Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Burgerlijke cultuur van Nederland in de 17e eeuw

PO kunstalgemeen 5havo
by

Danielle Schutman

on 11 October 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Burgerlijke cultuur van Nederland in de 17e eeuw

Discussie over de essentie van kunst Esthetica Burgerlijke cultuur van Nederland in de 17e eeuw Het leven van de kunstenaar Religie en mentaliteit Schilderkunst Kunst ter lering en vermaak in de verschillende kunstdisciplines Kunst en wetenschap Culturele invloeden in de kunst (Gouden eeuw) Tolerantie Katolicisme vs. Protestantisme/Calvinisme Rol van de VOC in de maatschappij Protestantse visie op de verschillende kunstdisciplines Aristotelische principes in het theater In de 17e eeuw schilderde de schilders zo realistisch mogelijk. Het schilderij leek bijna op een foto. Toch zijn alle bijna schilderijen in sene gezet, omdat er altijd een wijze les/verhaal in het schilderij moest zitten of het was een geposeerd portret. Ook oefenden schilders veel. Stillevens waren een goede training voor de schilder waarin lichtval, weerspiegeling en het naboodsen van de werkelijkheid het belangrijkste waren. Niet alle schilderijen zijn werkelijk door een iemand gemaakt. Vaak heeft de schilder hulp gehad van andere schilders, zeker bij grote opdrachten. Werkwijze Veel belangrijke Nederlandse schilders zijn geïnspireerd en beïnvloed, althans in hun beginjaren, door Italiaanse voorbeelden. Was je een historie schilder dan was dat noodzakelijk. Kopieën van Italiaanse meesterwerken circuleerden hier. De behandeling van licht en donker (clair-obscur), was voor een deel terug te voeren op Italiaanse voorgangers zoals Caravaggio. Ook trokken jonge schilders zelf naar Italië om landschap met eigen ogen te kunnen aanschouwen en te weergeven. Deze mensen werden Italianisanten genoemd. De Utrechtse caravaggisten zoals Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen en Gerard van Honthorst veranderde Utrecht in een artistiek centrum. Opleiding Opdrachtgevers Camera Obscura 0.15 - De zee
4.50 - De haaien
21.40 - De zee Toneelmachinerie Chinees porselein/ Delfts blauw Kunstverzamelingen vs. Protestant Protenstanten zijn tegen het uitbundige gedrag van de katolieken en vinden dat katolieken te veel met hun geld pronken. Het geloof staat centraal bij de protestanten.
Het Calvinisme is een stroming binnen het protestantisme.
Calvinisten geloven er in dat je leeft in dienst van god en benadrukken dat het leven eindig is. (vanitas)
Binnen de architectuur is de invloed van het Calvinisme duidelijk terug te zien. Katoliek Aanbidden god met beelden en de kerk wordt rijkelijk versierd.
Bij de katolieken kun je jouw zonde afkopen.
De katolieke kerk had veel glas in lood.
De kerk heeft veel geld, en is erg machtig en rijk. Door handel werd er meer getolereerd, omdat er werdt gehandeld over de hele wereld. Mensen werden socialer en hun gebied werdt uitgebreider. De republiek werd/is erg tolerant, alle culturen en geloven leven naast elkaar en met elkaar. Deze tolerantie zorgt er voor dat de wetenschap, techniek en kunst zich sterk ontwikkeld. Vereenigde Oostindische Compagnie, afgekort de VOC, was nederlands grootste handelsorganistatie.
Werd opgericht in 1602.
De VOC zorgde voor veel welvaart in Nederland.
Amsterdam is de wereld handelsstad.
Nederland kreeg koloniën in Azië, Afrika en Amerika.
1625 uitgegroeid tot de grootste handelsonderneming. Genrestuk Jan Steen - Dansend paar Melk meisje - Johannes Vermeer Rijke burgers Muziek Rijke burgers hebben geld voor muzieklessen. Burgers die het kunnen betalen kunnen les krijgen in het bespelen van instrumenten. Hierdoor ontstond een grote groep met amateurmuzikanten. De minder rijken zingen of luisteren naar openbare orgelconcerten. Muziek is er puur voor het vermaak en wordt vaak geassocieerd met losbandigheid en seksualiteit. De luit staat in schilderijen dan ook symbool voor het vrouwelijk lichaam. Toneel / Drama Dans Rederijkers: Beoefenaars van de retorica en de toneelspeelkunst. Zij schreven ook veel teksten. Rederijkers verenigden zich in rederijkerskamers. Rederijkerskamers waren met name een plek waar je ‘gezellig’ samen kwam om toneel te spelen, over literatuur te praten en teksten voor te dragen.
Toneelvoorstellingen worden voornamelijk in besloten kring opgevoerd, totdat in 1637 de eerste Amsterdamse Schouwburg wordt gebouwd.Kluchten, blijspelen en tragedies werden opgevoerd.

Aristoteles: Griekse filosoof die regels heeft opgesteld voor een ‘goede’ tragedie. In het theater van de 17e eeuw werden deze regels nog nageleefd (en ook vandaag de dag nog vaak):
Eenheid van tijd: Het gehele verhaal moet zich binnen 24 uur afspelen.
Eenheid van plaats: Het gehele verhaal moet zich op één locatie afspelen.
Eenheid van handeling: Er dient één hoofdverhaallijn te zijn waarin één persoon de hoofdrol draagt.
Het publiek leeft met het hoofdpersonage mee en dient door een catharsis tot inzicht te komen.

De 17e-eeuwse burger was dol op ‘kunst- en vliegwerk’, technische trucs waardoor de illusie versterkt werd en er magie leek te ontstaan. Voorbeelden ‘Kunst- en vliegwerk’.
Het eerste stuk dat in de nieuwe schouwburg werd opgevoerd was ‘Gijsbreght van Aemstel’, geschreven door Vondel. Bekijk voor een impressie van een tragedie uit de 17e eeuw de onderstaande filmpjes. (Bekende rederijkers zijn: Vondel, Bredero en P.C. Hooft. ) Aanvankelijk de goedkopere imitatievariant van het Chinese porselein. Door verbeterde technieken krijgt het Delfts aardewerk steeds meer aanzien, zeker wanneer Willem III een tulpenvaas laat maken.
Uiteindelijk ontstaat zelfs in China vraag naar het Delfts aardewerk. Ambachtslieden worden zo vaardig dat ze zelfs violen en vogelkooien gaan maken. Ook de schilderingen doen niet onder voor de Hollandse meesterschilders. Delfts aardewerk wordt, net als de beeldende kunst, een statussymbool en is in allerlei vormen en maten in alle lagen van de bevolking terug te vinden. Men heeft geld in overvloed en gaat het uitgeven aan kunst. Sommige mensen gaan kunst verzamelen. Kunst wordt een statussymbool en wordt ook wel gekocht om in te investeren. De kunstverzameling ontstaat. Rijke kooplui gaan van alles verzamelen. Van schilderijen tot tulpenbollen.

Rariteitenkabinet: Kast waarin
een verzameling vreemde
voorwerpen (vaak uit verre
landen) wordt uitgestald. bestaat uit opgezette exotische
dieren, lichaamsdelen op sterk
water, etc. Een camera obscura (Latijn voor donkere kamer) is een verduisterde ruimte waarbij in een van de wanden een klein gaatje is aangebracht, later ook wel een lens. Het hierdoor invallende licht werpt een afbeelding van de buitenwereld op de tegenoverliggende wand. Net zoals bij afbeelding door een lens het geval is, wordt de buitenwereld op zijn kop afgebeeld. Als de achterwand van de camera obscura doorzichtig wordt gemaak is de afbeelding van buitenaf te zien.Een bijzonder aspect van de camera obscura is dat de opnamen een oneindige scherptediepte hebben, tenminste de versies zonder lens.
Voordat de lichtgevoelige plaat was ontdekt (rond 1800) was de camera obscura een kermisattractie. Men kon immers de wereld buiten ongezien bespieden. Met spiegels werd er voor gezorgd dat de afbeelding weer rechtop kwam te staan. Kunstschilders gebruikten de camera obscura als hulpmiddel om de werkelijkheid nauwkeurig over te kunnen nemen op hun doek. 1.45 - Het boek
13.45 - De feeën Toneelmachinerie,
ook wel kunst- en vliegwerk, is waar bij het toneel gebruikt maak van een aantal atributen die iets onwerkelijks of een sweer neerzetten. Er werden bijvoorbeeld gebruik gemaakt van touwen om iemand te laten 'vliegen'. Hier door werden de voorstellingen nog mooier en specialer. Dans werd in de gouden eeuw niet getolereerd, omdat het te lichamelijk is. Natuurlijk werd het wel eens gedaan op een feestje, maar de kunstdiscipline zelf ontwikkelde zich in deze tijd niet. Protestantse waren voor het leven in dienst van god. Hun geloofde dat je voor god leefde. Je mag niet te veel showen met wat je hebt en hoe rijk je wel niet bent. Alles moest sober en matig zijn en mocht zeker niet te uitbundig zijn. Daardoor konden de kunstdiciplines dans, muziek en toneel zich moeilijk ontwikkelen in die tijd. Zij waren te lijfelijk of te veel voor het vermaak. De schilderkunst daarin tegen onwikkelde zich sterk, omdat die een boodschap overbrachten aan het plubliek. De schilderijen waren niet alleen maar ter vermaak maar dus ook om de mens wat te leren. Aristotelisch had een aantal richtlijnen gezet voor het theater.

Richtlijnen:
Eenheid van tijd, Hier mee bedoelen we dat het toneelstuk maar in één dag mag plaats vinden. Er wordt dus geen gebruik gemaakt van flashbacks en er kan ook niet "door worden gespoeld".
Eenheid van plaats, Het hele verhaal vind maar op één plaats plaats.
Eenheid van handeling, er is maar één onderwerp of conflict. Portret Landschap / Zeegezicht Historiestuk In een portret gaat het om de persoon/personen die poseert/poseren voor de schilder, want deze schilderijen worden ook meestal in opdracht gemaakt. Rijke burgers wouden graag een portret van zichzelf want daar mee konden ze laten zie dat ze veel geld bezaten en een hogen status handen. Zelfportretten of portretten van anonieme personen dienden met name als ‘vingeroefening’ voor de schilder en werden wel op de vrije markt verkocht.
Er zijn vier verschillende soorten portretten, naml.:
Normaal portret
Zelfportret
Groepsportret
Huwelijksportret In de landschapschilderkunst staat de omgeving centraal. Zeegezichten en stadsgezichten vallen hier ook onder. Landschappen, zeegezichten of stadsgezichten vond je veel bij gewone burgers aan de muur. Dit was zo omdat iedereen graag een schilderij aan de muur wou hebben als vermaak maar ook als investering. Daarbij lied landschapschilderkunst de scheppingskracht van god zien. Het genrestuk is een inkijkje in het dagelijks leven. Hierin staat de handeling centraal. Genrestukken bevatten levenslessen (emblematas). Bepaalde voorwerpen staan voor iets. Zo staat een hond voor trouwheid, een luit voor het vrouwelijk lichaam, een oester voor geilheid en zo zijn er nog veel meer. Het genrestuk was enorm populair over de gehele bevolking, omdat je kon zoeken naar alle verborgen boodschappen. Het genrestuk werdt dus ook gezien als een soort spelletje. Stilleven Een historiestuk laat een verhaal of gebeurtenis zien uit de bijbel, uit de geschiedenis of van een mythe. Het historiestuk heeft het meeste status, omdat alle genres en technieken hierin samenkomen en de kunstenaar moest iets weten over de geschiedenis. Historiestukken zijn erg groot en vulde wel eens een hele muur. Ook in het Huis op de Dam hangt een groot historiestuk. Historiestukken waren dus ook erg duur. Historiestukken zijn vaak erg dramatisch weergegeven, door gebruik van bepaalde technieken zoals clair-obscur. In een stilleven zijn levenloze/roerloze objecten geschilderd. Ook hier staan de meeste opbject weer ergens voor. Meestal met in het achterhoofd de vanitasgedachte. (De eindigheid van het leven, dus alles gaat ooit dood) Stillevens waren een goede training voor de schilder waarin lichtval, weerspiegeling en het naboodsen van de werkelijkheid het belangrijkste waren. Ook bij burgers hingen stillevens aan de muur. Mensen keken in de 17e eeuw veel naar schilderijen als vermaak. In elk schilderij zat meestal een sterke symbolische betekenis. Kunstenaren waren vaak sterk verbonden met de politiek en hadden daardoor veel invloed om maatschappelijk en kerkelijk leven. Kunst moest mensen iets leren, opvoeden en een spiegel voor houden. Documantaire 'De nachtwacht' te lang om helemaal te kijken In de 17e eeuw kregen in Nederland de burgers de macht. Hierdoor waren het niet alleen maar de adel die schilderijen lieten maken. Alle rijke burgers lieten wel een schilderij maken vans zichzelf en bijna elke burger had wel een schilderij aan de muur hangen. Schilderijen werden voor iedereen en was niet meer allen bestemd voor de adel, dit kwam door dat de burgers dus de macht kregen en door de VOC veel welvaart was. De kerk verviel als opdrachtgever omdat Nederland protestants was en kunst niet thuis hoorden in de kerk volgens hun geloof. In de kerk ging het nu enkel en alleen om het geloof. Delfts blauw
Full transcript