Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

iç mekanda ışık ve renk

No description
by

Sema Uzun

on 25 March 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of iç mekanda ışık ve renk

TEŞEKKÜRLER T.C
İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
MİMARLIK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İÇ MEKANDA IŞIĞIN RENKLERE ETKİLERİ HAZIRLAYAN:
SEMA UZUN

ÖĞRETİM ÜYESİ:
Yard. Doç. Handan Özsırkıntı KASAP AYDINLATMANIN ÖNEMİ Nesneler üzerlerine gelen renkleri farklı oranlarda yansıtarak farklı renklerde görünürler. Renklerin insan psikolojisi üzerinde etkileri olduğu açıktır. Bu nedenle mekanlarda eylemlere uygun renklerin seçimi önemli bir konudur. Aynı zamanda seçilen renklerin yansıtma katsayıları dolayısıyla aydınlatma sistemi üzerinde etkilerimevcuttur. IŞIK VE RENK İnsan gözü, dalga boyu 380 ile 780 nanometre
arasında bulunan ışınımlara duyarlı olduğundan, bu
dalga boyları arasındaki ışınımlara IŞIK
denmektedir. Renk ise ışığın bir vasfıdır, ışık
frekansının belli bir orandaki yoğunlaşması
sonucunda ortaya çıkmaktadır ve algılarla ilgili bir
oluşumdur. RENGİN ALGILANMASI Doğru ve duyarlı bir renk algılamasının önemli
olduğu iç mekanlarda, mekanın özellikleri
bakımından özenle seçilmiş, ışıklarla aydınlatılması
gerekmektedir. Renklerin doğru algılanması,
renksel dağılımların çok az olması, yani görünen
rengin öz renge çok yakın olması demektir. Nesnenin, tüm renkleri aynı oranda içeren
kuramsal beyaz ışık altında görünen rengidir.
Kuramsal beyaz ışığın tayfı, dalga boyları eksenine
paralel bir doğru olduğundan, bu ışık altında
renksel dağılım olmamakta ve görünen renk öz renk
olarak algılanmaktadır. ÖZ RENK GÖRÜNEN RENK Nesnenin kuramsal beyaz olmayan ışıklar, yani
hemen hemen doğal ve yapay tüm ışıklar altında
algılanan rengidir. Işık kaynakları üç ışık rengine göre
sınıflandırılmıştır. Bunlar sıcak beyaz, doğal beyaz
ve gün ışığı beyazıdır. Sıcak beyaz rahat, sıcak ve
sade bir atmosfer yaratırken, doğal beyaz daha
fonksiyonel ve motive edici bir atmosfer sağlar.
Gün ışığı beyazı ise gün ışığına daha yakındır ve
yüksek ışık şiddeti gerektirir. Renk sıcaklığı ise
Kelvin cinsinden ölçülen bir ışık kaynağının
sıcaklık veya soğukluk derecesidir. Renk sıcaklığı
düşük olan ışıklar sıcak, yüksek olan ışıklar ise
soğuk olarak nitelendirilmektedir. Işık Kaynaklarının Renklere Göre Sıcaklıkları Renklerin Psikolojik Etkileri ve
Aydınlatma Sistemindeki Rolü Renkler içerdikleri düşük ya da yüksek titreşimli
enerjileriyle insan psikolojisi üzerinde etkili
olmaktadırlar. İnsanın duygusal, zihinsel ve fiziksel
dünyasını derinden etkileme gücüne sahiptirler.
Renk psiko-sosyal gereksinimlerin sağlanmasında
da etkili olmaktadır. Bu nedenle renkleri yapısal
olarak incelemek kadar psikoloji açısından da
incelemek gerekmektedir. İç mekanlarda renklerin yapıcı etkilerini görebilmek
için yansıtma faktörleri doğrultusunda renkler
ölçülü olarak kullanılmalıdır. Yansıtma faktörü,
yüzey üzerine düşen ışığın yansıma oranını
belirtilmektedir. Tabloda renklerin yansıtma
faktörleri katsayıları gösterilmiştir. Aydınlatma
sistemi planlamasıyla, yüksek yansıtmalı malzeme
ve renk kullanılan odalar, hem daha verimli
aydınlatılır, hem de düşük yansımalı odalardan
daha sıcak ve büyük görünür. Renklerin Yansıtma Katsayıları Genel aydınlatmada en çok istenen, gün ışığına
yakın ışık rengine yaklaşabilmek ve gün ışığından
da mümkün olduğunca yararlanarak enerji tasarrufu
sağlamaktır. Mekanların ne amaçla
kullanıldıkları, rengi, ortam ve mimari özellikleri,
uygulanacak aydınlatma şekline etki etmektedir.
Seçilen ışık kaynağı, o mekandaki ortam renklerine
uygun olmalıdır. Farklı renk özellikli ışık
kaynaklarıyla sıcak ve huzurlu bir atmosfer
yaratılabileceği gibi, uyarıcı, çalışmaya teşvik edici
etkiler de oluşturulabilir. Mekan Özelliklerine Göre
Renkler ve Işık Etkileri İç mekanlarda eylem özelliklerine göre uygun
renklerin ve aydınlatma düzeneklerinin seçilmesi
gerekmektedir. Bu nedenle öncelikle ele alınan
mekandaki eylemlerin nitelikleri incelenir.
Ardından renklerin psikolojik etkileri göz önüne
alınarak uygun renkler belirlenir. Aynı zamanda
mekanın özelliğine bağlı olarak aydınlatma
sisteminden beklenen özellikler de tespit
edilmelidir. Böylelikle aydınlatma sistem
tasarımındaki özelliklerin belirlenmesi ve proje
yapımına başlanması mümkün olmaktadır. Konut, otel ve hastanelerin yatak odaları, rahatlık
ve sükunetin olması gerektiği yerlerdedir. Bu
yüzden sert kontrastların, ağır renklerin yerine
yumuşak renkler tercih edilmelidir. Sakinleşme, stres atma, dinlenme duygularını öne
çıkardığından bu mekanlarda Mavi ve açık tonları
veya yumuşak ve sakinleştirici etkisi olan macenta
rengi kullanılmalıdır. Bu mekanlarda, genel
aydınlatma için tavandan yansıtarak endirekt
aydınlatma kullanılmalı, kitap okuma için başucu
aydınlatması yapılmalıdır. Ayrıca
okurken gözü yormayacak bir aydınlatma olmasına
da dikkat edilmelidir. Bu mekanlarda kullanılan
dolapların 50-80 cm. önüne yerleştirilecek
yönlendirmeli armatürlerle renk geri verimi, iyi ışık
kaynakları kullanılarak dolap önü aydınlatması
sağlanabilir. Islak hacimler genelde küçük yerlerdir. Bu yüzden,
duvarlar için hacim genişletici, açık ile orta arası
renklere yer vermek gerekmektedir. Temizliği ve
sağlığı çağrıştırdığından beyaz ve kırık beyaz bu
mekanlar için uygun renklerdir. Islak hacimlerin
aydınlatılmasında, neme ve suya dayanıklı armatür
ve aplikler kullanılabilir. Önü camlı armatür veya
kapalı tip lambalar seçilmelidir. Ayna önlerinde
ışığın göz almasını önlemek amacıyla, armatürler
aynanın iki yanına konulmalı, ışığın geliş
doğrultusuyla bakış doğrultusunun geniş açı
yapması sağlanmalıdır. Mutfak tipi mekanlarda, hareket artırıcı renkler
hedeflenerek, sıcak renkler seçilmelidir. Bu renkler
dikkatli ve hazır olma duygusunu
desteklemektedir. Güven ve huzur verici özellikte
olduğu, doğayı çağrıştırdığı için yeşil, bitecek olan
bir süreci gösterdiği ve dikkati ayakta tuttuğu için
sarı renkler bu mekanlara uygun renklerdir.
Mutfaklarda diğer mekanlara göre daha yüksek
aydınlık seviyesi sağlamak, kullanım kolaylığı
açısından faydalı olmaktadır. Genel aydınlatma,
sıcak renkli ışık veren lambalar kullanılarak
sağlanabilir. Dolaplar içerisinde dekoratif amaçlı,
noktasal aydınlatma yapılabilir. Oturma odaları, salon tipi mekanlarda doğal renkler
seçilmeli, gün ışığının az geldiği mekanlarda ortam
ve duvar renklerinin açık renklerde seçilmesi
gerekmektedir. Seçilen açık renkler ışığın
yansımasını sağlayarak ortamın koyu renklere göre
daha aydınlık olmasını sağlamaktadır. Çok güçlü bir psikolojik etkisi
olduğu, Gözü dinlendirdiği, bireyin yaratıcılık
duygularını açığa çıkardığı ve her bünyeye uygun
bir renk olduğundan, bu mekanlarda beyaz, açık
mavi ve tonları kullanılabilir. Sıcak renkli kompakt
floresan lambalar, bu mekanlar için uygun
olmaktadır. Ayrıca gözü yormayacak aydınlık
düzeyi; renksel geriverimleri iyi, sıcak ışık renkleri
kullanılarak endirekt aydınlatma yoluyla
sağlanmalıdır. TV seyrederken ortamda bir miktar
aydınlık düzeyi, dimmerlenebilir armatürlerle
sağlanabilmektedir. Çalışma işlevlerinin olduğu ofis, büro yapıları ve
çalışma odalarında, çalışma zevkini ve verimini
arttıran uygun seçilmiş renkler kullanılmalıdır. Bu
mekanlarda, Kendine güven duygusunu öne
çıkardığı için morun açık tonları kullanılabilir veya
gücü temsil eden, aşırılıkları dengeleyici özelliği
olan ve konsantrasyon sağlayan bir renk olan siyah
kontrast renkleriyle beraber kullanılabilir.
Işık kaynaklarının bilgisayar ekranlarında yansıma
yapması görsel performansı etkilemektedir.
Çalışma masası üzerinde ayarlanabilir hareketli bir
masa lambası ile ışık tek yönden gelecek şekilde
yerleştirilip gölge oluşumu engellenebilir. Çocuk odaları, dans stüdyoları topluma
açık olan alanlar hareketin yoğun olduğu yerlerdir.
Bu mekanlarda, mekanın kullanım amacına uygun
renkler seçilmelidir. Enerji, hareket ve canlılık
verici renklerden olan kırmızı, turuncu ve sarı
tonları bu mekanlar için uygun renklerdir. Bu
mekanların aydınlatılmasında ise renkli ve özel
aydınlatma sistemleri veya tavandan yansıtılan
endirekt aydınlatma uygun olmaktadır. RENKLER ÜZERİNDE
YAPILAN BİR ARAŞTIRMA Toplamda 4 farklı yaşama mekanı oluşturularak, iki değişik renk kombinasyonu ve iki farklı ışık kaynağı rengi ile aydınlatma yapıldı. seçilen 30 bayan, 30 erkek olmak üzere toplam 60 deneğin o makanlarda teker teker belirli bir zaman geçirmeleri sağlanıp, deneklerin her bir mekanda ayrı ayrı kalp atış hızları ve kan basınçları değerleri ölçüldü. Çalışmada ayrıca, psikolojik etkilerin belirlenebilmesi amacıyla, algısal ölçme yöntemi kullanılarak, deneklerde yaşama mekanlarının uyandırdığı duyguları ölçmeye yönelik bir anket uygulandı. Anket sonuçlarına göre, bayanların kendilerini en rahat hissettikleri mekan, sıcak renklerle düzenlenmiş ve beyaz ışık kaynağıyla aydınlatılmış mekan, en sıkıntılı hissettikleri mekan ise, sıcak renkler-sarı ışık ve soğuk renkler-beyaz ışık kombinasyonu çıkmıştır. Bu bağlamda, sarı ışık kaynağı ile aydınlatılmış mekanlarda sıkıntının önemli derecede yükseldiği sonucuna varılmıştır. Erkeklerde, mekan renk kombinasyonu ve ışık kaynağı rengi anket değerlerini etkilememiştir. Erkekler, renk kombinasyonundan ziyade ışık kaynağı renginden etkilenmiş ve anlık anket düzeyleri sarı ışıkta beyaz ışığa nazaran yaklaşık 2 kat daha fazla yükselmiştir. Günümüz aydınlatmacılığında gün ışığına uyum,
bireyler üzerindeki etki önemli parametrelerdendir.
Dolayısı ile aydınlatılacak mekanda bireyler
üzerinde uygun etkileri yaratacak olan renklerin
seçimi son derece önemlidir. Renklerin algılanması
ışık kaynaklarına bağlı olduğundan, seçilen ışık
kaynaklarının renkleri ve renk geri verim endeksleri
tasarımın önemli kriterlerindendir.
Eylemler ve renk arasındaki ilişkilerin doğru
kurulması sonucu görsel konforun sağlanması
kolaylaşacaktır. Bu etkilerin sağlanabilmesi için
uygun aydınlatma düzeneklerinin ve uygun ışık
kaynaklarının seçilmesi gerekmektedir. Bu yapılan araştırmanın sonucu, bayanların baylara göre, renkler ve ışıktan etkilenme anlamında çok daha hassas olduklarıdır.
Full transcript