Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Özel Eğitimde Kullanılan Yöntem ve Teknikler

Eray Bektaş
by

Eray Bektaş

on 23 February 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Özel Eğitimde Kullanılan Yöntem ve Teknikler

Özel eğitime ihtiyacı olan birey:
Çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından yaşıtlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren birey.

Yetersizlik:
Zedelenme ya da bazı sapmalar sonucu, bir insan için normal bir etkinliğin ya da yapının önlenmesi, sınırlandırılması hali.

Engel:
Bireyin yetersizliği nedeniyle, yaşadığı sürece, yaş,
cins, sosyal ve kültürel farklılıklara bağlı olarak oynaması gereken
rolleri gereği gibi oynayamama durumu.

(Dr. Ruhi KILIÇ, 2000)
Özel Eğitim Nedir?
Özel eğitim, genel eğitimden içerik yönünden yani nelerin
öğretileceği yönünden farklılaşmaktadır.
Olağan çocukların
kendiliğinden edindikleri becerilerin büyük bir kısmını
yetersizlikten etkilenmiş özel eğitime ihtiyacı olan çocuklara,
yoğun ve sistematik biçimde öğretmek gerekmektedir.
Neyi Öğretir ?
1.Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları ile iyi ilişkiler kuran, iş birliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir vatandaş olarak yetişmelerini,

2. Kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmeleri için temel yaşam becerilerini geliştirmelerini

3. Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel ve araç-gereç kullanarak; ilgileri, ihtiyaçları, yetenekleri ve yeterlilikleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve hayata hazırlanmalarını amaçlar.
ÖZEL EĞİTİM KURUMLARININ AMACI
1. Zihinsel Öğrenme yetersizliği olan Bireyler
2. İşitme Yetersizliği Olan Bireyler
3. Görme Yetersizliği Olan Bireyler
4. Ortopedik Yetersizliği Olan Bireyler
5. Dil ve Konuşma Güçlüğü Olan Bireyler
6. Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Bireyler
7. Duygusal, Davranışsal ve Sosyal Uyum Güçlüğü Olan Bireyler
8. Otistik Özellikler Gösteren Bireyler
9. Üstün Zeka ve Üstün Yeteneği Olan Bireyler
10. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Gösteren Bireyler
Özel Eğitim Öğrencileri Kimlerdir ?
1. Özel eğitime ihtiyacı olan tüm bireyler; ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.

2. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimine erken yaşta başlanması esastır.

3. Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan bireyi, sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan plânlanır ve yürütülür.

4. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitim performansları dikkate alınarak; amaç, içerik ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak, yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitilmelerine öncelik verilir.

5. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin, her tür ve kademedeki eğitimlerini kesintisiz sürdürebilmeleri için her türlü rehabilitasyonlarını sağlayacak kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılır.
ÖZEL EĞİTİMİN TEMEL İLKELERİ
Sözel İletişim Yöntemi (Oral)
İşitme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Özel Eğitimde
Kullanılan
Yöntem ve Teknikler

Bu yöntemin dayandığı temel ilke, işitme engelli kişinin işitenlerin dünyasında yaşamını sürdürebilmesi için, en yaygın iletişim biçimi olan sözel dili öğrenmesi gerektiğidir.

İşaret dilinin öğrenilmesinin konuşma öğrenimine kıyasla daha kolay olması sözel dil gelişimini engelleyebileceği için sözel iletişim yönteminde işarete yer verilmez.

Bu yöntemde işitme eğitimi, dudaktan okuma ve konuşma öğretimine ağırlık verilir.

İşitme engelli bireyi, ana dilini konuşabilir ve konuşulanı anlayabilir hale getirmeyi amaçlayan bir yöntemdir.

İşitme duyusu, bu yöntemde dil edinimi için temel duyu olarak kullanılır.

Bu yöntemde işitme engelli çocukların gecikmeli de olsa işiten çocuklarla aynı dil edinim süreçlerini izleyeceği kabul edilir.
İşaret Yöntemi (Manuel)
İşitme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Duygu ve düşünceler, nesneler, belli bir dilin harfleri veya konuşma sesleri, beden hareketlerinden oluşturulan ve görsel olarak algılanan işaretlere benzetilmeye çalışılarak iletişim sağlanır.

Özellikle çok ileri derecede işitme kaybı olanlar tarafından kullanılan bir iletişim şeklidir.

Kolay öğrenilen bir yöntem olmakla birlikte, toplumda işaret dilinin bilinme düzeyi göz önüne alındığında, işitme engelli bireyin, çevreyle iletişiminde zorlanmasına ve toplumdan uzaklaşmasına sebep olabilmektedir.

İşaret dilinin ilden ile, okuldan okula, sınıftan sınıfa ve hatta öğretmenden öğretmene farklılık gösteriyor olması ve kullanılan işaret sisteminde belli bir standardın olmayışı, bu yöntemle ilgili olarak yaşanan bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır.
İşaret Yöntemi (Manuel)
İşitme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
İşaret dili: Bazı nesne ve fikirlerin işaretlerle anlatılmasından oluşur. İşaret dili, konuşulan dillerin yapılarından farklı bir gramatik yapıya sahip bir dil olarak işaretlerle (el, kol biçimleri, hareketler) ifade edilen bir iletişim sistemidir. İşaret dili daha çok doğuştan engelli olup eğitim görmemiş işitme engelli bireylerin kullandığı bir yöntem olarak bilinmektedir.

Parmak alfabesi: Belirli bir dilin harflerini parmaklarla görülür hale getirmeye dayanır. Bu yönteme göre işitme engelli kişi parmaklarıyla havada yazı yazarak iletişim kurar. Daha çok yazı dilini bilenler tarafından kullanılır. Bu yöntemin etkililiği, o dilin harflerinin parmakla anlatıma uygun olmasına bağlıdır.

Belgili (işaretli) konuşma: Dilin konuşma seslerini elle belirtmeye dayanmaktadır. Her ses için bir özel işaret kullanılmaktadır.
Total Yöntem
İşitme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
İşitme engelli bireylerin kendi aralarında ve diğer insanlarla en etkili iletişimi kurabilmelerinde işitsel, sözel ve işaret yöntemi gibi toplumda geçerli tüm iletişim biçimlerinin birleşiminden yararlanmasını amaçlayan bir yöntemdir.

Bu yöntemin temelini, yöntemin bir araç olduğu ve aracın amaçlarla uyum içinde olması gerektiği düşüncesi oluşturmaktadır.

Burada belli bir çocuğa hangi yöntemin daha uygun olduğunu belirlemedeki hedefin, çocuğun ihtiyaçlarını en uygun biçimde karşılamak olduğu belirtilmektedir. Yani bu yöntem bireysel farkların ve bireysel ihtiyaçların önemini vurgulamaktadır.

Ancak, yöntemin uygulanmasında belli bir standardın olmayışı iletişimde sorunlara sebep olmaktadır. İşitsel, sözel ve işaret yöntemlerinin kim tarafından, nasıl uygulandığı sorularına verilecek net cevaplar, belli bir standardın oluşması açısından önemlidir.
İki-Dil Yöntemi (BILINGUAL)
İşitme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
İşitme engellilerin eğitiminde, yeni sayılabilecek bir yöntemdir.

Genel olarak erken yaşlarda, iki dilin eşzamanlı olarak öğrenilmesine dayanır.

İşitme engellilerin eğitimi açısından bakıldığında işaret dilinin ilk dil, sözel dilin ikinci dil olarak öğrenilmesi şeklinde tanımlanabilir. Burada herhangi bir dilin, diğerine üstünlüğü söz konusu değildir.

Yöntemin çıkış noktalarından biri, işitme kaybından kaynaklı “işitme engellilerin” engelli olmadıkları, kendilerine ait ayrı dilleri ve kimlikleri olan bir alt grup olduklarına yönelik düşüncelerdir.

İşaret dilinin işitme engelli bireyin iletişim ve ihtiyaçlarını karşılayacak bir anadili olduğu ve işitme engelliler tarafından tercih edildiği savunulmaktadır.

İşitme engellilerin sözel dili de öğrenmeleri gerektiği çünkü, günümüz dünyasında birçok bilginin yazılı biçimde sunulduğu ve okuma yazma bilmemenin kişinin toplumda engelli olarak nitelendirilmesi ile sonuçlanabileceği ileri sürülmektedir.
Lovaas Yöntemi
Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Çocuğun zayıf ve kuvvetli tarafları araştırılmadan, ceza ile istenilmeyen davranışların yok edilmesine bastırılmasına ve taklit ile öğrenilmesine çalışılır. Çocuğun neleri sevdiği tespit edilir.
Doğru cevap ya da doğru davranış anında ödüllendirilir. Ses tonumuzla “ bravo,aferin ”uyarıları verilir. Eğitimin başında genellikle bir yiyecek olur.sık sık ve azar azar verilir.istenilen davranış yerleşince somut ödül soyut ödüle dönüştürülür.
Hayır derken sert bir ses tonu,aferin derken yumuşak bir ses tonu kullanılır. Alıştırmalar günde bir iki saat yapılır. Bir alıştırmayı sözel yardım ile on defadan sekizinde doğru yapınca bir sonraki alıştırmaya geçilir.
İlk öğreneceği komutlar “ otur,bana bak, düzgün dur vb” olmalıdır.
Çalışmalar arasındaki kısa aralarda çocuğa sevdiği şeyler yaptırılır. Eskiler devamlı tekrarlanır.
Yeni alıştırmalar arasına serpiştirilir. Bir alıştırma için 15 dakika önerilir.
Otistik çocuklar için çerçeve çok önemlidir.O çerçeveyi ve kuralları önce siz koymazsanız o kendi kurallarını koyar.Konulan kurallardan taviz verilmemelidir.Aksi takdirde program çöker.
Teaach Yöntemi
Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Yöntemler

Teacch programının amacı,çocuğu mümkün olduğu kadar bağımsız yapabilmektir.
Eğitim teke tek başlar.

Amaç;evde,okulda,çevrede az yardım ile ya da yardımsız bir gelecek hazırlamaktır.

Teacch programı uzman ve aile işbirliğine dayanır. Teacch programında, üç alanda çalışılır.

1. Çocuk: Çocuğu anlamak Bireysel öğrenme programını ortaya çıkarmak(performans belirlemek). Bireysel eğitim programını somutlaştırmak

2.Aile: Aileye bilgi vermek Aile ile duygusal dayanışmada bulunmak Aileye tavsiyeler ve somut önerilerde bulunmak

3.Okul: Okula bilgi vermek Okula somut önerilerde bulunmak
Performans Belirleme
Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Bu yöntem , bir etkinlikte performansı yeterli olmayan çocuklarda kullanılır.

Fiziksel yardım uygulamasında dikkat edilecek noktalar şunlardır:
Çocuğun sırt kısmında durarak ona yardımda bulunulmalıdır.
Fiziksel yardımının ilk aşamasında , kontrol eğitimcide olsa da aşamalı olarak çocuğa geçmesi hedeflenmelidir.
Yapılanlar çocuğa sözel olarak ifade edilmelidir.
Fiziksel yardım zamanla kesilerek sözel yönergeye geçilmelidir.

Kaynaklar
http://surram.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/21/18/974637/icerikler/ozel-egitim-nedir_273810.html
http://egitim.beun.edu.tr/cv/hstortop/wp-content/uploads/sites/22/2013/11/MEB-%C3%96zel-E%C4%9Fitim-El-Kitab%C4%B1.pdf
http://www.ozelegitimsitesi.com/isitme-konusma-egitimi/isitme-engellilerin-egitimdeki-yontemler.html
http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/39/44/369.pdf
http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/507/6195.pdf
http://www.drsenaidemirci.net/3/20/rehabilitasyongunlugu/otistik-cocuklarin-egitiminde-kullanilan-teknikler
http://kumlucaozgurozdemir.com/gorme-engellilerin-egitimi
https://isitmeengelliler.wordpress.com/iletisim-metotlari/
http://www.egitimtercihi.com/ayindosyasi/16266-ustun-zekali-cocuklarin-egitimi-nasil-olmali.html
http://ozelegitimalanlari.blogspot.com.tr/p/otistik-ozellikler-gosteren-bireyler.html
Eray Bektaş
Program ve Yöntemler
Görme Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Program
Okuma – yazma, dinleme,
Görme kalıntısından yararlanma,
Oryantasyon ve bağımsız hareket eğitimi,
Günlük yaşam becerileri ve sosyal beceriler.
Okuma – Yazma – Dinleme

Braille alfabesini kullanarak yazı yazmak için iki tür araç vardır. Bunlar;

Braille daktilosu
Tablet ve kalemdir.

Görme engeli olan öğrencilerden öğrenme amacıyla öncelikli olarak dokunma duyusunu kullanan öğrenciler Braille alfabesi ile öğrenirler.
Yöntemler
Ortopedik Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler


Kaynaştırma yoluyla eğitim verilmelidir.

Ortopedik yetersizliği olan öğrenciler sıklıkla hareket ile ilgili olarak yardıma gereksinim duymaktadırlar.

Yapılması gereken gereksinim duyulan, fiziksel çevrenin uygun hale getirilmesidir.

Dil ve Konuşma Yetersizliği Bulunan Bireylerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler


Eğitim etkinlikleri uygulanırken basitten karmaşığa, somuttan soyuta, yakından uzağa şeklinde bir yol izlenmelidir.

Müzik etkinlikleri, oyun etkinlikleri, drama çalışmaları, ana dili etkinlikleri çocuklarda dil ve konuşma gelişimini destekleyici etkinliklerdir.

Özel Öğrenme Güçlüğü Bulunan Bireylerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler


Özel öğrenme güçlüğü olan birey için BEP geliştirme birimince hazırlanacak Bireyselleştirilmiş Eğitim Planları, gelişim basamakları göz önüne alınarak hazırlanmış olan
Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı
’na dayalı olarak oluşturulacaktır.

Açık Anlatım Yöntemi ve Basamaklandırılmış Yöntem
Zihin Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Açık Anlatım Yöntemi

Öğretmen, öğreteceği kavramın ilişkili ve ilişkisiz niteliklerini belirler.

Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerini oluşturur.

Kavramın ilişkili nitelikleri kavramı tanımlar ve onun benzer örneklerini oluşturur.

İlişkisiz nitelikler ise kavramı tanımlamayan, ancak kavramın yapısında var olan niteliklerdir.

İlişkisiz nitelikler, kavramın örneklerinin farklı olmasını sağlar.

Basamaklandırılmış yöntem

Öğretim süreci "yap", "göster", "söyle" ve "yaz" basamaklarına ilişkin etkinlikleri içermektedir.


Beceri Öğretim Yöntemleri
Zihin Engellilerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler

ileri Zincirleme Yöntemi :

ileri zincirleme yöntemine göre öğretim yapabilmek için performans alımı öncesi hazırlanan beceri analizinin ilk yapılandan son yapılana doğru düzenlenmesi gerekir.


Tersine Zincirleme Yöntemi:

Beceri analizi son yapılandan ilk yapılana doğru düzenlenerek oluşturulmalıdır. Öğretim yapılırken son işlem basamağı üzerinde durulur; diğer işlem basamaklarının öğretimi yapılmaz.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Bulunan Bireylerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ;

Bireyin yaş ve gelişim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik,

İstekleri erteleyememe (impulsivite) ve

Dikkat sorunlarıyla kendini gösteren bir psikiyatrik bozukluktur.

Üstün Zekalı Bireylerin Eğitiminde Kullanılan Yöntemler
Üstün Zekalı Çocuklar ;

Bilim-deney,

Astronomi ve uzay bilimi,

Sıra dışı düşünme,

Drama,

Görsel sanatlar,

Gastronomi,

Genetik,

Zekâ oyunları

gibi farklı konularda çalışmalar yapmalılardır.
Full transcript