekle nedensel ilişki kurulması kaydı ile meslek hastalığı sayılır.

Türkiye’de Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü’nde yer alan meslek hastalıkları 5 grupta ele alınmıştır.

A GRUBU: KİMYASAL NEDENLİ Meslek hastalıkları
25 ana grupta alt gruplarıyla elliden fazla kimyasal maddeye bağlı olarak meydana gelen hastalıklardır.

Kurşun, kurşun bileşikleri,
Cıva,
krom,
karbonmonoksit,
arsenik ve bileşikleri,
Kadmiyum,
organikfosfor bileşikleri,
Kükürt dioksit,
Karbon sülfüralkoller
Ketonlar …

B GRUBU: Meslekİ DERİ hastalıkları
Deri kanserleri, prekanseröz deri hastalıkları


Kanserleşmeyen cilt hastalıkları


C GRUBU: PNÖMOKONYOZLAR VE DİĞER mesleki SOLUNUM SİSTEMİ hastalıkları
Silkozis, silikotüberküloz,
Asbestozis,
Silkatozlar,
Alüminyum ve bileşiklerinin neden olduğu solunum hastalıkları,
Sert metallerin tozları ile meydana gelen bronkopulmoner hastalıklar,
Thomas curufu ile meydana gelen bronkopulmoner hastalıklar,
Mesleksel bronşiyal astım,
Bisinozis…

D GRUBU: Mesleki bulaşıcı HASTALIKLAR
Parazit hastalıkları,
Tropikal hastalıklar,
Zoonozlar (hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar),
Sağlık hizmeti verenlerde görülen
Viral hepatit,
Tüberküloz vb.

E GRUBU: Fiziki etkenlerle olan Meslek HASTALIKLARI
İyonlayıcı ışınlar,
Enfraruj ışınlarıyla meydana gelen katarakt,
Gürültü sonucu işitme kaybı,
Hava basıncındaki ani değişmelerle olan hastalıklar,
Titreşim sonucu meydana gelen kemik-eklem zararları,
Tekrarlayan travmalar,
Lokal baskı sonucu oluşan hastalıklar…

Listede yer almayan
ancak meslekle ilişkisi kurulabilen hastalıklar
için
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu
meslek hastalığı yönünde görüş bildirirse …
O hastalık da meslek hastalığı sayılabilmektedir.


TEŞEKKÜRLER
Full transcript