Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Wartości Shwartz

No description
by

Agnieszka Matusiak

on 18 December 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Wartości Shwartz

WARTOśCI W UJĘCIU SHALOMA SCHWARTZA Po raz pierwszy koncepcja psychologii wartości została zaproponowana w 1987 roku (Schwarz i Bilsky, 1987), a następnie w 1992 roku poddana gruntownej rewizji (Schwartz, 1992). Schwarz w swoich badaniach, na bazie których konstruował i weryfikował teorię, posługiwał się 3 narzędziami:
•Skala wartości Rokeacha (nieco ją modyfikował)
•Skala wartości (SVS – Schwarz Value Survey) własnego autorstwa – została przetłumaczona na 47 języków
•Portretowy Kwestionariusz Wartości (PVQ – Portrait Value Questionnaire) – jest to narzędzie niezwykle popularne w literaturze światowej, wykorzystywane w wielu międzynarodowych programach badawczych, a w polskiej psychologii ciągle niemal nieobecne PODSTAWY TEORETYCZNE KWESTIONARIUSZA PVQ – SHALOMA SCHWARTZA
Wartości definiuje Schwartz w kategoriach przekonań, sytuując się tym
samym w poznawczej tradycji M. Rokeacha (1973). Wartości-przekonania dotyczą
pożądanych celow, jakie sobie ludzie stawiają, przy czym są to cele wykraczające
poza konkretne działania i sytuacje. Wartości–przekonania–cele nasycone są
emocjami, dzięki czemu zawierają w sobie rownież motywację do działania, a
jednocześnie stanowią kryterium oceny zachowań własnych i cudzych. Rozumienie
wartości proponowane przez Schwartza osadzone jest zatem w dotychczasowej
literaturze i tradycji badań nad wartościami. O oryginalności jego koncepcji stanowi natomiast struktura wartości oraz ich katalog. Schwarz Jako punkt wyjścia badań przyjął katalog wartości (używamy terminu „katalog” na określenie wyczerpującego zbioru wartości. Ludzie różnić się mogą indywidualną hierarchią która jest konstruowana z elementów uniwersalnego katalogu) Rokeacha, od początku jednak zakładając możliwość jego modyfikacji. Zarowno bowiem katalog Rokeacha jak iSchwartza nie jest ugruntowany w żadnej uprzedniej wobec niego teorii, ktora by gwarantowała jego zasadność, a zarazem strzegła jego integralności. Katalog Schwartza stanowi propozycję kompletnego opisu ludzkich wartości, przy czymargumenty świadczące o owej kompletności są wyłącznie empirycznej natury. Najpierw zaprezentowany zostanie katalog wartości Schwartza, a następnie jego uzasadnienie.Schwartz przekonuje, że należy analizować nie poszczegolne wartości, lecz ich typy. Na rożnych etapach rozwoju teorii proponował rożną ilość owych typow – od 7 do 11 (Schwartz, 2006). W obecnej, najbardziej uzasadnionej, wersji teoriiwyszczegolnia się 10 typow wartości.
Są to: 1) przystosowanie, czyli ograniczanie własnych dążeń i działań, ktore mogłyby szkodzić innym lub naruszyć społeczne normy, posłuszeństwo,samodyscyplina, szacunek wobec starszych; 2) tradycja, czyli akceptacja i szacunek wobec rytuałow i idei własnej kultury lub religii;
3) życzliwość, czyli troska o dobro najbliższych, rodziny, przyjacioł,znajomych, przyjaźń, miłość; 4) uniwersalizm, czyli troska o dobro wszystkich ludzi, dbałość o ochronę środowiska, sprawiedliwość, mądrość, pokój.
5) kierowanie sobą, czyli niezależność w myśleniu i działaniu, kreatywność,wolność, autonomiczne wybieranie własnych celow; 6) stymulacja, czyli poszukiwanie nowości, dążenie do ekscytującego i urozmaiconego życia;
7) hedonizm, czyli dążenie do przyjemności, zaspokajanie własnych - przede wszystkim organicznych – potrzeb; 8) osiągnięcia, czyli osobisty sukces, osiągnięty poprzez demonstrację kompetencji, zgodnie ze społecznymi standardami;
9) władza, czyli status i prestiż społeczny, kontrola i dominacja nad innymi ludźmi oraz zasobami;
10) bezpieczeństwo, czyli bezpieczeństwo, harmonia, porządek społeczny, bezpieczeństwo osobiste, rodziny i narodowe; Kluczową tezą Schwarza jest twierdzenie o motywacyjnym kontinuum wartości, którego reprezentację graficzną stanowi koło. Wartości według Schwarza stanowią kontinuum rozumiane, jako bliskość treściowa sąsiadujących wartości w ramach okręgu. Stymulacja jest na przykład spokrewniona z jednej strony z kierowaniem sobą z drugiej strony z hedonizmem, który z kolei częściowo podobny jest również do osiągnięć itd. Jest to tak zwana zasada podobieństw, wedle, której sąsiadujące wartości są do siebie podobne i zwykle możliwa jest ich współrealizacja.
Jeśli zatem ktoś realizuje wartości np. życzliwości, to współrealizowane są zwykle wartości z jednej strony tradycji i z drugiej strony uniwersalizmu. Koło wartości porządkuje różnorodność wartości i służy naukowej analizie złożonej rzeczywistości aksjologicznej. Można zaproponować podział kontinuum na mniejszą lub większą liczbę typów. Taka propozycja polegała by na tym, że dany typ na przykład bezpieczeństwo zostałby podzielony na 2 podtypy ze wskazaniem ich usytuowania w ich kontinuum – 1 postyp byłby bliżej przystosowania drugi natomiast władzy. Możliwa jest również modyfikacja przeciwna. Połączenie jakiś dwóch sąsiednich typów w jeden. Przykładem może tu być usytuowanie przystosowania i tradycji.
Jednak wcześniejsze analizy zawierające zasadę podobieństwa nie uwzględniały tezy, że modelem postulowanego kontinuum nie jest linia prosta lecz koło. Warto wskazać 2 istotne konsekwencje! 1.zasada konfliktu, która wraz z omówioną powyżej zasadą podobieństwa organizuje strukturę wartości
Schwarz proponuje system wartości również w kategoriach 4 metatypów ukonstytuowanych przez 2 wymiary:
•otwartość na zmiany versus zachowawczość (pierwszy wymiar opisuje konflikt między wartościami niezależności myśli i działań oraz gotowością na zmiany, czyli wartościami kierowania sobą i stymulacji a wartościami związanymi z utrzymaniem dotychczasowego porządku, niechęcia do zmian i samoograniczeniem, czyli wartościami bezpieczeństwa, przystosowania i tradycji. -umacnianie ja versus przekraczanie ja (drugi wymiar opisuje konflikt miedzy naciskiem na zaspokajanie własnych potrzeb i realizacja własnych interesów, czyli wartościami osiągnieć i władzy a wartościami związanymi z dobrem i interesami innych czyli wartościami uniwersalizmu i życzliwości)
Od początku rozwoju teorii Schwarz przekonywał, ze jego propozycja nie jest jedynie kolejnym katalogiem wartości. Kołowy model struktury wartości jest oryginalnym elementem teorii odróżniającym ja od dotychczasowych propozycji. Umożliwia on opis nie tylko pojedynczych preferencji, ale ich całościowej struktury.
2.Ambicje teorii do uniwersalności – ambicje o silnych argumentach empirycznych świadczących o jej zasadności. Drugą zapowiedzianą powyżej konsekwencją kołowej struktury wartości jest teza o uniwersalizmie struktury. Przyjęcie tezy o kołowym kształcie kontinuum ma z konieczności również tę konsekwencję, że katalog wartości jest teoretycznie zamknięty i kompletny – krótko mówiąc więcej wartości już nie ma. Warto zwrócić uwagę na to, że motywacyjny charakter wartości uzasadnia oczekiwanie nie tylko kompletności struktury ale również jej uniwersalności międzykulturowej. Motywacyjne kontinuum koła wartości opisywać można, jako swoistą uniwersalną „gramatykę wartości’. Ludzie różnić się mogą preferencjami wartości zarówno w obrębie jednej kultury jak i między kulturami, ale owe preferencje rządzone są regułami opisywanymi w kołowym modelu wartości. Oznacza to, że indywidualne i kulturowe „hierarchie” wartości kształtowane są według omówionych powyżej zasad podobieństwa i konfliktu. KWESTIONARIUSZ PORTRAITS VALUE QUESTIONNAIRE (PVQ) S.SCHWARTZA. Kwestionariusz PVQ mierzy preferencje 10 typów wartości (tabela). Adaptowana wersja składa się z 40 itemów, chociaż znane są inne wersje. Wersje liczące mniej itemów funkcjonowały, jako wersje skrócone, ale charakteryzowały się słabszymi właściwościami psychometrycznymi. Dla polskiej populacji dokonaliśmy adaptacji 40- itemowego PVQ. Skale są budowane przez różne liczby itemów od 3 do 6 w zależności od treściowej obszerności badanego typu.
Itemy Portretowego Kwestionariusza wartości opisują różnych ludzi w kategoriach ich celów aspiracji i przekonań dotyczących tego co w życiu ważne.
Przykładowy item ze skali kierowania sobą: „jest dla niego ważne żeby samemu decydować o tym co ma robić”, „lubi mieć wolną rękę w wybieraniu i planowaniu własnych czynności”. Zadaniem osoby badanej jest odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu ten ktoś jest podobny do Ciebie. Odpowiedz udzielana jest na 6 stopniowej skali.
1 – bardzo podobny do mnie
2 – podobny do mnie
3 – prawie podobny do mnie
4 – trochę podobny do mnie
5 – niepodobny do mnie
6- zupełnie niepodobny do mnie Warto zwrócić uwagę na następujące cechy takie sposobu pomiaru wartości:
1.w porównaniu z SVS (poprzednie narzędzie Schwarza) PVQ mierzy wartości w sposób pośredni i nie wymaga w takim stopniu jak SVS abstrakcyjnego myślenia. Umożliwia, zatem pomiar wartości nawet dzieci od 12 roku życia. Jest to propozycja pomiaru wartości nie-wprost, co otwiera ogromne możliwości badań i analiz.

2.Proponowany w PVQ pomiar polega na porównaniu opisanej osoby do siebie. Schwarz przekonuje ze wybrana przez niego forma pytania, ( w jakim stopniu ten ktoś jest podobny do ciebie?) cechuje większy realizm psychologiczny. Ludzie bowiem niezbyt często zastanawiają się nad tym co jest dla nich w życiu ważne lub najważniejsze natomiast stosunkowo często porównują się z innymi.

3.Intencją Schwarza było to aby badani w procesie porównania kierowali się wyłącznie na opisywanej cesze. W sytuacji porównania siebie do opisu badani mogli koncentrować się na zupełnie innych cechach przez pryzmat których myślą o sobie. 4.Przedstawienie tego kogoś w kategoriach ważnych dla niego dążeń, aspiracji i przekonań rozwiązuje problem znaczenia slow użytych do nawiązania wartości które pojawiają się zarówno w SVS i Rokeach Values Survey. W obu tamtych skalach niektóre określenia np. ambitny mogły być interpretowane albo jako wartość albo jako cecha.

5.Skala odpowiedzi na której badani szacują swoje podobieństwo jest celowo niesymetryczna (badany ma do wyboru 4 poziomy nasilenia podobieństwa i tylko 2 niepodobieństwa). Jak wyjaśnia Schwartz przyczyna takiej konstrukcji odpowiedzi jest natura mierzonego konstruktu. Wartości dotyczą bowiem tego co społecznie pożądane. W konsekwencji badani dużo częściej wykorzystują ta część skali która opisuje podobieństwo do opisywanych osób i łatwiej im jest ja stopniować. PROCEDURA POLSKIEJ ADAPTACJI PVQ
W 2007 roku Jan Cieciuch rozpoczął serie badań z użyciem kwestionariusza, dokonał rewizji tłumaczenia – również w ścisłej współpracy z Slalomem Schwarzem – oraz wykonał serie analiz psychometrycznych. Polska wersja PVQ została ostatecznie zaakceptowana przez Shaloma Schwarza. BIBLIOGRAFIA
Cieciuch, J. Zalewski, Z. (2011). Polska adaptacja Portretowego Kwestionariusza Wartości Shaloma Schwarza. Czasopismo psychologiczne, 17(2), 251-262.
Cieciuch, J. Harasimczuk, J. (2010). Struktura wartości w późnym dzieciństwie. Psychologia rozwojowa, 15(2), 33-45
Cieciuch, J. Nadzieja, jako moderator związku poczucia konherencji z preferencjami wartości.
Cieciych, J. Kołowa struktura wartości u dzieci przedszkolnych
Full transcript