Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

APAT NA KASANAYANG PANGWIKA

No description
by

Gerson Francisco

on 16 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of APAT NA KASANAYANG PANGWIKA

I. PANANAW
Maunawaan ang tamang pagbasa ng naaayon sa dapat taglayin ng isang mag-aaral para magbigay ng tamang kaisipan sa mga nakikinig.

Sa pamamagitan ng tamang gawi sa pagbasa, madaling matutuhan angisang bagay at nagiging handa sa pagharap sa mga suliranin sa buhay.

ARALIN BILANG 3: ANG PAGBASA
MGA KATANGIANG TAGLAY NG SALITA
Isa sa mga dapat isaisip ng bumabasa ay ang katotohanang may mga katangiang taglay ang mga salita. Dapat na tanggapin ito sa sarili ng mambabasa upang makatulong ito sa kanya sa pag-unawa sa mga salitang binabasa sa akda.
1. May mga salitang maraming kahulugan. Hindi sapat sa dami ng karanasan ng mga tao ang mga salitang na likha ng tao. Halimbawa, ang mga kabuuan ng bukabularyong filipino. Kasama na ang mga salitang hinihiram sa ibang wika, ay hindi sapat upang mabigyan larawan o ngalanan ang milyun-milyong konsepto, ideya, kaalaman, paniniwala at kung anu-ano pang naaabot na ng kaalaman ng mga tao, lalo na ngayong naabot na natin ang iba pang planeta ng mundo.


II. MGA LAYUNIN
a. Matapos ang masusing talakayan ang mga mag-aaral ay inasahang:

Maipaliwanag ang ibig sabihin ngmga uri ng limang uri ng pang-uri.

b. Magagamit ng tama sa pangungusap ang mga pang-uri.


MODYUL BILANG XVIII:

APAT NA KASANAYANG PANGWIKA
Halimbawa, ang salitang “bata” ay magkakaroon ng iba-ibang kahulugan ayon sa pagkakagamit sa pangungusap.

1. Umiyak ang batang nadapa. “Child” ang kahulugan dito ng bata.

2. Bata pa si emong. “Young” naman ang ibig sabihin dito g bata.

3. Bata ng gobernador ang babaeng iyan. “Mistress” ang kahulugan dito ng bata.

4. Magbata na sila Rod at Cely, “Sweethearts” dito ang kahulugan ng bata.

2. May mga salitang ginagamit sa idyomang pahayag. Bawat wika ay may kaniyang idyoma. Ang kahulugang ibinibigay ng mga salitang ginagamit sa pahayag na idyoma ay di-tuwiran o di-nauukol sa kahulugan ng bawat salita. Kaya nasa pahayag na idyoma hindi dapat kunin ang kahulugang denotasyon ng salitang ginagamit kundi ang panlahat na kahulugang ipinahihiwatig ng kabuuan. Madalas na kita ang mga pahayag na idyoma sa mga akdang pampanitikan gaya ng tula, maikling kwento, nobela drama.
Narito ang ilang halimbawa ng mga idyomang pahayag:

1. Kabagang ni Liza ang kanyang kaibigan (Ang bagang ay isang uri ng ngipin at ang “kabagang” ay “kaparehong bagang” na nangangahulugan ng “kasundo”)

2. Hindi mahulugang karayom ang panooran. (tumutukoy ito sa isang pook na punung-puno ng mga tao kaya pati karayom ay hindi sasayad sa lupa kapag hindi inihulog)

3. Ikrus mo sa noo ang parangal ng iyong ina. (nangangahulugan ito ng “tandaan” o “huwag kalilimutan” sapagkat ang noo ang patanda ng tao)
Ilan pang halimbawa ng idyomatikong pahayag.

3. May mga salitang ginagamit sa pahayag na patayutay. Ang tayutay (figure of speech) ay tinatawag ding patalinghagang pagpapahayag. Sa pagtatayutay, sadyang lumalayo ang nagpapahayag sa karaniwang paraan ngpagsasalita upang sa ganoon ay magawang higit na maganda at kaakit-akit ang kanyang sinabi.

Ang kaalaman sa tayutay ay nagbibigay sa bumabasa ng dagdag na kakayahang magbigay pakahulugan sa kanyang binabasa. Ang pagbabasa ng mga tula ay mahirap sa marami sapagkat kulang sila sa kaalaman sa mga tayutay subalit sa sandaling maunawaan nila ang iba’t-ibang uri ng tayutay ay magiging karaniwan na lamang babasahin sa kanila.
Narito ang mga lalong gamiting tayutay.

1. Pagtutulad – Paghahambing ito ng dalawang bagay na magkaiba at sa paghahambing ay gumagamit ng mga katagang “tulad, tulad ng, para, para ng, kapara ng, animo ay, kawangis ng” at iba pa.

2. Pagwawangis – ito’y tiyakang paghahambing ng dalawang bagay na magkaiba kaya hindi na gumagamit ng “para, para ng, kawangis ng, animo ay, tulad ng” at iba pa.
Halimbawa: Bukas na aklat ang buhay niya sa aming nayon.

3. Pagbibigay-katauhan – Dito’y isinasalin sa mga karaniwang bagay ang mga katangian, talino, gawi ng tao. Naipakikita ito sa paggamit ng pangngalan at pandiwa.
Halimbawa: Halos sumabog ang kanyang baga nang maabot niya ang pusod ng dagat. (pangngalan)

Nagsasayaw-sayaw sa mahinang ihip ng hangin ang mga dahon na talahib. (pandiwa)

4. Pagpapalit-palit diwa o metonimya. Dito’y nagpapalit ng ngalan o katawagan ng bagay na tinutukoy sa pamamagitan ng sagisag, sasinasagisag o sisidlan sa isinisilid.

Halimbawa: Nakasampung basket siya ng napitas na duha. (sisidlan sa isinisilid)
Si Nena ang pinakamagandang bata sa aming pook.
(pinakamagandang babae)

5. Pagmamalabis- Dito’y sadyang pinag- uukulan ang kataga o katayuan ng tao o bagay na tinutukoy.

Halimbawa: Tingting na ang katawan ni Romy
(payat na payat)

Gabundok ang aking probema.
(lubhang pinalaki)

6. Paglilipat- lipat – Inilipat sa karaniwang mga bagay ang mga pang-uri na sadyang pantao.

Halimbawa: Tinanaw niya ang palalong buwan.

7. Pagtawag – Ito’y ang pakikipag-usap sa mga karaniwang bagay na parang isang tao, o sa isang tao na gayong wala naman ay parang naroon at kaharap.

Halimbawa: Pag-ibig masdan ang ginawa mo!
Neneng bakit kalumayo!

8. Pasalungat – Maikli at pinag-ugnayan namga salitang magkasalungat ng kahulugan.

Halimbawa: Lumubog-lumitaw ang batang nalulunod.

Sa ngayon, sa akin ay puti’t itim ang kulay ng buhay.
9. Pag-uyam – Pananalita itong nangungutya kapag kukunin ng tiyakan ngunit tila kapuri-puri ang pangungusap.

Halimbawa: Napakabuti mong kaibigan, pagkatapos kitang tulungan, ako pa ngayon ang pinakamasamang tao.

10. Pagpapalit-saklaw o sinekdota – Nagpapalit din ito ng ngalan o katawagan ngunit sa pamamagitan ng pabanggit sa bahagi sa halip ng kabuuan o ng pangngalan ng isang tao na kumakatawan sa isang pangkat ng mga tao.

Halimbawa: Hudas ang taong iyan.

Mula ngayon, huwag na kitang makitang tutungtong pa sa aming hagdan.

ILANG URI NG PAGBASA
1. Masinsinang pagbasa – ito’y ang maingat na pag-aaral at puspusang pag-unawa sa isang aralin na maaaring dalawa o hanggang limang pahina ang haba. Maaaring ito’y pag-aaral ng isang tula, maikling kwento, sanaysay at iba pang uri ng akda at inuukol ang pag-aaral sa kayarian at nilalaman ng akda.

2. Masaklaw na pagbasa – ginagawa ito sa labas ng klase at itinakda ng guro nang mas maaga. Maaaring ito’y isang buong maikling kuwento, kabanata ng nobela o isang drama kaya at nakatuon ang pag-unawa ng bumabasa sa mga tauhan at pangyayari sa halip na tamang detalye ng alin mang akda.

3. Malakas na pagbasa – ang taong bumabasa nang malakas ay dapat may katamtamang lakas ng tinig, wastong galaw ng katawan, pinag-iiba-iba ang tono ng tinig. May wastong oras ng pagtigil atpagbibigay-buhay sa damdamin ng binabasa. Ang nilalaman ng akda ay kailangan maihatid sa mga nakikinig nang buong pagkaunawa at kawilihan.

4. Pagbasa nang tahimik – ito ang paraan ng pagbasa ng mga mata lamang ginagamit. Hindi ito ginagamitan ng tinig. Pagbabasa ito sa sarili.

5. Mga salitang naililipat ang kahulugan – (Natalakayna ito sa pagtalakay sa kahulugang denotasyon at konotasyon ng mga salita. Dapat itong isaalang-alang ng bumabasa sapagkat maraming salita ang talagang naililipat ang kahulugan kapag ginamit na sa mga pangungusap.)

6. May mga salitang ginagamit sa pahayag na pang-uyam o ironya – Ang ironya ay pahayag na nagungutya ngunit sa pamamagitan ng mga salitang kapag kukunin sa tiyak na kahulugan ay tila kapuri-puri. Kaya dapat mag-ingat sa pagpapahalaga sa ganitong pahayaag sapagklat maaaring tanggaping mabuti at mainam ang sinasabi bagaman at sa totoo ay namamalibhasa o nag-uyam nga.

IV. PAGSASANAY
Sagutin ang mga sumusunod:

1. Ano ang pagbasa?

2. Bakit mahalaga ang pag-unawa sa pagbasa?

3. Sang-ayon ba kayong walang pagbasa kapag walang naganap na pag-unawa sa binasa?

4. Anu-ano ang mga paraan para maunawaan ang mga salita sa binasang akda? Magbigay ng halimbawa ng bawat paraan.

5. Anu-ano ang mga katangian ng mga salita na mabuting isaalang-alang para sa pag-unawa sa kahulugan ng mga ito?

6. Ani ang idyomang pahayag? Magbigay ng halimbawa.

7. Anu-ano ang mga uri ng pagbasa?

V. KARAGDAGANG PAG-AARAL

1. Bumasa ng ilang tula. Piliin ang ginamit na mga tayutay. Sabihin ang uri ng napiling mga tayutay.

2. Magtala ng mga salita na may kahulugang denotasyon at konotasyon. Gamitin sa mga pangungusap.

Francisco, Gerson D.
Inventor, Kenneth

Mayo 16, 2015
Full transcript