Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Nitel araştırma yöntemlerinde metafor-mecaz kullanımı

No description
by

Tarık Yolcu

on 25 March 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Nitel araştırma yöntemlerinde metafor-mecaz kullanımı

NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNDE
METAFOR-MECAZ Metafor nedir? Metafor sözcüğü köken olarak “bir yerden başka bir yere götürmek” anlamına gelen Yunanca “metafora” sözcüğünden türemiştir. “Öte” anlamına gelen meta ve taşımak anlamındaki “pherein” kelimeleri birleşerek metafor kelimesini oluşturmuştur (Corbett ve Connors, 1999, s. 122).

Türkçe'de metafor, mecaz olarak bir şeyi başka birşeyle açıklamak. Daha anlaşılır olanla açıklamaya çalışmak demektir. Metafor nasıl kullanılır? Tarık Yolcu, Sakarya Üniversitesi, Üretim yönetimi ve pazarlama doktora öğrencisi.

tarikyolcu.kimdir.com
twitter.com/tariqq
tarikyolcu@yandex.com Dinlediğiniz için

Teşekkür ederim Nitel Araştırma Yöntemlerinde
Metafor (Mecaz) Kullanımı Metafor nedir?
Nerelerde kullanılır?
Nasıl kullanılır?
Neden kullanılır?
Nasıl analizi yapılır?
Örnekler... Metaforların kullanım amaçları Morgan'a göre metaforlar iki amaçla kullanılır
1. Betimleme (descriptive)
2. Süreci hızlandırma ve iyileştirme (prescriptive) Betimleme Metaforlar bir betimleme amacı olarak kullanıldığında durum, olgu, olay varolduğu haliyle resmedilir. İyileştirme Metaforlar bir bakış açısına göre yoksunluğun ürünüdür.
Bir diğer bakış açısına göre dilin zenginliğinin ürünüdür.
Eğer nesneleri, kavramları, fenomenleri tüm nüansları ile anlatabilseydik metaforlara, teşbihlere, mecazlara gerek kalmazdı.
Bir kavrama birden çok anlam atfetmemiz onu çokça kelimeye benzetmemiz zenginlik olarak sayılabilir. Metaforlar bir iyileştirme, anlamı pekiştirme amacı olarak kullanıldığında değişim aracı olarak görülür. Aristo'ya göre metaforlar ikiye ayrılmıştır.
Ölü metaforlar
Yaşayan metaforlar Ölü metaforlar;
Artık kalıplaşmış herkes tarafından kabul edilmiş metaforlar.
Sandaliyenin ayağı,
Tripod
Sehpa, gibi. Yaşayan metaforlar;
Söylediğinde öznel bir bakış açısını görebildiğimiz metaforlardır.
Dünya bir oyun sahnesi
Tarihin penceresi
Aslan parçası
Erkekçe duruş.
Organizasyonlar makinedir, gibi. Boşluk doldurma biçiminde;
Bana göre küresel ısınma ...... gibidir, çünkü .... .
Ya da direk kavramın çağrıştırdığı nesneler üzerinden sorulabilir;
Pazarlamayı bir çiçeğe benzetecek olsanız hangi çiçek olurdu? Neden? Neden metafor kullanmaya ihtiyaç duyuyoruz? Zaltman (2008)'e göre insanların düşündükleri arzu ettikleri yorumladıkları nadiren zihnimizde yüzeysel olarak yer alır.
Bir sevgiliye "güzel" demekle "ay gibi" demek aynı kabul edilemez.
Mecnun'a sorulan "Bu muymuş senin Leyla'n?" sorusuna Mecnunun'un verdiği "Sen benim gözümden görseydin onu birde!" cevabı güzel bir örnek oluşturur.
Bu bağlamda metaforlar bireyin öznel düşüncelerini daha iyi yansıtan dilsel öğeler olarak kabul edilir.
Deneklere soralacak birçok kapalı uçlu soru yerine tek bir metafor sorusu araştırılmak istenen şeyi çok daha iyi açıklayabilme gücüne sahip olabilir. Neden metafor kullanmaya
ihtiyaç duyuyoruz? Davranışlarımızın büyük bir kısmı bilinçaltında oluşur. Bu oran %95 bilinçaltı %5 bilinçli düşünme olarak söylenmektedir.
Hali hazırda yapılan bir çok araştırma araştırılan kitlenin direk bilinçli düşündüğü varsayılarak yapılmaktadır.
Bu varsayım Titanik gemisinin buzdağının sadece görünen yüzünü dikkate alıp görünmeyen yüzünün gemiyi batırması gibi sonuçlar doğurabilir.
Nitekim yeni ürünlerin başarı oranı %20 yani 5 üründen biri 1 başarıya ulaşmaktadır.
Bu ürünlerin büyük çoğunluğu tüketiciye sorularak, görüşü alınarak üretilen ürünlerdir. Denekler ya yalan söylüyor ya da herşeyi samimi olarak anlat(a)mıyor. Neden metafor kullanmaya
ihtiyaç duyuyoruz? Nitel araştırmalarda elde ettiğimiz veriler genelde mülakat, açık uçlu sorular, gözlem gibi tekniklerden oluşmakta ve bu verilerin çözümlenmesinde metafor bize yardımcı olmaktadır.
Bu yardım araştırlan kişinin kitlenin ne düşündüğünün daha iyi anlaşılması açısından önemlidir.
Kişilerin sözle anlatamadığı ya da sakladığı şeyler çoğu zaman kullandıkları kelimelerin derin manalarında saklıdır.
Bu yüzden nitel araştırmalarda metafor kullanmak, metaforlardan yararlanmak gerekir.
Etnografya, söylem çözümlemesi, içerik analizi, olgu bilimi... Hepsinde metafor kullanabiliriz. Metaforlar nasıl kullanılır? Neden sorusu önemlidir. Çünkü sorduğumuz sorularda verilen cevaplar yani metaforlar tek başına bir anlam ifade etmeyebilir.
Neden-niçin sorusu sorulmalıdır çünkü cevap olarak verilen metaforlar aynı olsada kişilerin bilinçaltında oluştudukları anlam farklı olabilir.
Ya da araştırmacının o kavrama atfettiği değer ile araştırılan kişinin anladığı şey muhtemelen aynı olmayacaktır.
Bu sebeple sorulan metafor sonrası mutlaka neden-niçin soruları araştırmanın çıkarımları açısından önemldir. Verilerin analizi ve yorumlanması
nasıl yapılır? Verilerin;
(1) Adlandırılması aşaması, (2) Tasnif aşaması (3) Kategori geliştirme aşaması (4) Geçerlilik-güvenirlilik aşaması. Adlandırma aşaması; Bu aşamada araştırma sürecinde elde edilen verilereden gelen tüm metaforlar dikkate alınıp not edilmektedir.
Tasnif aşaması; Bu aşamada metaforlar niçin sorularına verilen cevaplara göre türetilen belirgin özellikler baz alınarak kategorilendirilmektedir. Kategori geliştirme aşaması; Bu aşamada elde edilen veriler isimleri ve frekanslarına göre sınıflandırılmaktadır. Güvenirlik ve geçerlilik aşaması Toplanan verilerin ayrıntılı olarak rapor edilmesi ve
araştırmacının sonuçlara nasıl ulaştığını açıklaması nitel bir araştırmada geçerliğin önemli ölçütleri arasında yer almaktadır.
Her araştırmada olduğu gibi metafor analizinde de bu gereklidir. Metaforların nitel veri toplama yöntemi olarak kullanılması genellikle betimleyici rolüne karşılık gelmektedir.
İyileştirme ve hızlandırma rolü genel olarak eğitim alanında veya şirketlerin örgütlerini iyileştirme yönünde kullanılmaktadır. Neden metafor kullanmaya
ihtiyaç duyuyoruz? Diğer nitel veri toplama türlerine göre metafor kullanım tekniği daha kolaydır.
Hem veri toplama hem de analizde araştırmacının verileri ayrıştırması kategorileştirmesi daha basittir.
Araştırılan konuya verilen cevaplar benzerlik veya farklılık açısından başlıklara ayrılıp yorum yapılabilir.
Ancak niçin sorularına verilen cevaplar iyi analiz edilmezse metafor kullanımının bir dez avantajı ortaya çıkabilir. Çünkü aynı cevabı vermiş iki kişinin neden sorusuna verdiği cevap aynı olmayabilir.
Yapılan bir araştırmada pazarlama için Bukalemun cevabı veren kişilerden bazıları olumlu bazıları olumsuz sebepler sunmuştur. Bu resimde ne görüyorsunuz? Örnek 2 Örnek 1 Örnek 1 Araştırmada katılımcılara "Pazarlamayı bir hayvana, bitkiye, otomobile benzetseniz ne olurdu? Neden?" sorusu sorulmuştur.
Nitel sorular yanında tüketicilerin alışveriş davranışlarına yönelik kapalı uçlu sorular sorulmuştur. Örnek 1 Araştırma deseni: İçerik analizi
Araştırmada sorulan soru/sorular:
İnsan kaynakları yönetimini bir bitkiye benzetmeniz gerekirse bu hangi bitki olacaktır? Neden?
İnsan kaynakları yönetimini bir hayvana benzetmeniz gerekirse bu hangi hayvan olacaktır? Neden? Örnek 2 Örnek 2 Örnek 2 Örnek 2 Metaforla ulaşılan veriler kategorilendirilmiş ve bu kategoriler anlamlı bir sınıflandırma olmuştur.
Eleştiriler:
Örneklem sayısı çok tutulmuş ve tablolarda diğer seçenekleri olarak gösterilmiş. (140)
Oysa nitel bir araştırmada tüm veriler eşit derecede değerlendirilmelidir.
Sonuç kısmında yazılanlar analiz kısmında yazılması gerekirdi. Sonuç kısmında metaforlardan tek tek çıkarımlar yerine öz olarak katılımcıların insan kaynaklarını nasıl algıladıkları gösterilmeliydi.
Örnek 3 Araştırma deseni:
Olgu bilim
İçerik analizi

Araştırmada sorulan soru/sorular:
“Bana göre küresel ısınma……………
gibidir, çünkü……………” Örnek 3 Ulaşılan kavramsal kategoriler;
1. Bir son olarak küresel ısınma
“Bana göre küresel ısınma kıyamet gibidir, çünkü bu şekilde devam ederse öyle ya da böyle dünyanın sonu çok uzak değil.”
2. Yaptıklarımızın karşılığı olarak küresel ısınma;
“Bana göre küresel ısınma savaş gibidir, çünkü tabiat bizim ona yaptığımız tahribatlar sonucu adeta bizden intikam alıyor.”
3. Bir felaket olarak küresel ısınma
4. Bir tehdit olarak küresel ısınma
5. Bir varlık olarak küresel ısınma
6. Bir eşya olarak küresel ısınma
7. Bir hastalık olarak küresel ısınma
8. Bir dengesizlik olarak küresel ısınma
9. Bir teori olarak küresel ısınma Örnek 3 NEDEN? Örnek 1 Nitelden ziyade nicel bir çalışma.
Örneklem çok fazla (1000 kişiye anket yollanmış, 437 geri dönüş, 341'i değerlendirmeye alınmış.
Metaforlar kategorilendirilmemiş, Sadece kaç tane olduğu yazılmış.
Neden sorusuna verilen cevaplar çok fazla ifade edilmemiş. Metafor örnekleri Kapı kolu
Dünya bir oyun sahnesi
Karadutum, çatalkaram, çingenem/nar tanem, nur tanem, bir tanem" Bedri Rahmi Eyuboğlu
Bir çiçek duruyordu, orda, bir yerde,
Bir yalnışı düzeltircesine açmış;
Gelmiş ta ağzımın kenarında
Konuşur durur.
Bir gemi bembeyaz teniyle açıklarda,
Güverteleri uçtan uca orman;
Aldım çiçeğimi şurama bastım,
Bastım ki yalnızlığımmış.
Bir başına arşınlıyor bir adam mavi treni
Keşke yalnız bunun için sevseydim seni.
Cemal Süreya
(Küresel ısınma ba göre .... dır.)
Full transcript