Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Sistemi Financiar dhe Bankar I BE-së

No description
by

ami amarda

on 16 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Sistemi Financiar dhe Bankar I BE-së

Sistemi Financiar dhe Bankar i BE-së
Punuan:

Amarda GURI
Anisa PICARI
Gzime KUÇI
Irvi HYKA
Iva DEDA
Pranoi:
PhD. Cand. Msc. Rovena TROPLINI
Traktatet e Bashkimit Europian

Vepër e madhe shkencore, ku trajtohet në mënyrë të plotë një problem i rëndësishëm dhe ku dalin pikëpamjet kryesore të autorit në fushën përkatëse.
Marrëveshje ose lidhje ndërmjet dy a më shumë shtetesh, palësh etj. për çështje të ndryshme politike, për marrëdhënie ekonomike etj.

TRAKTATI
Traktati i Brukselit
Traktati i Brukselit u nënshkrua më 17 mars 1948 mes Belgjikës, Francës, Luksemburgut, Hollandës dhe Mbretërisë së Bashkuar, si një zgjerim i mburojës mbrojtëse i dakorduar vitin paraardhës, me Traktati Dunkirk, mes Britanisë dhe Francës. Traktati i Brukselit përmban një klauzolë të mbrojtjes së përbashkët dhe siguroi bazën mbi të cilën Konferenca e 1954 në Paris themeleoi Bashkimin Evropian Perëndimor (BEP). U shfuqizua më 31 mars 2010.
Traktati u nënshkrua për ti bërë ball hegjemonisë Sovjetike në Evropë dhe për ti dhënë një siguri kolektive vëndeve demokratike të Evropës Perëndimore.
Neni V sanksiononte se nëse një nga anëtarët sulmohej ushtarakisht, ky do të konsiderohej si sulm ndaj të gjithëve dhe për pasojë të gjithë do të hynin në luftë për të mbrojtur shtetin e sulmuar.
Traktati u bë bazë e fuqishme për hartimin dhe emplementimn e Planit Marshall, një plan për të rimëkëmbur ekonominë e kontitetit të vjetër nga dy Luftrat Botërore që e kishin kapluar atë.

Traktati i Parisit
I nënshkruar në Paris , më 18 prill 1951, Traktati i Parisit njihet si traktati që sanksionoi krijimin e Komuneteteve europiane të Qymyrit dhe Çelikut (KEQÇ). Nëpërmjet tij, gjashtë vendet nënshkruese (Belgjika, Franca, Holanda, Italia, Luksemburgu dhe Republika Federale e Gjemranisë), angazhohen të vendosin bashkëpunimin ndërkombëtar mbi baza krejtësisht të reja. Hyri në fuqi më 23 korrik 1952 dhe përfundoi më 23 korrik 2002 [50 vite].
KEQC ngiriti institucionet e para evropiane: Autoritei i Lartë, Asambleja, Presidenca, Këshilli i Ministrave, Gjykata e Drejtësisë.
Ky bashkëpunim synonte krijimin e një Tregu të Përbashkët të qymyrit dhe çelikut, nëpërmjet vendosjes së prodhimit të tyre nën një pushtet mbikombëtar, i cili ishte Autoriteti i Lartë i përbashkët franko-gjerman i hapur ndaj pjesëmarrjes së vendeve të tjera të Europës. Në këtë mënyrë, do të hidheshin bazat e përbashkëta të zhvillimit ekonomik, si faza e parë e federatës europiane, për të ndryshuar kështu fatin e këtyre vendeve të cilat për shumë kohë i ishin drejtuar industrisë së prodhimit të armëve.
Krijimi i tregut të përbashkët të qymyrit dhe çelikut presupozonte heqjen e tarifave doganore dhe të kufizimeve sasiore në qarkullimin e lirë të mallrave, heqjen e masave diskriminuese si dhe subvencionimet e ndihmat shtetërore. Ai dominohej nga parimi i konkurrencës së lirë, por ndërkohë Komuniteti kontrollonte furnizimin e tij të rregullt dhe përcaktimin e çmimeve në nivelin më të ulët.
Krijimi i KEQÇ ndikoi pozitivisht në intensifikimin e këmbimeve, modernizimin e prodhimit, rënien e mungesës së qymyrit në treg dhe dyfishimin e prodhimit të çelikut stabilizimin e furnizimit të tregut me produkte çeliku, dhe e gjithë kjo në kushte më të mira të konkurrencës dhe të kontrollit të marrëveshjeve.
Në vitin 1965, institucionet e KEQÇ u shkrinë me ato të Komunitetit Ekonomik Europian dhe Euroatomit në një Komision dhe një Këshill te Përbashkët.

sfondi financiar

Heqja e barrierave [tarifave doganore] për çelikun dhe thëngjillin.
Krijimi i të parit treg të përbashkët për këto dy produkte, dhe bashkërendimi i tarifave doganore për vendet e tjera jashtë komunitetit. [Neni 4]
Mbrojtja e konkurrenëcs [Neni 5 dhe shumë nene të tjera].
Mbrojta e patentave dhe licensave në rang evropina. [Neni 55, pika 3]
Subvencionim i sektorve të rëndësishëm ekonomik. [Neni 4, pika c]
Selia e Autoritetit të Lartë të KEQÇ
Flamuri i Komunitetit Evropian të Thëgjillit dhe Çelikut.

Traktati i Ndryshuar i Brukselit - Konferecat e Londrës dhe Parisit
Konferencat e Londrës dhe Parisit ishin dy konferenca të ngjashme në Londër dhe Paris në shtator-tetor 1954, që vendosën për sovranitetin të plotë të Gjermanisë Perëndimore, duke i dhënë fund të pushtimit të saj, si dhe hyrja e saj në NATO. Për më tepër, si Gjermania Perëndimore dhe Italia u bashkuan Traktatit të Brukselit. Bisedimet përfundoi me nënshkrimin e Marrëveshjeve të Parisit më 23 tetor 1954. Ajo hyri në fuqi më 5 maj 1955. Fuqitë pjesëmarrëse përfshirë Francën, Mbretëria e Bashkuar, Belgjika, Holanda, Luksemburgun, Gjermania Perëndimore, Italia, Kanadaja, Shtetet e Bashkuara, dhe anëtarët e tjerë të NATO-s.

Traktati i Romës
Më 25 mars 1957, gjashtë shtete të Evropës: Belgjika, Franca, Gjermania Perëndimore, Hollanda, Italia dhe Luksemburgu nënshkruan në Romë dy traktate. I pari krijoi Komunitetin Ekonomik Europian (KEE), ndërsa i dyti Komunitetin Europian të Energjisë Atomike (KEEA), njohur si EUROATOM.
"Komuniteti Ekonomik Europian ka si mision, nëpërmjet ngritjes së një Tregu të Përbashkët, ekpansionin e vazhdueshëm dhe të barabartë, stabilitetin në rritje, rritjen e përshpejtuar të nivelit të jetesës dhe marrëdhënie më të ngushta midis shteteve anëtare“ [Neni 2].
Duke u mbështetur në Traktatin e Parisit, të nënshkruar në 1951, i cili krijoi Komunitetin Europian të Qymyrit dhe të Çelikut, Traktati i Romës e zgjeroi fushën e bashkëpunimit mbikombëtar, duke rigjallëruar kështu ngritjen e ngrehinës europiane, e cila ishte ngadalësuar prej dështimit të projektit politik të Komunitetit Europian të Mbrojtjes. Për fushën ekonomike, rezistenca e vendeve ishte me e vogël se sa në fushat e tjera; në këtë pikëpamje ajo mund të konsiderohej si një fushë bashkëpunimi konsensuale.
Ndërkohë, Komuniteti europian i enegjisë atomike, ishte i një natyre tjetër. Këtu nuk ishte fjala të bashkoheshin aktivitetet ekonomike tashmë ekzistuese, por të kontribohej në formimin dhe në zhvillimin e një industrie europiane bërthamore.

Drejtimet kryesore të Traktatit të Romës janë:

Komuniteti Ekonomik Europian
Traktati në fjalë, shënoi një numër të kufizuar normash në fushën e bashkëpunimit monetar. Vendet themeluese në atë kohë bënin pjesë në sistemin monetar ndërkombëtar të Bretton Woods-it [1944], i cili karakterizohej nga kurse këmbimi fikse midis monedhave, por me mundësi, nëse ishte e nevojshme, të rregullimit të tyre.
Pas heqjes së këtij sistemi si dhe krizës së naftës në fillim të viteve '60, e cila shkaktoi një destabilizim monetar të përgjithshëm, vendet anëtare gjykuan të nevojshme hartimin e një kuadri, që do t'u siguronte atyre një minimum stabiliteti e që më vonë mund t'i çonte drejt një bashkimi monetar.

Kështu lindi Komuniteti Europian i Qymyrit dhe i Çelikut e më vonë Tregu i Përbashkët.

Treg i përbashkët do të thotë qarkullim i lirë dhe politika të përbashkëta. Ai kërkon bashkimin doganor të vendeve anëtare, që nënkupton heqjen e tarifave doganore dhe të limiteve për mallrat për vendet anëtare dhe vendosjen e një politike tregëtare dhe të tarifave doganore të përbashkëta ndaj vendeve të treta. Për këtë, u parashikua
Traktati Bashkimit - Bruksel
Traktati Bashkimit (Brukselit) është një traktat evropian i cili i ka kombinuar organet ekzekutive të Thëngjillit dhe Çelikut (KEQÇ), Komuniteti i Energjisë Atomike Evropiane (Euratom) dhe Komunitetit Ekonomik Europian (KEE) në një strukturë të vetme institucionale.
Traktati u nënshkrua në Bruksel më 8 prill 1965 dhe hyri në fuqi më 1 korrik 1967. Ishte përcaktuar që Komisioni i KEE dhe Këshillit të KEE duhet të zëvendësojë Komisionin dhe Këshillin e Euratomit dhe Autoritetit të Lartë dhe Këshilli i KEQÇ. Ky traktat është konsideruar nga disa si fillim i vërtetë të Bashkimit moderne evropiane.

Traktati [marrëveshje] i Schengenit
Marrëveshja Shengen çoi në krijimin e Zonës Shengen, zonë pa kufij e Evropës, në vitin 1995. Traktati u nënshkrua më 14 qershor 1985 ndërmjet pesë prej atëherë dhjetë shteteve anëtare të KEE pranë qytetit të Shengenit në Luksemburg. Ai propozoi heqjen graduale të kontrolleve kufitare. Masat e propozuara përfshijnë reduktimin e kontrollit të automjeteve të cilat lejohen të kalojnë kufijtë pa u ndalur, duke u lejuar banorëve në zonat kufitare liri nga pikat e kontrollit fikse dhe harmonizimin e politikave të vizave.
Në vitin 1990, marrëveshja u plotësua nga Konventa e Shengenit e cila propoznte heqjen e kontrolleve të kufijve të brendshëm dhe një politikë të përbashkët të vizave. Zona e Shengenit funksionon si një shtet i vetëm për qëllime të udhëtimit ndërkombëtar me kontrollet e jashtme kufitare për udhëtarët që hyjnë dhe dalin, dhe viza të përbashkëta, por pa kontrolle të brendshme kufitare. Ai aktualisht përbëhet nga 26 vende europiane duke mbuluar një popullsi prej mbi 400 milionë banorë dhe një sipërfaqe prej 4.312.099 km2.
Para vitit 1999, marrëveshja e Shengenit dhe rregullat e miratuara në bazë të atyre të operuar në mënyrë të pavarur nga Bashkimi Evropian, megjithatë , Marrëveshja e Amsterdamit inkorporoj ato në ligjin e Bashkimit Evropian, kundër ishin vetëm dy vendeve anëtare të BE të cilat kishin mbetur jashtë zonës: Irlanda dhe Mbretëria e Bashkuar. Shengen tani është një pjesë thelbësore e ligjit të BE-së dhe të gjitha vendet anëtare të BE-së të cilët tashmë nuk kanë hyrë në zonën Shengen janë të detyruar me ligj ta bëjnë këtë kur plotësohen kërkesat teknike. Disa vende jo anëtarë të BE-së janë të përfshira në këtë zonë siç është Norvegjia, Zvicra, San Marino etj.

Akti Unik Evropian
Akti Unik Europian (AUE) u nënshkrua në Luksemburg dhe u ratifikua nga parlamentet e vendeve anëtare në 1986. Ai hyri në fuqi në 1 korrik 1987. Rëndësia e këtij dokumenti qëndron ne faktin se ai i dha dinamizëm ngrehinës europiane nëpërmjet krijimit të tregut të brendshëm më 1 janar 1993. Akti Unik pati gjithashtu rëndësi në forcimin e rolit të Parlamentit europian, duke mbushur atë deficit demokratik që ishte vënë re në Komunitet. Veç kësaj, Akti Unik i dha një shtysë të fuqishme aftësisë vendimmarrëse të Këshillit të Ministrave.Akti Unik Europian ka gjithashtu rëndësi jo vetëm për faktin se amendoi shumë nga dispozitat e Traktatit të Romës, por edhe se institucionalizoi një formë të re të bashkëpunimit midis vendeve në fushën e politikës së jashtme.

NGRITJA E TREGUT TË BRENDSHËM
Qëllimi i Aktit Unik Europian ishte të siguronte krijimin e një tregu të brendshëm para vitit 1992, që nënkuptonte «një hapsirë pa kufi brenda së cilës të sigurohej qarkullimi i lirë i produkteve, i njerëzve, i shërbimeve dhe i kapitaleve» (Neni 7 A).Për arritjen e këtij objektivi tashmë të shpallur në Traktatin e Romës më 1957, Këshilli i Ministrave i Bashkimit Europian përcaktoi me shumicë votash drejtimet strategjike nëpërmjet të cilave do të arrihej ngritja e tregut të brednshëm : tarifa doganore të jashtme, liria e shërbimeve, liria e lëvizjes së kapitaleve, transporti detar dhe ajror, harmonizimi i legjislacioneve.Pavarësisht kësaj, vendeve anëtare iu dhanë disa garanci, që kishin të bënin me :- disa dispozita derogatore (përjashtuese) të përkohshme, të cilat iu njohën vendeve më pak të zhvilluara ;- disa klauzola mbrojtëse në kuadrin e përafrimit të dispozitave legjislative të jashtme.

POLITIKA TË REJA TË PËRBASHKËTA

Me nënshkrimin e Aktit Unik Europian, vendet anëtare të Bashkimit Europian i deleguan një pjesë të fuqisë së tyre vendimmarrëse institucioneve europiane në disa fusha të reja. Kështu:
u zgjerua kompetenca komunitare në fushën e kërkimeve dhe të zhvillimit teknologjik, të mjedisit dhe të politikave sociale.
u kodifikua bashkëpunimi në fushën e politikave ekonomike dhe monetare dhe u parashikuan reforma institucionale të cilat do të çonin më pas në Traktatin e Maastrihtit, i cili do të institucionalizonte bashkimin monetar;
u parashikua me qëllim arritjen e objektivit të kohezionit ekonomik e social, që të reformoheshin Fondet strukturore të cilat mbështesnin financiarisht zhvillimet rajonale dhe nismat në favor të publikut (si për shembull, FEOGA - Fondi Europian i orientimit dhe i garancive bujqësore, FEDER - Fondi Europian i zhvillimit rajonal, FSE - Fondi social europian) ;
u miratua, me shumicë votash, kuadri ligjor e rregullator në fushën e shëndetësisë dhe të sigurisë së punonjësve
.



RREGULLIME INSTITUCIONALE

Arritja e objektivave dhe ndërmarrja e veprimeve konkrete, kërkonte zhvillimin e një reforme institucionale. Në këtë drejtim, hapat më të spikatur kanë të bëjnë me:
Rritjen e fuqisë votuese të Këshillit, duke kaluar në shumicë votash : Kalimi në këtë mekanizëm e bënte më të lehtë miratimin e vendimeve të Këshillit të ministrave të BE, ndërkohë që unanimiteti nuk kërkohej më në çështjet e tregut të brendshëm. Në sektorët e tjerë, vendimet fillestare ose në parim miratoheshin me unanimitet, ndërsa ato të zbatimit me shumicë votash.
Forcimin e pushtetit të Parlamentit, nëpërmjet zgjerimit të kompetencave të Parlamentit. Nga njëra anë, miratimi në parim i Parlamentit Evropian ishte i rëndësishëm në momentet e miratimit të marrëveshjeve të zgjerimit apo të asocimit të Komunitetit me vendet e tjera. Ndërsa, nga ana tjetër, fillimi i një procedure të re të quajtur "procedurë bashkëpunimi", e rriti pushtetin e Parlamentit duke forcuar njëkohësisht rolin e Komisionit europian si arbitër dhe duke ruajtur fuqinë vendimmarërse përfundimtare të të Këshillit të Bashkimit Europian. Kjo procedurë ka të bëjë me tregun e brendshëm, politikën sociale, kohezionin ekonomik e social, kërkimet dhe me zhvillimin teknologjik.
Institucionalizimi i Këshillit evropian: Akti Unik ligjëroi ekzistencën e Këshillit evropian. Ai përcaktoi se në përbërje të tij ishin kryetarët e shteteve dhe të qeverive të vendeve anëtare, Presidenti i Komisionit europian i asistuar nga ministrat e punëve të jashtme dhe nga një anëtar i Komisionit.
Krijimi i Gjykatës së shkallës së parë: u ligjërua krijimi i Gjykatës së shkallës së parë, e cila do të asistonte Gjykatën e Drejtësisë. Kompetencat e kësaj Gjykate shtriheshin në shkallën e parë lidhur me çështjet e anullimeve apo rishikimeve të depozituara nga persona fizikë e juridikë, me çështjet kundër Komisionit të depozituara nga ndërmarrjet, konfliktet midis BE dhe funksionarëve e punonjësve të tij. Të gjitha çështjet mund të transferohen në këtë Gjykatë, me përjashtim të çështjeve me paramendim.
FORCIMI I BASHKËPUNIMIT EUROPIAN NË FUSHËN POLITIKE
Vendet anëtare u angazhuan të ndjekin një politikë të jashtme të përbashkët, që nënkuptonte se secili vend në procesin e përcaktimit të politikave të tij dhe të vendimmarrjes duhet të mbante parasysh qëndrimet e anëtarëve të tjerë dhe interesin e përbashkët europian. Kështu, përcaktimi i objektivave dhe i parimeve të përbashkëta do të çonte në mënyrë graduale në lindjen e një politike të përbashkët. Veç kësaj, u parashikua që bashkëpunimi midis vendeve anëtare të shtrihej edhe në fushën e sigurisë, e kryesisht në aspektet politike, ekonomike dhe teknologjike, pa cënuar Bashkimin e Europës perëndimore apo Aleancën e Atlantikut verior.Bashkëpunimi në fushën politike drejtohet nga shteti i cili kryeson Presidencën e Bashkimit europian. Presidenca së bashku me Komisionin europian siguron koherencën e politikës së jashtme dhe ndërmerr iniciativa bashkërendimi dhe përfaqëson tërësinë e shteteve anëtare.
ZBATIMI I TRAKTATIT
Akti Unik Europian interpretohet si vazhdim i Traktatit të Romës të vitit 1957 që ligjëroi krijimin e Komunitetit ekonomik europian. Ai bëri të mundur kalimin më 1 janar 1993 të Tregut të përbashkët të dalë nga Traktati i Romës, në një treg të vetëm pa kufi të brendshëm.
Akti Unik i hapi rrugën Bashkimit europian, i cili do të marrë formë me Traktatin e Maastrihtit.

Traktati i Maastrichtit
Traktati i Mastrihtit njihet më shumë si Traktati i Bashkimit Europian, pasi me të, nisi rruga që do të çonte në 2002 në hyrjen në qarkullim të monedhës së përbashkët europiane, Evro. Negociatat për traktatin e Mastrihtit lindën me vullnetin për të realizuar mes shteteve anëtare të Komunitetit, një integrim në sektorin e politikës ekonomike, përmes një përputhjeje të fortë ekonomike të vendeve anëtare, përmes hedhjes në qarkullim të një monedhe të vetme europiane. Traktati i Mastrihtit nuk është i rëndësishëm vetëm sepse shënon hapin e parë konkret drejt Bashkimit ekonomik dhe monetar, por sepse nëpërmjet tij u kalua në Komunitetin Europian dhe në Bashkimin Europian, u përforcua bashkëpunimi mes shteteve në fushën e politikës së jashtme dhe arrihet në konceptin e qytetarit europian.
Në qershor 1992, përmes referendumit, Danimarka i tha "JO" ratifikimit të Traktatit të Mastrihtit. Ndërkohë që në Francë, Traktati i Mastrihtit, i shtruar për referendum merr vetëm 50,4 %: një gjysmë fitore dhe një goditje ndaluese për Europën. Por megjithë këto vështirësi, Traktati i Mastrihtit eci përpara, u kërkuan zgjidhje politike duke u bazuar në rezultatet e referendumit danez dhe pak nga pak u kapërcye edhe "jo"-ja e francezëve.
Traktati i Mastrihtit u firmos zyrtarisht nga ministrat e Punëve të Jashtme të vendeve anëtare, në 7 shkurt 1992, në një qytet të vogël të Hollandës, prej nga mori dhe emrin. Por, Traktati i Mastrihtit, mënjëherë pas nënshkrimit të tij, nuk pati jetë të lehtë. Pikërisht sepse shënonte një hap të rëndësishëm përpara në procesin e integrimit europian, disa vende nuk e pritën mirë, veçanërisht vendet "europianiste". Për nga rëndësia që pati dhe bazat që hodhi, mund të thuhet se ai shkoi shumë më larg se objektivi ekonomik, të cilin kishte përcaktuar në fillim Komuniteti. Ai shënoi një etapë të re të procesit "të një bashkimi të vazhdueshëm më të ngushtë midis popujve të Evropës", duke e veshur në këtë mënyrë objektivin ekonomik me një frymë politik.
Me hyrjen e tij në fuqi më 1 nëntor 1993, u krijua BE me 12 vende anëtare të Komunitetit, të cilat ishin: Belgjika, Danimarka, Franca, Greqia, Gjermania, Holanda, Irlanda, Italia, Luksmeburgu, Mbretëria e Bashkuar, Portugalia dhe Spanja. Numri i anëtarëve do të shkonte në 15 në vitin 1995.
Në tërësinë e tij, Traktai i Maastrihtit mund të përmblidhet në tri elementë kryesore ose tri shtylla
- Së pari, Komuniteti europian (i cili zëvendësoi Komunitetin Ekonomik Europian), me kompetenca të gjera mbikombëtare;- Së dyti, bashkëpunimi në fushën e një politike të përbashkët të jashtme dhe të sigurisë;- Së treti, bashkëpunimi në fushën e marrëdhënieve të brendshme dhe të drejtësisë.

Një bashkim ekonomik dhe monetar

Vendimi për të krijuar një monedhë të përbashkët më 1 janar 1999, nën drejtimin e Bankës qendrore europiane, ishte hapi final i integrimit ekonomik dhe monetar në gjirin e tregut të përbashkët. Bashkimi ekonomik dhe monetar u realizua në tri etapa:
- Së pari, liberalizimi i lëvizjeve të kapitaleve, etapë e cila përfundoi më 31 dhjetor 1993.- Së dyti, bashkërendimi i politikave ekonomike të vendeve anëtare, me qëllim uljen e inflacionit, të normave të interesit dhe të luhatjeve të kurseve të këmbimit, si dhe kufizimin e deficiteve dhe të borxhit të vendeve anëtare. Vendosja e këtyre kritereve, që njihen si "kriteret e Maastrihtit", ishte parakushti për sigurimin e konvergjencës së ekonomive të vendeve anëtare, e cila nga ana esaj është kusht i domosdoshëm për kalimin në një monedhë të përbshkët. Kjo është arsyeja që kriteret e Maastrihtit rëndom quhen edhe "kriteret e konvergjencës". Kalimi në monedhën e përbshkët u përgatit nga Instituti Monetar Evropian, pararendësi i bankës qendrore evropiane [Central Bank of Europe]. - Së treti dhe së fundi, krijimi i një monedhë të përbashkët në 1 janar 1999, dhe i Bankës qendrore evropiane.

Zgjerimi i kompetencave të Komunitetit
Me Traktatin e Maastrihtit, kompetencat komunitare u shtrinë edhe në fusha të tjera siç ishin: arsimi, formimi profesional, kultura, shëndeti publik, mbrojtja e konsumatorëve, rrjetet transevropiane, politikat industriale. Zgjerimi i këtyre kompetencave u mbështet në parimin e subsidiaritetit, që do të thotë se këto kompetenca u zgjeruan në atë masë që objektivat e parashikuara nuk mund të realizoheshin plotësisht nga vendet anëtare në nivel kombëtar ose lokal. Pra, iniciativat komunitare nuk kishin për qëllim të zëvendësonin iniciativat e secilit vend anëtar në rrafshin kombëtar, por konsideroheshin si një plotës i këtyre të fundit.
Me Traktatin e Maastrihtit, edhe politika sociale bëhet pjesë e fushës komunitare. Protokolli social, ndonëse nuk u nënshkruar nga Mbretëria e Bashkuar, u përfshi në Anekset e Traktatit. Kështu, nga gjithë vendet anëtare (me përjashtim të Mbretësrisë së Bashkuar), u adoptuan dispozita të përbashkëta lidhur me kushtet e punës, me barazinë midis burrit dhe gruas, me integrimin e perosnave të përjashtuar nga tregu i punës, me sigurimet shoqërore etj..
Politika e jashtme dhe e sigurimit e përbashkët
Shtylla e dytë e Traktatit të Maastrihtit, e cila mbështetet në mekanizmin e bashkëpunimit politik të institucionalizuar me Aktin Unik, ka të bëjë me hartimin e një politike të jashtme dhe të sigurisë të përbashkët. Kjo politikë do të mundësonte ndërmarrjen e veprimeve të përbashkëta në fushën e politikës së jashtme. Në këtë këndvështrim, vendimmarrja duhej të ishte unanime, ndërsa masat shoqëruese të miratuara me shumicën e votave.
Politikat e ndërmarra nga BE në fushën e sigurisë, kanë si objektiv mbrojtjen e përbshkët, duke u mbështetur në Bashkimin e Evropës Perëndimore. Gjithnjë në këtë pikëpamje, vendet anëtare mund të veprojnë për llogai të tyre, por me kusht që veprimet e tyre të mos bien ndesh me vendimet e miratuara së bashku.
Çështjet e brendshme dhe drejtësia
Shtylla e tretë e Traktatit u konceptua për të lehtësuar dhe siguruar lëvizjet e lira të individëve midis vendeve të BE. Edhe këtu, vendimet merren në unanimitet; ato mbulojnë fushat e mëposhtme:
- rregullat e kalimit të kufijve të jashtëm të hapësirës së Komunitteit dhe forcimin e kontrolleve (duke filluar nga 1996, masat e marra në lidhje me vizat duhet të miratohen me shumicë votash; megjithatë një vend mund të miratojë dispozita të nevojshme me qëllim sigurimin e brendshëm dhe rdnin publik);- lufta kundër terrorizmit, kriminalitetit, trafikut të drogës dhe mashtrimeve ndërkombëtare;- bashkëpunimi në fushën e drejtësisë penale dhe civile;- krijimi i Zyrës evropiane të policisë (Europol), e pajisur me me një sistem këmbimi informacioni midis policive të vendeve anëtare;- lufta kundër migracionit të paligjshëm;- politika të përbashkët azilimi.

Traktati i Amstedamit
Traktati i Amsterdamit u nënshkrua më 2 tetor 1997, dhe hyri në fuqi më 1 maj 1999. Ai bëri të konsiderueshme ndryshimet në Traktatin e Mastrihtit.
Traktati i Amsterdamit vinte theksin më të madh në shtetësinë dhe të drejtat e individëve, një përpjekje për të arritur më shumë demokraci në formën e rritjes së kompetencave për Parlamentin Europian, një kapitull të ri për punësimin, një zonë e Komunitetit të lirisë, sigurisë dhe drejtësisë, fillimet e një politike të përbashkët të jashtme dhe të sigurisë dhe reformën e institucioneve në prag të zgjerimit.
Më 1 qershor si derivat i traktatit u krijua Banka Qendorore Evropiane [European Central Bank].

PUNËSIMI DHE QYTETARI NË ZEMËR TË BASHKIMIT EUROPIAN.
Traktati përcakton si objektiv të Bashkimit Europian «një nivel të lartë të punësimit», i cili do të arrihet me një bashkërendim të mirë midis politikave kombëtare të vendeve anëtare për luftën kundër papunësisë, si: krijimi i mekanizmave të krahasimit dhe të vlerësimit apo i planveprimeve të përbashkëta. Në këtë mënyrë, Traktati i ri riafirmon përgjegjësinë e vetë shteteve anëtare në fushën e punësimit duke vënë në plan të parë nevojën e bashkëpunimit midis tyre. Kështu, projekte pilote për punësimin dhe masa për krijimin e vendeve të punës do të financohen nga fonde europiane.Politika sociale (përmirësimi i legjislacionit të punës, lufta kundër diskriminimit) u vendos në rangun e politikës komunitare dhe të gjitha vendet anëtarë duhet ta zbatojnë, përfshi edhe Mbretërinë e Bashkuar.Traktati parashikon masa për forcimin e të drejtave themelore, ndalon çdo lloj diskriminimi, njeh të drejtën për informim si dhe mbrojtjen e konsumatorëve. Ai autorizon hartimin e një kuadri rregullator europian për mbrojtjen e e shëndetit të konsumatorëve, në fushën e produkteve shtazore apo të substancave me origjinë njerëzore.

REFORMA E INSTITUCIONEVE EUROPIANE PARA ZGJERIMIT.
Traktati i Amsterdamit u njeh kompetencën për trajtimin e çështjeve lidhur me qarkullimin e lirë të njerëzve, policinë dhe punësimin, katër aktorëve kryesorë: Këshillit të Bashkimit europian, Parlamentit europian, Komisionit europian dhe Gjykatës së Drejtësisë.Ai rishikoi pjesërisht sistemin e vendimmarrjes në këto drejtime:
forcoi në mënyrë të konsiderueshmë pjesëmarrjen e Parlamentit europian në procedurat legjislative të BE-së, nëpërmjet përgjithësimit dhe thjeshtësimit të procedurave të "bashkë-vendimmarrjes". Parlamenti europian dhe Këshilli i ministrave të BE-së i marrin vendimet së bashku dhe janë të barabarë këtë proces vendmmarrje për shumicën e akteve ligjore e kryesisht ato që lidhen me qytetarin: punësimi, shëndeti, qarkullimi i lirë, kërkimet, mjedisi, barazia në shpërblim etj..
në gjirin e Këshillit, unanimiteti kërkohet vetëm për çështjet kushtetuese dhe temat e ndjeshme si për shembull fiskaliteti, dhe kuadri rregullator për emigracionin dhe vizta për 5 vjet.
Në perspektivën e hyrjes së vendeve të reja në BE, u vendos që të kufizohej numri i përfaqësuesve për secilin vend, me qëllim që të lehtësohej vendimmarrja. Si rrjedhojë, u vendos që të jenë 20 komisarë dhe 700 deputetë.
Traktati i Amsterdamit parashikon një sistem bashkëpunimi sipas të cilit disa vende mund të angazhohen në "në aleanca bashkëpunimi" me njëri-tjetrin, duke u lënë mundësinë vendeve të tjera që dëshirojnë të bashkëpunojnë me ta në këtë drejtim.


QARKULLIMI I LIRË DHE SIGURIA.
Traktati krijon "një hapsirë lirie, sigurie dhe drejtësie" brenda Bashkimit Europian. Konventa e Shengenit, në bazë të së cilës, lejohet qarkullimi i lirë i njerëzve pa kontrolle kufitare dhe organizohet bashkëpunimi policor midis 10 vendeve është përfshirë në këtë Traktat, duke qenë e zbatueshme kështu, nga të gjitha vendet e BE-së (me kushte të veçanta për Mbretërinë e Bashkuar, Irlandën dhe Danimarkën).Kontrolli i imigracionit, vizat, e drejta e azilit, bashkëpunimi gjyqësor në fushën civile lidhen me vendime komunitare, që janë miratuar me unanimitet gjatë pesë vjetëve pas hyrjes në fuqi të Traktatit me përjashtime për vendet e sipërpërmendura.Në kuadrin e bashkëpunimit ndërqeveritar, vendet do të përforcojnë veprimet e tyre në luftën kundër terrorizmit, krimit të organizuar, pedofilisë, trafikut të drogës dhe të armëve, mashtrimit e korrupsionit.
DREJT NJË POLITIKË TË JASHTME DHE TË SIGURISË TË PËRBASHKËT.
Me Traktatin e Amsterdamit, politika e jashtme dhe e sigurisë së përbashkët pajiset me instrumenta të rinj, por ajo do të varet gjithnjë nga vullneti i vendeve anëtare për të zbatuar me një marrëveshje unanime. Kjo do të thotë që një vend mund të vendosë të abstenojë dhe të mos marrë pjesë në një veprim të përbashkët me vendet e tjera, duke e bllokuar kështu këtë iniciativë të përbashkët.
Traktati parashikon emërimin e «një Përfaqësuesi të lartë të politikës së jashtme dhe sigurisë së përbashkët», i cili asistohet nga një njësi e planifikimit të politikës dhe e alarmit, e përbërë nga specialistë të vendeve të ndryshme anëtare, të Këshillit të ministrave të Bashkimit Europian, të Komisionit Europian dhe të Bashkimit të Europës perëndimore (OEU - organizata e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes).

Traktati i Nicës
Traktati i Nicës u nënshkrua nga ministrat e punëve të jashtme të vendeve anëtare më 26 shkurt 2001, ndërkohë që ratifikimi i tij, në vende të ndryshme u realizua ose nëpërmjet miratimit në parlament, ose me referendum. Si rrjedhojë e këtij procesi, Traktati hyri në fuqi më 1 shkurt 2003.
Traktati i Amsterdamit, që nisi të zbatohej që prej 1 majit të vitit 1999, konsolidoi dimensionin social të Bashkimit Europian dhe parashikoi fillimin e reformave të nevojshme me qëllim aderimin e anëtarëve të rinj në Bashkimin Europian.Kryetarët e shteteve dhe të qeverive të vendeve të Bashkimit Europian, që u mblodhën në Samitin e Nicës të Këshillit europian, nga 7-10 dhjetor 2000, ranë dakort që të përpunonin një traktat të ri, synimi kryesor i të cilit do të ishte funksionimi i trekëndëshit institucional të BE-së, në perspektivën e zgjerimit të tij.Në këtë këndvështrim, Traktati i Nicës si dokument, i parapriu zgjerimit të Bashkimit Europian dhe si i tillë ai u fokusua në ato çështje, që kanë të bëjnë me sigurimin e mirëfunksionimit institucional, në momentin e hyrjes së anëtarëve të rinj, pra në momentin kur Bashkimi Europian do të numërojë 30 anëtarë. Nga kjo pikëpamje, Traktati i Nicës përqëndrohet kryesisht në reformën institucionale, të orientuar në tri drejtime kryesore:
procedurat e vendimmarrjes në gjirin e Këshillit,
përbërja dhe funksionimi i institucioneve europiane,
forcimi i bashkëpunimit. 
Dy drejtimet e para lidhen me tre shtyllat e Bashkimit Europian. Veç këtyre çështjeve themelore, u trajtuan edhe probleme me natyrë institucionale si për shembull: thjeshtësimi i traktateve, përcaktimi i kompetencave, integrimi në Kartën e të Drejtave Themelore dhe roli i parlamenteve kombëtare.

Parlamenti Europian.Me shtrirjen e procedurave të vendimmarrjes edhe në dispozita të tjera, Traktati i Nicës e përforcoi rolin e Parlamentit Europian si bashkëligjvënës. Kështu, këto procedura u aplikuan edhe për çështje të tilla si lufta kundër diskriminimit, kohezioni ekonomik e social, vizat, azili, imigrimi etj.. Veç kësaj, fitoi terren edhe e drejta e ankimit të Parlamentit Europian në Gjykatën e Drejtësisë së Komunitetit Europian.Traktati i Nicës pati rëndësi edhe përsa i përket krijimit të bazës ligjore e juridike për partitë politike të vendeve anëtare të BE-së, duke përcaktuar statusin lidhur me caktimin e rregullave të financimit të tyre.Numri maksimal i vendeve në Parlamentin Europian u rrit nga 626 në 732, dhe shpërndarja e tyre sipas vendeve anëtare dhe atyre kandidate, është pjesë e procedurave të përcaktuara në këtë Traktat.
Ponderimi i votave.Deri në momentin e miratimit të Traktatit të Nicës, në seancat vendimmarrëse të Këshillit të Ministrave të BE-së, zbatoheshin dy sisteme votimi: unanimiteti dhe shumica e përcaktuar. Por, duke patur parasysh perpektivën e zgjerimit të BE-së me anëtarë të rinj, mendohej që ruajtja e votimit me unanimitet mund të pengonte procesin e vendimmarrjes në Këshill.Në këtë mënyrë, shumica e përcaktuar u vendos në bazë të një sistemi ponderimi të votave të këshillit të BE-së, që përbëhet nga ministrat dhe ku secili vend gëzon një numër të caktuar votash në përpjestim me numrin e popullësisë së vet.Pikërisht, lidhur me rivlerësimin e peshës së secilit anëtar, Traktati i Nicës përcaktoi modalitete të reja, të cilat do të bëjnë të mundur kalimin në sistemin e shumicës së përcaktuar duke filluar nga viti 2005. Në këtë mënyrë, që të merret nje vendim, nevojitet patjetër një numër i caktuar votash (për shembull 255 vota nga 345 të mundshme për 27 vende anëtare), si dhe miratimi i shumicës së vendeve. Veç kësaj, nje vend mund të kërkojë që shumica e përaktuar të përfaqësojë jo më pak se 62 % të popullësisë së BE-së.
Sistemi i shumicës së përcaktuar.Sistemi i votimit me shumicë të përcaktuar u zbatua edhe për 27 fusha të reja, ku përfshiheshin politikat e tregtisë së përbashkët (kryesisht shërbimet dhe pronësia intelektuale), bashkëpunimi në fushën gjyqësore civile dhe politikat e kohezionit ekonomik dhe social (duke filluar nga viti 2007).

PËRBËRJA DHE FUNKSIONIMI I INSTITUCIONEVE TË TJERA
Komisioni Europian.Duke filluar nga viti 2005, në përbërje të Komisionit Europian do të ketë nga një komisioner për secilin vend. Kur numri i vendeve të kalojë 27, numri i komisionerëve do të mbetet po aq, pra 27, por do të zbatohet një sistem rotacioni egalitar në përputhje me modalitetet e përcaktuara nga Këshilli me unanimitet.Me qëllim garantimin e koherencës dhe të jetëgjatësisë së Komisionit, u përforcua pushteti i Presidentit të Komisionit Europian. Në përgjegjësitë e tij, renditen organizimi i brendshëm, përcaktimi i portofoleve për secilin komisioner si dhe lëvizje të mundshme të nevojshme gjatë periudhës së mandatit. Presidenti mund gjithashtu, të kërkojë dorëheqjen e komisionerëve. Presidenti caktohet nga Këshilli me shumicë të përcaktuar, pas miratimit nga Parlamenti Europian.
Gjykata e Drejtësisë e Komunitetit Europian.Traktati i Nicës modifikoi kompetencat midis Gjykatës së Drejtësisë dhe Gjykaëts së shkallës së parë, me qëllim përmirësimin e funksionimit të Gjykatës së Drejtësisë dhe për reduktimin e afateve të gjykimit. Gjykata e Drejtësisë , e përbërë nga një anëtar për çdo vend, mund të mblidhet në seancë plenare ose në dhomën kryesore (11 gjykatës).
Gjykata e Llogarive, Komiteti ekonomik e social dhe Komiteti rajonal.Secili vend anëtar ka një përfaqësues të vetin në Gjykaëtn e Llogarive, të emëruar nga Këshilli me shumicë të përcaktuar. Ndërsa, Komiteti ekonomik e social dhe Komiteti rajonal kanë një numër fiks vendesh, që shkon në 350 anëtarë.Traktati parashikon gjithashtu që në Komitetin ekonomik e social duhet të përfaqësohet edhe shoqëria civile. Ndërkohë që në Komitetin rajonal, anëtarët duhet të gëzojnë një mandat elektoral, në mënyrë që të jenë me të lidhur me elektoratin që i ka zgjedhur. 

FORCIMI I BASHKËPUNIMIT
Nëse Traktati i Amsterdamit parashikonte mundësinë e krijimit të aleancave të bashkëpunimit, për vendet anëtare që e dëshironin, duke respektuar traktatet dhe kuadrin institucional të Bashkimit Europian, Traktati i Nicës rishikoi modalitetet e vendosjes së këtij bashkëpunimi, me qëllim lehtësimin e procedurave të zbatimit të tij.Kështu, ndryshe nga praktikat e mëparshme kur për krijimin e aleancave të bashkëpunimit kërkohej shumica, tani mjaftonin vetëm 8 vende anëtare për të ngritur një bashkëpunim të tillë, e madje kjo pavarësisht nga numri i vendeve anëtare të Komisionit Europian. Në këtë mënyrë, e drejta e vetos, e parashikuar në Traktatin e Amsterdamit, u hoq. Për më tepër që, me Traktatin e Nicës, krijimi i alencave të bashkëpunimit u shtri edhe në fushën e politikës së jashtme të sigurisë së përbashkët, për inicimin e veprimeve e apo ndërmarrjen e aksioneve të përbashkëta, me përjashtim të çështjeve që mund të sjellin implikime ushtarake dhe të atyre të fushës së mbrojtjes".
Vlerat demokratikeParalelisht me reformën institucionale dhe me qëllim garantimin e vlerave demokratike, Traktati i Nicës shënoi ngritjen e një sistemi paralajmërimi. Në këtë mënyrë, Këshilli i Bashkimit Europian, i cili i merr vendimet me 4/5 e anëtarëve të vet, pas njoftimit të Parlamentit, mund t'i paraqesë rekomandime një vendi anëtar, në të cilin mund të jetë shfaqur rreziku i shkeljes së të drejtave themelore.Në aneksin e Traktatit, "Deklarata mbi të ardhmen e Bashkimit Europian", saktëson që procesi i diskutimeve gjatë CIG 2000 duhet të zhvillohet në disa plane, kryesisht në drejtim të thjeshtëzimit të traktateve, të kufizimit më të saktë të kompetencave të Bashkimit Europian dhe të statutit të Kartës së të drejtave themelore, e cila nuk është përfshirë në Traktat. Në këtë proces diskutimi duhet të përfshihen edhe parlamentet kombëtare, rrethet politike, ekonomike e universitare si dhe shoqëria civile europiane. Në këtë pikëpamje, Traktati i Nicës mund të konsiderohet si një faze e këtij procesi.

Traktati i Lisbonës
Traktati i Lisbonës (i njohur fillimisht si Traktati i Reformës) është një marrëveshje ndërkombëtare e cila ndryshon dy traktatet të cilat formojnë bazën kushtetuese të Be. Traktati i Lisbonës është nënshkruar nga shtetet anëtare të BE-së më 13 dhjetor 2007, dhe hyri në fuqi më 1 dhjetor 2009. Ai ndryshon Traktatin e Mastrihtit dhe Traktatin e Romës.
Ndryshimet e shquar përfshinin lëvizje nga unanimitet të votimit me shumicë të kualifikuar në disa fusha, një ndryshim në llogaritjen e një shumicë, një Parlament më të fuqishëm duke formuar një legjislaturën me dy dhoma së bashku me Këshillin e Ministrave, një personalitet ligjor të konsoliduar për BE-në dhe krijimin e një presidenti afat-gjatë të Këshillit Europian dhe Përfaqësuesit të Lartë të Bashkimit për Politikë të Jashtme dhe Siguri. Traktati gjithashtu bëri projekt-ligjin e Bashkimit të të drejtave, Kartën e të Drejtave Themelore, ligjërisht të detyrueshme.
Qëllimi i deklaruar i traktatit ishte “për të përfunduar procesin e nisur nga Traktati i Amsterdamit dhe nga Traktati i Nicës me qëllim të rritjes së efikasitetit dhe ligjshmërinë demokratike të Bashkimit dhe për të përmirësuar koherencën e veprimit.
Negociatat filloi në vitin 2001, duke rezultuar në Traktatit themelues të Kushtetutës për Europën, e cila do të kishte shfuqizuar traktatet e para ekzistuese evropiane dhe zëvendësuar ato me një " kushtetutë të re". Edhe pse ratifikuar nga shumica e shteteve anëtare, u braktis pasi u refuzua nga votuesit francezë e hollandezë në vitin 2005. Pas një "periudhë e reflektimit", shtetet anëtare ranë dakord në vend për të ruajtur traktatet e para-ekzistuese, duke bërë disa amendime. Kështu u hartua dhe nënshkruar në Lisbonë në vitin 2007 një traktat i ri. Ishte menduar fillimisht të ratifikohej nga të gjitha vendet anëtare deri në fund të vitit 2008 . Ky afat kohor dështoi, kryesisht për shkak të refuzimit fillestar të Traktatit në vitin 2008 nga elektorati irlandez, një vendim i cili u përmbys në referendumin e dytë në vitin 2009, pasi Irlandës iu siguruan edhe disa lëshime në lidhje me traktatin.

E ardhmja?
Ku po shkon BE-ja sot?

Literatura
Faqja zyrtare e BE-së [http://europa.eu/]
Enciklopedia Britanike,
Banka e Shqipërisë,
Traktati konsoliduar i Bashkimit Evropian, Botim i Ministrisë së Integrimit Evropian të Republikës së Shqipërisë,
Dispencat e kursit “Organizata Ndërkombëtare”, Zotaj Elda, UAMD, Durrës 2012,
Dispencat e kursit Sistemi Financiar dhe Bankar i BE-së, Troplini Rovena, UAMD, Durrës 2014.

Një qytetari europiane
Traktati i Maastrihtit i njeh qytetarinë europiane çdo personi që ka shtetësinë e një vendi anëtar të Bashkimit Europian. Në këtë mënyrë, qytetaria europiane është e kushtëzuar nga qytetaria kombëtare, por veç kësaj, ajo të pajis edhe me disa të drejta të reja shtesë, të cilat janë:
- e drejta e qarkullimit dhe e qëndrimit të lirë në vendet e Komunitetit;- e drejta për t'u mbrojtur, jashtë vendit, nga ambasada apo dhe konsullata e secilit vend anëtar;- e drejta e votës dhe për t'u zgjedhur në vendin ku je resident, për zgjedhjet europiane dhe bashkiake, me disa kushte;- e drejta e peticionit përpara Parlamentit Europian;- e drejta e ankimimit pranë Mediatorit Europian lidhur me probleme në funksionimin e administratës komunitare.

Citizen of EU
Full transcript