Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Religia - wyjasnienie faktu

No description
by

Rafal Laskowski

on 28 February 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Religia - wyjasnienie faktu

Erich Fromm: „Nie było takiej kultury w przeszłości i – jak się zdaje – nie może być takiej kultury w przyszłości, która by nie miała religii”. Religia jako całość jest rzeczywistością ogromnie złożoną.
1. Jest zjawiskiem społeczno – kulturowym na które składają się: a) doktryna, b) kult Boga i sposób uświęcania się, c) moralność i obyczajowość, d) instytucje społeczne (kościoły i wspólnoty, które przekazują doktrynę, zasady moralne, sposoby sprawowania kultu i wzywają do uświęcania się) ® wielość religii. 2. Jest dziedziną osobistych przeżyć poszczególnego człowieka. Akty religijne są aktami psychicznymi, pewną formą świadomości ludzkiej pozostającej w relacji do Transcendensu, która obejmuje różne przeżycia psychiczne: poznawcze, dążeniowe i emocjonalne. 3. Jest dziedziną praktycznego działania człowieka: kult, modlitwa, ofiara, asceza i postępowanie moralne to działania skierowane wprost do Transcendensu.
4. Jest przede wszystkim faktem ontycznym, czyli sposobem istnienia człowieka w perspektywie Transcendensu, jako pochodnego i zmierzającego do Transcendensu. DLACZEGO SĄ RÓŻNE POGLĄDY NA ISTOTĘ RELIGII?
Ponieważ można wziąć pod uwagę w analizowaniu i wyjaśnianiu religii jakiś jeden jej wymiar z pominięciem pozostałych. Np.:
- psychoanalitycy (Sigmunt Freud, Carl Gustaw Jung, Erich Fromm) sprowadzają religię tylko do wymiaru psychicznego;
- Emile Durkheim (twórca socjologizmu) czy marksiści redukują religię do wymiaru tylko społecznego.
Nauki, takie jak: historia religii, etnologia, psychologia, socjologia, filozofia, badają zjawisko religii z różnych punktów widzenia. DLACZEGO ISTNIEJĄ RÓŻNE DEFINICJE ?
Zależy to od postawionego pytania czy problemu przy definiowaniu religii.
1.Definicje nominalne (starożytność i średniowiecze) – przekład samego słowa religia np.: Cyceron wywodził słowo religia z „relegere” – „odczytywać na nowo”; Laktancjusz od „religare” - „wiązać, spajać” i określił religię jako związanie człowieka z Bogiem; św. Augustyn od „reeligare” – „ponownie wybierać”. 2. Definicje strukturalne, uzyskane przez analizę struktury, określają religię wskazując jej komponenty, np.:
- Romano Guardini: „Religia stanowi konkretną relację człowieka do konkretnego Boga”;
- Soren Kierkegard: „Religia jest bezpośrednim, osobowym i egzystencjalnym stosunkiem jednostki do Boga”;
- Nathan Soderblom: „Religia jest stosunkiem między człowiekiem a pozaświatową siłą, w którą człowiek wierzy i od której czuje się zależny, stosunkiem wyrażającym się w modlitwie, zaufaniu, bojaźni, ofiarach i etycznym postępowaniu”;
- klasyczna filozofia: „Religia jest ontyczną relacją osobowo – osobową (relacją „ja” – „Ty”) między osobą ludzką i osobowym Absolutem, którego człowiek uznaje jako ostateczne źródło swego istnienia oraz Najwyższe Dobro – ostateczny cel swego życia”. 3.Definicje genetyczne określają religię przez wskazanie źródeł i procesu jej powstania. Sprowadzają one często religię do innych zjawisk kulturowych czy zdarzeń o odmiennej naturze (Ludwig Feuerbach, August Comte, Karl Marks, Sigmund Freud, Friedrich Engels) 4. Definicje funkcjonalne wskazują do czego służy religia w życiu ludzkim i opisują zachowanie religijne człowieka, np.:
- Św. Tomasz z Akwinu: „Religia jest sprawnością (cnotą), na mocy której człowiek oddaje Bogu należną cześć”;
- Durkheim: „Religia stanowi jednolity system wierzeń i praktyk, które zespalają w jedną wspólnotę moralną, zwaną kościołem, tych wszystkich, którzy do niej należą”. Przeżycie religijne można ująć w następujący schemat:
1. SPOTKANIE – Absolut ujawnia swoje istnienie człowiekowi, wytrącając go z jego bierności. Człowiek jest zdolny do przyjęcia tego „uderzenia” dzięki zdolności, którą określa się na wiele sposobów, np.:
- zmysł numinotyczny (Rudolf Otto), dzięki któremu człowiek doświadcza sacrum;
- sfera absolutna (Max Scheler), czyli podmiotowe źródło aktów religijnych;
- (teologia chrześcijańska) uzdolnienia naturalne = władze poznawcze i wolitywno – emocjonalne oraz specjalna pomoc ze strony Boga, wzmacniająca zdolności percepcyjne człowieka w tej dziedzinie (łaska wiary). 2. DIALOG – człowiek dostrzega Absolut jako swoje Najwyższe Dobro i pragnie wejść z Nim w kontakt, co wyraża się w postawie szacunku i czci przybierające różne formy w poszczególnych kulturach i u poszczególnych osób. Wszystkie religie uznają potrzebę oczyszczenia i przemiany siebie, które stają się podstawą kontaktu człowieka z Bogiem. 3. ZJEDNOCZENIE – następuje aktualizacja więzi, zjednoczenia, będącego wstępem, przygotowaniem do pełnego życia z Bogiem i w Bogu, które ma być udziałem człowieka po śmierci. Dzieje się to poprzez akt religijny ( kult, modlitwa, ofiara, obrzędy i moralność). Ostateczne spełnienie się aktywności religijnej ma miejsce wówczas, gdy całe działanie Transcendensu spotyka się z dostrojeniem się człowieka, gdy znajduje w nim pełny rezonans FILOZOFICZNA INTERPRETACJA FAKTU RELIGIJNEGO
Religia stanowi układ relacji człowieka do jakiejś Istoty Najwyższej lub najwyższej wartości, uświadomiony i wyrażający się w specjalnym zachowaniu człowieka: uznaniu zależności, pragnieniu oddania czci, dążeniu do jak najściślejszego związania się z nia.
Aby pełniej zrozumieć, czym jest religia, trzeba dokładnie określić: 1) przedmiot relacji religijnej (sacrum, transcendens, bóstwo, Bóg), 2) podmiot (człowiek), 3) podstawę tej relacji – dlaczego zachodzi związek między człowiekiem a Bogiem. Przedmiotowe uzasadnienie faktu religii
CZY ISTNIEJE BÓG? Problem ten, zwłaszcza od czasów Ludwiga Feuerbacha i klasyków marksizmu, którzy uważali, że człowiek tworzy Boga, nabrał ostrości, a jego znaczenie ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia charakteru religii i jej funkcji w życiu ludzkim. Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba wziąć pod uwagę sposób istnienia człowieka i strukturę całej pozaludzkiej rzeczywistości. Filozofia realistyczna (metafizyka) stwierdza istnienie Boga jako bytu osobowego, który jest przyczyną sprawczą, wzorczą i celową wszystkiego co istnieje. Tok rozumowania w metafizyce: Istnieje wiele bytów zmiennych, ewoluujących, powiązanych z innymi bytami różnymi relacjami, zachowują one swą odrębność, są bytami poznawalnymi i niekoniecznymi. Fakt istnienia takich bytów wskazuje na ich pochodzenia od Bytu absolutnego, który jest bytem osobowym, skoro stwarza według pewnego „planu” i w sposób wolny. Ponieważ byty stanowiące świat nie mają charakteru koniecznego, nie mogą pochodzić od Absolutu na drodze emanacji koniecznej Istnienie całego świata, będącego zbiorem bytów niekoniecznych, byłoby niezrozumiałe, niewytłumaczalne, absurdalne bez istnienia Boga – Absolutu Istnienia – wolnej i kochającej Osoby. Jedynie ona, jako samozrozumiały i wolny Byt, stoi u podstaw racjonalności i wyjaśnia ten fakt, że to co zmienne, przemijające – faktycznie istnieje. Bóg istnieje, bo mówi nam o Nim świat i nasze istnienie. Wszystko co istnieje, istnieje na mocy uczestnictwa w Bogu, od Niego pochodzi i do Niego jest skierowane. Człowiek uświadamiając sobie swoją więź z Bogiem przez istnienie, musi jakby na nowo związać się z Nim przez poznanie i miłość, skoro pozna, że On jest źródłem jego życia, stworzył go z miłości i zaplanował do dialogu ze sobą. Tylko religia rozumiana jako więź między osobowa zachodząca między Bogiem a człowiekiem stanowi dla człowieka odpowiedni rodzaj religii. Wszelkie inne „przedmioty czci” byłyby dla człowieka niewystarczające i niezgodne z charakterem człowieka jako osoby, jego możliwościami i naturą. Tylko Bóg osobowy, Pełnia Istnienia, Jedności, Prawdy, Dobra i Piękna stanowi ów przedmiot religijny, któremu człowiek może wierzyć, ufać, kochać Go i dążyć do zjednoczenia z Nim. Gdy człowiek rozważa tajemnicę swego życia, gdy jako osoba kochająca i świadoma dąży do związków z innymi osobami, doświadcza tego, że żadna z osób ludzkich nie może wypełnić pojemności jego serca. Tak więc u podstaw wszelkiej religii leży to , co można nazwać podstawowym doświadczeniem ludzkim – doświadczenie własnej bytowej, moralnej i psychicznej niewystarczalności oraz potrzeby dopełnienia mocną, trwającą zawsze Osobą. Czym jest religia
i dlaczego istnieje? Podmiotowe uzasadnienie faktu religii
Człowiek jest istotą która permanentnie rozwija się przez całe swe życie. Na obecnym etapie życia nigdy nie jest „gotowa i ukończona”. Przez akty decyzji, czyli konkretne akty wyboru i realizację określonych wartości spełnia się jako osoba rozumna i wolna. Kontekstem jego rozwoju jest świat przyrody, świat kultury, a w sensie właściwym – świat osób, z którymi łączy się różnymi związkami. Wspólnie tworzy nowe wartości: poznawcze, moralne, estetyczne, przez które rozwija się coraz pełniej jako osoba. Jednak „pojemności” ludzkiego poznania i miłości nie jest w stanie zapełnić żadna najbardziej nawet kochająca osoba. Najdoskonalsze nawet związki mają chwile nieporozumień a także zagraża im zerwanie przez śmierć, dlatego nie dają pełnego szczęścia. Człowiek realizuje się wewnętrznie poprzez poznanie, miłość i wolność. Najwyższymi możnościami w czł. są intelekt jako władza poznawcza oraz wola jako władza pożądawcza. Intelekt jest nastawiony na poznanie prawdy. Poznając istoty świata materialnego, czł. poznaje je jako byty niekonieczne i pochodne. Te prawdy cząstkowe nie aktualizują w pełni możności intelektu ludzkiego. Dopiero poznanie Boga, Pełnej Prawdy i Przyczyny świata materialnego doskonali w pełni intelekt ludzki. Wola jest nastawiona na dobro. Czł poznaje w życiu różne dobra (wartościowe osoby, rzeczy), pragnie ich i zjednoczenia z nimi. Może się połączyć w akcie miłości ze wszystkim. Dla czł. odpowiednim przedmiotem miłości jest drugi człowiek, ponieważ jest zdolny odpowiedzieć miłością na miłość. Czł w ciągu życia zdobywa doświadczenie że chociażby kochał najbardziej kochającą i kochaną osobę, jego możliwość miłowania nie wyczerpuje się, odczuwa niedosyt i ma poczucie niespełnienia. Dopiero Pełnia Dobra, Pełnia Miłości, czyli Dobro Absolutne, Bóg zaspokaja w pełni zdolność kochania człowieka. Jedynie osobowy związek człowieka z osobowym Bogiem zapewnia mu pełną realizację, czyli pełne szczęście. Rozumiane nie jako jakiś stan emocjonalny, psychiczne zadowolenie czy poczucie pełni szczęścia, ale jako pełną realizację możności osoby ludzkiej, która dokonuje się poprzez zjednoczenie człowieka z Bogiem. Śmierć jest kresem realizowania się człowieka, który podejmuje ostatnią decyzję w stosunku do Pełni Dobra. Ta decyzja dopełnia ostatecznie jest istnienie. Gdyby ze śmiercią następował absolutny kres ludzkiego istnienia, czł nie miałby możliwości osiągnięcia swojego celu życia. Wtedy byłby czymś nieracjonalnym i wewnętrznie fałszywym, gdyż ze swej istoty byłby skierowany na to, co jest mu niedostępne. Religia jest relacją o charakterze:
1. Egzystencjalnym – sposobem istnienia czł., jest realnym związkiem między czł i realnie istniejącym Bogiem.
2. Międzyosobowym – relacja „ja - Ty”, między dwoma podmiotami świadomymi i wolnymi. Jest spotkaniem, wzajemnym oddaniem, miłością.
3. Dynamicznym – czł podejmuje działanie poprzez akty religijne, a także Bóg jest aktywny. Teologia katolicka określa działanie Boga w tworzeniu więzi z czł. jako łaskę uświęcającą i uczynkową oraz pomoc Ducha Świętego, mającą na celu udoskonalenie i uduchowienie czł , jako przygotowanie do pełnego zjednoczenia z Bogiem.
4. Koniecznym – czł potrzebuje wiezi z Bogiem by w pełni się rozwinął.
5. Zwrotnym – akt religijny doskonali tylko człowieka, bo Bóg jest pełnią doskonałości. Tak więc cała działalność religijna ma ostatecznie na celu pełne uświęcenie człowieka. Podsumowanie
Religia jest realną i dynamiczną relacją osobową człowieka do rzeczywistości transcendentnej, w naszej kulturze: do osobowo rozumianego Absolutu (Boga), od którego czł czuje się zależny w istnieniu oraz działaniu, i który jest ostatecznym Dobrem – Celem, nadającym sens życiu ludzkiemu. Relacja ta wyraża się w działaniu religijnym (kult, modlitwa, ofiara, obrzędy) oraz w postępowaniu moralnym motywowanym religijnie. Religia stanowi dział kultury (obok nauki, sztuki i moralności), obejmujący
*dziedzinę poznania opartego na wierze nadprzyrodzonej (doktryna religijna, wierzenia i normy),
*dziedzinę działania ludzkiego ( kult i postępowanie moralne),
*instytucje, które pomagają członkom wspólnoty religijnej w prowadzeniu życia religijnego.
Full transcript