Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Literatuurgeschiedenis in de Nederlanden (vwo4)

Renaissance en Barok
by

Ilse Couweleers

on 11 January 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Literatuurgeschiedenis in de Nederlanden (vwo4)

Literatuur(geschiedenis) in de Nederlanden
500
1000
1500
1700
1800
1900
2000
Middeleeuwen
1600
Renaissance
Verlichting
Romantiek
Hebban olla vogala
De Reynaert
Karel ende Elegast
Gysbreght van Aemstel
Karel de Grote
Willem van Oranje
Hertog Alva
Filips II
Stadhouders
Willem V
Lodewijk
Oranjes
&
Tweede Kamer
Wilhelmus
Kleine gedigten
voor kinderen
Max Havelaar
moderne literatuur
Waar denk je aan bij de Middeleeuwen?
hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij; wat wachten we nu?
Waarom krijg je literatuurgeschiedenis?
476 verval van het west-Romeinse rijk

768 Karel de grote erft gebieden van zijn vader

Karel verwerft steeds meer grond en macht

814 Karel de Grote sterf

15e eeuw bourgondische rijk
memento mori
1. Welke drie standen onderscheidt Adalbero?
2. Wat is zijn opvatting over deze standen?
3. Heeft hij de complete Middeleeuwse samenleving ingedeeld?


Citaat van Adalbero, bisschop van Laon:

‘Op aarde zijn er sommigen die bidden, sommigen die strijden en sommigen die werken: deze drie vormen een eenheid en verdragen het niet van elkaar te worden onderscheiden.’

Opdracht

De Middeleeuwen-update
Land werd door heren in bruikleen gegeven in ruil voor
trouw.

Vazallen
kregen land in
bruikleen
; leenheren leenden het aan hen

feodum
= stuk land

Consilium et auxilium


Standensamenleving en het feodale stelsel

Opdracht
Maak opdracht 1 uit de bundel.

Klaar? Lees het fragment uit
Karel en de Elegast
les 1 - een introductie

Karelepiek


Historische kern
Strijd tegen de heidenen
Feodale stelsel: trouw en ontrouw











Arthurepiek

geen historische kern, fantastische verhalen
Bevat vaak een
queeste
: zoektocht.
Hoofsheid van groot belang.
Tegenstelling tussen boze buitenwereld en het hof








Twee grote mannen

Hoofsheid
aanbevolen gedragswijze aan het hof. (ideaalbeeld)
regels voor kleding, tafelmanieren, gevechten, conversatie, enz.
doel: wrijving en spanning voorkomen.
hoofseliefde, verering van de vrouw
niet
roemen =
opscheppen!
Binnen of buiten
gevaar
veiligheid
Opdracht
1. Welk begrip staat in dit
artikel centraal?
2. In welke cultuur kun je dit
begrip plaatsen?
Eercultuur ~ gewetencultuur
Eercultuur
: aanzien van en
binnen een gemeenschap
(collectivisme)

Gewetencultuur
: het handelen
van een individu
Opdracht
Opdracht
Maak de vragen bij het fragment uit
Karel en de Elegast

Maak opdracht 6, vraag 1 en 2 , blz. 54 bij het fragment uit
De borggravinne van Vergi.
Maak opdracht 7 uit Laagland, blz. 55
De roman van Moriaen.
les 2 - Karel en Arthur
Les 3 - eer of geweten?
let op: niet vraag 2b, 7 en 8!!
Maak opdracht 6 af uit Laagland, blz. 54.
Opdracht
Welke elementen uit dit fragment zou je in verband kunnen brengen met de middeleeuwen?
Geestelijke letterkunde
Verhalen waarin goddelijk leven centraal staat.
Doelen:

oproepen tot een christelijk leven.
opvoeden van het lekenpubliek
Mystiek
wonderlijke verhalen.
poging om een te worden met God door volkomen overgave.
Zevende vizioen
Op een Pinksterdag had ik een verschijning bij zonsopgang, terwijl ik in de kerk was waar de vroegmis gezongen werd. Mijn hart en mijn aderen en al mijn leden schudden en beefden van begeerte, en het was me, zooals het me dikwijls geweest is, zoo onrustig en angstwekkend te moede dat het me toescheen, zoo ik mijn lief niet genoeg was en hij mijn begeerte niet vervulde dat ik dan sterven zou en in verbijstering sterven. Van verlangende liefde was het me zoo verschrikkelijk en zoo wee te moede dat mijn leden, stuk voor stuk, schenen te breken en of elk van mijn aderen in arbeid was. Mijn verlangen was zoo onuitsprekelijk dat niemand het zou kunnen uitdrukken, en dat wat ik ervan zou kunnen zeggen zou niet verstaan worden door allen die de werking van de liefde door het verlangen tevoren niet kenden en die tevoren de liefde niet kenden. Dit is wat ik ervan zeggen zal: ik begeerde mijn lief geheel te nemen en te kennen en te smaken in allen deele.

Verhalen vertellen
verhalen in de kerk als toneelstukjes gebracht.
verhalen naar buiten gebracht
wereldlijk
geestelijk
Toneel in de middeleeuwen
Abele spelen
Sotternie/klucht
wereldlijk
bevatte wijze les
ernstig
toon is verheven
speelt zich af in de hogere kringen
wereldlijk
bevatte wijze les
komisch
toon is vaak grof
speelt zich af in lagere kringen
Verteltechnieken
rijm
veel herhalingen
sprongsgewijze verteltrant
van Latijn in de volkstaal
Les 4 - God, geestelijken en wilde verhalen
Les 6 - Kunstopvattingen en symboliek
Les 5 - Toneel en het vertellen van verhalen
Verhalen vertellen
verhalen in de kerk als toneelstukjes gebracht.
verhalen naar buiten gebracht
wereldlijk
geestelijk


Maak de opdracht bij het
Lied van heer Halewijn
en
Het daghet in den Oosten
Maak de opdracht bij
Lanseloet van Denemerken
Opdracht
Doel?
Hoe?
Originaliteit en gemeenschapskunst



Mecenaat
: kunst die in opdracht wordt gemaakt
Mecenas
: de opdrachtgever.

Kunstopvattingen
Lichte kleuren -> Goddelijke (Jezus als licht van de wereld)
Donker -> gevaar (Het woud is vaak donker)


Kleurensymboliek

Symboliek
= iets staat voor iets anders/ is een teken voor iets anders

Waar denk je aan bij deze kleuren?

Opdracht:
Het hogere, de hemel/lucht (God)
Liefde, oorlog, bloed, haat
Maagdelijkheid, eer, zuiverheid
Welke elementen zijn hier een symbool?
Welke symbolische getallen ken je
7
3
12
40
11
666
Opdracht
maak de vragen bij De Beatrijs
Leeslessen - geweldige ridders of vileine vossen
Les 1 - een introductie in de Renaissance
Renaissance
Wedergeboorte
Carpe Diem
Grieken en Romeinen
Maatschappij
http://archief.schooltv.nl/beeldbank/clip/20071107_luther01

Katholiek ~ Protestant
Alva, Willem van Oranje,
en de geuzen
Opdracht - maak een tijdbalk
Verwerk daarin de belangrijkste gebeurtenissen uit de Renaissance. Gebruik je boek als leidraad.
Les 2 - Het Wilhelmus
http://www.schooltv.nl/no_cache/video/crid/20111208_wilhelmusvannassauwe01/
Les 3 - Vondel en Gijsbrecht van Aemstel
Joost van den Vondel
http://nos.nl/video/326942-gijsbrecht-van-amstel-opgevoerd-in-stadsschouwburg.html
Joost van den Vondel
1587-1679
geboren in Keulen
familie vlucht om het geloof
rederijkerskamer
schrijver
wordt katholiek
overlijdt in Amsterdam
De Gijsbreght
belegering Amsterdam
schip met rijshout wordt binnen gehaald
belegering en strijd om de stad
Gijsbrecht moet de stad opgeven en vlucht
Achtergronden
opening stadsschouwburg
première op tweede kerstdag
katholieke mis, moord op nonnen
kritiek:
Historie
Edelman
moord op Floris V, wegens nichtje
politieke belangen
Personages
Gijsbrecht
Badeloch
Gozewijn
Aristotelisch theater
eenheid van:
tijd: 24 uur
plaats: Amsterdam
handeling: slag om Amsterdam
Klasieken
translatio: vertalen
imitatio: imiteren
Aemulatio: overtreffen
Les 6 - barok en de sonnetten van P.C. Hooft
P.C. Hooft
Pieter Corneliszoon Hooft
1581 - 1647
Muiderkring

schrijver, toneelstukken, herdersdichten

Emblemata: motto, afbeelding, onderschrift

historicus, Nederlandsche Historiën
Het sonnet
14 regels
Rijmschema
Chute of volta
metrum, jambisch = ke -DENG
5 voeten, pentameter
6 voeten, alexandrijn
Wanneer de vorst des lichts slaet aan de gulden toomen
Sijn handt, en beurt om hooch aensienlijck wter zee
Sijn wtgespreide pruick van levend goudt, waermee
Hij naere anxtvallicheit, en vaeck, en creple' droomen

Van 's menschen lichaam strijckt, en berch, en bos, en boomen,
En steden vollickrijck, en velden met het vee,
In duisternis verdwaelt, ons levert op haar stee,
Verheucht hij, met den dach, het Aerdtrijck en de stroomen:

Maer dándre starren als naeijvrich van sijn licht,
Begraeft hij, met zijn glans, in duisternissen dicht,
En van ontelbre schaer, mach 't niemand bij het houwen.

Al eveneens, wanneer uw geest de mijne roert,
Wordt jck gewaer dat ghij in 't haylich aenschijn voert
Voor mij den dach, mijn Son, de nacht voor d'andre vrouwen
Gezwinde grijsaard, die op wakkre wieken staag
De dunnen lucht doorsnijdt, en zonder zeil te strijken
Altijd vaart vóór de wind en ieder na laat kijken,
Doodvijand van de rust, die woelt bij nacht bij daag
Onachterhaalbre tijd, wiens heten honger graag
Verslokt, verslindt, verteert al wat er sterk mag lijken,
En keert en wend en stort staten en koninkrijken,
Voor iedreen te snel, -hoe valdij mij zo traag?
Mijn lief, sinds ik u mis, verdrijf ik met mishagen
De schoorvoetige tijd en tob de lange dagen
Met arbeid avondwaarts: uw afzijn valt te bang,
En mijn verlangen kan den tijdgod niet bewegen.
Maar 't schijnt, 'verlangen' daar zijn naam af heeft gekregen
Dat ik den tijd die ik verkorten wil, verlang

1. onderscheid kwatrijnen, octaaf, terzinen en sextet

2. Waar bevindt zich de chute?

3. Wat is het rijmschema?

4. Wat is het metrum?

5. Waarover gaat dit gedicht? Beschrijf dat allereerst per strofe en daarna voor het hele gedicht.
Barok
onregelmatig gevormde parel
kunststroming:
veel versiering
op god gericht
niet harmonieus
http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/media/322928
Full transcript