Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Монголын чулуу, хүрэл зэвсгийн үе, төмрийн түрүү үе

No description
by

Moogii Monherdene

on 6 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Монголын чулуу, хүрэл зэвсгийн үе, төмрийн түрүү үе

Доод палеолит / 800000-100000 жил / Дунд палеолит / 100000-40000 жил / Дунд чулуун зэвсэг ба Мезолит / 12000-8000 жил / Хуучин чулуун зэвсэг буюу Палеолитыг дотор нь мөн гурван хэсэгт ангилана. 1.Хуучин чулуун зэвсэг буюу – Палеолит
2.Дунд чулуун зэвсэг буюу – Мезолит
3.Шинэ чулуун зэвсэг буюу – Неолит
Монгол нутаг дээр 800000 жилийн өмнөөс хүн амьдарч байсан хэмээн судлаачид үздэг. Хүн амьдрал ахуйдаа хамгийн анх чулууг хэрэглэж ирсэн бөгөөд чулуун зэвсгийг дотор нь гурван хэсэгт хуваан үздэг Чулуун зэвсэг МЭӨ II мянган зуунд хамаарагдана . Хүн төрөлхтөн зэсийг олж авснаар улам бат бөх болгохын тулд зэс, тугалгыг хольж хүрэл зэвсэг гаргаж авсан. 90%-н зэс, 10%-н тугалгыг хольдог. Хүрэл зэвсэг гаргаж авснаар хүмүүсийн амьдралд эдийн засаг, аж ахуй өөрчлөгдсөн. Эрчүүдийн үүрэг нэмэгдсэнтэй холбоотой эцгийн эрхт овгийн зохион байгуулалтанд орсон. Хөдөлмөрийн багаж зэвсэг аж ахуй дэвшилттэй болж Нийгэмд илүүдэл бүтээгдэхүүн бий болгож хувийн өмч үүсгэх үндэс бий болсон. Үүнийг том сурвалжилтан жанжид, ахлагч нар өмчлөх болсноор эрх мэдлийн ялгаа бий болж овгууд хоорондоо тэмцэлдэх болсон. Үүнээс үүдээд Аймаг үүсэх үндэс тавигдсан. Хүрэл зэвсэг Төмрийн түрүү үе Монголын чулуу, хүрэл зэвсгийн үе, төмрийн түрүү үе Нийгмийн зохион байгуулалтын хувьд хүн сүргээр амьдарч, төмс ургамлын үндэс зэргээр хооллож байсан бөгөөд агуйд амьдарч байжээ. Энэ үеийн гол зэвсэг нь цахиурлаг чулуугаар хийсэн залтас, болхи зассан чулуу, хусуур зэрэг болно. Цаг агаар дулаан, хүмүүсийн нийтлэг хэлбэр нь хүн сүрэг байв . нэг хүн сүрэгт 30-40 хүн дүрст мич багтдаг. Хүмүүсийн хооронд хөдөлмөрийн хуваарь гэж байгаагүй. Нийгмийн ялгарал гэж байхгүй бүгд тэгш эрхтэй, гэр бүл гэсэн ойлголт байдаггүй байсан ажээ. Энэ үеийн гол бууц суурингууд нь Өвөрхангай аймаг Богд сум “ Их газар ”, Баянхонгор аймаг Баянлиг сум “ Цагаан агуй ” зэрэг газруудаас олджээ . Энэ үед Ази , Европ тивд цаг агаар хүйтэрч ихээхэн хэмжээний мөстлөг явагдсан . (Мөстлөгийн улмаас амьтан , ургамлын амьдралд ихээхэн өөрчлөлт гарч зарим нь устаж үгүй болж , зарим нь дулаан уур амьсгалтай газар шилжин суурьших болсон ) Хүмүүсийн ураг тархинд ихээхэн өөрчлөлт орж анх удаа “ Гал гарган ” ашиглаж , хүнсэндээ мах болгон хэрэглэх болсон . Ан агнуур хөгжиж , хүмүүс амьтдыг хавцалд шахан чулуугаар шидэж алах , нүх малтаж туух зэргээр агнах болсон. Зэвсгийн хэлбэр нь хурц ирмэгтэй, хусуур гурвалжин мэс болсон . Олдворууд нь Өмнөговь аймаг Оцон мааньт, Баянхонгор аймаг Баянцагаан сум Дух зэрэг газраас олдсон. Энэ бол Палеолитоос Неолитод шилжих шилжилтийн үе юм. Энэ үед хүн төрөлхтөн нум сум хийж хэрэглэсэн. Нум сум хэрэглэснээр:
А. Ганц нэгээрээ ан хийснээр олз нэмэгдсэн
Б. Ангийн эрсдэл багассан ажээ.
Мөн гоёл чимэглэл ихэд хөгжсөн. Ваар сав суулга хэрэглэж эхэлсэн ба оршуулах ёслолын эхлэл тавигдсан. Олдворууд нь Сэлэнгэ аймаг Ерөө гол, Өмнөговь баруун ба Зүүн аймгаас олдсон .
МЭӨ IV-III зуунд холбогддог. Төмрийн үе гэх болсон учир нь энэ үеийн булш оршуулгуудаас хүрэл зэвсгээс гадна төмөр эдлэл гарах болсон. Монголчууд төмрийг “ Бух дарах ” аргаар анх гаргаж авсан. Төмрийн хүдэр хайлуулж , боловсруулан төмөр зэвсэг үйлдвэрлэд нэвтэрсэн. Хөдөлмөрийн зэвсэг сайжирч, аж ахуйн хөгжил дэвшил гарснаар овгийн байгуулалын задрал хүчтэй болж аймгууд нийлж Аймгийн холбоодыг үүсгэх болсон. энэ бол ангид нийгэм, төр улс үүсэх зайлшгүй нөхцөл болсон. Дээд палеолит
/ 40000-12000 жил / Энэ үед холбогдох материал Монголын бүх нутгаас олддог . Энэ үед орчин үеийн хүн Homo sapiens үүссэн. Нийгэмд эмэгтэйчүүдийн гүйцэтгэх үүрэг их болсон учраас эхийн эрхт овгийн зохион байгуулалтанд орсон . Мөн сүсэг бишрэл үүссэн. (Байгалийн элдэв үзэгдлийн өмнө хүчин мөхөсдсөнөөр үүссэн ) Анхны шүтлэгийн хэлбэр нь Тотелизм буюу Отем гэдэг үгнээс гаралтай ямар нэгэн амьтан биширч түүнээсээ хувь заяа хамаарч байна гэж үздэг . ( Монголчуудын отем чоно , буга байв ) Мөн Фитеншизм буюу сахиус гэсэн үгнээс гаралтай амьгүй бие багаж зэвсгийг шүтдэг байв . Ж нь : Эмэгтэй хүний чулуун болон модон барьмал олддог . Олдворууд нь Хар хорин “Мойлтын ам” , Ховд аймаг манхан сум “ Цэнхэрийн агуй ” зэргээс олджээ Шинэ чулуун зэвсэг ба Неолит / 8000-4000 жил / Энэ үед маш том том дэвшилттэй хувьсгалууд гарсан. Үүнд :
А. Хүн төрөлхтөн зэрлэг амьтадыг гаршуулан гэрийн тэжээмэл амьтан болгосон. Анх ямааг гэршүүлж дараа нь хонь, нохойг гэршүүлсэн. МАА эрхэлж байсанг батлах хадны сүг зургууд олдож байна.
Б. Газар тариалангийн их суурь тавигдсан. Арвай, улаан буудайг тариалах болсон . Тариалан үүссэний баталгаа болох үр тариа цайруулах самбар, чулуу, нухуур, нүдүүр олон тоогоор олдсон.
В. Гар урлал, үйлдвэрлэлийн их суурь тавигдсан. Ялангуяа шавар ваар савны урлал өндөр хөгжсөн. Олдворууд нь Дорнод аймаг Тамсагбулаг сум Норволин уул , Өвөрхангай аймаг Арц Богдоос олджээ.
Хүрлийн үеийн гол дурсгалууд 1.Дөрвөлжин булш
2. Хиригсүүр
3.Буган чулуун хөшөө
4.Хадны сүг зураг
Full transcript