Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

5H Syllabus Havo

Examen
by

Laurence Leupe

on 9 March 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 5H Syllabus Havo

photo credit Nasa / Goddard Space Flight Center / Reto Stöckli
Syllabus
Examen HAVO
De domeinen
1. De wereld
2. De aarde
3. Ontwikkelingslanden
4. Leefomgeving
De wereld
1) Landen vergelijken op economisch, demografisch
en sociaal-cultureel terrein.

2) Mondiale relatiepatronen en spreidingspatronen
wat betreft handel, investeringen en migratie.

3) Economische en (sociaal-)culturele mondialisering

4) Een centrum-land en een (semi-)perifeer land in
mondiaal perspectief kunnen plaatsen
De aarde
1) Endogene krachten voor de vorming van reliëf.

2) exogene krachten aan het aardoppervlak voor de vorming van het aardoppervlak.

3) het externe systeem aarde.

4) landschapszones op aarde.
1) Demografische, economische en culturele
van Indonesië

2) Het proces van verstedelijking en het beleid van
bevolkingsspreiding

3) Natuurlijke kenmerken, natuurlijke hulpbronnen en
natuurlijke gevaren

4) De omvang en de eilandstructuur van Indonesië

5) De economisch-geografische ontwikkeling van Indonesië
Leefomgeving
1) overstromingsgevaar van de grote rivieren

2) rivierbeleid

3) ruimtelijke en sociaaleconomische vraagstukken
van stedelijke gebieden

4) leefbaarheid en stedelijk beleid op wijk- en
buurtniveau
Het examen
Meer is het niet!
Je kunt landen vergelijken op basis van:
Economische indicatoren:
Demografische indicatoren:
Sociaal-culturele indicatoren:
- BNP
- (gemiddeld) inkomen
- koopkracht
- (samenstelling van) beroepsbevolking
Centrum vs. Periferie
- bevolkingsspreiding
- bevolkingsdichtheid
- bevolkingsgroei
- leeftijdsopbouw
- verstedelijking
Demografische ontwikkelingen
Centrum vs. Periferie
Landen zonder primate city
Centrum vs. Periferie
- analfabetisme
- taal
- godsdienst
Centrum vs. Periferie
Indicatoren maken het vergelijken en categoriseren van landen mogelijk.

Indicatoren op nationale schaal verhullen ruimtelijke en sociale verschillen.
Primaire Secondaire Tertiare
Centrum vs Periferie
Het wereldsysteem
Op basis van economische indicatoren kan de wereld ingedeeld worden in een
wereldsysteem met een centrum, periferie en semiperiferie.
de erfenis van het koloniale verleden
Kernlanden
Achterblijvers
Landen er tussen in
Welvarend, 3e sector, lage bevolkingsgroei, innovatie en design
Overige begrippen
- internationale arbeidsverdeling
- vestigingskolonie
- exploitatie kolonie
- dekolonisatie
Internationale Productieketen
Grondstof
Sales
Productie
Periferie
Semiperiferie
Centrum
Made in...
Verdien model
Made by...
Designed by....
Mondiale relatiepatronen van handel, investeringen en migratie
Triade
Internationale handels- en investeringsstromen voltrekken zich in
grote mate binnen en tussen de drie kerngebieden
Opkomende economieën en MNO’s spelen een
steeds grotere rol in internationale handels- en
investeringsstromen.

-BRIC Landen
Brazilië
Rusland
India
China
Internationale migratiestromen zijn al geruime tijd in grote mate
Zuid-Noord gericht
Begrippen
- Triade
- Vrijhandel
- Ruilvoet
- MNO
- Arbeidsmigratie
- Push en pull factoren
- Braindrain
- Braingain
Globalisering
De internationale uitwisseling van geld,
goederen en ideeën
Technologische innovatie en vrijhandel zijn de motoren van het globaliseringsproces.
Globalisering
Eenwording
Verbrokkeling
Bedrijven gaan bij elkaar zitten
- agglomeratie voordelen
Mensen en bedrijven gaan zich distantiëren
Wereldsteden spelen een belangrijke rol in deze netwerken.
Tijd-ruimte compressie
Transporttechnologie
Communicatietechnologie
Culturele globalisering:
Economische globalisering:
Ontstaan van:

Mondiale netwerken
Transnationale netwerken
Wereldsteden
Globalisering
- global shift
- nieuwe internationale arbeidverdeling
- productieketen
- regionale en sociale ongelijkheid
- Amerikanisering
- Lingua franca
- Identiteit
Groot-Brittannië en India
Groot-Brittannië als huidig
kern
land en voorheen grote
koloniale
mogendheid.

Transformatie
van een
industriële
naar een
diensteneconomie,
positie van wereldstad Londen in mondiale
economie.
India als voormalige Britse
kolonie
en
opkomende
economische
mogendheid

Diversificatie
van de economie, positie in de mondiale
economie.
In beide landen nemen onder invloed van globalisering de sociale en
ruimtelijke verschillen toe.
-outsourcing
De endogene krachten hangen samen met de platentektoniek
Een systeem van interacties tussen delen van de aardkorst.
De beweging en de interactie worden veroorzaakt door de interne hitte van de aarde.
Bewijzen
a
- Het actualiteitsbeginsel
- Paleomagnetisme
- Fossielen
Plaatbewegingen veranderen de aardkorst:

Vulkanen
Aardbevingen
Gebergten
Begrippen
(mid)oceanische rug
subductie
diepzeetrog
lithosfeer
convergente plaatgrenzen
divergente plaatgrenzen
transforme plaatgrenzen
convectiestromen
hotspot
Vulkanisme
Relateren van het eruptietype van een vulkaan aan de positie ten opzichte van de plaatgrenzen.
Explosieve eruptie
Stratovulkaan Caldera
Effusieve eruptie
Aardbevingen

Schaal van Richter
Tsunami's
breukgebergten (horsten en slenken)

plooiingsgebergten
exogene krachten beschrijven en hun invloed op de vorming van
het aardoppervlak verklaren.
Verwering
Erosie
Sedimentatie
Gesteente gaat kapot
Mechanische verwering
Chemische verwering
Biologische verwering
Temperatuur verschillen


Water


IJs


Wind


Planten
Krachten
Verweerd materiaal wordt vervoerd
Wind
Water
IJs
Verweerd materiaal wordt afgezet
Gesteente cyclus
• Door verwering en erosie worden gesteenten afgebroken.

• De verweringsvorm die overheerst in een gebied wordt
hoofdzakelijk bepaald door de klimaatomstandigheden.

• Stroomsnelheid en transportmechanisme bepalen de
korrelgrootteverdeling van het sediment.
Begrippen:

delta
morene
puinhelling
puinwaaier
De interactie tussen endogene en exogene krachten beschrijven en verklaren.
-de gesteente kringloop
Endogene krachten bouwen het reliëf voornamelijk op en
exogene krachten breken het voornamelijk af.
Onder invloed van de gesteentekringloop en de hydrologische
kringloop ontstaan er
nieuwe gesteenten
en nieuw reliëf.
1
2
Gesteente
Stollingsgesteente

Sedimentgesteente

Metamorfe gesteente
Stollingsgesteente
Gesteente ontstaan vanuit diep in de aarde
Graniet Continentale plaat
Basalt Oceanische plaat
Sedimentgesteente
Gesteente ontstaan vanuit gesedimenteerd verweerd materiaal
Zandsteen
Kalksteen
Metamorfe gesteente
Gesteente ontstaan uit oud gesteente o.i.v. o.a. temperatuur en druk
Marmer
Leisteen
het externe systeem aarde
door zonne-energie en aardrotatie worden de grote windsystemen en zeestromingen aangedreven
Verschil in zonnestraling hebben seizoenen en verschuivende ITCZ als gevolg
Zeestromen verdelen de tropische warmte over de wereld
Atmosferische processen en begrippen
- ITCZ / zone van equatoriale lage
- luchtdruk
- wet van Buys Ballot
- passaat en moesson
Klimaten, windsystemen en zeestromen
landschap zijn het resultaat van een dynamisch systeem
- geofactoren
polaire zone

boreale zone

gematigde zone

subtropische zone

aride zone

tropische zone
als één van de geofactoren verandert, leidt dat tot verandering van de andere factoren.
De grenzen tussen klimaat- en landschapszones vallen niet altijd
met elkaar samen, waardoor de grenzen tussen de
landschapszones geleidelijke overgangen zijn.
- dit komt door locale factoren
I Landschapzones veranderen door (intensief) menselijk
gebruik.

II Landschapzones veranderen door klimaatveranderingen
Landdegradatie
verzilting
verwoestijning
overbeweiding
ontbossing
versnelde bodemerosie
Ontwikkelingsland
Regionale verschillen binnen Indonesië
De ontwikkeling binnen het land
Sociaalgeografische gebiedskenmerken
Indonesië - Archipel
Indonesië maakt een snelle economische ontwikkeling door.
Binnen de primaire en de secundaire sector zijn grote verschillen in
productiewijzen (traditioneel en modern).
Indonesië exporteert vooral grondstoffen, (arbeidsintensieve) halffabricaten en ook steeds meer industriële eindproducten.
Als gevolg van het archipelkarakter zijn er grote culturele verschillen
binnen Indonesië.
Demografische gebiedskenmerken
Hoe zal het nu zijn?
-bevolkingsdichtheid
-leeftijdsopbouw
-demografische transitie
-natuurlijke bevolkingsgroei
-sociale bevolkingsgroei
-(selectiviteit van) migratie
Demografische gebiedskenmerken
Economische gebiedskenmerken
-bnp/hoofd
-bbp/hoofd
-brp/hoofd
-samenstelling
import-/exportpakket
-handelsbalans
-verdeling beroepsbevolking
Exportvalorisatie Productie keten
Culturele gebiedskenmerken
-etnische verschillen
-taalkundige verschillen
-eenheidstaal (Bahasa Indonesia)
-religieuze verschillen
Het verstedelijkingsproces van Indonesië
Het dichtstbevolkte eiland Java heeft ook het meest volledige stedelijk netwerk.
TRANSMIGRATIE
urbanisatiegraad en -tempo
Primate city, Stedelijk netwerk
Bevolkingsdruk, Gezinsplanning
Transmigratie, Javanisering
Natuurlijke kenmerken van Indonesië
Klimaat
Delfstoffen
Natuurlijke gevaren
-Het oosten van Indonesië is droger dan het Westen.
Moesson
A(f) A(w) klimaat
aardolie en aardgas
Vulkanisme
Aardbevingen
Tsunami
Platentektoniek
economisch-geografische ontwikkeling
van Indonesië

De economie van Indonesië is steeds meer mondiaal gericht.
Deelname mondiale productieketen
Naarmate Indonesië welvarender wordt, neemt het economisch
belang van de landbouw af. De secundaire sector wordt
belangrijker.
Landbouw
wordt minder belangrijk
Economie Indonesië
Economische nadruk komt bij de productiecapaciteit te liggen
"MADE IN" economie
made in
made by
designed by
2e sector
1e sector
3e sector
Formeel





Informeel
De informele sector is belangrijk in de hele economie
-bosbouw
-mijnbouw
-plantagelandbouw (m.n. de oliepalm)
-droge en natte rijstbouw (sawa)
-importsubstitutie
-exportvalorisatie
-assemblage
De centrum-periferie tegenstelling is binnen Indonesië vooral
zichtbaar in de tegenstelling tussen Java en de Buitengewesten.
Economisch geografische ontwikkeling in
Indonesië en op de externe economische relaties

De plaats en functie van Indonesië in de wereldeconomie
Indonesië concurreert met China en bijvoorbeeld Vietnam en
Cambodja als vestigingsplaats voor arbeidsintensieve industrieën,

China wordt steeds belangrijker als afzetgebied van Indonesië.
Japan (en bv Zuid-Korea) investeert in de Indonesische economie
d.m.v.:

-overnames
-joint ventures
-grote bouwprojecten.
Indonesië biedt (onder andere) Japan een omvangrijke afzetmarkt
en goedkope arbeid.
Begrippen:
-Externe economische relaties
-Exportgerichtheid
-Gemengde economie
-Arbeidsmigratie
->overmakingen
overstromingsgevaar van de grote rivieren
Benedenloop Middenloop Bovenloop
Stroomgebied Maas en Rijn
Debiet Rijn
(Blauw) Debiet Maas
Stijgend debiet door:

1. Natuurlijke factoren
2. Antropegene factoren
Gevaar
- Hogere piekafvoer
- Kleinere piekvertraging
- Onregelmatige regiem
Verval en verhang
-zeespiegelstijging
-temperatuurstijging
-onregelmatiger
neerslagregiem
-verstedelijking
-verstening / verharding
-ontbossing
-kanalisatie
-stuw
-krib
-dijkverzwaring
Doorsnede rivier
Rivierbeleid om overstromingen in Nederland tegen te gaan
Aanpassingen in het stroomgebied beschrijven om de waterafvoer te beheersen.
Drietrapsstrategie
Vasthouden Bergen Afvoeren
Maatregelen ter beheersing van het regiem betreffen niet alleen
het rivierstelsel, maar omvatten het gehele stroomgebied.
Watertoets
Vasthouden en waterberging dienen zo veel mogelijk
stroomopwaarts plaats te vinden.
Er is in Nederland in 1995 een breuk opgetreden in het denken
over overstromingsgevaar van de grote rivieren.
ruimtelijke en sociaaleconomische vraagstukken van stedelijke gebieden
Steden zijn de motor van de kenniseconomie, de creatieve economie wordt steeds belangrijker.
Bereikbaarheid en congestie zijn een belangrijk vraagstuk in
stedelijke economische ontwikkeling
Stedelijke (economische) ontwikkeling vereist bestuurlijke samenwerking over de grenzen van de stad heen.
Begrippen



Bereikbaarheid



Congestie




Verkeersknooppunt



Stedelijke distributie



Reikwijdte



Drempelwaarde



Verzorgingsgebied



Creatieve stad



Kenniseconomie



Zakelijke dienstverlening



Duale arbeidsmarkt
Publiek-private samenwerking




Bestuurlijke netwerken




Regionale samenwerking.
Wat is een stad?
De vorm en functie van een stad is veranderd
De toekomst van de stad?
Locatievraagstukken (behoefte aan en concurrentie om de ruimte)
in en rond steden vergen complexe afwegingsprocessen van belangen.
S T E D E L IJ K E G E B I E D E N G R O E I E N E N K R I M P E N...
World Cities
Een buurtprofiel van een stedelijke buurt beschrijven
Leefbaarheid
Leefbaarheid
Leefbaarheid van wijken hangt samen met kenmerken van de
woningen, van de woonomgeving en van de bewoners.
De leefbaarheid en de sociale veiligheid in de directe leefomgeving hangen samen met de sociale cohesie
Hoe kan je de leefbaarheid verbeteren?
fysiek opknappen of herstructureren?
In (Nederlandse) steden wonen arm en rijk in beperkte mate gesegregeerd.
De ruimtelijke segregatie naar etnische achtergrond is sterker.
Wijken rond het stadscentrum hebben vaak een slechtere objectieve
veiligheid. Vinexwijken hebben vaak minder voorzieningen dan
oudere wijken.
Gentrification
Het maken van een Buurtprofiel
Woningkenmerken
Bewonerskenmerken
Woonomgeving
Openbare ruimte
naar ouderdom, naar eigendom, naar woningtype, naar onderhoud
naar etniciteit, naar inkomen, naar gezinsfase, naar leeftijd
objectieve en subjectieve (on)veiligheid, overlast, verloedering
toegankelijkheid, onderhoud, overzichtelijkheid, toezicht
KLAAR
Full transcript