Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Uri ng Morpema at Pagbabagong Morpoponemiko

No description
by

Hannah Louise Castro

on 21 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Uri ng Morpema at Pagbabagong Morpoponemiko

Uri ng Morpema at Pagbabagong Morpoponemiko
Morpema- ito ay ang pinakamaliit na yunit ng wika na may kahulugan.
Malayang Morpema- ito ang mga salitang-ugat o tinatawag ding payak ang anyo o kayarian dahil may taglay itong tiyak na kahulugan.

Di-malayang Morpema- Kinakailangan pa itong ilapi sa ibang morpema upang maging malinaw at tiyak ang kahulugan.
Mga Anyo ng Morpema
1. Morpemang binubuo ng salitang-ugat -- ito ay mga salitang payak, walang kasamang panlapi. Hal: tanim, sulat, gawa atbp.

2. Morpemang binubuo ng panlapi- kilala rin ito bilang di-malayang morpema sapagkat inilalapi sa ibang morpema. Hal: alamin, antukin, hikain atbp.

3. Morpemang binubuo ng isang ponema- Ito ay nangangahulugang kasariang pambabae na isinasaad ng salitang-ugat. Hal: duktora-duktora
Mga Uri ng Morpema
1. Morpemang Pangkayarian- Ito ay nakapagpapalinaw ng kahulugan ng buong pangungusap katulad ng: ang, si, ng, sa, pero, ka, ba atbp.

2. Morpemang Pangnilalaman- Ito ay mga salitang may tiyak na kahulugan at nagsisilbing mahalagang salita sa loob ng pangungusap. Hal: sipag, tiyaga, hirap atbp.
Mga Pagbabagong Morpoponemiko
1. Asimilasyon- ito ay ang pagbabagong karaniwang nangyari sa tunog na /ng/ sa mga panlaping pang-, mang-, hing-, o sing-, dahilan sa impluwensiya ng kasunod na tunog (unang tunog ng salitang nilalapian).
Hal: pang- + bansa = pangbansa = pambansa
mang- + bola = mangbola = mambola
sing- + tamis = singtamis = sintamis

1.1 Asimilasyong di-ganap-- ito ang pagbabagong nagaganap sa pusisyong pinal ng isang morpema dahilan sa impluwensiya ng kasunod na tunog.
Hal: pang- + dakot = pangdakot = pandakot
sing- + puti = singputi = simputi
sing- + rupok = singrupok = sinrupok
1.2 Asimilasyong di-ganap-- nawawala ang unang tunog ng nilalapian.
Hal: pan- + talo = pantalo = panalo
mang- + kuha = mangkuha = manguha

Pagkawala ng Ponema- sa uring ito, nawawala ang huling patinig ng salitang-ugat kapag nilagyan ito ng hulapi.
Hal: tira + -an = tirahan = tirhan
dakip + -in = dakipin = dakpin
kamit + -an = kamitan = kamtan
SALAMAT PO!
Iniulat ni : Castro, Hannah Louise P. BSCS-1B
Gng.Meliza Jao Samson
3. Paglilipat-diin -- ito ay nagaganap kapag ang salitang-ugat ay hinuhulapian.
Halimbawa:
sira:in
hawa:kan
putu:lin

4. Pagbabago ng Ponema- may mga tunog na nababago sa pagbuo ng salita.
Halimbawa:
ma- + dami = madami = marami
ka- + dagat + -an = kadagatan = karagatan
ka- + palad + -an = kapaladan = kapalaran

5. Pagkakaltas ng Ponema- nangyayari ang pagbabagong ito kung ang huling ponemang patinig ng salitang-ugat ay nawawala kapag nilalagyan ng hulapi.
Halimbawa:
bili + han = bilihan = bilhan
bukas + an = bukasan = buksan
6. Metatesis- ito ay ang pagpapalitan ng posisyon ng mga tunog sa isang salitang nilalapian.
Halimbawa:
lipad + -in = linipad = nilipad
yaya + -in = yinaya = niyaya
-in- + regalo + han = rinegaluhan = niregaluhan
MGA TANONG :

1. Ano ang Morpema?

2. Anu-ano ang uri ng Morpema?

3. Ano ang mga Pagbabagong Morpoponemiko?
4. Naging mahalaga ba ang gampanin ng morpoponemiko sa wika?

5. Bilang estudyante, ano ang natutunan mo sa iniulat?
Full transcript