Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ARALIN 9

No description
by

Jaila Alvarez

on 18 September 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ARALIN 9

Ang mga Kabihasnan sa America
MGA LAYUNIN
1. Natatalakay ang pamumuhay ng mga Olmec;
2. Nasusuri ang pagsulong ng mga unang kabihasnan sa America (Aztec, Maya, at Inca);
3. Naipaliliwanag ang pagyabong ng Tenochtitlan bilng isang lungsod.
4. Napahahalagahan ang mga unang kabihasnan na umusbong sa South America;
5. Naipaliliwanag ang dahilan ng pagbagsak ng kabihasnang Maya. Aztec, at Inca; at
6. Napahahalagahan ang kontribusyon sa daigdig ng mga unang kabihasnan sa America.

Umusbong ang pinakaunang kabihasnan sa America ang mga Olmec sa kasalukuyang Mexico.
Ang Mesoamerica ay ang rehiyon mula sa gitnang Mexico hanggang Central America. Ang katagang meso ay nangangahulugang "gitna."
Ang Mesoamerica ay nahahati sa dalawang bahagi.
1. Saklaw nito ang lupain mula sa gitnang bahagi ng Mexico patungo sa kanluran at hilaga ng Isthmus of Tehuantepec.
2. Sakop nito ang rehiyon ng Maya sa bahaging silangan at katimugan.
ANG MGA PAMAYANANG NAGSASAKA (BAGO 2000 B.C.E-1500 B.C.E)
* Ang Maya ang isa sa mga unang kabihasnan ng Mesoamerica.
* Nilinang ng mga Maya ang lupain at paninirahan sa mga pamayanan.
ANG MGA OLMEC (CIRCA 1500 B.C.E.-500 B.C.E.
* Ang kauna-unahang kabihasnang umusbong sa Central America (at maaaring maging sa kabuuang America) ay ang Olmec.
* Ang katagang Olmec ay nangangahulugang rubber people dahil sila ang kauna-unahang taong gumamit ng mga punong rubber o goma.
* Ito din ay isang pamayanang agrikultural.

* Ang mga sianaunang tao ay nagtatanim ng mais at iba pang mga produkto sa matabang lupian ng Valley of Mexico noon pa mang 3500 B.C.E.
* Ito ay napapaligiran ng mga bulkan at bundok.
* Sila rin ay nakagawa ng mga kalendaryo, gumamit ng isang sistema ng pagsulat na may pagkakatulad sa hieroglyphics at nakalinang ng mga katangi-tanging akda ng sining.
* Naunawaan na rin nila ang konsepto ng zero sa pagtutuos.
* Pok-a-tok - ito ang kanilang panritwal na laro na tila kahalintulad ng larong basketbol, subalit ang mga manlalaro ay hindi maaaring gumamit ng kanilang mga kamay upang hawakan ang bolang yari a goma.
* Jaguar - ito ay naging simbolo ng paghahari sa mga kabihasnan sa Mesoamerica.
* Dalawa sa mga sentrong Olmec ay ang San Lorenzo at ang La Venta. Ang mga lugar na ito ay mga sentrong pangkalakalan kung saan ang mga produktong tulad ng jade, obsidian, at serpentine ay nagmumula pa sa malalayong lugar tulad ng Costa Rica.
ANG MGA TEOTIHUACAN (200 B.C.E.-750 C.E.)
* Isa sa mga dakila at pinakamahalagang lungsod sa panahong ito ay ang Teotihuacan.
* Ang katagang ito ay nangangahulugang "tirahan ng diyos."
* Pagsapit ng 150 C.E., ito ay naging isang lungsod na sumusukat ng halos limang milya kwadrado (12.95 kilometro kwadrado na may mahigit sa 20,000 katao.
* Ang lungsod ng Teotihuacan ay naging sentrong pagawaan ang lungsod at nagkaroon ng ng monopolyo sa mahahalagang produkto tulad ng balahibo,
* Ang pinakamahalagang diyos ng mga Teotihuacan ay si Quetzcoatl, ang Feathered Serpent God.
KABIHASNANG MAYA
(1000 B.C.E.-900 C.E.)
* Kasabay ng pagpapalawig ng Teotihuacan, ang mga Maya ay nagtatayo ng kanilang sentrong panrelihiyon sa Yucatan Peninsula kung saan nagtatagpo ang Mexico at Guatamela sa kasalukuyan.
* Ang lungsod ng El Mirador ay itinuturing na pinakamalaking sentro bago pa man sumibol ang kadakilaan ng Maya
* Pinalawig ng mga pinunong tinatawag na Halach uinic o tunay na lalaki ang mga sentrong panrelihiyon upang maging mga lungsod-estado.
* Sa larangan namang ng ekonomiya, kabilang sa mga produktong pangkalakal ay balat ng hayop,
* Isang uri ng sistemang agrikultural ang pinasimulan din ng mga Maya, ang pagkakaingin. Ang kanilang pangunahing pananim ay,
* Hindi pa lubos maipaliwanag ang sanhi ng pagbagsak o pagkawala ng kabihasnang Maya.
* Maaaring ito ay dahil sa matinding tagtuyot na naranasan sa lugar ng mga Maya na tumagal nang dalawang siglo, kasabay ng mga digmaan sa pagitan ng mga lungsod-estado nito.
* Ang ilang mga lungsod sa hilagang kapatagan ng Yucatan ay annatili ng ilan pang siglo, tulad g Chichen Itza, Uxmal, Edzna at Coba.
KABIHASNANG AZTEC
* Aztec - ito ay nomadikong tribu na nagmula sa tuyong lupain ng hilaga at unti-unting tumungo patimog sa Valley of Mexico sa pagsapit ng ika-12 siglo C.E.
* Ang salitang Aztec ay nangangahulugang "isang nagmula sa Aztlan," isang mitikong lugar sa hilagang Mexico.
* Ang Tenochtitlan ay nangangahulugang "lugar ng prickly pear cactus."
* Upang madagdagan ang lupang tinatanim, gumawa ang mga Aztec ng mga chinampas, mga artipisyal na pulo na kung tawagin ay mga floating garden, sa gitna ng lawa.
* Ang pangunahing tanim nila ay mais, ang ibang tanim ay patani, kalabasa, abokado, chili pepper at kamatis.
* Nag-aalaga sila ng mga pabo, aso, pato, gansa at kwago.
* Huitzilopochtli, ito ang pinakamahalagang diyos nila, siya ay diyos ng araw.
* Ang ilan pang mahalagang diyos ay si Tlaloc ang diyos ng ulan; at si Quetalcoatl ang diyos ng hangin.
* Tlacaelel - isang tagapayo at heneral.
* Ang mga Aztec ay mahuhusay na mga inhinyero at tagapagtayo ng mga istruktura tulad ng mga kanal o aqueduct, mga dam, gayundin ng sistema ng irigasyon, liwasan at mga pamilihan.
* Hernando Cortes - sa pagdating niya at ng mga Espanyol sa Mexico noong 1519, natigil ang pamamayani ng mga Aztec sa Mesoamerica. Siya din ang namuno sa ekspedisyong Espanyol na nanakop sa Mexico.
* Montezuma II - ang pinuno ng mga Aztec noong mga panahong iyon, na ang pagdating na ito ng mga Espanyol ay ang sinasabing muling pagbabalik ng kanilang diyos na si Quetzalcoatl dahil sa maputi nilang kaanyuan.
HEOGRAPIYA NG SOUTH AMERICA
* Matatagpuan sa hilaga ang Amazon River na dumadaloy sa mayayabong na kagubatan.
* Pawang mga prairie at steppe naman ang matatagpuan sa Andes Mountains sa timog na bahagi.
KABIHASNANG INCA (1400-1543)
* Noong ika-12 siglo, isang pangkat ng mga taong tinatawag na Inca ang nanirahan sa hilagang-kanluran ng Lake Titicaca sa lugar ng Cuzco.
* Sa ilalim ng Manco Capac, bumuo sila ng maliliit na lungsod-estado.
*Ang salitang Inca ay nangangahulugang "imperyo." Ang imperyong ito ay tinatawag din bilang Tawantinsuyu o Tahuantinsuyu.
* Cusi Inca Yupanqui o Pachakuti - noong 1438, pinatatag niya ang lipunang Inca sa pamamagitan ng pagkakaroon ng isang sentralisadong estado.
* Topa Yupanqui - (1471-1493), pinalawig niya ang imperyo hanggang Ecuador, hilagang Argentina, bahagi ng Bolivia, at Chile.
* Chimor o Chimu - napasailalim din niya ang estado na ito na pinakamatinding katunggali ng mga Inca sa baybayin ng Peru.
* Huanya Capac - sa ilalim naman niya nasakop ng imperyo ang Ecuador.
* Ang lungsod ng Cuzco ay patunay ng kagalingan ng mga Inca sa paggawa ng mga gusali at pag-ukit sa metal. Ito ay mapapatunayan ng Temple of the Sun, ito ay halos nababalot sa gold plate.
* Huanya Capac - isa sa mga pinuno ng Inca, ay namatay sa isang epidemya noong 1525.
* Atahuallpa at Huascar - sila ang anak ni Huanya Capac.
* Atahuallpa - noong 1533, pinapatay siya at makalipas ang isang taon, sinakop ng mga Espanyol ang Cuzco gamit lamang ang maliit na hukbo.
Tupac Amaru - huling naging pinuno ng Inca at pinugutan din ng ulo noong 1572.
PAMANA NG KABIHASNAN SA AMERICA
* Pamana nila ang mga liwasan, piramide, at templo sa mga pangkat ng taong sumunod sa kanila sa Mesoamerica.

* Ang mga pari ng Maya ay nakalikha rin ng isang sistema ng pagsulat tulad ng hieroglyphics.
* Nakapaglinang din ang mga pari ng mga kalendaryong may 365 araw na siyang pinakawasto sa mga panahong iyon.
* Hiram Bingham - nonng 1911, natagpuan niya ang kuta ng Machu Picchu sa itaas ng bundok sa may Urubamba River sa Peru.
* Ang mga Inca din ay nakagawa ng mga piramide, lansangan at mga nakabiting tulay o suspension bridge.
* Mahusay rin ang mga Inca sa pagdidisenyo ng mga palayok, bato, at ginto.
Full transcript