Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

DAGLI

No description
by

Alessi Santos

on 8 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of DAGLI

DAGLI
Tanging lathalain (feature)
Isang uri ito ng pamahayagan na nagsasaad ng mga ulat batay sa masusing pag-aaral, pananliksik at pakikipanayam, nagsasaad ito ng katotohanan batay sa isang ulat.
Tulad ito ng sanaysay o salaysay na pampanitikan, subalit nagtataglay ng higit pang katangian tulad ng malalim na kahulugan at malawak na paksa.
Isang anyong pampanitikan na maituturing na maikling kwento na lumaganap sa Pilipinas noong unang dekada ng pananakop ng mga Amerikano
Dapat hindi ito umabot sa haba ng isang maikling kwento
Manunulat ng dagli: Ed. Regaldo, Jose Corazon de Jesus, Rosaurio Almario, Patricio Mariano, at Franueseo Lacsamana
1902
1930
1920
1936
Batay sa ginawang pananaliksik, nalathala sa "Pahayag Muling Pagsilang," ang dagli na pinamahalaan ni Lope K. Santos
Nagpatuloy ang paglaganap ng anyong ito [Pahayag Muling Pagsilang] sa pananaliksik ni Rolando Tolentino.
Instantaneas - naguulat ang dagli sa pahayagang Espanyol (ayon sa pananaliksik ni Arsenio Manuel)
Sa isa pang ginawang pananaliksik ni Aristotle Atienza, malaking bilang ng mga dagli na kinalap nila Tolentino para sa antalohiyong, "Ang Daling Tagalog"

Tumatalakay sa karanasan ng mga lalaki sa isang lipunang kumikilala sa mga kalalakihan
Karaniwang inilaalay ang dagli sa isang babaeng napupusuan
Ang ilan naman ay ginagamit ito upang ipahayag ang damdaming makabayan upang lumaban sa mga Amerikanong mananakop

MGA ANYO NG DAGLI
Batay sa obserbasyon ni Tolentino
Halimbawa:
Sigarilyo sa kabataan, dulog ay kamatayan
"Kabataan pag-asa ng bayan." Yang ang dahilang kung bakit lahat ng bata ay may karapatang mag-aral. Hinahasa ang talino at disiplina nito upang maging mabuting mamamayan at tao. Sa pag-aaral kailangang itutok ang isang bata. Nang sa ganun alam niya ang tama at mali. Dahil buhay nila ay maalaga, pakatytyjab batubg abg oagdudusuokuba sa kanila.

Ngunit sa panahon ngayon marami ang dyablong umaaligid. Numero uno na dyan ang sigarilyo sa siyang nagtututlak sa mga kabataan sa madalian nilang kamatayan. Sigailyong may kapangyarihang patayin rin ito ng buhay ng iba, maaring maingganyo o malanghap ang usok na nakamamatay.

Alam kong hindi na bago sa atin ang mga kabataang nakikita natin na nainigailyo sa daan, kamihan pa rito'y mga mag-aaral. Ngunit karapat-dapat na bang tanggapin ito sa lipunann? Napakabigat sa damdamin ng isang magulang at guro na makita ang batang iyong punauunlad ay may bisyon nakamamatay. Sa unti-unting pagliit ng sigarilyo'y nababawasan rin ang itatangal ng bahay mo. Isang hithit, isang taon ng buhay ang mawawala. Hindi ba't nakapanghihinayang narapat lamang na ipasara na ang mga pabrika ng sigarilyo kung gusto nilang umayos ang lahat. Hindi excuse ang mga trabahador na mawawala ng trabaho. Dahil di ito maituturing na hanapbuhay dahil sila rin mismo ay namamatay/ Para na rin siliang nagpapapawis upang patayin ang mundo.

Alam kong darating ang araw na magugunaw ang mundo pero wag naman nating madaliin ito. Sa bawa't isa magsisismula ang lahat. "Kabataan, pag-asa ng bayan" hindi "Kabataan, panira ng buhay"

- "Tilamsik," opisyal na pahayagan ng Mataas na Paaralang Perfecto
Pangunahing Balita sa Pahayagan (headline)
Ang balita ay ulat ng pangyayari. Ang headline o ulo ng balita ay siya pinakatampok na balita sa araw na iyon
Halimbawa:
Naluha si Cardinal
"Magsisis at bukasan ang mga mata sa pasakit ng mga maralita," simula ng Cardinal, tinawag ng Cardinal na "intricate web" ng korapsyon ang naganap na Pork Barrel Scam. Hinimok ni Manila Archbishop Luis Cardinal Tagle ang mga pulitiko at ibang sankot sa umano'y 10 bilyong pork barrel scam na pumunta sa mga dukha upang maranasan kung paano ang maghirap.

Pinipigil ang luha, sibabi ni Tagle sa isang press conference sa University of Sto. Tomas sa Maybila, "Kung sino man ang sangkot dito, nananawagan ako sa inyo na bisitahin ninyo ang lugar ng mga iskwater... maglakad kayo dito, makikita ninyo ang mag-anak na natutulong sa bangketa, gamit ang karton. Kung mahahawakan lamang ninyo ang kanilang mga kamay, madarama ninyo ang kanilang pagdurusa dala ng kahirapan.

"Maaaring ang gumawa ng scam na ito ay hindi makikita ang pagdurusa ng mahihirap nating kababayan, o baka naman talaga lang na ayaw nilang makakita ng mahirap"

"Kung ang mga nabanggit ay may natitira pang awa sa puso nila, sila man ay mahahabang sa kalunos-lunos na kalagayan ng ating mahirap na kababayan."

Sino ba naman ang hindi mabibigla sa laki ng halagang sangkot sa scam na ito? Sa daloy ng mga pangyayari, makikita natin kung gaano kahusay ang makinaryang ginagamit upang malsakatuparan ang krimeng ito," dagdag pa ng Cardinal.

- mula sa ibinuod na balita sa LIBRE, Agosto 2013
Anekdota
Isang kwento na karaniwang pumapaksa sa isang taong tanyag upang maipahatid sa mga mambabasa ang katangian nito
Kung minsan, ito ay nagsasalaysay ng mga tunay na pangyayari at kung minsan naman ay bunang-isip lamang
Halimbawa:
Ang Susi ng Tagumpay
Ang Hukom Preston ng Cincinnati ay nasa loob ng malaking tindahan ng mga libro nang pumasok ang isang batang gusgusin at payat, halatang mahirap at nakapaa lamang.

“Mayroon po ba kayong aklat sa Heograpiya?” tanong nito sa may-ari ng tindahan.
“Marami kami niyon,” tugon naman ng ma-ari.
“Magkano po?”
“Isang dolyar”
“Naku ang mahal po pala.” Ang pakli ng bata at biglang nahapis ang mukha nito.

“Ang pera ko po ay animnapu at dalawang sentimo lamang. Maaari po bang maiuwi ko na ang aklat at babayaran ko po matapos ang ilang araw? Hindi po ako nag-aaral ngayon subalit hilig ko po magbasa tungkol sa Heograpiya,” sunod-sunod na sinabi ng bata sa may-ari.
“Saan ka pupunta ngayon?” tanong ni Hukom Preston sa bata.
“Sa palagay mob a magkakaroon ka ng aklat sa Heograpiya kahit kulang ang pera mo?” huling tanong ng hukom.
“Susubukin ko po… pipilitin ko po,” tugon ng bata.

Limang tindahan ng adlat ang pinuntahan ng bata at ang ikalimang tindahan ang nagbigay sa kanya ng aklat. Naluha ang bata at buon pagpapakumbabang nagpasalamat sa nagbigay sa kanya ng aklat.

Natuwa ang hukom at siya man ay nagbigay din sa bata. “Tanggapin mo ang dalawang dolyar na itp. Makatutulong din ito sa iyo, “ wika ng hukom.
“Maraming salamat po. Ako po si William Hartley. Umaasa po akong makagaganti sa inyo kabutihang-loob pagdating ng araw.” Sambit ng bata.

Dumaan ang maraming taon.Ang Hukom Preston ay pupuunta sa Europa lulan ng isang barko. Isang malakas na bagyo ang dumating at ang sinasakyan niton barko ay nabutas. Unti-unting pumasok ang tubig dito. Ang maraming sakay ay nangtakot at pinanghinaan ng loob.

Ngunit ang kapitan ng barko ay buo ang loob.
“Mayroon kaya tayong pag-asa upang makaligtas?” tanong ng hukom sa Kapitan.
“Nananatilig po akong mayroon, hangga’t may isang pulgadang natitira sa barko ay gagawa ako ng paraan,” walang gatol na tugon ng kapitan.
Inutusan niyang lahat ang mga tauhan sa barko na limasin ang tubig sa loob ng barko. Nawawalan nan g pag-asa ang marami, subalit ang katatagan ng paninindigan ng Kapitan, kasama ang katapangan sa harap ng panganib ay nag-bigay ng pag-asa sa lahat.

Salamat sa katangan ng Kapitan, buon tagumpay na naisadsad ang barko sa dungan at lahat ng pasahero ay nakapanaog… lahat ay nagligtas. Subalit ang barko at lumubog.
“Natatandaan po ba ninyo ako Hukom Preson?” ang tanong nito.
Tinitigabg mabuti ang hukom ang kapitan.
“Nakikilala na kita. Ikaw ang batang maliit at gusgusing nagtitiyagang mahanap ng aklat ng Heograpiya. Ngayon ay si Kapitan William Hartley ka na. Ang katatangan mo na maghanap ng aklat ay siya ring katatagang nagligtas an gaming buhay ngayon!” –Buod ng awtor ng Anekdotang sinulat ni Aurea Jimenez Santiago, “Ang Susi ng Tagumpay”

ANG DAGLI SA KASALUKYAN
Karaniwang napagkakamalang katumbas ng "flash fiction" o "sudden fuction" sa Ingles ang dagli. Ngunit ayon kay Dr. Reuel Molina Aguila, naunang nagkaroon ng dagli sa Pilipinas noong 1900s bago pa man magkaroon ng flash fiction na umusbong noong 1990. Maaari itong nagsimula sa anyong pasingaw at diga ng magkakabarkada kaya't masasabing marami sa mga probinsya ang nagkaroon ng ganitong kuwentuhan.
Antolohiyang, "Mga Kuwentong Paspasan" ni Vicente Garcia Groyon
Inilathala ang koleksiyon ng mga dali ni Jack Alvarez na pinamagatang, "Wag Lang Di Makaraos" (100 Dagli, Mga Kuwentong Pasaway, Paaway, at Pamatay) ni Eros Atalia. Dito, tinatalakay ang samo't saring pangyayari sa lipunan sa paraang madaling unawain dahil simple lang ang paggamit ng wika
Inilathala ang koleksiyon ng mga dagli ni Jack Alvarez na pinamagatang, " Autobiografia ng Ibang Lady Gaga." Isa itong makabuluhang kontribusyon sa panitikan ng bansa sapagka't iniangat ang dagli sa isang sining ng paglikha ng malaking daidig mula sa maliit at partikular na karanasan
2007
2011
2012
"Mga Kwentong Paspasan, 2007"
Abdon Bade Jr.
"Kislap", mula sa mga salitang kuwentong-isang Iglap.
Full transcript