Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

PANDIWA

No description
by

Gale Castillejos

on 27 August 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PANDIWA

PANDIWA
design by Dóri Sirály for Prezi
Salitang nagsasaad ng kilos o galaw
Binubuo ng salitang-ugat at panlapi
Kaluluwa ng pangungusap
POKUS O TUON NG PANDIWA
ASPEKTO NG PANDIWA
Mga Panagano ng Pandiwa
May limang paraan ng paglalapi upang makabuo ng pandiwa
pandiwa
pangungusap
wika
komunikasyon
NAGANAP
Perpektibo
ang kilos ay natapos na.
Halimbawa:
a. Nagbigay-galang sa mga dinatnan ang binata.

b. Nag-impok para sa kinabukasan ng anak ang
mag-asawang Mang Daniel at Aling Elisa.
NAGAGANAP
Imperpektibo
ang kilos ay kasalukuyang nagaganap
Halimbawa:
a. Laging tinutulungan ni Rowena ang kanyang mga magulang.
b. Lumalayo si Eddy sa masamang barkada.
MAGAGANAP
Kontemplatibo
ang kilos ay gagawin o mangyayari pa lamang.
Halimbawa:
a. Didiligin ni Roderick ang mga tanim niyang gulay.
b. Sisikapin niyang makatapos ng pag-aaral upang makatulong sa mga magulang.
Pawatas
binubuo ng makadiwang panlapi at salitang-ugat, walang panahon ni panauhan
Halimbawa:
a. Ang magsabi ng totoo’y tungkulin ng tao.

b. Ang umaawit ng opera ay isang karangalan.
Pautos
walang kaibahan sa anyo ng pawatas.
Ito’y wala ring tiyak na panahon at ginagamit
sa pag-uutos o pakiusap.
Halimbawa:
a. Umibig tayo sa Diyos.
b.Magkawanggawa tayo sa mga nagigipit.
c. Igalang ang karapatan ng isa’t isa.
Paturol
iba sa lahat sapagka’t nag-iiba ang anyo ng
pandiwa sa iba’t ibang aspekto ang perkpektibo, imperpektibo at kontemplatibo.
Halimbawa:

Ugat Panlapi Perpektibo Impertikbo Kontemplatibo
luhod um lumuhod lumuluhod luluhod
dasal mag nagdasal nagdarasal magdarasal
dasal in dinasal dinarasal darasalin


Pasakali
walang kaibahan sa paturol nguni’t ginagamitang lagi ng mga pangatnig o pang-abay upang maipahayag ang kalagayang pasubali.

Halimbawa:
a. Baka matuloy kami kung may sasakyan.
b. Kung nabuhay siya disi’y Masaya ako ngayon.
c. Marahil naghihinanakit siya sa atin ngayon.
Unlapi
ikinakabit ang panlapi sa unahan ng salita.
um, mag-, mang, maka-, maki-, magka-, pa-,
pasa-, i-, ipaki-, ika-, ipang-

Gitlapi
kung ang panlapi’y sa loob ng salita nagsisingit.
um-, in
Hulapi
ang panlapi’y nasa hulihan ng salita ikinakabit
in/hin, -an/-han
Kabilaan
may unlapi at hulapi; ang salita’y
nagigitnaan ng mga panlapi.
mag-an/-han, pa-in/hin, pa-an/han
Laguhan
may unlapi, gitlapi, hulapi; ang panlapi
ay nasa una, gitna at hulihan ng salita.
pag-um-an/han, mag-in-an/-han
TAGAGANAP NG KILOS
AKTOR POKUS
ang gumaganap ng kilos ay ang simuno.
um at mag
Halimbawa:
a. Nagimpok ng pera sa bangko si
Nelly
.
b. Si
Helen
ay tumutulong sa ina sa mga gawain.
c. Magkatulong na nagdidilig ng mga halaman ang
magkapatid
.
TUWIRANG LAYON O
TAGATANGGAP NG KILOS
tuwirang layon ang simuno ng pangungusap.
in-hin, I, an-han
Halimbawa:
a. Binili ni Ronald ang mga
aklat
.
b. Nilabhan ni Puring ang mga
kurtina
.
c. Dinilig ni Roel ang mga
halaman
.

GANAPAN NG PANDIWA
ang ganapan o ang pinangyarihan ng kilos ang
simuno ng pangungusap.
-in/ -hin
Halimbawa:
a. Pinuntahan nila ang
tahanan
ni Rizal sa Calamba.
b. Aakyatin ng mga mag-aaral ang matarik na
bundok
.
c. Dinarayo ng mga tao ang
Antipolo
kung buwan ng Mayo.
KALAANAN
ang kaganapang pinaglalaanan ng kilos ay ang simuno.
i, at pag-an o han
Halimbawa:
a. Pinagkalooban ng pamahalaan ng pantimpala
ang ulirang
magsasaka
.
b. Ipinagtimpla ng ina ng gatas ang
sanggol
.
c. Itinahi niya ng damit ang kanyang
kapatid
.
PANGGANAP
ang instrumento ng simuno sa pangungusap.
ipang
Halimbawa:
a. Ipantataga ni Rene ng kawayan ang
bagong hasang
gulok
.
b. Ipinanghalo niya ng nilugaw ang
sandok
.
c.
Lasong
pula ang ipinantali niya sa kahon.
KADAHILANAN
ang dahilan o sanhi ay ang simuno ng pangungusap.
ika o ipag
Halimbawa:
a. Ikinatuwa ng lahat ang kanyang
tagumpay
.
b. Ikinagalit ni Dinah ang
pagsisinungaling
ng kapatid.
c. Ipinagdamdam niya ang
paglayo
ng kaibigan.
POKUS RESIPROKAL
ang resiprokal ay ang simuno ng
pangungusap.
Halimbawa:
a. Pinakiusapan siya ng nanay mo na
makipagtulungan sa proyekto ng Kagawaran ng Kalusugan.
Mga Uri ng Pandiwang Di-Karaniwan
Maylipat
Maypalit
MAYKALTAS
Sa loob ng isang salita ay may nawawalang
isang titik o isang pantig.
Halimbawa:
1. buhos + an = buhusan
2. higit + ma/an = mahigitan mahigtan
3. lagay + an = lagayan lagyan
4. takip + an = takipan takpan

busan
ang isa o dalawang titik ng salita ay
naililipat, at may ilang titik o pantig na nawawala.
Halimbawa:
1. tanim + an = taniman tamnan
2. atip + an = atipan aptan
3. silid + an = silidan sidlan

napapalitan ang isa o dalawang titik ng pandiwa
Halimbawa:
1. dinig + ma = madinig marinig
2. dugtong + ka = kadugtong karugtong
3. halik + an = halikan hagkan
4. bayad + an = bayadan bayaran
Maysudlong
ang karaniwang anyo nito ay nadaragdagan
ng isa o dalawang titik o kung ang pandiwa
ay may dalawang hulapi.
Halimbawa:
1. antabay + an = anatabayan antabayanan
2. kuha + in = kuhain kuhanin
3. mata + in = matain matahin
4. buti + pag/an = pagbutian pagbutihan
ANG PANDIWARI
Gumaganap ng pagkapangngalan, pagkapandiwa at pagkapang-uri.
1. Mga salitang-ugat na malapandiwa.
Halimbawa:
a. Hindi ko
alam
ang tinutukoy mo.
b.
Nais
ni Lourdes na alamin ang katotohanan.
2. Mga neutral na tambalan.
Halimbawa:
a.
Manhik-manaog
ang ginang sa pag-aasikaso
sa mga panauhin.
b.
Mamatay-mabuhay
ang kandila sa lakas ng hangin.
3. Mga pandiwa sa alinmang aspekto na pinangungunahan ng panandang pangkayariang ang.
Halimbwa:
a. Pinalakpakan ng madla ang
nagwagi
.
b. Hindi inabutan ng pulis ang
hinahabol
.

4. Ang salitang-ugat na may unlaping naka-
Halimbawa:
a. Tinutulungan ng binata ang
nakalugmok
.
b. Binigyan ng upuan ni Danilo ang babaeng
nakatayo
.

5. Mga salitang -ugat na inuulit ang unang pantig na nilalagyan ng sa.
Halimbwa:
a.
Sa-sisigaw
ang lalaking biniro ng mga kaibigan.
b. Ang taong matagal na nilang hinihintay ay biglang
sa-sisipot
.

6. Mga salitang-ugat na inuulit ang unang pantig at
inuunlapian ng ka-
Halimbawa:
a.
Kahihingi
lamang kanina ni Luis ng pangmatrikula.
b.
Kabibili
niya ang aklat na hiniram mo.

7. Mga salitang-ugat na may unlaping pa-
Halimbawa:
a. Nagpasalamat si Evelyn sa mga
padala
ni Jonathan.
b. Ang
pabigay
mong lansones ay napakatamis.

8. Mga pangngalang-diwang pinangungunahan ng panandang pangkayariang "ang"
Halimbawa:
a. Ang
paglalakad
ay nakpagpapalakas ng katawan.
b. Nakatutulong sa kalusugan ang
pagbibilad
sa araw tuwing umaaga.
Full transcript