Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Ortak Estetik Yargıların Varlığı

No description
by

Oğuzhan Özenç

on 10 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Ortak Estetik Yargıların Varlığı

Ortak Estetik Yargının Varlığını Kabul Edenler
Ortak Estetik Yargılar Var mıdır?
Ortak Estetik Yargıların Varlığı
VARLIĞINI REDDEDENLER
VAR OLDUĞUNU KABUL EDENLER
Estetik yargılar, kişideki beğeni duygusunun ünü olan ve estetik bir obje karşısındaki beğeniyi ifade eden yargılardır. Beğeniler ise toplumdan topluma, çağdan çağa, insandan insana değişmektedir.
"Zevkler ve renkler tartışılmaz"
sözü bu gerçeği dile getirir.

Öte yandan bir moda ortaya çıktığı anda büyük insan kitlelerinin beğenisine sahip olur. İnsanların çoğu Picasso'nun büyük bir ressam olduğu konusunda hemfikirdir. Eğer güzellik sadece öznel bir beğeni ise insanların çoğunun sanat üzerindeki bu ortak yargılarını nasıl açıklayabiliriz?


Estetik yargıların nesnel yargılar olduğunu ileri süren bu görüşe göre bir sanat eserine estetik bir değer yüklediğimizde, bunun nedeni, o eserin estetik bir değere sahip olmasıdır.
Estetik değer, özneden bağımsız olarak nesnede mevcut olduğu içindir ki ortak estetik yargılar mümkündür.
Çünkü güzellik, bütün estetik nesnelerde farklı derecelerde bulunur. Hem de kişisel deneyimlerden, alışkanlıklarımızdan, tercihlerimizden bağımsız olarak vardır. Örneğin; bir nesnenin estetik değeri tekdüze olmama, can sıkıcı bir biçimde tekrarlanmama, karmaşıklık, bütünlük, çelişme, yoğunluk gibi ölçütlerle herkes tarafından sınanabilir. İşte bu ölçütler, ortak estetik yargısının varlığını mümkün kılar.
Estetik yargılar, matematiksel ya da fiziksel yargılar gibi nesnel, evrensel değillerdir. Estetik yargıların evrenselliği öznel evrenselliktir. Sanatçı, sanat eserini yaparken veya sanat eseri karşısındaki kişi eser hakkında yargıda bulunurken, aynı anda başka insanları da düşünür.
I. Kant'a göre,
"çiçek güzeldir"
diyen bir kişinin yargısı duyguya dayansa da kimsenin başka bir yargıda bulunmasını istemez.
"Bu çiçek güzeldir"
denildiğinde bu yargı söz konusu obje karşısında yalnız söyleyenin duyduğu hoşlanmayı ifade etmez. Kişi o çiçeği herkesin güzel bulmasını ister, bu yargıyı herkese geneller. İşte bu genelleme, estetik yargıların zorunluluğunu ve genel-geçerliliğini sağlayan ilkedir.
Ortak Estetik Yargıların Varlığını Reddedenler
Ortak estetik yargıların varlığını reddedenler bu görüşlerinde güzellikle sanat eserinin bizde uyandırdığı duygu ve heyecanlardan hareket etmektedirler. Bu görüşün temelinde, estetik değerin nesneye değil, bütünüyle özneye ait olduğu iddiası vardır. Yani, bir şey kendisi bakımından güzel değildir; yalnızca,
ben onu güzel bulduğum için güzeldir.

Çünkü sanat eserleri sanatçının ruhunda bir an için meydana gelen bir ifadenin (ki bu ifade güzelliktir) maddi görüşleridir. Her ifade sanatçının kendi ruhunda yaşadığı özgün estetik yaşantılardır. Bu estetik yaşantılar, bir sefere mahsus biricik ve tek yaşantıdır. Tekrarı veya aynısı olamaz, bu nedenle estetik yargılar tamamen özneldir. Bu yüzden ortak estetik yargılar yoktur, olsaydı sanat bir yaratma olmazdı.
Benedetto Croce
'ye göre: beğeni, kültür bakımından, eğitim bakımından ve insanların psikolojik özellikleri bakımından rölatiftir(görelidir) ve bu nedenle ortak estetik yargılardan söz edilemez.Ona göre sanatçı çevreden aldığı izlenimleri yorumlar ve belli bir biçimde ifade eder. Onun ifade etmek istediği şey önce kendi ruhunda yaratılır. Sadece bir kez ortaya çıkan bu durum boyalar, notalar, sözcükler gibi araçlarla somutlaştırılır. Sanatçı, izlenimlerini kendisine göre ifade eder. Aynı şekilde bireyler de sanat eserinden kendilerine göre izlenimler alırlar. Bu nedenle ortak estetik yargılar olamaz.
İzlediğiniz ve dinlediğiniz için teşekkürler.
-FEM Felsefe Konu Anlatımlı Soru Bankası (YGS HAZIRLIK) sf. 188
-11.Sınıf Ortaöğretim Felsefe Ders Kitabı sf. 156-157-158
Kaynakça:
Hazırlayan: Oğuzhan Özenç
11/ A 131
Full transcript